Sıhhi tesisat 582 yim200
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Sıhhi tesisat 582 yim200

on

  • 5,766 vues

Sıhhi tesisat 582 yim200

Sıhhi tesisat 582 yim200

Statistiques

Vues

Total des vues
5,766
Vues sur SlideShare
5,764
Vues externes
2

Actions

J'aime
0
Téléchargements
17
Commentaires
0

1 intégré 2

http://isktorg.blogspot.com 2

Accessibilité

Catégories

Détails de l'import

Uploaded via as Adobe PDF

Droits d'utilisation

© Tous droits réservés

Report content

Signalé comme inapproprié Signaler comme inapproprié
Signaler comme inapproprié

Indiquez la raison pour laquelle vous avez signalé cette présentation comme n'étant pas appropriée.

Annuler
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Êtes-vous sûr de vouloir
    Votre message apparaîtra ici
    Processing...
Poster un commentaire
Modifier votre commentaire

Sıhhi tesisat 582 yim200 Document Transcript

  • 1. T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRMESIHHİ TESİSAT ARIZALARI BAKIM VE ONARIMI ANKARA 2007
  • 2. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.
  • 3. İÇİNDEKİLERAÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iiiGİRİŞ ....................................................................................................................................... 1ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 31. ARIZA TESPİTİ .................................................................................................................. 3 1.1. Açma-Kapama ve Kontrol Elemanlarında Olabilecek Arızalar.................................... 3 1.2. Sifonlarda Olabilecek Arızalar...................................................................................... 7 1.3. Atık Su Tesisatında Olabilecek Arızalar....................................................................... 8 1.4. Temiz Su Tesisatında Olabilecek Arızalar.................................................................... 9 1.4.1. Soğuk Su Tesisatlarında Olabilecek Arızalar ........................................................ 9 1.4.2. Sıcak Su tesisatlarında Olabilecek Arızalar......................................................... 10 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 11 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 12ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 132. ARIZANIN ONARILMASI............................................................................................... 13 2.1. Açma-Kapama-Kontrol Elemanlarında Olabilecek Arızaların Onarılması ................ 13 2.1.1. Mekanik Parça Değişimi...................................................................................... 14 2.1.2. Conta Değişimi .................................................................................................... 14 2.1.3. İmalat Hatası........................................................................................................ 15 2.1.4. Ekonomik Ömür .................................................................................................. 15 2.2. Sifonlarda Arızaların Onarılması ................................................................................ 15 2.2.1. Sifonun Temizlenmesi ......................................................................................... 16 2.2.2. Bağlantıların Kontrolü ......................................................................................... 16 2.2.3. Çatlak Kontrolü ................................................................................................... 16 2.3. Atık Su Tesisatlarında Arızaların Onarılması ............................................................. 17 2.3.1. Tıkanıklıklar ........................................................................................................ 17 2.3.2. Muf ve Boru Çatlakları........................................................................................ 18 2.3.3. Conta Kontrolü .................................................................................................... 18 2.4. Temiz Su Tesisatında Olabilecek Arızaların Onarılması............................................ 18 2.4.1. Ek Yeri Kontrolü ................................................................................................. 18 2.4.2. Oksitlenme........................................................................................................... 19 2.4.3. Delinme ............................................................................................................... 19 2.4.4. Malzeme Uyumsuzluğu ....................................................................................... 21 2.4.5. Kireçlenme........................................................................................................... 21 2.4.6. İmalat Hatası........................................................................................................ 21 2.4.7. Diğer Arızalar ...................................................................................................... 22 2.5. Olabilecek Muhtelif Arızaların Onarımı..................................................................... 23 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 27 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 29ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ................................................................................................... 303. VİTRİFİYE DEĞİŞTİRME ............................................................................................... 30 3.1. Vitrifiye Hammadde Özelliği...................................................................................... 30 3.2. Ham Maddenin Pişirilme Sıcaklığı ............................................................................. 31 3.3. Hammaddenin Kristalleşme Özelliği .......................................................................... 31 3.4. Çimento ve Alçının Sertleşme Esnasındaki Değişkenlikleri....................................... 32 3.4.1. Çimentonun Sertleşmesi ...................................................................................... 32 3.4.2. Alçının Sertleşmesi.............................................................................................. 33 i
