Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë                             2PËRMBAJTJAI. KAPITULLI I PARËProdhimi i fi...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë                           31.2.2Nënshartesat për specien e dardhës .......
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   4 I. KAPITULLI I PARË Prodhimi i fidanëve te pemëve frutore dhe hardh...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë        5    Faktorët kozmik ku përfshihen faktori dritë, temperaturë, l...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë       6Temperaturat e ulta pengojnë rritjen            1.2.Toka si fakt...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë        7Në përcaktimin e vëndit ku mendohet              freskët në per...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      8vështirësojnë sigurimin e lagështisë sënevojëshme per fidanat, ri...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     9                                                 ushqyese.Ujrat në...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    10Kur fidanat ujiten me tepricë rriten            punimit të thellë ...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    11                                              Figura 1.8. Punimi t...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   12Pyetje1. Flisni për rolin e prodhimit të fidanëve të pemëve frutore...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   13II. KAPITULLI I DYTË1. Fidanishtja1 .1.Ngritja e fidanishtes1.2.Sha...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    14E rëndësishme është zgjedhja e tokës            Madhësia e ngastra...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      15natyrës së prodhimit të fidanave si dhe         vjetra me një pr...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      16bërthamorët.Në rastin e përdorimit të          biologjike të tyr...
Shartesorja është vëndi ku realizohet mbjellja e nëshartesave, shartimi dhe kultivimi i fidanave të ndryshëm frutor deri n...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      181.2. Shartesore ose fidanishte të vitit të parë Shartesorja ose ...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë        19lehtësi në kryerjen e shërbimeve                vesa shkakton ...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     20Piketimi fillon në krye ose fillimin e          qindjen e ulët të...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     21kunj si dhe mbjellja me gropë të                një ngjeshje të l...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     22                                                të tregohet edhe ...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    23e tokës deri në 20 cm lartësi me qëllim        dytë duke u emërtua...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     24lënë në këtë mënyrë do të shërbejë përtë lidhur filizin e ri të n...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     25Pas përcaktimit të tipit të kurorës si         mbajtjes së tokës ...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   26praktikën e gjërë nuk aplikohet ngritja          eleminuar mbjellja...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      27Pemëtorja mëmë e nënshartesave                vegjetative për sp...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë     28                            Figura 2.5. Bimë mëmë lajthiePemtorja...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      29e nje pemtoreje te zakoneshme.Ne kete         se tyre , ku te ih...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   30Figura 2.7. Fare e mbjelle ne farishte me shpërndarjeFigura 2.8. Fa...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë          31CapëtorjaËshtë ajo pjesë e fidanishtes që përdoret për mbjel...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    32 Lodhja e tokës vjen nga faktorë të ndryshëm ndërmjet të cilëve ja...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   33Pyetje:      1. Si realizohet themelimi i fidanishtes?      2.Si th...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë   34III. KAPITULLI I TRETË1. Prodhimi fidanave me farë1.1.Teknologjia e...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë      35vjelura shtrohen në shtresa 30 – 40 cm         Tharja e farërave...
Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë    3625-30 kg fruta pjeshke,          për të        gjendje fara futen ...
Specia              Koha pjekjes frutave        Koha shtratifikimit të farësDardha                     Tetor              ...
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise
Prochain SlideShare
Chargement dans... 5
×

Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise

12,112

Published on

0 commentaires
1 mention J'aime
Statistiques
Remarques
  • Soyez le premier à commenter

Aucun téléchargement
Vues
Total des vues
12,112
Sur Slideshare
0
À partir des ajouts
0
Nombre d'ajouts
0
Actions
Partages
0
Téléchargements
121
Commentaires
0
J'aime
1
Ajouts 0
No embeds

No notes for slide

Prodhimi i fidaneve te pemeve frutore dhe hardhise

  1. 1. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 2PËRMBAJTJAI. KAPITULLI I PARËProdhimi i fidanëve te pemëve frutore dhe hardhisë.................................................... 41. Kushtet ekologjike për kultivimin e mollës ............................................................... 41.1 Klima si faktor per prodhimin e fidanave ................................................................. 41.2.Toka si faktor për prodhimin e fidanave .................................................................. 61.3.Punimi i tokës dhe plehërimi ..................................................................................10II. KAPITULLI I DYTË1. Fidanishtja ................................................................................................................ 131 .1.Ngritja e fidanishtes .............................................................................................. 131.2.Shartesore ose fidanishte të vitit të parë .............................................................. 181.3.Shartesorja e vitit të dytë ....................................................................................... 231.4.Shartesorja e vitit të tretë ...................................................................................... 251.5. Qarkullimi bujqësor ne fidanishte ........................................................................ 31III. KAPITULLI I TRETË1. Prodhimi fidanave me farë ..................................................................................... 341.1.Teknologjia e nxjerjes së farës dhe ruajtja e tyre deri në mbjellje ........................ 341.2. Tharja e farërave ................................................................................................... 351.3. Konstatimi i mbijshmërisë së farërave ................................................................ 361.4. Shtratifikimi i farërave ......................................................................................... 371.5. Mbjellja e farërave dhe shërbimet agroteknike pas mbjelljes ............................. 391.5.1Thellësia e mbjelljes së farërave ......................................................................... 421.5.2.Përcaktimi i parametrave për mbjellje .............................................................. 43IV. KAPITULLI I KATËRT1. Prodhimi i fidanave me pjesë vegjetative ................................................................ 491.1 Shumëzimi me kamza ........................................................................................... 501.2.Shumëzimi me copa ............................................................................................... 511.3.Shumëzimi me copa të gjelbërta ........................................................................... 531.4.Shumëzimi me përpajë .......................................................................................... 591.4.1.Shtimi me përpajë të zakonëshme ..................................................................... 601.4.2.Shtimi me përpajë kineze ................................................................................... 611.4.3.Shtimi me mbathje ose shtimi me përpaje vertikale me mbathje ..................... 621.5.Shumëzimi me loze ............................................................................................... 611.6.Bimët e prodhuara nëpërmjet shtimit “in vitro” ................................................... 62V KAPITULLI I PESTË1. Kultivimi i fidanave të shartuar ............................................................................... 651.1. Përgatitja e nënshartesës për shartim ................................................................. 651.2.Nënshartesat kryesore të specieve frutore ........................................................... 711.2.1.Nënshartesat e species së mollës ....................................................................... 71
  2. 2. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 31.2.2Nënshartesat për specien e dardhës .................................................................. 761.2.3.Nënshartesa vegjetative Ftoi MA ...................................................................... 771.2.4.Nënshartesat e species së ftoit .......................................................................... 781.2.5.Nënshartesat e species së pjeshkës .................................................................. 781.2.6.Nënshartesat e species së kajsisë ..................................................................... 801.2.7.Nënshartesat e species së qershisë dhe vishnjës ............................................. 811.2.8.Nënshartesat e species së kumbullës ............................................................... 821.2.9.Nënshartesat e species së bajamës .................................................................. 841.2.10.Nënshartesat e species së arrës ...................................................................... 841.2.11.Nënshartesat e species së hurmës ................................................................... 851.2.12 .Nënshartesat e species së lajthisë .................................................................. 851.2.13.Nënshartesat e species së mushmullës dimërore ........................................... 861.2.14Nënshartesa e fikut ............................................................................................ 861.2.15.Nënshartesat e species së shegës .................................................................... 861.3.Përgatitja e nënshartesës për tu shartuar me syth ............................................ 861.3.1.Koha dhe mënyrat kryesore të shartimeve ........................................................ 881.3.2.Shartimi me syth ................................................................................................ 881.3.3.Shartimi me syth të zgjuar ................................................................................. 941.3.4.Shartimet me kalem .......................................................................................... 96VI KAPITULLI I GJASHTË1. Shtimi i hardhise ..................................................................................................... 1071.1.Shtimi hardhisë me farë ose me rrugë seksuale ................................................ 1071.2.Shtimi hardhisë me rrugë vegjetative ................................................................. 1091.3.Etapat e rritjes së shartesës ................................................................................. 1191.4.Parimet mbi të cilat mbështetet shartimi ............................................................ 1231.5.Prodhimi i hardhive me shartim .......................................................................... 1281.5.1.Prodhimi i fidanave të shartuar në tavolinë ....................................................... 132
  3. 3. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 4 I. KAPITULLI I PARË Prodhimi i fidanëve te pemëve frutore dhe hardhisë 1. Kushtet ekologjike për kultivimin e mollës 1.1. Klima si faktor per prodhimin e fidanave 1.2.Toka si faktor për prodhimin e fidanave 1.3.Punimi i tokës dhe plehërimiI. KAPITULLI IPRODHIMI I FIDANEVE TE të përcaktuara dhe realisht tëPEMEVE FRUTORE DHE qëndrueshme. Rritja dhe zhvillimi iHARDHISE fidanëve të pemëve frutore që kushtet e mjedisit të jenë të favorëshme dhe të1. Kushtet agroteknologjike per përshtatëshme gjatë gjithë jetës sëprodhimin e fidanëve frutore fidanave. Fidanat frutorë kërkojnë qënien e përbashkët të të gjithë1.1. Klima si faktor për prodhimin e faktorëve mjedisor si dritën ,fidanëve temperaturën, ujin, ajrin, lëndëtTërësia e faktorëve të mjedisit të ushqyese.Të gjithë këta faktor nukjashtëm të nevojshëm për bimët e reja veprojnë veçmas njëri tjatrit por nënë fidanishte si temperatura drita, kompleks. Asnjë nga faktorët e lartëlagështia, toka lëndët ushqyese që ajo përmëndur nuk mundet tëpërmban përbëjnë faktoret ekologjikë. zëvëndësojnë njëri tjetrin porMjedisi i kultivimit të fidanave të pamjaftueshmëria e njërit prejpemëve frutore , në vartësi të faktorëve mundet të plotësohet deri nëvendndodhjes së fidanishtes dhe një farë mase.Faktorët jetësor nështrirjes gjeografike ka karakteristika përgjithësi ndahen në dy kategori:
  4. 4. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 5 Faktorët kozmik ku përfshihen faktori dritë, temperaturë, lagështi dhe ajri me të gjithë përbërësit e tij.Të gjithë këta faktor përfshihen në faktorët klimatik. Faktorët toksor ku përfshihen toka me gjithë përbërësit e tij, ujin dhe ajrin.Njohja mirë e kërkesës së fidanavefrutor për këta faktor është një nga Nga të gjithë faktorët e përmëndur mekushtet për para vendosjes dhe ngritjes sipër rëndësinë më të madhe ka dhesë fidanishtes frutore për të prodhuar temperatura, dritë, lagështia, era, etj.)fidana të specieve të ndryshme të ku midis tyre rolin vendimtar e kapemëve frutore. temperatura. Temperatura –studiohet në të gjithëFaktori dritë ka një ndikim të madh në treguesit e saj, ecuria e saj gjatë vitit nëjetën e fidanave të pemëve frutore. Në lidhje të ngushtë ne fazat e zhvillimit tëprani të dritës bima e re e porsa mbirë bimës.Është e domozdoshm të njihennga fara fillon procesin e fotosintezes, kufijtë e temperaturës minimale dhepërvetësimi i i gazit karbonik, dhe maksimale , kohën kur ndodhin këto siformimi i lëndës organike në gjethet e dhe rastisdjet e jashtëzakonëshme tëreja të porsa formuara. Faktori dritë temperaturës sidomos asaj nën kufirinshpejton rritjen dhe zhvillimin e e qëndrueshmërisë së bimës.Në veçantimëtejshëm të filizit te ri (si të bimës së duhen studiuar dhe përcaktuar mere të rrjedhur nga fara njëkohësisht kujdes për grupin e kulturaveedhe të filizit të dalë nga sythi i subtropikale të cilat janë më tëshartuar. Shumica e specieve të ndjeshme.pemëve frutore janë bimë dritëdashësekërkesë që duhet të meret në Bima e re e ndjen më tepër se bima ekonsideratë për fidanishten. rritur veprimin e temperatures së ulët nën O O C, për faktin se indi mekanikNgritja e fidanishteve në vënde ku është i pa formuar ( pjekur) mirë.Përintensiteti i dritës është e pa prodhimin e fidanave të kulturavemjaftueshme influencon në mënyrë subtropikale, si fiku, hurma, shega,negative në drejtim të rritjes së nespula e tj. Duhet të zgjidhen vëndefidanave, të intensitetit të fotosintezës, me klimë të butë, ku temperatura tëbima çfaq shënja të zbehjes së mos zbresë më tepër se 4- 5 O C nënklorofiles në gjethe, llastarët zgjasin zero, ndërsa llojet me qëndrueshmëri tëndërnyjat dhe mbeten të gjelbërt, lartë ndaj temperaturës, kultivohenfidanat piqen me vonesë. Njohja e mirë edhe në zona të ftohta si p.sh. molla,e kërkesave për ndriçim diellor për kumbulla, arra, gështenja, lajthia, qëspeciet e ndryshme të pemëve frutore mundet të durojne deri ne 15-20 O C.ndihmon për përcaktimin e saktë të nën zero.vëndit të specieve në fidanishte, nëekspozicionin e vendosjes së tyre.
  5. 5. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 6Temperaturat e ulta pengojnë rritjen 1.2.Toka si faktor për prodhimin enormale të fidanit.Gjithashtu ndikim fidanavenegativ e ushtrojnë dhe temperaturatshumë të larta.Vëndet ku ndodhin Pemët frutore kanë kërkesa relativishtngricat e herëshme në vjeshtë dhe të larta për tokën. Pavarësisht se këtovonë në pranverë nuk janë të bimë kanë një sistem rrënjor mjaft tëpërshtatëshme, pasi fidanat, duke mos zhvilluar dhe të aftë për t’u rritur sa mëqënë të përgatitur për rastin e parë, kur thellë në tokë dhe me aftësi të larta përindi mekanik nuk është pjekur të asimiluar lëndët ushqimore dhe ujin,plotësisht, si dhe në rastin e dytë nga përsëri kultivimi me destinacioninluhatja e temperaturës, fillon herët prodhimin e fidanave, përzgjedhja evegjetacionin, fidani dëmtohet nga tokes ka rëndësinë e vet.veprimi i temperaturës së ulët, pasi për Plotësimi i nevojave me fidana frutorëgjithë vitin nuk mundet të regullohet. të cilësisë së lartë për të mbjellë pemtore të reja dhe për të shkurtuarStudiohet dhe përcaktohen të gjithë afatin e hyrjes në prodhim të pemëve tëfaktorët klimatik si intensiteti i dritës, reja kërkon në të njëjtën kohë dhesasia e rreshjeve, veprimi i erës, ngritjen e fidanishteve nbi baza tëmjergullës, breshërit etj, si drejta teknike dhe shkencore në kushteshpërndahen ato gjatë gjithë vitit dhe të përshtatëshme klimateriko tokësorerastisjet. për të prodhuar fidana të shëndetësheëm, të pastërt ngaVeprimi i elementëve të klimës sëmundjet dhe dëmtuesit, brëndastudjohet për një periudhë kohe në jo standarteve shtetërore.më pak se 20 vjet, duke marë tëdhënat nga institucionet Fidana me zhvillim të mirë dhe nëmetereologjike. kohën e duhur meren vetëm kurVëndi duhet të zgjidhet i tillë që të plotësohen kushtet e duhura për llojin epaksojë në minimum dëmët nga dhënë dhe zbatohen në kompleksfaktorët klimatik të disfavorshëm dhe shërbimet agroteknike.të mënjanojnë shpenzimet për Përcaktimi i vëndit, për ngritjen embrojtjen nga temperaturat e ulta. fidanishtes frutore bëhet mbi disaPas studimit dhe të faktorëve klimatik kritere të cilat duhet të meren nëe toksor për zonën e dhënë kur ato konsideratë për të patur rezultatejanë optimale për llojet e fidanave që pozitive në drejtim të prodhimit tëdo të prodhohen kalohet në vendosjen fidanave cilësor. Në këtë rast duhet tee pjesëve të ndryshme të fidanishtes në meren në konsideratë dhe të vlerësohenteritorin e caktuar. për zonën ku mendohet të ngrihet fidanishtja: a.faktorët klimaterik, b.faktorët tokësor. c.struktura e fidanave që mendohet te prodhohen. d.teknologjia që do të përdoret në prodhimin e fidanave, burimi i ujit per ujitje.. e.kulturat që do të përfshihen në qarkullimin bujqësor. f.afati i qëndrimit të fidanave. g.nënshartesat që do të prodhohen dhe do të përdoren . gj.organizimi i teritorit me pjesët përbërëse të fidanishtes.
  6. 6. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 7Në përcaktimin e vëndit ku mendohet freskët në periudhën e verës, të mostë ngrihet fidanishtja meren në mbajë ujë në dimër. Toka deri nëkonsideratë edhe gjëndja e bimësisë thellësinë 80 cm duhet të ketë 1-2 gr Nspontane dhe e atyre të kultivuara, dhe P 205 të asimilueshem në 100 grecuria e tyre. tokë, 0,4 gr K20. Toka duhet të jetë eZgjedhja e tokës ku do të ngrihet shkrifët dhe jo kompakte. PH duhet tëfidanishtja studiohet në kompleks nga jetë lehtësisht acit ose neutral (5,5-7,5).përbërja mekanike, përbërja fizile, Nëntoka duhet të jetë sëpaku deri nëpërbërja kimike, niveli i ujrave thellësinë 1,5 m e shkrifët dhe efreatike, ph tokës etj. përshkueshme nga uji. Po kështu edheToka dhe nëntoka ka rëndësi për ujrat nëntoksore nuk duhe të jenë mëzhvillimin e fidanave. Quhet tokë pak se 1,5 m. Për vlerësimin e një tokeideale dhe e përshtatshme për ngritjen duhet të bazohemi në të dhenat ee fidanishtes kur në përbërjen e saj ka: analizave kimike që duhet ti bëhetrërë 50%, argjil 25%, gëlqere 15%, dhe ngastrës ku mendohet që të ngrihethumus 10%. Toka duhet të jetë e fidanishtja. Tabela 1. Të dhënat mbi nivelet e elementëve kimik që duhet të ndodhen në tokëPjelloria Lënda organike Azoti total Fosfori asimilushëm Potasi kembyeshëmnatyrale % % % % Në toka me përmbajtje rëre deri në 60 %Varfër 0,5- 0,8 Nën 0,8 Nën 7 Nën 85Normal 0,8-1,3 0,8-1,2 7-11 85-120Pasur 1,3-2 1,2-1,6 12-15 121-150Shume pasur Mbi 3 Mbi 2 Mbi 15 Mbi 151 Ne toka me përbërje mekanike të mesmeVarfër 1-1,5 Nën 1 Nën 9 Nën 100Normal 1,5-2 1-1,6 7-17 101-150Pasur 2-3 1,6-2 18-26 151-180Shume pasur Mbi 3 Mbi 2 Mbi 27 Mbi 181 Në toka me përmbajtje argjile deri në 60 %Varfër 1-1,5 Nën 1,2 Nën 11 Nën 120Normal 1,5-2 1,2-1,6 11-21 120-180Pasur 2-3 1,6-2 22-30 181-220Shume pasur Mbi 3 Mbi 2 Mbi 30 Mbi 221Sipërfaqja e destinuar për ngritjen e 5%.Sipërfaqet me pjerësi më të madhefidanishtes duhet të jetë e rafshtë me se 5 % vështirësojnë kryerjen enjë pjerësi jo më të madhe se proceseve të mekanizuara,
  7. 7. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 8vështirësojnë sigurimin e lagështisë sënevojëshme per fidanat, rit proceset eerozionit në toke.Toka duhet të jetë eshkrifët, pjellore, e thellë, me nëntokëte punueshme, e pastërt nga barërat ekëqia, nga dëmtues të ndryshëm qëdëmtojnë fidanat.Tokat më të përshtatshme janë atopjellore, të thella, me përbërje fizikesub-argjilore të mesme, me thellësiujrash nëntokesore jo me pak se 1,5 m,të përshkueshme nga ujrat e reshjeve Figura 1. 2. Niveli i pjellorisë së tokësdhe me një sistem kullimi dhe ujitjeje në bazë të përmbajtjes së lëndëve zotiketë përmirësuar mirë. Gjithashtu në tokëkëshillohet që toka e zgjedhur përfidanishte, duhet të jetë me një Tokat me taban të cekët me thellësi tëkonfiguracion të rregullt, mundësisht e shtresës aktive deri në 50 cmsheshtë, me qëllim që të lejoi konsiderohen jo efektive përfidanishte.mekanizimin e proçeseve të punësgjatë shërbimeve agroteknike. Figura 1.3. Niveli i pjellorisë së tokës në bazë të përmbajtjes së lëndëve fosforike në tokë Figura 1.1. Niveli i pjellorisë së tokës në bazë të përmbajtjes së lëndës Fidanishtja nuk mundet të ngrihet në organike në tokë toka argjilore, të papershkueshme, të ftohta, që pendojnë ose vështirësojnë kryerjen e punimeve dhe të shërbimeve, që pengojnë rritjen zhvillimin e mikroorganizmave.