  • 4. 3.5. İmalat Hatası ............................................................................................................... 34 3.6. Vitrifiye Malzemelerinin Değiştirilmesi ..................................................................... 34 3.6.1. Lavaboların Değiştirilmesi .................................................................................. 34 3.6.2. Eviyelerin Değiştirilmesi ..................................................................................... 34 3.6.3. Klozetlerin Değiştirilmesi.................................................................................... 35 3.6.4. Bidelerin Değiştirilmesi....................................................................................... 35 3.6.5. Alaturka Helâ Taşlarının Değiştirilmesi .............................................................. 35 3.6.6. Duş Tekneleri ve Küvetlerin Değiştirilmesi ........................................................ 36 3.6.7. Pisuarların Değiştirilmesi .................................................................................... 36 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 37 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 38MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 39 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 40CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 41KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 42 ii
  • 5. AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALARKOD 582YIM200ALAN Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirmeDAL Isıtma ve Sıhhi TesisatMODÜL Sıhhi Tesisat Arızaları Bakım ve OnarımıSÜRE 40 / 32 Vitrifiye montajı 1 ve 2 ile Armatür ve Aksesuar MontajıÖN KOŞUL modüllerini almış olmak. Sıhhi tesisat arızalarının tespit edilip giderildiği öğrenmeMODÜLÜN TANIMI materyalidir.YETERLİLİK Sıhhi tesisat arızalarını tespit etmek ve gidermek. Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında standartlara ve tekniğine uygun olarak sıhhi tesisat arızalarını tespit ederek giderebileceksiniz. Amaçlar 1. Gerekli donanımı kullanarak arıza tespitiMODÜLÜN AMACI yapabileceksiniz. 2. Gerekli donanımı kullanarak standartlara uygun arızanın onarımını yapabileceksiniz. 3. Gerekli donanımı kullanarak standartlara uygun olarak vitrifiye değiştirebileceksiniz. Ortam Sınıf, atölye, laboratuar, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı ( Internet vb.) kendi kendinize veya gruplaEĞİTİM ÖĞRETİM çalışabileceğiniz tüm ortamlar.ORTAMLARI VEDONANIMLARI Donanım Su terazisi, metre, elektrikli el breyiz, sert maden uçlu matkap, tornavida, dübel, vida, sifon, kurbağacık anahtarı, maşalı boru anahtarı, açıkağız anahtar takımı. Öğretmen, modül sonunda teorik ve pratik performansınızıÖLÇME VE ölçme teknikleri uygulayarak modül uygulamaları ileDEĞERLENDİRME kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirilecektir. iii
  • 6. iv
  • 7. GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Sıhhi tesisatçılıkta montaj işleri bittikten sonra, test aşamasında veya bir süre sonraarıza meydana gelebilir. Arızaların bir sürü nedeni vardır. Bu modülle arızaların tespit edilerek nasıl onarıldığını öğreneceksiniz. Yapacağınızuygulamalarla arıza tamiri yapabilecek beceri ve tecrübeye sahip olacaksınız. Seçtiğiniz meslekte arıza tamiri çok önemlidir. Sadece tamir yaparak da bu meslektengeçiminizi sağlayabilirsiniz. 1
  • 8. 2
  • 9. ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında standartlara ve tekniğine uygun olarak arıza tespitiyapabilecek bilgi, beceri ve deneyime sahip olacaksınız. ARAŞTIRMA  Bölgenizdeki sıhhi tesisatçıları ve doğalgaz tesisatçılarını gezerek arıza tespitinin nasıl yapıldığını araştırınız.  Sıhhi tesisat armatürleri satan işyerlerini gezerek arızalar hakkında sorular sorunuz.  Evinizde veya bölgenizde bulunan inşaatlardaki arızaları inceleyerek gözlemlerinizi not ediniz.  Araştırma konusunda sanal ortamda ve ilgili sektörde kaynak taraması yapınız.  Topladığınız bilgi ve dokümanları rapor haline getiriniz.  Hazırladığınız raporu atölyede tartışınız. 1. ARIZA TESPİTİ Sıhhi tesisat arızalarının bulunup, nedeninin belirlenmesi ve tamir etme yöntemlerininsaptanması işlemlerine arıza tespiti denir.1.1. Açma-Kapama ve Kontrol Elemanlarında Olabilecek Arızalar Açma-kapama ve kontrol elemanları hatalı montaj işçiliği, imalat hataları, darbe,gerilme, uzun süre kullanım ve yanlış kullanımlar nedeniyle arızalar meydana gelmektedir.Malzemenin dayanıklı veya pahalı olması arıza yapmaması anlamına gelmez. Eğermalzemenin montajını yapan kişinin işçiliği yetersiz veya yanlışsa o malzemenin arızayapması kaçınılmazdır. Aşağıdaki tabloda açma-kapama ve kontrol elemanlarında olabilecek arızalar ve tespitiyazılmıştır. 3
  • 10. ARIZALAR ARIZANIN TESPİTİ  Takırtı geliyorsa malzemenin salmastra grubunu veya diski iteleyen mili bozuktur. Açma-kapama-kontrol  Hışırtı, ıslık veya tıslama sesi geliyorsa; elemanı gürültü yapıyor. tesisatta fazla ve dengesiz basınç veya hava vardır.  Dış yüzeyler kimyasal temizleyicilerle silinmiştir. Musluk, batarya veya  Montaj esnasında dış yüzeyde oluşan çizik veya vananın dış yüzeylerinin darbe krom kaplamayı zedelemiştir. rengi soluyor.  Malzemenin kaplamasında üretim hatası vardır.  Salmastra contası eskimiştir ve yarılmıştır.  Contanın baskı yaptığı zemin yüzeyi aşınmıştır, tortu oluşmuş, kireçlenmiş veya çapak vardır.  Diskli ise disk yüzeyi kireçlenmiş, disk şişmiş, Akışkan tam kesilmiyor, karıncalanmış olabilir. Disk kanalında sızıntı oluşuyor. kireçlenme, çapak, tortu oluşmuş olabilir.  Küresel ise küre dışındaki conta özelliğini yitirmiştir.  Musluk volanı yalama olmuştur.  Disk, küre veya salmastra milinin vida özelliği Açma-kapama-kontrol bitmiştir. elemanı akışkanı hiç  Mil yerinden çıkmıştır. kesmiyor veya açmıyor.  Diskli ise disk kanala sıkışmıştır.  Mil kireç veya pas tutmuştur.  Mil kırılmıştır.  Mil somunu yalama olmuştur veya yerinden Volan hiç dönmüyor veya çıkmıştır. boşa dönüyor.  Volan vidası gevşemiştir.  Volanın mile geçen dişleri sıyrılmıştır.  Salmastra ipi veya oringi eskimiştir. Mil somunun dibinden  Somun gevşemiştir. sızıntı oluyor.  Esnek hortum katlanmıştır. Ankastre batarya ile ara  Esnek hortum delinmiştir. musluğu arasında su  Esnek hortum contaları eskimiştir. sızıntısı var. 4
  • 11.  Su basıncı yetersizdir.  Otomatik rezervuar (Bas)  Conta kurumuştur. yeterli su akıtmıyor.  Ayar vidası üst konumdadır.  Bas üzerindeki delik tıkalıdır.  Bas içerisindeki filtre tıkanmıştır.  Bas kapatmıyor.  Conta ve oturma yüzeyi bozulmuştur.  Conta baskısı çok sıkılmıştır.  Basın kumanda kolu  Su basıncı fazladır. basarken zorlanıyor.  Temizleme borusu kıvrımı fazladır.  Bas gövdesinden su  Temizleme borusu klozet içine fazla girmiştir. akıtıyorsa  Temizleme borusu tıkalı olabilir. Bazı bataryalar, estetik olarak güzel olmalarına karşın, tamir anında sorun çıkartabilir(duvara gömülü modeller). Bunun için mümkünse duvarın dışına monte edilen modellerseçilmelidir. Aksi takdirde duvar ve fayanslarınız kırılabilir. Açma-kapama-kontrol elemanlarının üretimini yapan firmalar olası arızalarıdüşünerek yedek parçalar üretmişlerdir. Bu gereçler aşağıdaki tabloda verilmiştir. 5