  8. 8. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 9 ushqyese.Ujrat nëntokësore duhet të jenë nën 1 deri në 1,5 m thellësi, për pemtoren mëmë për marjen e kalemave apo të farërave nën 2- 2,5 m thellësi.Kur janë mbi këto limite meren masa për drenazhim të sipërfaqes. Për sa i përket aciditetit tokat më të mira janë ato me ph neutral ose pak acid. Rëndësi të madhe për të prodhuar fidana cilësor dhe në kohë ka edheFigura 1. 4. Niveli i pjellorisë së tokës kundrejtimi i fidanishtes.Kur në bazë të përmbajtjes së lëndëve fidanishtja ngrihet në zona të ftohta potasike në tokë ekspozicioni më i mirë i tokës është ai nga jugu,dhe jug perëndimi,ndërsa përDhe që influencojnë negativisht në zonat e ngrohta ekspozicioni më izhvillimin e sistemit rrënjor të preferuar per fidanishtet është ay ngafidanave. Njekohësisht dhe tokat veriu dhe veri perëndimi. Në vëndin kushumë të lehta ranore nuk janë të do të ngrihet fidanishtja duhet tëpërshtatëshmë me qënë se janë të sigurohet uji për ujitjen e fidanavevarfra e të thata dhe për tu regulluar sidomos ne kohën e kryerjes sëduan shumë plehëra dhe ujë. Në këto shartimeëve i cili siç thuhet mban “ mekushte vështirësohet nxjerja e fidanave lëng” bimën,ndihmon në ngjitjen eme buke dheu për të gjitha speciet që e komponentëve te shartimit.Teprica ekanë të nevojëshme nxjerjen e lagështise është ë dënshme si në dimërrrënjëve me bukë dheu, sistemi rrënjor njëkohësisht edhe në periudhën ezhvillohet shumë në thellësi dhe gjërësi verës.por është më pak i veshur me rrënjëveshëse.Në toka të rënda sistemi rrënjor nukzhvillohet mirë, punimet e tokës dheshkulja e fidanave bëhet mevështirësi,sistemi rrënjor dëmtohetgjatë shkuljes, vegjetacioni i fidanavevazhdon deri vonë në vjeshtë gjë qërezikon dëmtimin nga ngricat eherëshme ne vjeshtë.Toka më e mirë për fidanishte është ajome përbërje mekanike sub - argjilore emesme, e shkrifët, me taban të thellë, eajrosur, e freskët dhe e pasur me lëndë Figura 1.5. Farë e pjeshke e mbirë
  9. 9. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 10Kur fidanat ujiten me tepricë rriten punimit të thellë të tokës në thellësinëshumë por kanë sistem rrënjor të dobët nga 100-120 cm. Qilizma mundet tëdhe kur mbillen në vënde të thata në realizohet edhe me krah. Në këte rastshumicën e rasteve kanë zënje të ulët thellësia e kryerjes së qilizmës mundetdhe rritje të vonuar.Kur toka mban të shkojë deri në 80 – 100 cm.Teknikashumë lagështi duhet marë masa për ta e kryerjes së qilizmës është e thjeshtë.kulluar atë me anë te drenazhimit përtë evituar asfiksimin e rrënjëve. Në fundin e parcellës hapet një kanal me gjërësi 100 cm dhe me thellësi 80Vëndi për fidanishte duhet të zgjidhet deri në 100 cm .Shtresa e parë e dheutme kujdes, sidomos për sa i përket në thellësi deri 50 cm hidhet në njërënsigurimit të fuqisë puntore, rrugëve anë të kanalit të hapur dhe shtresa enacionale për lëvizjen e mjeteve, dytë prej 50 cm hidhet në anën tjetër.sigurimit të ujit për ujitje etj. Në krah të këtij kanali fillohet e hapetPastrimi i vëndit, konsiston në heqjen e kanali tjatër me gjërësi 100 cm dhebimëve , ferrave, gurëve, trungjeve, etj, shtresa e parë prej 50 cm hidhet nëdhe ky proces duhet të bëhet me mjete fundin e kanalit të hapur.Shtresa e dytëmekanike dhe me krahë nëse janë prej 50 cm hidhet mbi dheun e hedhursipërfaqe të vogla. Disiplinimi i në fundin e kanalit të pare.Në këtësistemimit të rrjetit kullues dhe ujitës, mënyrë ne kemi mbushur kanalin ekonsiston në largimin e ujrave të parë duke ndëruar shrtresat e tokëstepërta të reshjeve dhe uljen e ujrave duke vëne ne fillim shtresën më aktivenëntokësore me qëllim që ato të jenë të tokes dhe mbi të shtresën më paknë thellësinë më poshtë se 1,5 m. Nëse aktive.Kjo mënyre të vepruariuji qëndron mbi këtë nivel, ai ndikon vazhdohet deri në përfundim të tënë frenimin e zhvillimit të sistemit gjithë parcellës së planifikuar për turrënjor dhe bimët vuajne nga teprica e bërë qilizëm Në tokat me taban jo tëlagështirës. Për këtë qëllim hapen thellë qelizmat bëhen me ceket mekanalet kulluese ose bëhet drenazhimi. qëllim që pjesa me humus të mosGjithashtu punohet në sigurimin e përzihet me shkëmbin amnor. Fundisistemit të ujitjes, përfshirë këtu është mire të shkrifterohet me mjetekanalet e treta, të dyta dhe ato të para motorrike shkriftëruese nëntokesore.ujitëse. Koha më e mirë e punimit të parë tëSistemimi sipërfaqësor konsiston në tokës është vera gjatë muajve korrik ekëto drejtime:Në tokat e sheshta me gusht).pjerrësi natyrale nga 0-50, duhet bërënivelimi sipërfaqësore me qëllim qëtoka të jetë me sa më pak disnivelime.1.3.Punimi i tokës dhe plehërimiKonsiston në punimin e sipërfaqes sëtokës qilizëm në thellësinë e 70-120cm. Ky proçes realizohet me mjetet e
  10. 10. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 11 Figura 1.8. Punimi tokës me mekanikFigura 1.6. Kryerja e qilizmes me mjete mekanike Figura 1.10. Një ngaster e përgatitur për fidanishteFigura 1.7.Punimi tokës me krah Figura 1.9. Kontrolli i thellësisë së punimit Rekomandohet që para punimit të thellë të tokës, rekomandohen të përdoret 500-600 kv/ha pleh organik, 6-8 kv/ha lëndë aktive P2O5, dhe 4-5 kv/ha lëndë aktive K2O kryesisht në formën e sulfatit të potasit. Punimet përgatitore konsistojnë në krijimin e një shtrati të shkrifët për mbjelljen e copave, farërave si në vijë fidanishte direkt por edhe në farishte.
  11. 11. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 12Pyetje1. Flisni për rolin e prodhimit të fidanëve të pemëve frutore dhehardhisë në zhvillimin e frutikulturës.2. Cilat janë kushtet ekologjike për kultivimin e mollës?3. Cili është roli i klimës si faktor per prodhimin e fidanave?4. Cili është roli i tokës (vendi ku themelohet fidanishtja) në prodhimin efidanëve ?5. Si realizohet punimi i tokës? Cilat janë mënyra e punimit të tokës?6. Si dhe kur bëhet plehërimi i ngastrave?
  12. 12. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 13II. KAPITULLI I DYTË1. Fidanishtja1 .1.Ngritja e fidanishtes1.2.Shartesore ose fidanishte të vitit të pare1.3.Shartesorja e vitit të dytë1.4.Shartesorja e vitit të tretë1.5. Qarkullimi bujqësor ne fidanishteKAPITULLI II1. Fidanishtja1 .1.Ngritja e fidanishtes Vëndi ku bëhet mbjellja e nënshartesave, ku kryhet shartimi si dhe kultivimi i fidanave frutore deri në kohën e shkuljes për tu mbjellë në vëndin e përhershëm në pemtore quhet shartesore.Organizimi i teritorit ku do të ngrihet hardhisë është e domosdoshme qëfidanishtja e prodhimit të fidanave të toka të jetë me një pjerësi jo më tëpemëve frutore dhe të hardhisë është madhe se 3-5 0 në të kundërt duhet tënjë tërësi masash organizative me anë ndërhyet në zbutjen e pjerësisë deri nëtë të cilave arrihet një shfrytëzim sa më këtë masë. Sipërfaqet me pjerësi mbi 6 0efektiv i tokës për të prodhuar fidana nuk rekomandohen për të ngriturme cilësi të lartë dhe kosto të ulët. fidanishten pasi vështirësohen shumë kryerja e proçeseve të punës mePas përcaktimit të sipërfaqes ku do të mekanike, favorizohet erozioni.ngrihet fidanishtja e prodhimit tëfidanave të pemëve frutore dhe të
  13. 13. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 14E rëndësishme është zgjedhja e tokës Madhësia e ngastrave dhe numri i tyrepër fidanishten nga ana e përbërjes varet nga niveli i prodhimit tëmekanike. Tokat më të përshtatëshme fidanave frutorë, nga mundësia epër ngritjen e fidanishtes janë tokat shfrytëzimit të materialeve mbjellësesubargjilore të mesme.Pas përcaktimit nga burime të tjera si sigurimi i sasisëtë sipërfaqes është e nevojëshme që së nevojëshme të farërave të ndryshme,tokës ti kryhet një livelim sipërfaqësor sigurimi i sasisë së nevojëshme tëpër të eleminuar të gjitha depresionet filizave të nënshartesave të ndryshme,që mundet të ketë. Në mbështetje të të të sigurimit të copave vegjetative qëdhënave agropedologjike të tokës përdoren për nënshartesa ose tëmeren masa për përmirësimin e materialit gjenetik të mbishartesave qëstrukturës së tokës, kryerjen e në këto raste mundet të shfrytezohendrenazhimit, ndërtimin e sistemit të koleksionet kombetare të ngrituraujitjes dhe të kullimit nëpërmjet pranë qëndrave kërkimore shkencorendërtimit të një rrjeti kullues e ujitës ku kultivarët e specieve të ndryshmepër të gjithë sipërfaqen e fidanishtes. janë të testuar, burimi i nëneshartesave vegjetative klonale që përdoren siMbështetur mbi një planimetri të hartur nënshartesa për speciet e ndryshmembi skemë vendosjen e fidanishtes, frutore.sipërfaqja ndahet në ngastra memadhësi të ndryshme në formë katrore Ngritja e një fidanishte duhet tëose katërkëndëshe me anë të rrugëve shoqërohet me një plan vendosje ku nëdhe kanaleve.Ne planimetri të të përfshihen të gjithë elementet eplanifikohen sipëfaqet që do të zënë një fidanishteje. Kështu në fillimfarishtja dhe shtretërit, sipërfaqja që do përcktohet vëndi ku do tëtë shërbejë si coptore, sipërfaqja që do përqëndrohen ambjentet për manipu-të shërbejë për mbjelljen e limin dhe shtratifikimin e farërave,nënshartesave të ndryshme me synimin dhoma për kryerjen e proceseve tëqë të riten sa më shumë proçeset e ndryshme si seleksionimin e materialitmekanizuara të punës për të kursyer amballazhimin e tij, rruajtjen ekrahun e punës si dhe për të ulur deri materialit, ambjente teknologjike siçnë një farë mase nivelin e shpenzimeve mundet të jetë rasti i prodhimit tëgjë që influencon në koston e fidanave të hardhisë që kërkon sallaprodhimit të fidanave.Gjatesia e shartimi, dhoma të shtratifikimit tëngastrave nuk duhet te behen me te shartesave, dhoma të kallusimit tëgjata se 30-40 m pasi veshtiresohen shartesave, dhoma të kalitjes seujitjet. fidanave, ambjente për përgatitjen e materialit për tu shartuar ose ambjenteFidanishtja duhet te shfrytezohet ne freskimi të materialit (vaska përmenyre sa me intensive. Per kete banjëzimin e materialit) etj.qellim ndarja e fidanishtes duhet tebehet sa me i drejte dhe efektiv. Pas këtyre përcaktohet vëndi dhe sipërfaqja që duhet të zërë farishtja, coptorja, shartesorja me vite sipas
  14. 14. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 15natyrës së prodhimit të fidanave si dhe vjetra me një prodhimtari të mirë, që iparcellat e pemeve mëmë për kanë të evidentuara cilësitë e mira sisigurimin e farërave, parcellën e nënshartes dhe që i dinë vëndndodhjetbimëve mëmë për prodhimin e e tyre . Në të tilla raste edhe sipërfaqjacopave (nënshartesat vegjetative që e pjesëve të fidanishtes si ajo përpërdoren për prodhimin e copave ngritjen e pemtoreve mëmë përvegjetative), si dhe vëndi ku do të sigurimin e farërave, pemtorja mëmëmbillen bimët mëmë me kultivarët e për sigurimin e nënshartesavefisnikëruar. vegjetative, pemtorja mëmë me kultivarë të testuara mundet të mosShpesh fidanëritësit shfrytezojne përcaktohen në sipërfaqen eburimin e sigurimit të farërave për fidanishtes.prodhimin e nënshartesave nga bimë të Për përcaktimin e sipërfaqes së fidanishtes në tëresi duhet të kihen parasysh këta tregues: -Struktura dhe sasia e fidanave që do të prodhohet për do specie. -Teknologjia që do të përdoret në prodhimin e fidanave dhe nënshartesat që do të përdoren. -Koha e qëndrimit të fidanit në fidanishte. -Toka që do të nevoitet për qarkullim.Në forma orientuese mundet të themi Ne mënyre orientuese po japim disase në totalin e sipërfaqes së fidanishtes norma që duhet të kihen në70 % e zë toka e shartesores ndërsa konsideratë gjatë ngritjes sëdiferenca shërben për elementet e tjerë fidsanishtes.të saj si sipërfaqja e farishteve dhe eshtretërve, sipërfaqja e coptores, Në 1 ha shartesore mbillen 40.000 derisipërfaqja e pemtores për prodhimin e në 41 000 copa të nënshartesavecopave vegjetative, rrugët, kanalet, vegjetative ose filiza prej të cileveambjentet e nevojëshme sociale etj. që përftohen 20-25.000 fidanë standard.përfshihen në planimetri . Për të mbjellë 1 ha shartesore kërkohet të mbillen 0,2 ha farishteFidanishtet zakonisht zënë sipërfaqe pasi në 0,1 ha farishte sigurohen rrethrelativisht të vogla dhe madhësia e tyre 25.000 deri në 30 000 filiza nnshartese.varet nga sasia dhe struktura e fidanave Për të realizuar mbjelljen e farishtesqë është planifikuar të prodhohet. Nga prej 0,2 ha ( për të siguruar farën e1 ha fidanishte zakonisht mund të nevojshme për të mbjellë 0, 2 haprodhohen rreth 30-40 mije fidana farishte me farore kërkohet të kemifrutore ose 60 mijë fidana hardhije. 0,1deri në 0,12 ha pemëtore me bimët mëma të egra si dhe 0,15 deri në 0,2 ha me bimët mëma për
  15. 15. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 16bërthamorët.Në rastin e përdorimit të biologjike të tyre mundet të zgjasë ngacopave vegjetative si nënshartesa për 2 deri në 3 vjet.të mbjellë 1 ha shartesore kërkohet të Për të përcaktura sipërfaqen që duhetkemi 0,4 deri në 0,5 ha pemtore me për të ngritur një fidanishte duhet tëbimët mëmë për sigurimin e copave kihet parasysh :pasi nga 1 ha sigurohen rreth 100.000copa. Të përcaktohet sasia e fidanave që do të prodhohet e ndarë dhe me strukturëPër të realizuar shartimet e speciesh.nënshartesave nevoiten një sasi e Të përcaktohet struktura ekonsiderueshme kalemash që duhet të nënshartesave që do të përdoren si dhesigurohen nga bimët mëmë të mënyra e mbjelljes së tyre ( mbjelljakultivarëve të fisnikëruar. Për të me farë në farishte apo mbjellja eshartuar me syth të fjetur për 1 ha farës direct ne vijë fidanishte apo meshartesore kërkohen 10.000 deri në copa vegjetative).13.000 kalema duke llogaritur se nga Të pëcaktohet koha e qëndrimit nënjë kalem përdoren 4 deri në 5 fidanishte të fidanit në mbështetje tësytha.Nga një bimë mëmë për teknologjisë së kultivimit që do tëkultivarët e fisnikëruar merem aplikohet si dhe sasia e sipërfaqes sëzakonisht 50 -60 kalema që në këtë shartesores së vitit të parë që do tëmënyrë për realizimin e shartimeve mbillet cdo vit ( kjo në vartësi të planitpër 1 ha fidanishte nevoiten 200 bimë. të shartimeve që planifikon për tëMbështetur mbi këto të dhëna prodhuar)orientuese për 1 ha shartesore të vitittë parë kërkohet të kemi rreth 0,2 ha Mbi bazën e këtyre të dhënave nxiretfarishte, 3 ha pemtore mëmë. nevoja për sipërfaqen e nevojëshme për farishte, sipërfaqen e nevojëshmeNë shartesore mundet të mbillen filiza për sigurimin e copave vegjetative, përtë cilët kanë ardhur si rezultat i sipërfaqen e nevojëshme për bimëtmbjelljes së farërave të specieve të mëmëa për sigurimin e farërave, tëndryshme në farishte ose të mbjelljes copave si dhe të sipërfaqes së bimëvese farës direkt në vijë fidanishte. mëma për të kultivarëve të fisnikëruarMateriali mundet të ketë edhe për sigurimin e kalemave duke iprejardhje nga rrënjezimi i copave llogaritur të veçanta per çdo specie.vegjetative të prodhuara dhe të Meret në konsideratë edhe sipërfaqjapërftuara nga bimët mëma të shtimit që do të shërbejë për qarkullimin evegjetativ. Ky material do t’i fushave .nënshtrohet procesit të shartimit me Fidanëritësi duhet te kujdeset nëmbishartesat e dëshiruara, të cilat janë aritjen e rezultateve sa më të mira nësiguruar nga bimët mëma, si individë të gjitha hallkat e prodhimit të fidanavemë të mirë. Periudha nga shartimi e për të bërë të mundur shfrytëziminderi në përgatitjen e plotë të fidanit, intensive tëipërfaqes për të prodhuarkalon nëpërmjet shartesores e cila për një sasi të caktuar fidanash me njëpemëve frutore nga natyra dhe veçorite sipërfaqe të caktuar.