  • 12. MUSLUKLAR VANALAR İÇİN BATARYALAR OTOMATİK İÇİN İÇİN REZERVUAR (BAS) İÇİN Musluk nipeli  Vana  Volan kapağı  Klape Volan salmastra  Salmastra  Kumanda Volan vidası grubu grubu kolu Volan kapağı  Volan  Batarya nipeli  Akışkan Salmastra  Volan vidası  Perlatör ve kesme grubu Grubu  Conta parçaları komple veya Perlatör  Salmastra ipi  Conta ve tek olarak tüm Uç süzgeci  Çek valf oringler parçaları Borulu kapağı  Ankastre  Temizleme musluk çıkış  Çek valf bataryalar için borusu borusu klape grubu sifon  Basınç ayar Rakorlu ve  Çek valf kumanda kolu vidası ve küresel contası  Ankastre somunu musluklar  Küresel vana bataryalar için için somun ve kolu ve kumanda hortum somunu çubuğu bağlama ucu  10. Küresel  Ankastre Oring ve vana klapesi bataryalar için salmastra ipi (Küresi) sıcak ve Salmastra soğuk su baskısı veya bağlantı somunu borusu Rozet  Banyo Conta bataryaları için duş borusu  Eksantrik nipel  Rozet  Duvar tipi bataryalar için bağlantı rekoru 6
  • 13. 1.2. Sifonlarda Olabilecek Arızalar Her sıhhi tesisat gerecinin atık su giderinin hemen altına bir sifon konulur. Kötükokuların ve gazların yapı içine sızıntısını önler. Bunu sifon içindeki su perdesiyle yaparSifonlar, tamiri gerektiğinde parçalar halinde ayrılabilir. Sifonların girişinde saç, sabun veatıkları engelleyecek şekilde süzgeçli bir bölüm bulunur. Banyoda sıhhi tesisat gereçlerine bağlanan boşaltma boruları, çoğunlukla duvarlarındöşemeye yakın yerlerinde ve döşemede sıva altında yer alır. ARIZA ARIZA TESPİTİ  Sifon tıkanmıştır.  Su akışı hiç  Sifon hortumu katlanmıştır. olmuyor.  Sifon hortumunun bağlandığı atık su borusu tıkanmıştır.  Atık su kolonunun son bulduğu dirsekten sonrası tıkanmıştır.  Geri tepme yapıyor.  Atık su kolonu tıkanmıştır.  Sifondan sonraki atık su borusunun eğimi yetersizdir.  Atık su borularının çapları uygun seçilmemiştir.  Sifon dibinde çatlak vardır.  Sifon uzun süre kullanılmamıştır.  Sifonun su haznesi pislik, tortu, kum vb nesnelerle dolmuştur. Kılcal çekme olabilir.  İçinde su kalmıyor.  Sifonun bağlı bulunduğu kolona gereğinden fazla akar bağlanmıştır.  Havalandırma borusu görevini yapmıyor ve sifon suyunda emme olabilir.  Sifon borusundan akan su sifona giriş suyundan  Suyu çekerken ses fazladır. yapıyor.  Uygun sifon kullanılmamıştır.  İçinde su azalmış veya kalmamıştır.  Uzun süre kullanılmamıştır.  Koku yapıyor.  Sifon hortumu eskimiştir.  Sifona yeterli miktarda su dökülmüyor.  Geri tepme veya emme vardır.  Sifon hortumu çatlamıştır.  Sifonun vitrifiyeye bağlantısı gevşemiştir.  Sızıntı yapıyor.  Sifon contaları eskimiş veya yarılmıştır.  Sifon gövdesi çatlamıştır.  Göze hoş  Dış yüzeyi kirlenmiştir. görünmüyor.  Montajı uygun yapılmamıştır. 7
  • 14. 1.3. Atık Su Tesisatında Olabilecek Arızalar Yapılarda kullanma yerlerinde oluşan pis ve kirli suları, yağmur sularını ortamdanuzaklaştırarak şehir kanalizasyonlarına ya da fosseptik adını verdiğimiz çürütme çukurlarınaileten tesisatlara atık su tesisatları denir. Yalnız yağmur suları fosseptik çukurlarınabağlanmaz. Atık su tesisatları hatalı montaj, yanlış veya uzun süreli kullanım, darbe, gerilmesonucu arıza yaparlar. Atık su tesisatlarında oluşabilecek arızalar ve tespitleri için aşağıdaki tabloyuinceleyiniz. ARIZA ARIZA TESPİTİ  Sifonlar görevini yapmıyordur.  Kolonlarda, kat borularında veya bağlantı ağızlarında  Koku geliyor. sızıntı vardır.  Sifonda su yoktur.  Şehir kanalizasyonuna bağlantı uygun değildir.  Böcek, kurt, solucan,  Dış atık su borusunda büyük bir delik vardır. fare vb hayvanlar  Atık su borularına conta konulmamıştır. geliyor.  Tesisat uzun süre kullanılmamıştır.  Boruların muflu birleştirme kısımlarına conta konmamıştır.  Muflu ağız yerinden çıkmıştır.  Kolon veya kat  Boru yüzeyinde yırtılma vardır. borusunda sızıntı var  Çatıdaki havalık kenarlarından boruya yağmur suyu alabilir.  Sızıntı az veya ara sıra ise terleme vardır.  Boru çapı uygun seçilmemiştir.  Boru içerisinde akışı kısmen engelleyen bir nesne vardır.  Ses yapıyor.  Boru iç çapında daralmalar veya genişlemeler vardır.  Atık su kolon borusu bina iç duvarlarından geçiyordur.  Boru tıkanmıştır.  Su akışı  Boru ezilmiştir. sağlanmıyor.  Sifon görevini yapmıyordur. 8
  • 15. 1.4. Temiz Su Tesisatında Olabilecek Arızalar Şehir su şebekesinden gelen temiz suyu, su sayacından kullanım yerlerine kadar iletenboru ağına bina temiz su tesisatı denir. Temiz su tesisatı tekniğine uygun yapılmazsa,bitirildikten hemen sonra veya zamanla arızalar meydana gelmektedir. Bu arızalara neden olan yanlış montaj, yanlış kullanım, darbe, gerilme, hatalı malzemekullanımı ve malzeme ömrünün dolmasıdır.1.4.1. Soğuk Su Tesisatlarında Olabilecek Arızalar ARIZA ARIZA TESPİTİ  Oksitlenme var.  Boru dış kaplaması olan galvaniz özelliğini  Boruların görünüşü kaybetmiş. bozuk ve paslanma  Borunun ömrü bitmiş. var.  Boru çevresinde asit içeren maddeler vardır.  Boruda delinme var.  Boru ek parçaları (fittings) dişlerinden kaçırma var.  Dişli birleştirmeler hatalı.  Su sızıntısı var.  Hatalı ek parçası kullanılmıştır.  Teflon veya kendir sarımı hatalıdır.  Bezir yağı veya sülyen boya kullanılmamıştır.  Boruda tıkanma vardır.  Fittingslerde tıkanma vardır.  Bataryadan su  Boru iç çeperi aşırı kireçlenmiştir. akmıyor yada az  Su sayacından önceki filtre tıkanmıştır. akıyor.  Batarya arızası vardır.  Bina girişindeki vana kapalıdır.  Borular duvar içinde uygun aralıkta ve iyi sabitlenmemiştir.  Boru çapları uygun seçilmemiştir.  Ses yapıyor.  Aşırı ve dengesiz basınç vardır.  Açma –kapama-kontrol elemanları arızalıdır.  Sıva altındaki boruların izolasyonu yapılmamıştır.  Duvarlarda terleme  Borular sıcak ortamdan geçirilmiştir. var. 9
  • 16. 1.4.2. Sıcak Su tesisatlarında Olabilecek Arızalar ARIZA ARIZA TESPİTİ  Oksitlenme var.  Boru dış kaplaması olan galvaniz özelliğini  Boruların görünüşü kaybetmiştir. bozuk ve paslanma  Borunun ömrü bitmiştir. var.  Boru çevresinde asit içeren maddeler vardır.  Boruda delinme vardır.  Boru ek parçaları (fittings) dişlerinden kaçırma vardır.  Dişli birleştirmeler hatalıdır.  Su sızıntısı var.  Hatalı ek parçası kullanılmıştır.  Teflon veya kendir sarımı hatalıdır.  Bezir yağı veya sülyen boya kullanılmamıştır.  Boruda tıkanma vardır.  Fittingslerde tıkanma vardır.  Bataryadan su  Boru iç çeperi aşırı kireçlenmiştir. akmıyor ya da az  Su sayacından önceki filtre tıkanmıştır. akıyor.  Batarya arızası vardır.  Bina girişindeki vana kapalı veya kısık.  Borular duvar içinde iyi sabitlenmemiştir.  Boru çapları uygun seçilmemiştir.  Ses yapıyor.  Aşırı ve dengesiz basınç vardır.  Açma –kapama-kontrol elemanları arızalıdır.  Sıva altındaki boruların izolasyonu yapılmamıştır.  Duvarlarda terleme  Borular soğuk ortamdan geçirilmiştir. var.  Sıcak su ısıtıcınız bozuk veya vanası kapalıdır.  Sıcak su boruları tıkalıdır.  Sıcak su akmıyor.  Isıtıcı cihazın girişinde filtre tıkalıdır.   Sıcak su borularının geçtiği yerlerin duvar  Isınan su borusu boyca uzamıştır. yüzeylerinde ince  Soğuyan boru boyca kısalmıştır. çatlamalar var. 10