  16. 16. Shartesorja është vëndi ku realizohet mbjellja e nëshartesave, shartimi dhe kultivimi i fidanave të ndryshëm frutor deri në kohën e shkuljes së fidanave për tu dërguar dhe për tu mbjellë në blloqet definitive. Në shartesore mbillen filizat e prodhuara nga mbirja e farërave ose e copave të rrënjëzuara me metodën vegjetative, të cilët do të shërbejnë si nënshartesa dhe me pas do t’i nënshtrohen procesit të shartimit. Në këtë sektor futen edhe filizat e ardhura nga mbirja e farërave hibride të cilët nuk do ti nënshtrohen procesit tëSot me avancimintë rriten deri sa tëreja, farërat ose mbillen direkt në të standartit. shartimit, por do e teknikave të formohen si fidan brënda kushteve shartesore osembillen direkt në vazo ose qeska plastike dhe aty bëhet edhe shartimi i tyre.Për të eleminuarpërgatitjes së fidanitkryesisht nga sëmundjet e ndryshme, këshillohet Sipas kohës së rastet e infektimit shartesorja përbëhet nga:që toka eShartesore etë qarkullohet në çdo 4-6 vjet. fidanishtes vitit të parë Shartesorja e vitit të dytë Shartesore të vitit të tretë 1 A A A D 2 3 B B B D 5 C C C D Figura 2.1.Skeme e thjeshtë e një fidanishteje 1.Objekte sociale e teknologjike 2.Shtreter te 3.Siperfaqe per farishte 4.Siperfaqe per bimet meme 5.Siperfaqe planifikuar per coptore A.Shartesore e vitit te pare e ndare ne ngastra sipas sasise qe fidanave te planifikuar per prodhim. B.Shartesore e vitit te dyte e ndare ne ngastra sipas sasise qe fidanave te planifikuar per prodhim. C.Shartesore e vitit te trete. e ndare ne ngastra sipas sasise qe fidanave te planifikuar per prodhim. D.Fusha qarkullimi e ndare ne ngastra sipas nevojes per plotesimin e qarkullimit.
  17. 17. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 181.2. Shartesore ose fidanishte të vitit të parë Shartesorja ose fidanishtja e vitit të parë është parcella ku do të mbillen filizat e prodhuara në farishte ose parcella që do të mbillen farërat direkt në vijë fidanishte dhe shartimi i tyre do të bëhet brënda vitit.Parcella e përcaktuar për mbjelljen e për të garantuar zënjen enënshartesave ose të farërave për nënshartesave ose mbirjen e farëravespeciet që përdoret mbjellja në vijë dhe për të patur një zhvillim sa më tëfidanishtë në bazë edhe të skemave të mirë gjatë vegjetacionit si të pjesësqarkullimit duhet të përgatitet për mbitoksore dhe asaj nëntoksore.mbjellje me qëllim sigurimin ekushteve të përshtatëshme dhe të mira Për shartesoren e vitit të parë duke patur parasysh se fidani mundet të qëndroj për dy ose tre vjet në të njëjtin vënd kërkon të realizohen punime të thella qilizëm ose ½ qilizëm. Punimi i thellë do të këshillohet të ralizohet në periudhën e verës gjatë muajve korrik gusht por në pa mundësi është e mirë që të kryhet 2 muaj përpara mbjelljes së filizave. Realizimi i plugimit në periudhën e verës bëhet me qëllim luftimin në maksimum të barërave të këqia si dhe përmirësimin e strukturës së tokës, përmirësimin e cilësive fizike e kimike te tokes, ritjen e përshkueshmërise se ujit dhe te depërtimit të nxetësisë. Plugimi i dytë (ose frezimi) duhet të bëhet rreth një javë para mbjellje se nënshartesave. Përpara punimit të thellë rekomandohet të përdoret 400-600 kv/ha pleh stalle i dekompozuar. Përpara këtij punimi hidhet edhe sasia e planifikuar e plehrave fosforike në masën e 7-9 kv/ha si dhe e plehrave potasike në masën 4-6 kv/ha. Pas përfundimit të shpërndarjes së plehrave kryhet plugimi i thellë. Në rastin e mbjelljes së nënshartesave në vjeshtë punimet përgatitore konsistojnë në kryrjen e punimeve të dyta në thellësi 26-30 cm, vazhdohet me diskime e frezime, deri në atë masë sa të krijohet një shtrat i përshtatshëm për mbjelljen e nënshartesave.Parcella e përgatitur në këtë mënyrë E rëndësishme është që nënshartesat edhe e gateshme për mbjellje një specie të mbillen radhë njëra pasparcellohet në ngastra më të vogla dhe tjetrës dhe në përfundim të një specieme dimensione dhe sipërfaqe të fillohet me specien tjetër. Ruajtja ebarabartë. kësaj radhe lidhet edhe me radhën e shërbimeve që kërkojnë gjatë periudhës së vegjetacionit për të patur
  18. 18. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 19lehtësi në kryerjen e shërbimeve vesa shkakton largimin e hapsirës ekryesisht të ujitjeve, trajtimeve shënuara ndërsa kur thahen ngushtohenfitosanitare etj. këto hapsira . Markeri me i volitshem eshte ay me tel me gunga.Pas përcaktimit të ngastrave bëhetpiketimi i rrjeshtave.Në fillim Bërja e markerit ka rëndësi të veçantëpërcaktohen distancat e mbjelljes që do pasi mos respektimi i hapsiravetë përdoren për mbjelljen e ndërmjet rrjeshtave vështirësonnënshartesave ose të farës direct në kryerjen e shërbimeve agroteknike eshartesore e cila është në vartësi të kryesisht ato të planifikuara me mjetespecies, të periudhës që do të mekanike. Për të bërë një markerqëndrojnë fidanat në fidanishte, që do veprohet në këtë mënyrë:të përdoret, të teknologjisë së Mbi një dërrasë ngulen gozhde nëkultivimit të fidanave me kurorë të distancë ndërmjet tyre sa distancaformuar në shartesore ose jo, të ndërmjet rrjeshtave. Numri i gozhdëveshkallës së mekanizimit etj. Në rastin e të ngulura varet nga gjatësia e dërrasës.prodhimit të fidanave të specieve Gozhdët pasi i ngulim në dërrase ufarore si molla, dardha, ftoi ku fidani presim kokat.do të trajtohet një vjeçar pa kuroredistancat e mbjelljes aplikohen 70 – 80 o o o o o ocm hapsira ndërmjet rrjeshtave dhe20-25 cm hapsira e bimëve brëndarrjeshtit, ndërsa kur fidanat e mollës, Dërrasa me gozhdët e ngulura medardhës do të trajtohen dy vjeçare me distancën që parashikohet të vendosenkurorë të formuar atëhere distancat do rrjeshtat ndërmjet tyretë jenë 80-90 cm hapsira ndërmjetrrjeshtave dhe 30-35 cm hapsira Marim telin xingato me gjatësi sa ështëndërmjet bimëve brënda rrjeshtit. gjër ësia e parcellës që do të piketohetë, e lidhim fillesën e telit nëPërpara mbjelljes bëhet piketimi i një hu të bërë me majë. Në njëparcellës ku për këtë përgatitet distance prej 40 – 50 cm nga hurishënjuesi ose markeri me shënjat që përdredhim telin në gozhdën e parë, epërcakton disatancën ndërmjet shtrime telin në gozhdën e dytë dhe errjeshtave. Ky mundet të përgatitet me përdredhim, e shtrime telin përsëri nëlitar duke vënë shënja me bojë në gozhdën e tretë dhe e përdredhim. Kydistancën e përcaktuar, mundet të veprim përsëritet deri sa të krijohen tepërdoret spango me shënja të njëjta në gjitha nyjet në të gjithë gjatësinë e telit.vartësi të distancave ose mundet të Në përfundim lidhim përsëri një hu mepërdoren edhe markere të bërë me tel majë si në fillimin e telit. Në këtëxingato me trashësi 1,8 mm duke vënë mënyrë kemi bërë një shënjues oseshënja në distancat e kërkuara. Në dy marker që përcakton distancat erastet e para të përdorimit të litarit ose hapsirës së rrjeshtave.të spangos nuk jep rezultate të mirapasi lagia e litarit dh e spangos nga
  19. 19. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 20Piketimi fillon në krye ose fillimin e qindjen e ulët të zënjes sëparcellës. Për të patur rrjeshta të drejtë nënshartesave, si dhe në zhvillimin edhe paralel me buzët e parcellës në sistemit rrënjor me dobësi qëfillim në cepin e parcellës ndërtohet reflektohet në zhvillimin e dobëtkëndi i drejtë me anë të trekëndëshit vegjetativ edhe të pjesës mbitoksore.me brinjë 3,4,5 m. Përpara mbjelljes nënshartesatParalel me fillimin e parcellës shtrime përgatiten për mbjellje. Në mbjelljetelin me gunga që përfaqëson distancën përdoren nënshartesa tëndërmjet rrjeshtave. Nga ana e shëndetëshme.Ato duet të kenë njëjashtëme e telit në gungat e formuara sistem rrënjor të zhvilluar mirë, të kenëvendosim piketa. Si plotësojme kryet e pjesën mbitoksore të freskët dhe meparcellës me piketa të cilat sytha te mirë. Përpara mbjelljes bëhetpërfaqësojnë fillimet e rrjeshtave prerja e sistemit rrënjor duhe eveprojmë edhe ne fundin e parcellës shkurtuar deri në 1/3 e gjatësisë sëduke e plotësuar me piketa. tyre, eleminohen rrënjët të cilat mundet të kenë dëmtime mekanike si. të thyera ose të shqyera gjatë shkuljes,Në këtë mënyrë kemi vendosur ato që mundet të jenë kalbur të cilatekstremet e rrjeshtave. Për të kanë ngjyrë kafe në krahasim mepërcaktuar pozicionin e nensharesave nënshartesat e rregullta që kanë njëse ku do të mbillen me ndihmen e një sistem rrënjor të bardh te freskët dhespangoje lidhim iketën e parë në vital. Njëkohësisht bëhet edhe prerja efillimin e parcllës me piketën e parë në pjesës mbitoksore në gjatësi 15-20 cmfundin e parcellës. Ky është rrjeshti i duke bërë edhe një pastrim në rast separë.Nëe rastin e përgatitjes së tokës ka edhe të degezime anësore.qilizëm mbjellja e filizave mundet tëbëhet me kunj por qe mundet të bëhet Sistemi rrënjor përpara mbjelljesedhe me kanal. Pas mbjelljes së trajtohet me solucion bajgë e argjil irrjeshtit të parë spostohet spngua si në cili ndihmon në lidhjen më të mirë tëfillimin e parcellës në piketën e dytë sistemit rrënjor me tokën, nxit daljen enjëkohësisht edhe fundi i spangos rrënjeve të reja etj.vendoset në piketën e dytë duke Thellësia e mbjelljes së nënshartesavendërtuar në këtë mënyrë rrjeshtin e bëhet në thellësinë që kanë patur nëdytë. Kjo punë vazhdon deri në farishte.përfundimin e të gjithë parcellës. Mbjellja mundet të bëhet në disaKoha e mbjelljes së nënshartesave sic e mënyra.Ajo mundet të realizohet mekemi thënë edhe më lart mundet të mjete mekanike ose me krahë.realizohet në vjeshtë në muajt nëntor –dhjetor për zonën e ulët dhe bregdetare Në aplikimin e mbjelljes sëose në fillim të pranverës për zonën e nënshartesave me dorë mbjelljaftohtë. Mbjelljet e pranverës janë më mundet të bëhet disa mënyra të cilatpak rezultative e cila pasqyrohet në për janë mbjellja me kanale, mbjellje me
  20. 20. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 21kunj si dhe mbjellja me gropë të një ngjeshje të lehtë për të realizuarveçant për çdo bimë. kontaktin e mirë të rrënjëve me tokën,Mbjellja me kunj mundet të aplikohet deri në mbushjen dhe nivelimin enë rastin kur tokës i është bërë qilizmë, kanalit. Pas përfundimit të mbjelljesështë përdorur sasia e nevojeshme e mundet të realizohet një korigjim iplehrave organike dhe minerale dhe pjesës mbitokesore duke i radhitur atogjëndja e saj është shumë e bimë qe devijojnë nga drejtimi ipërshtatëshme për aplikimin e rrjeshtit.mbjelljes me kunj. Mënyra tjetër është ajo e mbjelljes meNë këtë gjëndje shtrihet spangua duke anë të gropave e cila konsiderohet ebashkuar piketat e para në fillim të mirë por me që distancat e mbjelljesparcellës me atë të fundit të parcellës. janë të afërta vështirësohet shumë aplikimi i saj.Në drejtim të spangos së shtrirë ngulimkunjat mbjellës që shërbejnë për Pas përfundimit të mbjelljeshapjen e brimave dhe vendosim pavarësisht nga mënyra e përdorur përnënshartesën në brimën e hapur, në mbjellje, për të realizuar një kontakt tëlargësinë e percaktuar( 20 -25 cm ) dhe mirë të sistemit rrënjor me tokën si dhebëjmë ngjeshjen përsëri me kunjin për të patur rezultate të mira në zëniembjellës duke e ngulur përsëri 5-7 cm këshillohet kryerja e ujitjes brëndalarg bimës dhe duke shtyrë dheun në ditës për materialin e mbjellë.drejtim të bimës në mënyrë që dheu tëbëjë një puthitje te mirë të bimës. Në shartesoren e vitit të parë kryhenNgjeshja e bimës duhet të bëhet e shumë shërbime agroterknike të cilatputhitur mirë për të krijuar një lidhje të kanë qëllim krijimin e kushteve sa mësistemit rrënjor me tokën. optimale në tokë për të ritur për qindjen e zënjeve të nënshartesave, tëMbjellja me kanal është një mënyrë e ndihmojnë në rritjen dhe zhvillimin eaplikueshme dhe më rezultativja për tyre në mënyrë që të bëhet e mundurkushtet e vëndit tonë.Për brinjë aritjen e standarteve për tu shartuan mespangos së shtrirë në drejtim të rrjeshtit syth të fjetur gjatë muajve gusht -hapet një kanal me thellësi 20-25 cm shtator, për të patur një lëkurë tëdhe gjërësi sa gjërësia e belit. Mbjellja lëmuar dhe elastike që të mund tëe nënshartesave bëhet me ndihmën e veçohet lirisht nga druri gjatëdy puntorëve. Njëri puntor radhit shartimeve, të ketë një lëvizje të mirënënshartesat në kanal duke ruajtur të linfës, të kryhet një shartim medrejtimin, thellësinë e mbjelljes dhe lehtësi dhe si rezultat të kemi nivelpuntori i dytë hedh dhe të shkrifët mbi zëniesh të shartimeve në nivele tërrënjët e nënshartesës duke realizuar kënaqëshme.