  • 17. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Banyoda bulunan küvetin yanından su sızmakta ve bataryada damlatmaktadır,olabilecek arızaları tespit ederek listeleyiniz..Araç ve Gereçler  Kalem  Blok not  Metre İşlem Basamakları Öneriler  İş önlüğünüzü giyerek çalışmaya hazırlanınız.  Çalışma ortamınızı hazırlayınız.  Arkadaşlarınızla arızanın ne olabileceği konusunda fikir alışverişinde bulununuz.  Arıza olabilecek yerleri  Arızayı bulduğunuza eminseniz çalışma tespit ediniz. şeklinizi belirleyiniz.  Temrin malzeme listesine göz atınız.  Depo sorumlusundan gerekli malzemeleri alınız.  Daire girişindeki vanayı kapatınız.  Eğer Mobil tesisat döşenmişse doğru vanayı  Tesisattaki suyu kesiniz. kapatınız.  Arıza bölgesinde gerekli önlemleri alınız.  Kendinize güvenli çalışma ortamı hazırlayınız.  Arızayı gidermek için gerekli takımları  Kullanacağınız araç ve gereç listesini belirleyiniz. hazırlayınız. 11
  • 18. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında hangi bilgiler kazandığınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarak belirleyiniz.BOŞLUK DOLDURMALI TEST1. Malzemenin montajını yapan kişi yetersiz ise …………………… olasılığı yüksektir.2. Basın kumanda kolu basarken zorlanıyor ise ………………. …………. fazladır.3. Suyu çekerken ses yapıyorsa uygun …………….. kullanılmamıştır.4. Atık su tesisatı ses yapıyorsa ………… ……….. uygun seçilmemiştir.5. Soğuk su tesisatı boruların görünüşü bozuk ve paslanma varsa boru çevresinde ……… ………….. ……………. vardır.6. Sıcak su borularının geçtiği yerlerin duvar yüzeylerinde ince çatlamalar varsa ısınan su borusu boyca ……………7. Borularda ısı akışını engelleyerek terlemeyi veya donmayı önlemek için ………… yapılır.8. Temiz su tesisatında suyu kesmek için ……………. kapatılır.TARTIŞMA Aşağıda verilen konuyu arkadaşlarınızla tartışarak elde ettiğiniz sonucu öğretmeninizlepaylaşınız.  Bina girişindeki vana arızalı ise tamirini nasıl yaparsınız?DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 12
  • 19. ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Standartlara ve tekniğine uygun olarak arıza onarımı yapabilecek bilgi ve beceriyesahip olacaksınız. ARAŞTIRMA  Bölgenizdeki sıhhi tesisatçıları ve doğalgaz tesisatçılarını gezerek arızaların nasıl giderildiğini araştırınız.  Sıhhi tesisat armatürleri satan işyerlerini gezerek arızalar hakkında sorular sorunuz. Evinizde veya bölgenizde bulunan inşaatlardaki tesisatları inceleyiniz. Bu tesisatlarda olabilecek arızaları ustalara sorunuz.  Araştırma konusunda sanal ortamda ve ilgili sektörde kaynak taraması yapınız.  Topladığınız bilgi ve dokümanları rapor haline getiriniz.  Hazırladığınız raporu atölyede tartışınız. 2. ARIZANIN ONARILMASI Arızası tespit edilen sıhhi tesisatta sorunun giderilmesi için yapılan çalışmalaraarızanın giderilmesi denir. Arıza giderme sıhhi tesisatçının en çok karşılaştığı iştir. Arızagidermeyi bilmeyen kişi tamir yaparsa daha büyük arızalara sebebiyet verebilir. Bu nedenleişi bilenin yapması doğru olur. Tesisatın muhtelif yerlerinde meydana gelebilecek arızalarıaşağıda anlatıldığı şekilde onarıp işler hale getirebiliriz.2.1. Açma-Kapama-Kontrol Elemanlarında Olabilecek ArızalarınOnarılması Açma-kapama-kontrol elemanları sürekli kontrol için birkere montaj edilir. Ömürleri, kalitesine ve kullanım sürelerinebağlıdır. Açma-kapama-kontrol elemanlarının sık kullanılmasınedeniyle arızalar genellikle bu eleman grubunda meydanagelir. Şekil 2.1: Arızalı bir batarya 13
  • 20. 2.1.1. Mekanik Parça Değişimi Açma kapama-kontrol elemanları birden fazla parçanın eklenmesiyle imal edilmiştir.Her parça ayrı üretilmiş ve montajı yapılarak birleştirilmiştir. Açma kapama-kontrol elemanlarını imal eden firmalar montajı yapılmış veyayapılmamış olan parçaları piyasada satışa sunmaktadır.Bu bize fayda sağlamaktadır.Armatürde sadece arıza yapan parçayı değiştirerek arıza giderilebilmektedir. Piyasada satılanaçma kapama elemanlarının yedek parçaları mevcuttur. Ancak markasız, piyasada hiçduyulmamış ürünlerin yedek parçalarını bulamayabiliriz. Alacağımız mamulün yedekparçasının bulunup bulunmadığını mutlaka araştırmalıyız. Alttaki şekilde örnek bir karınlı stop vananın yedek mekanik parçaları gösterilmiştir.İnceleyiniz. Şekil 2.2: Vana mekanik parçaları2.1.2. Conta Değişimi Muslukların contaları zamanla yassılaşır, bayatlayarak esnekliklerini ve dirençlerinikaybeder.. Bu nedenle su damlatırlar ve su kaybına neden olurlar. Bu durumda musluğuonarmak için bir kurbağacık, orta boy bir tornavida ve yeni bir conta gerekir. Eski contanınaynısını bulma olanağınız yoksa makasla kesip aynı ebatlara getirebilirsiniz. Musluğunsuyunu kestikten sonra, volanın üstündeki plastik vida tapası tornavida ile çıkartılır.Tornavida ile resimde görülen volanı tutan vida çıkartılır. Serbest kalan volan yukarıyadoğru çekilerek yerinden sökülür. Bazen mil volana kireçten dolayı yapışabilir. Plastiktornavidanın sapıyla krom yüzeyi zedelemeden volana yandan hafif vurduktan sonrayukarıya doğru çekilir. 14
  • 21. Volan söküldükten sonra salmastra grubu görünür. Kurbağacık ile salmastra grubusökülür. Resimde görülen contanın üstündeki küçük somun kurbağacık ile sökülür. Yeniconta konur ve somun yerine takılarak salmastra grubu musluk gövdesine sıkılır. Volantakılır ve vidası sıkılarak vida tapası yuvasına yerleştirilir. Şekil 2.3: Salmastra parçaları2.1.3. İmalat Hatası Piyasada satılan sıhhi tesisat malzemeleri imal edilirken üretim hataları oluşabilir. Buüretim hataları malzemenin doğru çalışmamasına, ileride arıza yapmasına neden olur. Bu türarızaların farkına varıldığında, garanti kapsamında hemen değiştirilir. Satın aldığımızmalzemeleri iyice kontrol etmeliyiz. Garantili malzemeler satın almalıyız.2.1.4. Ekonomik Ömür Sıhhi tesisatçılıkta kullanılan malzemeler zaman içerisinde özelliklerini yitirerek arızayaparlar ve kullanılmaz hale gelirler. Bu durum ekonomik ömür olarak ifade edilir.Ekonomik ömür, malzemenin kalitesi, montaj ve kullanım biçimine bağlıdır.2.2. Sifonlarda Arızaların Onarılması Sifonlar atık su ile ilk karşılaşan sıhhi tesisat elemanıdır. Atık su içerisinde asılı katımaddeler vardır. Sifonun yapısı gereği atık su akışı sifonda engellemeyle karşılaşır. Bumaddeler sifonun çalışmasını etkiler ve arızalara neden olur. Şekil 2.4: En çok kullanılan sifonlar 15
  • 22. Şekil 2.5: Sifonun basınçlı su ile temizlenmesi2.2.1. Sifonun Temizlenmesi Sifonlar zamanla yemek artıkları, yağ, kıl, toz vb nesnelerle tıkanır veya kirlenir.Sifonun kullanılma sıklığına bağlı olarak sifonun temizlenmesi gerekir. Sifonun sökülerekveya sökülmeden temizlenmesi mümkündür. Sökmeden yağ ve kireç çözücü kimyasal maddeler kullanılarak temizlenir. Açılmayantıkanıklıklarda bir hortumla sifonu temizlemek veya tıkanıklığı gidermek mümkündür. Sökerek yapılan temizleme, sökmeden tıkanıklığın giderilemediği durumlarda yapılır.Sifonun çeşidine göre ek yerleri sökülerek temizlenir. Gerektiğinde sifonun tamamı, montajvidası sökülerek çıkartılır ve temizlenerek yerine takılır.2.2.2. Bağlantıların Kontrolü Sifonun arıza yaptığı yerlerden biri de bağlantı yerleridir. Bağlantı yerlerindekicontalar, vida ve rakorlar, en fazla arıza veren ve su sızdıran yerlerdir. Vitrifiyemalzemelerin alt kısımlarında ve bina döşemelerinde su sızıntısı var ise sifon bağlantıyerlerini kontrol etmekte fayda vardır.2.2.3. Çatlak Kontrolü Plastik sifonlar sıcak su dökülmesi, darbe, donma vb nedenlerle çatlayabilir. Sifonunbulunduğu ortamda su sızıntısı var ise kuru bir bezle silerek sifon gövdesinde çatlak olupolmadığını el veya gözle kontrol ederiz. Eğer sifon gövdesinde çatlak var ise sifonudeğiştiririz. 16
  • 23. 2.3. Atık Su Tesisatlarında Arızaların Onarılması Atık su tesisatları yapıldıktan sonra kullanım sırasında arızalar vermektedir.Olabilecek arızalar tıkanıklık, muf ve boru çatlakları ve contaların görevini yapamamasıdır.2.3.1. Tıkanıklıklar Küvetlerin pis su giderleri zaman içerisinde içlerinde biriken pislikler nedeniyletıkanırlar. Geçici olarak kimyasal açıcılarla sorunu giderebilirsiniz. Resim 2.1: Banyo küveti Küvet, kum içerisine yerleştirilmişse sifonun sökülmesi problem olabilir. Ancak yantarafları açılan fiberglas küvetlerde kapak açılıp küvetinizin altındaki pis su sifonunutemizleyebilirsiniz. Uzun süre bu sorunla karsılaşmazsınız. Şekil 2.6: PVC boruda oluşan tıkanıklık Lavaboların pis su akarları zaman içerisinde içlerinde biriken pislikler nedeniyletıkanırlar. Geçici olarak lavabo açıcılarla sorunu giderebilirsiniz. Ancak sürekli ve kalıcı birçözüm için lavabonuzun altındaki pis su sifonunu söküp içerisinde birikmiş pislikleri iyicetemizleyiniz. Klozetlerin pis su giderleri koku yapmaması için “S” şeklindedir, içerisine herhangibir nesne kaçırıldığında tıkanıklık meydana gelir. Sorunu gidermek için klozeti yerindensökmek tıkanmaya sebep olan nesneyi içerisinden çıkarmak gerekir. Klozet monte ederkenyerine düzgün oturtulmalıdır. Aksi takdirde kaçak yapar. 17
  • 24. 2.3.2. Muf ve Boru Çatlakları PVC borular darbe, aşırı sıcak, don gibi etkenlerle çatlayarak arıza verir. Bu durumdaçatlayan boru değiştirilir. Şekil 2.7: PVC boruda olabilecek çatlaklar. Şekil 2.8: PVC boru mufunda ki contanın kontrol edilmesi2.3.3. Conta Kontrolü PVC boruların muflu birleştirme ağızlarına mutlaka conta konur. Zaman içerisindecontalar özelliklerini yitirir ve buna bağlı olarak da su sızdırır. Bu durumda conta kontroledilerek değiştirilir. Boru birleştirmelerinde bazen contanın konulması unutulur. Bu gibidurumlarda yaptığımız iş hatalı olur. Bu sebeple conta konup konmadığı mutlaka kontroledilmelidir.2.4. Temiz Su Tesisatında Olabilecek Arızaların Onarılması2.4.1. Ek Yeri Kontrolü Boruların birbirlerine eklendiği dişli kısımları, arızaların en çok olduğu kısımlardır.İşçilik sırasında bu kısımlarda, sızdırmazlık malzemesi kullanılmaması veya yanlışkullanılması nedeniyle arızalar oluşmaktadır. Tesisat test edilirken kaçak kontrolününyapılacağı kısımlar ek yerleridir. Dişli birleştirmelerde dişlerin aynı eksende olmaması, fazlasıkılması veya eksik sıkılması nedeniyle arızalar meydana gelmektedir. Ayrıca sıkılan ekparçasının yarım veya daha fazla geriye gevşetilmesi sızıntılara sebep olur. Bu durumda sıva 18
  • 25. altında oluşan herhangi bir sızıntı veya kaçağın büyük ihtimalle ek yerinden kaçıracağıdüşünülmelidir. İlk olarak ek yerlerinin kontrolü yapılmalıdır. Şekil 2.9: Ek yeri kontrolü2.4.2. Oksitlenme Eski yapılarda kullanılmış olan galvaniz borular zaman içerisinde paslanır ve çürür(yeni binalarda bu uygulama plastik borularla yapılmakta), galvaniz boruların çürümesi sukaçağına neden olur. Tesisat boruları genelde bina duvarlarına gömülüdür. Arızayı gidermekiçin suyun hangi noktadan sızdığını bulmak gerekir. Bu işlem binanıza fazla hasarvermemesi için aletlerle yapılmalıdır. Vanayı kapatıp su kaçağını geçici olarak önleyiniz.2.4.3. Delinme Sıhhi Tesisatçılıkta kullanılan borular zaman içerisinde paslanarak çürür. Çürüyenboru içindeki suyun basıncına dayanamayarak içten dışa doğru patlayarak delinir. Resim 2.2: Delinen bir borudan suyun çıkışı Şekil 2.10: İçeriden dışarıya doğru patlayan bir boru 19
  • 26. 20
  • 27. 2.4.4. Malzeme Uyumsuzluğu Yapılan tesisatlarda farklı özelliklerde malzemeler kullanılırsa malzeme uyumsuzluğuortaya çıkar. Bir malzemenin ömrünün farklı olması, darbelere farklı tepki vermesi,sertliğinin aynı olmaması ileride arızalara sebebiyet verecektir. Şekil 2.11: Malzeme uyumsuzluğundan oluşan arıza2.4.5. Kireçlenme Özellikle temiz su tesisatlarında, suyun kireci boru iç duvarına tutunarak boru çapınıdaraltır. Borunun içinden akan su miktarında azalma olur. Su istediğimiz basınçla akmaz.Evimizde basınçlı su ile çalışan çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve şofben çalışmaz. Buarızayı gidermek için tesisata kireç çözücü dökmek, sorunu geçici bir süre gidermektedir.Fakat eski tesisatlarda kireç tabakası, çürümüş borunun dayanımını artırır. Kireç sökücüdökülünce boru delinebilir. En uygun yol borunun değiştirilmesidir. Şekil 2.12: Boru içerisinde oluşan kireç tabakası2.4.6. İmalat Hatası Temiz su tesisatlarında kullanılan malzemeler imalat aşamasında hatalı veya arızalıolarak üretilebilmektedir. Kontrolü iyi yapılmadan piyasada satışa sunulan arızalımalzemeler vardır. Görünüşte sağlam görünen bir malzemenin iç kısımlarında görünmeyenbölgelerinde arıza olabilir. İyi bir tesisatçı aldığı malzemenin sağlam olup olmadığınıanlayabilmeli ve montajdan sonra kesin test etmelidir. Hatalı malzemeler tüketici haklarınagöre garanti kapsamından yenisiyle değiştirilir. 21
  • 28. Şekil 2.13: Hatalı imal edilmiş bir vana2.4.7. Diğer Arızalar Rezervuarın içerisindeki mekanizma plastik bir yapıda olmasına rağmen suyla süreklitemasından dolayı çabuk deforme olur. Arızayı gidermek için vanayı kapatınız.Rezervuarınızı yerinden söküp arıza nedenini bulunuz. Sorun şamandırada veya kapakcontasında olabilir. Genellikle rezervuar tamir yedek parçaları kompledir. Parçalarıntamamını değiştirmeniz, ileride başka sebeplerden muhtemel sorunları engeller. Resim 2.3: Rezervuar iç parçaları 22
  • 29. 2.5. Olabilecek Muhtelif Arızaların Onarımı  Açma-kapama elemanındaki salmastranın değiştirilmesi. Şekil 2.14: Banyo bataryası parçaları  El duşundaki tıkalı süzgecin açılması. Şekil 2.15: Duş başlığı parçaları  Fleksibıl duş hortumunun değiştirilmesi Şekil 2.16: Esnek hortum parçaları 23
  • 30.  Atık su borusundaki tıkanıklığın spiral tel ile açılması. Şekil 2.17: Tıkalı atık su borusu PVC borunun manşon kullanılarak tamir edilmesi. Şekil 2.18: PVC borunun kayar manşonla tamir edilmesi PVC borunun bant kullanılarak tamir edilmesi. Şekil 2.19: PVC boruya bant sarılması Klozetteki tıkanıklığın vakum ile açılması Şekil 2.20: Tıkalı alaturka helâ taşı 24
  • 31.  Alaturka helâ taşındaki tıkanıklığın vakum ile açılması. Şekil 2.21: Tıkalı alafranga helâ taşı Alaturka helâ taşındaki tıkanıklığı gırgır ve spiral tel kullanılarak açılması. Şekil 2.22: Tıkalı helâ taşının aletle açılması PVC borunun tel ve lastik kullanılarak tamir edilmesi. Şekil 2.23: Plastik borunun lastik sarılarak tamir edilmesi 25