  21. 21. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 22 të tregohet edhe në hapsirën ndërmjet bimëve i cili duhet të pastrohet nga barërat e këqia me dorë si dhe shkrifërimin me kujdes për të mos lëvizur bimët e porsa zëna. Trajtimi i sipërfaqes me herbicide selektive është një masë e përdorëshme për luftimin e barërave të këqia. Një influencë pozitive në drejtim të rritjes, zhvillimit e sidomos në rritjen e për qindjes së zënjeve të shartimeve është sigurimi i lagështisë optimale në tokë, sidomos në shtresën e shtrirjes së sistemit rrënjor deri në thellësin 50 cm Figura 2.2. Shartesore vitit pare ne e cila duhet të jetë në nivelin e 80-85 vegjetacion % të kpacitetit ujor të tokës për lagështi.Shkrifërimi i tokës është një ngaproceset që bëhet gjatë periudhës Për sigurimin e lagështisë sëvegjetative me qëllim pastrimin e nevojeshme gjatë vegjetacionit kryhensipërfaqes nga barërat e këqia të cilat ujitje sipas kërkesës dhe nevojës sëbëhen konkurente me filizat, ruajtjen e bimëve ndërsa 20 – 25 ditë përparalagështisë në tokë. Shkelja e tokës fillimit të shartimeve është egjatë kryerjes se punëve duke filluar që domosdoshme të bëhet një ujitjenga piketimi si dhe gjatë mbjelljes së përfundimtare për të rritur aktivitetin enënshartesave bën të domosdoshëm lëvizjes së limfës, gjë që ndihmon nëtë ndërhyet në shkrifërimin e veçimin e lëkurës me lehtësi nga druri,saj.Punimi i tokës pas përfundimit të ndihmon në aktivizimin e kambiumit,mbjelljes në një thëllësi 17-20 cm në mbylljen e plagës duke realizuar njëhapsirën ndërmjet rrjshtash dhe 12-15 përqindje të lartë në zënjen ecm në afërsi të nënshartesave të shartimeve.mbjelle me një kujdes për të mostronditur bimët e porsa mbjella. Po në këtë kohë fidanëritësi duhet të bëjë dhe përgatitjen e nënshartesës .NëShkrifërimi nëpërmjet përdorimit të raste së gjatë vegjetacionit është bërëkultivatorëve me mjete mekanike apo mbathja e nënshartesave duhet të bëhettë tërhequr me kafshë ose përdorimi i zbulimi i tyre duke bërë dhe pastriminkrahut të punës nëpërmjet kryerjes së e pjesës së mbuluar të nënshartesës meprashitjeve kryhen sipas nevojës dhe një leckë të lagur. Në rastin kurgjëndjes së bimëve dhe infeksioni në nënshartesat nuk kanë qënë tëtokë. Kryerja e shkrifërimeve në mbathura bëhet pastrimi i degëzimeveintervale 15-20 ditësh është një që mundet të kenë dalë tekshërbim i domosdoshëm. Kujdes duhet nënshartesa në lartësinë nga sipërfaqja
  22. 22. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 23e tokës deri në 20 cm lartësi me qëllim dytë duke u emërtuar fidanishte e vititqë deri në momentin e kryerjes së të dytë.shartimit bima të ketë mundësi tërealizojë mbylljen e plagëve. Në rast se Në fidnishten e vitit të dytë kryhen njëbimët nuk janë pastruar nga degëzimet sërë shërbimesh agrotekike që kanë përnuk rekomandohet që të bëhet heqja e qëllim krijimin e kushteve optimaletyre në momentin e kryerjes së për rritjen e mirë të fidanit.shartimit pasi influencon në uljen epërqindejes së zënjeve pasi plagët e Fillimi i vegjetacionit në fidanishten eshkaktuara pengojnë kallusimin në vitit të dytë çfaqet me zgjimin epikën e shartimit. sythave në tërësinë e fidanit duke përfshirë edhe zgjimin e sythit të vendosur gjatë shartimit të kryer që përfaqëson mbishartesën. Në këtë moment është e rëndësishme që fidanrritësi të ndërhyjë për të detyruar fidanin që të çele sythi i mbishartesës. Proçesi i parë i punës është prerja e pjesës së nënshartesës mbi sythin e mbishartesës. Prerja realizohet në dy mënyra. Njëra mënyrë e prerjes ajo që aplikohet edhe më shumë është prerja mbi syth .Kjo mënyrë prerje realizohet duke hequr pjesën e nënshartesës mbi sythin e mbishartesës duke bërë një prerje 1-Figura 2.3.Nënshartesë e përgatitur për 1,5 cm mbi syth në mënyrë të pjerrët shartim në anën e kundërt të sythit. Kjo mënyrë prerje realizohet në ato zona ku nuk1.3.Shartesorja e vitit të dytë ëka erëra të forta të cilat mundet të shkaktojnë edhe thyerjen e filizit të riPas përfundimit të shartimit kontrolllit të shpërthyer nga sythi. Kjo prerjetë zënies të kryerjes së rishartimeve për eleminon lidhjen e filizit të ri për tinënshartesat që nuk kanë zënë dhënë mundësi të zhvillohet drejt, përshartimet bima afrohet në periudhën e të evituar thyerjet që mundet tëdimrit dhe përgatitet për tu futur në ndodhin si rezultat i erërave që mundetfazën e qetsisë dimërore. të fryjnë ose nga qëndrimi i shpëndeve mbi filizin e njomë e të ri.Fillimi i vegjetacionit në pranverën eardhëshme shartesorja e vitit të parë, Mënyra e dytë është prerja e pjesësfidanat e shartuar në gusht shtator te mbi pikën e shartimit duke e lënë mbinjë viti më parë por që nuk kanë celur syth një pjesë të nënshartesës me njëpor janë në gjumë, futen në vitin e gjatësi në rreth 10-12 cm . Kjo pjesë e
  23. 23. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 24lënë në këtë mënyrë do të shërbejë përtë lidhur filizin e ri të njomë e për ta Në shartesoren e vitit të dytë bëjmëdrejtuar rritjene tij në fillim të edhe plehrimet suplementare kryesishvegjetacionit, për ta mbrojtur nga me plehrat azotike të cilat përdorendëmtimet mekanike ose të erërave që zakonisht në dy deri ne tre duat tëmundet të fryjnë në zonë. shoqëruara dhe me prashitje. Pleherimi i fundit nuk duhet të bëhet më von seKy operacion i kryer në njërën nga fundi i qershorit për të mos stimuluarmënyrat e përmenduara me lart vë në vazhdimin e rritjes vegjetative epër tëdispozicion të pjesës së mbetur ( të një ndihmuar që fidani të piqet plotësisht.pakice sythash) sasira të larta lënde Prerja e pjesës së nënshartesës të lënërezerve që shkaktojnë shpërthim edhe mbi pikën e shartimit është një proçes itë sythave të nënshartesës.Në këtë cili duhet bërë brnëda muajit qershorsituatë e domozdoshme është që gjatë me qëllim që bima të ketë mundësi tëvegjetacionit të bëhet heqja e të gjithë mbyllë plagën e shkaktuar nga prerjafilizave të shpërthyer nga nënshartesa dhe heqja e saj.si dhe lidhja e filizit të mbishartesëspas pjesës së nënshartesës së lënë. Pastrimi nga mbeturinat që krijohenHeqja e filizave përsëritet shpesh gjatë gjatë prerjes së nënshartesës është njëperiudhës së vegjetacionit. Gjatë kësaj proces pune që kërkon kujdes gjatëperiudhe e rëndësishme është mbajtja e nxjerjes jashtë parcellës për të mossipërfaqes së tokës e pastërt nga dëmtuar filizat e mbishartesës.barërat e këqia të cilat bëhenkonkurente për fidanin e ri si në Sipas natyrës së trajtimit të fidanave nëdrejtim të kërkesave për lagështi edhe fidanishten e vitit të dytë mundet tëpër lëndë ushqyese. punohet për të formuar kurorën e ardhëshme të bimës së re. ZakonishtKryrja e ujitjeve për mbajtjen e sot fidanëritesit i tregëtojnë fidanat melaëgshtisë në nivelet e kërkuara, kurorë të pa formuar për tja lënëkryerja e shkrifërimeve për të lehtësuar fermerit që do të krijojë ngastra tadepërtimin e ngrohtësisë në tokë në krijoj vetë formën që dëshiron ti japënivelin e shtrirjes së sistemit rrënjor,si bimës së re. Në këtë rast fidanëritesidhe për të lehtësuar shkëmbimin e punon në fidanishten e vitit të dytë qëgazrave dhe për të ruajtur lagështin të arijë të formojë një fidan tëjanë shërbimet më të rëndësishme gjatë fuqishëm dhe të drejtë.periudhës së vegjetacionit. Numri ishkrifërimeve varion nga kushtet Në rastin kur në fidanishten e vitit tëklimatike dhe ujitjet që dytë do të krijohet kurora atëhereaplikohen.ëZakonisht fidanishtes së fidanëritesi lastarin kryesor e le tevitit të dytë i kryhen 4 deri në 6 rritet lirisht ndersa deget eshkrifërime. Me ritjen e mbishartesës parakoheshme qe mundet te kenëshkriferimet mundet të kryhen edhe me shpërthyer i pincon në 4 – 5 gjethe.mjete motorike.Thellësia e tyre shkonnga 10 deri në 12 cm.