  • 32.  PVC borunun plastik parça kullanılarak tamir edilmesi Şekil 2.24: Plastik borunun plastik parçayla tamiri12. Donmuş haldeki temiz su borusunun battaniye ile ısıtılarak açılması Şekil 2.25: Donmuş borunun açılması13. Donan bir boruya sıcak su dökerek arızasının giderilmesi. Şekil 2.26: Donmuş borunun sıcak su ile açılması 26
  • 33. UYGULAMA FAALİYETİUYGULAMA FAALİYETİ Aşağıdaki şekillerde verilen arızları gideriniz. Şekil 2.27: Banyo bataryası parçaları  Batarya contasını değiştiriniz.  El duşunun tıkalı süzgecinin açınız.  Fleksibıl duş hortumunu değiştiriniz. Şekil 2.28: Duş başlığı ve esnek hortum 27
  • 34. Araç ve Gereçler  Kurbağacık  Tornavida  Pense  Boru anahtarı  Fleksibıl hortum  Conta  Batarya  El duşu İşlem Basamakları Öneriler  İş önlüğünüzü giyerek çalışma yerinizi  İş için hazırlık yapınız. düzenleyiniz.  Temrin malzeme listesini hazırlayınız.  Depo sorumlusundan gerekli malzemeleri alınız.  Armatürün dış kaplamasına zarar vermeyiniz.  Batarya arızasını gideriniz.  Montaj sırasına göre salmastra grubunu sökünüz.  Contasını değiştiriniz.  Montaj sırasına göre takınız  Montaj sırasına göre sökünüz.  Duş hortumunu  Yırtılmış fleksibılı değiştiriniz. değiştiriniz.  Montaj sırasına göre takınız.  Süzgeci çizdirmeden vidasını sökünüz.  El duşu arızasını gideriniz.  Süzgeci temizleyiniz.  Açılmayan delikleri iğne yardımıyla açınız.  Montaj sırasına göre takınız.  Parçaları ek yerlerinden sızıntı olup olmadığını kontrol ediniz.  Kaçak kontrolünü yapınız  Estetik kontrolünü yapınız. ve işletmeye alınız.  Çalışma ortamını temizleyiniz.  Kullandığınız malzemeleri temizleyerek depo sorumlusuna teslim ediniz. 28
  • 35. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında hangi bilgiler kazandığınızı aşağıdaki soruları cevaplandırarakbelirleyiniz.BOŞLUK DOLDURMALI TEST1. Arızası tespit edilen sıhhi tesisatta sorunun giderilmesi için yapılan çalışmalara ………….. ………… denir.2. Sökerek yapılan temizleme, ……………. tıkanıklığın giderilemediği durumlarda yapılır3. Klozetlerin pis su giderleri koku yapmaması için ………. şeklindedir.4. PVC boruların muflu birleştirme ağızlarına mutlaka ………. konur.5. Yapılan tesisatlarda farklı özelliklerde malzemeler kullanılırsa …………… ……………. ortaya çıkar.6. Genellikle rezervuar tamir yedek parçaları …………..TARTIŞMA Aşağıda verilen soruyu arkadaşlarınızla tartışarak cevaplandırınız. Cevabınızıöğretmeninize gösteriniz.  Banyoda gürültü nasıl önlenir?  Klozet kapağının değişimi nasıl yapılmaktadır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 29
  • 36. ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ Standartlara ve tekniğine uygun olarak vitrifiye değişimi yapabilecek bilgi ve beceriyesahip olacaksınız. ARAŞTIRMA  Bölgenizdeki sıhhi tesisatçıları ve doğalgaz tesisatçılarını gezerek vitrifiye değişiminin nasıl yapıldığını araştırınız.  Sıhhi tesisat armatürleri satan işyerlerini gezerek vitrifiyeler hakkında sorular sorunuz. Bu işyerlerinde hazırlanmış vitrifiye montaj stantlarını inceleyiniz.  Evinizde veya bölgenizde bulunan inşaatlardaki vitrifiye montajlarını inceleyiniz.  Araştırma konusunda sanal ortamda ve ilgili sektörde kaynak taraması yapınız.  Topladığınız bilgi ve dokümanları rapor haline getiriniz.  Hazırladığınız raporu atölyede tartışınız 3. VİTRİFİYE DEĞİŞTİRME3.1. Vitrifiye Hammadde Özelliği Toprak, endogen granit kayaların doğanın aşındırmasıyla ufalanması sonucu meydanagelmektedir. Toprağın her türü vitrifiye için uygun değildir. Kullanıma elverişli toprak isekildir. Killerin plastik özellikleri nedeni ile şekillendirme imkânlarına sahip olmaları veşekillerini pişirme sureti ile koruyabilmeleri esasına dayanan seramik endüstrisi, dünyanın eneski endüstrilerinden sayılmaktadır. Kil, kaolen, pegmatit, feldspat, mermer, potasyum, sodyum, kuvars ve benzerihammaddeler, belirli reçete terkibinde değirmenlerde sulu öğütülür. Oluşan karışım sıvıkıvamına gelir. Sıvılaşan karışım alçı kalıplara dökülür. Alçı kalıplar içindeki sıvıyasoğutucu vantilatörlerle üfleme yapılır. Bu sayede karışımın donması sağlanır. İçerisindenemi azalan karışım kendi kendine donar. Donduktan sonra kalıptan çıkarılır. Kalıppürüzleri, izler, çatlaklar, boşluklar rötuş ve düzeltmelerle giderilir. Bu düzeltmeleresnasında malzeme tamamen sert değildir. Elimizle eldiven takarak bu düzeltmeleri 30
  • 37. yapabiliriz. Kil, kaolen, pegmatit, feldspat, mermer ve benzeri ham maddeler belirli reçeteterkibinde değirmenlerde sulu öğütülür. Resim 3.1: Masse hazırlama ünitesi Resim 3.2: SPY – DRAYER Sulu (contıune değirmenler) karışımın silolara dökülmesini sağlayan ünite Resim 3.3: Kurutma ünitesi (Silolardan alınan sulu karışımın kurutulduğu bölüm)3.2. Ham Maddenin Pişirilme Sıcaklığı Rötuşlanan ve düzeltilen donmuş haldeki vitrifiye pişirilmeye hazırlanır. Bir bantüzerinde dik olarak fırına sürülür. Fırında vitrifiyeden buhar çıkana kadar bir müddet ısıtılır.Sıcakken fırından çıkarılan vitrifiyeye soğumadan seramik boyası sürülür. Seramik boyasıseramik karışımlı bir boyadır. Bu boya sıcakta eriyince sertleşen bir boyadır. Boyandıktansonra 300 OC de tekrar fırına verilir. Fırında pişirilen vitrifiye kendi kendine soğumak üzerebekleme odalarına alınır. Soğuduktan sonra son inceleme yapılır. Ambalajlanarak satışasunulur.3.3. Hammaddenin Kristalleşme Özelliği Vitrifiyenin aslı ham maddesi kildir. Kil suyla karıştırıldığında, plastik özellikleriolan, kolayca biçimlendirilebilen bir hamura dönüşür, pişirildikten sonra da sert, sağlam,değişmez bir yapı kazanan ham maddedir. 31
  • 38. Seramik boyaları çeşitli metal oksit karışımlarının yüksek sıcaklık muamelesi ileoluşan kristal katılardır ve özellikleri onları oluşturan kristallerin özelliklerine bağlıdır.Diğerlerine göre daha kararlı olan uygulama ve pişme esnasında çok fazla değişikliğeuğramayan bazı metal oksitler de seramik renklendiricileri olarak kullanılmaktadır ancaküretilmiş seramik boyalarının bazı üstünlükleri vardır. Bunlar: Birincisi normalde zehirli olabilen bazı oksitler seramik boyası olarakhazırlandıklarında daha güvenli bir şekilde kullanılabilir. İkinci olarak da üretilmiş seramik boyaları, boya olarak kullanılan ham oksitlere göreçok daha dayanıklı, kararlı ve tekrarlanabilir renkler verir. Yine de birçok seramik boyasının kristal yapısı yüksek sıcaklıklarda sır, flaks vecamsı bünyeler gibi flakslaştırıcı materyallerin varlığından çabucak etkilenir. Sonuç olarakkararlı bir kristal yapı, çok yüksek sıcaklıklara ısıtıldığında kararsız bir yapıya dönüşebilir verenk değişikliğine uğrar. Bu nedenle seramik dekorasyonunda kullanılan birçok renklendiricipişirme şartlarına karşı oldukça hassastır. Başarılı bir endüstriyel renk uygulaması; kristalyapı, ısı muamelesi ve çevre şartlarının uygun kombinasyonlarının seçimi ile elde edilir.Böylelikle sonuç tekrarlanabilir ve standart olur. Bu yaklaşımla başarılı bir uygulama içinçeşitli oksit boyalar veya sır boyaları uygun flakslarla ya da uygun sırların içinde kullanılırsaçevreleri ile reaksiyona girmez ve renk değişikliğine sebep olacak derecede kristal yapıdeğişimine uğramaz.3.4. Çimento ve Alçının Sertleşme Esnasındaki Değişkenlikleri3.4.1. Çimentonun Sertleşmesi Çimentonun su ile muamelesinde, bu bileşikler hidroliz ve hidrate olmak suretiylekütleyi dondururlar. Bu hale çimentonun donması denir. Genellikle 2 ile 3 saat sürer.Katılaşan çimento zamanla sertleşir. Betonun donması çimento ile ilgilidir. Çimentonun sertleşmesi, su harcının sertleşmesiolarak değerlendirilmiş olan yeni bir reaksiyon cinsi olup ‘Hidrolik Yer Değiştirme’ olarakkabul edilebilir. Bu yer değiştirme, çimento klikerinde yüksek sıcaklıkta teşekkül etmiş olankaolin asitlerinin kireçce zengin tuzlarının, harç hazırlama suyunun etkisi ile daha ziyadekireçce fakir ve normal sıcaklıkta stabil tuz hidratlarına dönmesi demektir. Bu suretle husule gelen kalsiyum hidroksit, kaolin asitleri ile kireç-puzzolan harcınındonma reaksiyonlarında olduğu gibi kaolin asitlerinin kalsiyum tuzu hidratlarını teşkil eder. Çimentonun kireçce zengin silikatları normal sıcaklıkta dayanıklı değildir. Bunlarenerjileri daha fakir olan kireçce zayıf tuz hidratlarına dönmek isterler, ancak çimentoklinkeri süratle soğutulduğundan, bu sırada böyle bir dönüşüm mümkün olmaz. Normalsıcaklıkta ise klinker içindeki moleküller reaksiyon verecek kadar hareketli değildir. Su iletemasa gelmeleri halinde (Harç hazırlama suyu veya havanın rutubeti) hidrolik yer 32
  • 39. değiştirme mümkün olur. Aynı sebepten alüminat ve ferritler de su etkisi ile hidratlarınadönerler. İnşaat pratiğinde çimentonun bağlaması ile bunu takip eden sertleşme birbirindenayrılır. Sertleşme ısı meydana getiren bir olaydır. Böyle reaksiyonlara ekzotermikreaksiyonlar denir. Çimentonun reaksiyon ısısı ortalama 100 kcal/kg ’dır. Çimento harcınındonması aşağıdaki olaylardan meydana gelir:  Çekme (Örneğin bir duvar sıvası zemininin su çekmesi.)  Hidratasyon (Kimyasal hidrat bileşiklerinin teşekkülü için çimento taneciklerinin su çekmesi.)  Hidratasyon ile husule gelen jel halindeki yeni bileşiklerin teşekkülü ki böyle bir olay çimento taneciğinin kenarından içine doğru devam eder. Böylece yavaş yavaş bütün harcın jel halinde katılaşması başlamış olur.  Jel halindeki kitleden tuz hidratlarının kristalleşmesinin ilerlemesi ve sertleşmenin tamamlanması.3.4.2. Alçının Sertleşmesi Kalsiyum sülfat, hemihidrat bileşiği olan ve ıslatılıp kurutulduğunda sertleşerekçabuk donan, beyaz renkli ince alçıtaşı tozudur. Kalsiyum sülfat, dihidrat ya da alçıtaşının120° -180°C’ ye kadar ısıtılmasıyla elde edilir. Bileşimin donmasını geciktirici bir katkımaddesi eklendiğinde kaba ya da ince sıva adını alır. Eski çağlardan beri kullanılmakta olan alçıya, alçıtaşının sıva ve çimento yapmaküzere ilk kez Paris yakınlarında kullanılmış olmasından ötürü “Paris sıvası” adı da verilir. Alçı kalıp 18. yüzyılda pişmiş toprak kalıpların dökümüyle beraber yaygın biçimdekullanılmaya başlandı; fakat alçı kalıpların 3000 -4000 yıl önceye kadar Çinliler tarafındankullanıldıkları bilinmektedir. Alçı kalıplar büyük oranla bakır ve alüminyum alaşımları gibi düşük sıcaklıkta eriyendemir dışı malzemelerin dökümünde kullanılır. Eğer kalıp modellemesi için mum gibi düşükdayanımlı malzemeler tercih edilirse, kum gibi dövülerek sıkıştırılan kalıp malzemeleriuygun olmadığından başlangıçta sulu harç halinde olan alçı tercih edilir. Alçı kalıplar, bir bölüm yüzeyine sahiptirler ve en az iki veya daha çok parçalı olarakdizayn edilir. Kullanılacak kalıp malzemesi için 100 ölçü alçı ile 160 ölçü su krem kıvamınagelinceye kadar karıştırılır. Kalıp malzemesi içine, kalıbın çatlamaması için %20 oranındatalk, katılaşma süresini uzatmak içinse kaolin ve magnezyum oksit gibi katkılar eklenir.Kalıbın dayanım ve genleşme gibi özelliklerini kontrol edebilmek için kireç, çimento, asbestelyaf, silis unu gibi maddelerde kullanılabilir. Eğer, kalıp hazırlanırken karıştırma hızınormalden fazla olursa harcın içine hava gireceğinden gözenekler oluşabilir; karıştırma hızınormalden yavaş olursa harç katılaşabilir. 33
  • 40. Alçı başlangıçta yarı sulu haldedir ( CaSO4. ½ H2O ). Harcın katılaşması esnasındaalçı, su ile reaksiyona girerek CaSO4. 2H2O haline dönüşür. Sulu harcın model üzerinedökülmesini izleyen birkaç dakika içinde gerçekleşen ilk sertleşmeden sonra model kalıptançıkarılır ve kalıp 200° sıcaklıkta kurutulur. Bu şekilde tüm suyu giden kalıp, susuz kalsiyumsülfat (CaSO4 ) haline dönüşür. Kurutulmuş kalıptan tekrardan nem alınması önemlidir. Nem, alçının düşük olan gaz geçirgenliğini olumsuz bir şekilde etkiler. Alçı kalıplarçok kırılgan olduklarından ötürü taşıma sırasında özen gösterilmelidir.3.5. İmalat Hatası Vitrifiyeler imal edilirken bazı hatalar olabilir. Bu hataların başlıcaları şunlardır;  Vitrifiyenin içyapısında kılcal çatlaklar.  Boyasında çatlamalar.  Şekil bozuklukları.  Karışımında ki ham madde eksikliği veya fazlalığı.3.6. Vitrifiye Malzemelerinin Değiştirilmesi Vitrifiye malzemeler çeşitli nedenlerle kırılabilir. Zamanla yüzeyinde bozulmalar olur.Yüzeyi bozulan malzeme kir tutar hijyen ve estetik olmaz. Vitrifiye malzemelerin seramikolanlarının tamiri yapılamaz. Ancak yenisiyle değiştirilir. Değiştirme işlemleri malzemeçeşidine göre aşağıda verilmiştir.3.6.1. Lavaboların Değiştirilmesi  Kırılan lavabonun aynı modelini hazırlayınız.  Değiştirilecek lavabonun sifonunu sökünüz.  Lavabo çeşidine göre batarya ve tespit somunlarını sökünüz.  Yeni lavabonun modeline göre bataryasını montaj ediniz.  Lavaboyu tespit cıvatasına takarak somunlarını sıkınız.  Sifonu ve batarya bağlantılarını yapınız. Şekil 3.1: Lavabo değişimi  Kaçak testini yapınız.3.6.2. Eviyelerin Değiştirilmesi  Değiştirilecek eviyenin sifon bağlantısını ve batarya ankastre ise ara musluğunu kapatarak bağlantı hortumlarını sökünüz.  Eviyeyi kırarak çıkartınız ve çevresini Şekil 3.2: Eviye değişimi temizleyiniz. 34
  • 41.  Yeni eviyeyi yerine alıştırınız.  Tezgâhla temas eden yüzeylere silikon sürerek yerine oturtunuz.  Eviyeden dışarı çıkan silikonları temizleyiniz.  Batarya ankastre ise yerine monte ederek bağlantılarını yapınız.  Sifonu bağlayarak ara muslukları açın ve kaçak testi yaparak kurumaya bırakınız.3.6.3. Klozetlerin Değiştirilmesi  Rezervuar deposu ara musluklarını kapatarak ara bağlantı hortumlarını sökünüz.  Klozet tespit vidalarını sökünüz.  Klozeti uygun bir alana taşıyarak depoyu klozetten ayırınız.  Depo sağlam klozet değişecekse yeni klozet üzerine depoyu bağlayınız.  Klozet sağlam depo değişecekse rezervuar iç takımlarını takarak depoyu klozete bağlayınız.  Klozeti yerine oturtarak montaj vidalarını sıkınız. Resim 3.4: Klozet  Rezervuar bağlantı hortumlarını takınız.  Ara muslukları açarak kaçak testi yapınız.3.6.4. Bidelerin Değiştirilmesi  Bide ara musluklarını kapatınız.  Ara hortum ve sifon bağlantılarını sökünüz.  Bide tespit vidasını sökerek bideyi uygun alana taşıyınız.  Sifon ve bataryasını sökerek yeni bideye takınız.  Bideyi yerine oturtarak montaj vidalarını sıkınız.  Batarya ara hortumlarını bağlayınız.  Ara muslukları açarak kaçak testini yapınız. Resim 3.5: Bide3.6.5. Alaturka Helâ Taşlarının Değiştirilmesi  S ağzının değiştirme esnasında içine parça kaçmaması için kapatınız.  Değiştirilecek helâ taşı çevresinden kırılarak çıkartınız.  Yeri yeni helâ taşına göre temizlenerek hazırlayınız.  S ağzını açarak yeni helâ taşını hazırlanan yere oturtarak teraziye alınız. Bu arada yıkama borusu arkadan girişliyse adaptörüyle bağlantısına yaparak kaçak testini yapınız.  Helâ taşı kenar boşluklarını ince kumla takviye ederek üzerini fayans yapıştırıcıyla Şekil 3.3: Helâ taşı değişimi doldurunuz. 35
  • 42.  Yıkama borusu üsten girişliyse yıkama borusunu adaptörü ile helâ taşına takarak kaçak testini yapınız.  Kurumaya bırakınız.3.6.6. Duş Tekneleri ve Küvetlerin Değiştirilmesi  Sifon vidasını sökerek süzgeci alınız.  Atık su gideri ağzını kapatınız.  Değiştirilecek duş teknesi veya küveti çevresinden kırarak çıkartınız.  Yeri yeni duş teknesine veya küvete göre temizleyerek hazırlayınız.  Yeni duş teknesi sifon deliğini sifon ağzına getirerek yerine terazisinde oturtunuz. Şekil 3.4: Duş teknesi değişimi  Çevresini ince kumla doldurarak sıkıştırınız ve fayans yapıştırıcısıyla doldurunuz.  Pis su gideri ağzı açılarak süzgeci koyarak vidasını sıkınız.  Duş teknesi üzerine su dökerek kaçak testi yapınız ve kurumaya bırakınız. Not:  Başlangıçta küvetin taşma ve pis su gideri vidaları sökülür.  Yerine oturtulurken küvetin taşma borusu ve sifonu bağlanır.3.6.7. Pisuarların Değiştirilmesi  Pisuar ara musluğunu kapatınız.  Pisuar ara musluğu bağlantı borusu ve sifonu sökünüz.  Değiştirilecek pisuarı yerinden alarak yenisini takınız.  Ara musluğu bağlantı borusu ve sifonu adaptörü ile takınız.  Ara musluğunu açarak test ediniz. Resim 3.6: Pisuar 36
  • 43. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda görülen lavaboyu değiştiriniz. Araç ve Gereçler  Kurbağacık  Pense  Tornavida  Terazi  Açıkağız anahtar  El breyzi  Dübel  Metre  Kalem İşlem Basamakları Öneriler Kırılan lavabonun  İş önlüğünüzü giyerek çalışma ortamınızı hazırlayınız. aynı modelini  Değiştireceğiniz lavabonun montajını okuyunuz. hazırlayınız.  En uygun sökme şeklini belirleyiniz.  Değiştirilecek lavabonun sifonunu sökünüz.  Ara muslukları kapatınız. Kırılan lavaboyu  Batarya tespit somunlarını sökünüz. sökünüz  Batarya ara musluk hortumlarını sökünüz.  Lavaboyu tespit somunlarından sökerek çıkartınız.  Sökülen lavaboyla aynı model olduğu için çıkarttığınız yere takın. Lavaboyu monte  Tespit somunları sıkınız. takınız  Bataryayı lavaboya monte ediniz.  Ara musluk hortumlarını takınız.  Sifonunu takınız.  Ara musluğu açarak su veriniz. Sızdırmazlık  Lavabo akarını gözünüzle ve elinizle kontrol ediniz. testini yapınız.  Duvarla arasına su yalıtım malzemesi sürünüz.  Son terazisini kontrol ediniz.  Temizleyiniz. İşletmeye alınız.  Temizliğinizi yapınız.  Kullandığınız araç ve gereçleri depo sorumlusuna veriniz. 37
  • 44. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEBOŞLUK DOLDURMALI SORULAR Boş olan kısımları doğru sözcüklerle doldurunuz. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz.1. Vitrifiye imalatı için kullanıma elverişli toprak ………..2. Vitrifiye malzeme sıcakta eriyince sertleşen bir boyayla boyandıktan sonra ………. O ’ C de tekrar fırına verilir .3. Kil suyla karıştırıldığında, ……....... özellikleri olan, kolayca ……………….. bir hamura dönüşür .4. Çimentonun su ile muamelesinde, bu bileşikler hidroliz ve hidrate olmak suretiyle kütleyi dondururlar. Bu hale çimentonun …………. Denir.5. Kalsiyum sülfat, hemihidrat bileşiği olan ve ıslatılıp kurutulduğunda sertleşerek çabuk donan, beyaz renkli ince toza .................................. denir.6. Vitrifiyeler imal edilirken bazı hatalar oluşur buna ………… …………. denir.7. Vitrifiye malzemelerin tamiri mümkün olmadığı için …………………..TARTIŞMA Aşağıda verilen soruyu arkadaşlarınızla tartışarak cevaplandırınız. Cevabınızı öğretmeninize gösteriniz. .  Vitrifiye yapımında kullanılan başka madde var mıdır, araştırınız.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınızsorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz modül değerlendirmeye geçiniz. 38
  • 45. MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıda görülen arızanın ilk olarak tespitini yapınız. Tespitini yaptıktan sonraonarımının nasıl yapılacağını öğretmeninize anlatınız. Öğretmeninizin uygun bulduğuonarım yöntemini uygulayarak arızayı gideriniz. Öneriler  Çizimi iyice inceleyiniz.  Bu faaliyette yeterlilik kazanıp kazanmadığınız belli olacaktır. Öğrendiklerinizi hatırlayınız.  Anlamadığınız kısımları öğretmeninize sorunuz.  Bu işin malzeme listesini hazırlayınız.  Konulardaki işlem basamaklarını ve önerileri tekrar ederek iş parçanızı bitiriniz. 39
  • 46. PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Yaptığınız uygulamayı değerlendirme ölçeğine göre değerlendirerek, eksik veya hatalıgördüğünüz davranışları tamamlama yoluna gidiniz.KONTROL LİSTESİ DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1. Verilen resmi anladınız mı? 2. Arıza tespit listesi hazırladınız mı? 3. Şekle bakarak malzeme listesi hazırlayabildiniz mi? 4. İşinizi zamanında bitirebildiniz mi? 5. Arıza tamirinden sonra su sızıntısı devam etti mi? 6. İşinizi yaparken arkadaşlarınızdan yardım aldınız mı? 7. Çalıştığınız alanı temizlediniz mi? 8. Kullandığınız takımları temizleyip teslim ettiniz mi?DEĞERLENDİRME Yapılan değerlendirme sonunda hayır cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.Kendinizi yeterli görmüyorsanız modülü tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız evet ise öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.Öğretmeninizle iletişime geçiniz. Modülü tamamladınız, tebrik ederiz. 40
  • 47. CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARIÖĞRENİM FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 Arıza 2 Su basıncı 3 Sifon 4 Boru çapı 5 Asit içeren maddeler 6 Uzamıştır 7 İzolasyon 8 VanaÖĞRENİM FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 Arıza onarımı 2 Sökülmeden 3 S 4 Conta 5 Malzeme uyumsuzluğu 6 KompledirÖĞRENİM FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI 1 Kildir 2 300 3 Plastik biçimlendirilebilen 4 Donması 5 Alçıtaşı 6 İmalat hatası 7 Değiştirilir 41
  • 48. KAYNAKÇA KAYNAKÇA KADIOĞLU, Hüsnü Doğalgaz Yetkili Tesisatçının El Kitabı, İgdaş Yayını, İstanbul, 1996 . Makine. Y. Mühendisi Rüknettin KÜÇÜKÇALI, Isısan Çalışmaları No: 147, İstanbul, 1997. Sıhhi Tesisat. Sabri KUMRAL, Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları 10. Sınıf, Yaygın Eğitim Enstitüsü Matbaası, Ankara, 2003. Sabri KUMRAL, Tesisat Teknolojisi iş ve İşlem Yaprakları 11.sınıf, Yayın Eğitim Enstitüsü Matbaası ,Ankara,2003. Dr. Cavit SIDAL, Etem Sait ÖZ, Sıhhi Tesisat ve Isıtma Bölümü Bilgi – İşlem – İş Yaprakları Sınıf II, G.Ü. T.E.F. Matbaası, Ankara, 1987. Y.Dr. Cavit SIDAL, Etem Sait ÖZ, Yapıda Sıhhi Tesisat, Emel Matbaacılık, Ankara, 1984. 42