  24. 24. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 25Pas përcaktimit të tipit të kurorës si mbajtjes së tokës të shkrifët, tëdhe të lartësisë së saj fidanëritësi sigurimit të lagështise së nevojëshmepërgatit një kallam në masën e lartësisë në tokë nëpërmjet kryerjes së ujitjevesë trungut duke i shtuar edhe 10- 15 me qëllim rritjen e fidanit në kushtecm ( psh 60 cm lartësia e kurorës i optimale. Një kujdes duhet të tregohetshtohet dhe 10-15 cm, hapsirë kjo që edhe në drejtim të trajtimevedo të zënë degët skeletore) kallami fitosanitare për të patur fidana tëpërgatitet me gjatësi 70-75 cm. hapsirë shëndetëshëm dhe të pastërt.që planifikon 5-6 sytha ku do të japindegët e para skeletore). 1.3. Shartesorja e vitit të tretëNë mbështetje të zhvillimit të fidanave Janë fidanat që vinë nga fidanishtja enë 10 ditorin e parë të muajit qershor vitit të dytë. Zakonisht në këtë vit nëpër zonën e ngrohtë dhe nga fundi i fidanishte vazhdojnë fidanat e emuajit për zonën e ftohtë realizon farorëve, (molla, dardha,) fidanat eprerjen e fidanit në lartësinë e agrumeve, fidanat e species së arrespërcaktuar sipas gjatësisë qe i ka dhe fidanat e gështenjës. Nëpërgatitur kallamin. Prerja bëhet që shartesoren e vitit të tretë, punohet përsythi i fundit të shohë nga drejtimi i të përfunduar formimin e kurorës tekundërt i kryerjes së shartimit dhe me nisur që në vitin e dytë. Gjatëpjerësi nga ana e sythit të fundit. Pas vegjetacionit degët e ardhëshme tëshkurtimit të fidanit në lartësinë e kurorës lihen të rriten lirisht. Si edheformimit të kurorës në bimë kemi një në rastin e fidanishtes së vitit të dytëshpërthim i bujshëm të sythave anësor edhe në këtë rast shërbimetku nga ato të majës përzgjidhen rreth agroteknike synojnë në kryerjen e4-5 llastarë që do të shërbejnë për prashitjeve, luftimin e barërave tëdegët e para skeletore ndërsa të tjerat këqia, kryerjen e ujitjeve, kryerjen emë poshtë shkurtohen në masën e 3-5 plehërimeve suplementare, spërkatjetgjetheve, me qëllim ntrashjen e kundër sëmundjeve dhe dëmtuesve tëkërcellit. Nga fundi i Gushtit këto të ndryshëm të pemëve frutore. Kryerjafundit hiqen plotësisht duke lënë vetëm me rigorozitet i shërbimevedegëzimet që do të na japin degët e agroteknike pasqyrohet në prodhiminpara skeletore të kurorës së ardhëshme. e fidanave frutor konform standarteve.Pas këtyre veprimeve, kryesisht fidanat Pemtorja mëmë e nënshartesavee bërthamorëve janë të gatshëm për t’u gjenerativeshkulur dhe për t’u mbjellë në Për të siguruar sasinë e nevojëshme tëpemëtore. Ndërsa ato të faroreve, farërave për prodhimin e nëshartesavearroreve, agrumeve, ullirit, kalojnë në të ndryshme të specieve frutore është eshartesorën e vitit të tretë. Gjatë rëndësishme krijim i pemtoreve mevegjetacionit një kujdes tregohet në bimet mëmë për sigurimin edrejtim të kryerjes së shërbimeve farërave.Përllogaritja e nevojave përagroteknike për të mbajtur sipë faqen bimë mëmë mbështetet mbi strukturëntë pastërt nga barërat e këqia, të e shartimeve që duhet të bëhet. Në
  25. 25. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 26praktikën e gjërë nuk aplikohet ngritja eleminuar mbjellja e bimëve mëmë përe pemtores me bimët mëmë të prodhimin e farërave .specieve të ndryshme për prodhimin efarërave.Sot është kufizuar përdorimi inënshartesave gjenerative për kushtet endërtimit të pemtoreve, për kushtetklimatiko toksore, për zgjtjen eperiudhës së rinisë dhe hyrjes mevonesë në prodhim te fidanave menenshartesë gjenerative etjNë praktikën e prodhimit të fidanave Figura 2.4. Bimë mëmë për marje tëme nënshartesë gjenerative është farëravendjekur një praktikë e përzgjedhjes nëkrahina të ndryshme për specie tëndryshme të pemëve frutore të bimëvetë cilat përdoren si burim për sigurimine farërave. Kështu eksperienca shumëvjeçare ka bërë që për specien emollës të grumbullohet fara nga mollae egër e pyllit në zonat tipike tëkultivimit të saj, të dardhës tëgrumbullohet fara e dardhulkës ose egoricës në zonat tipike të rritjes së tyre,për farën e kumbullës të grumbullohetfara e mirabolanës së verdhë me pjekjetë vontë etj. Në këto raste është
  26. 26. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 27Pemëtorja mëmë e nënshartesave vegjetative për specien e mollës tëvegjetative cilat identifikohen me shkronjat EM dhe me numrat romak EM I, EM II, EM III, deri në EM XVI. Me punën e më vonshme të këtij stacioni u seleksionuan dhe u zgjodhën 27 nënshartesa të tjera të cilat u studiuan dhe u klasifikuan sipas fuqisë së rritjes duke u etiketuar me numra arab M 1,M 2,M 3, deri në M 27. Studimet e më vonshme në stacionin e East Malling veçuan 15 nënshartesa vegjetative që paraqesin një rezistence ndaj morrit të përgjakshëm duke i emërtuar Malling-Merton që u emërtuan me shkronjën MM 101,MM 102 deri në MM 115. Përdorim në praktikë i këtyre nënshartesave veçoi si më të përshtatshmet numrat MM 104, MM106Kohët e fundit në vend të ( më e përhapura në bote), MM109 dhenënshartesave të prodhuara nëpërmjet MM 111.mbirjes së farërave, po përdorengjerësisht nënshartesat vegjetative të Bimët e prodhuara me nënshartesa qëardhura nga rrënjëzimi i pjesëve vinë nga rrënjëzimi i pjesëve vegjetative,vegjetative. Puna sistematike me kanë aftësinë të japin bimë me rritje tënënshartesat vegjetative ka nisur që në shpejtë, me kurorë të reduktuar, mefillimet e këtij shekulli. kohë të shkurtër të futjes në prodhim tëNjë punë sistematike per krijimin e plotë duke ruajtur shume mirë aftësitënënshartesave te mollës është bërë ne gjenetike të mbishartesës, etj.stacionin e East Mallingut ne Angli kujanë seleksionuar 16 tipe nënshartesash
  27. 27. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 28 Figura 2.5. Bimë mëmë lajthiePemtorja mëmë e kultivarëve të kontrolluar si nga ana gjenetike ashtufisnikëruar edhe nga ana fitosanitare. Mbajtja pastert nga ana fitosanitare realizohetPër realizimin e prodhimit të fidanave nepermjet testimeve te here pasfrutorë të specieve të ndryshme perve hereshme qe i kryhet bimeve mema nekomponentit të nënshartesës ku burim laboratoret e testimit fitosanitar.Nemundet të jenë filizat e rjedhur nga rastet e paraqitjes se shenjave infektivembirja e farërave ose individe te atehere bimet i nenshtrohenrrjedhur nga rrënjëzimi i nënshartesave shendetesimit deri sa testimi teme mënyrë vegjetative komponenti i rezultoje pozitiv.Llogaritja e numrit tedyte dhe më i rendesishmi qe do te bimeve qe mendohet te sherbejne perperfaqesoje bimen e ardheshme eshte sigurimin e kalemave varet dhembishartesa. Ato perfaqësojne individ perllogaritet ne baze te sasise seme vlera te larta ekonomike te fidanave qe duam tepreferuara. Per kete ne fidanishte ne prodhojme.Perpara ngritjes seperberej te saj duhet te perfshihet edhe pemtores me bemet mema per cdosiperfaqja e bimeve meme te kultivuara specie qe do te prodhohen fidanaqe do te perdoren si burim per prodhim percaktohet struktura e kultivareve emateriali per shartim. mbi kete baze percaktohet edhe numri i bimeve mema.Ne kete aspekt per te realizuar nje punete sukseseshme pemtorja meme per Sherbimet agroteknike per bimetsigurimin e materialit te mbisharteses mema te planifikuar per sigurimin eduhet te te jete mbjelle me material te kalemave nuk ndryshon nga sherbimet
  28. 28. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 29e nje pemtoreje te zakoneshme.Ne kete se tyre , ku te ihet rradha e vensosjes serast bemet mema duhet te kene nje kultivareve, numri i bimeve per cdongarkes më të vogël prodhimi dhe të kultivar me qellim ruajtjen e pastertiseaplikohet një krasitje me rende per te varietore ne momentin e marjes sestimuluar nxjerjen e kalemave . materialit per shartim.Bimet meme te ,mbjella duhet teshoqerohen me nje skem te mbjelljes Figura 2.6. Bime mëme e kultivuarFarishtjaËshtë ajo pjesë e fidanishtes që përdoret për mbjelljen e farërave kryesisht tëspecieve farore për të prodhuar nënshartesa.Mbjellja e farërave zakonisht bëhet në vllaja të ftohta, në shtretër të nxehtë, ose nëserra. Nga 1 m2 farishte të faroreve mund të merren rreth 25-30 filiza farore oserreth 25-30 mijë filiza për 1000 m2.
  29. 29. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 30Figura 2.7. Fare e mbjelle ne farishte me shpërndarjeFigura 2.8. Fare e mbjelle ne farishte me rreshta.
  30. 30. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 31CapëtorjaËshtë ajo pjesë e fidanishtes që përdoret për mbjelljen e copave për prodhimin enënshartesave vegjetative por që përdoret edhe për prodhimin e fidanëve për ato specie tëcilat shumëzohen me copa si fiku, ftoi,shega, lajthia etj. Figura 2.9. Copa shege të rrënjëzuara në capëtore1.5. Qarkullimi bujqësor ne fidanishteNë pjesët përbërëse të fidanishtes futen dhe ngastrat, fushat që shërbejnë për bërëqarkullimin bujqësor. Ky eviton mbjelljen e të njëjtës kulturë në të njëjtin vend(parcelë) për disa vjet rresht.Kultivimi për disa vjet rresht në të njëjtën tokë shkakton: lodhjen e tokës” si rrjedhim,fidanët pakësojnë zhvillimin e tyre dhe paraqesin shenja degjenerimi ose prekje nëmasë nga dëmtues dhe sëmundje, ku bëhen burim infeksionesh për fidanët e tjerë.Sot për të gjitha speciet frutore egzistojnë nënshartesa vegjetative .Përdorimi i këtyrë nënshartesave kanë edhe anë negative të cilat mundet të rjeshtohen sijetëgjatësia e shkurtër e bimëve, kërkojnë toka të të pasura në elementë ushqyes, kërkojnëtoka të shkrifta dhe të thella,zhvillojnë një sistem rrënjor te cekët e për pasojë kërkojnë tokatë ujitëshme etj.
  31. 31. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 32 Lodhja e tokës vjen nga faktorë të ndryshëm ndërmjet të cilëve janë: a. Mungesa e lëndëve ushquese sidomos e mikroelementëve dhe ndryshimet në vetitë fizike të tokës b. Infeksioni në masë nga parazitët shtazor si nematodat, veçanërisht (Pratylenchus rantspenet) të cilët e kanë bazën nga kultivimi i bimëve në të njëjtin vënd për shumë vjet c. Grumbullimi i lëndëve helmuese të grumbulluar nga rrënjët ç. Prania në tokë e parazitëve bimor ( kërpudhave) dhe e formave virusaleVeç kësaj kultivimi i fidanëve në të Ndër kulturat barishtore qënjëjtin vend për disa vjet me radhë përmirësojnë strukturën e tokës dheshpie në varfërimin e tokës nga lëndët pjellorinë e saj ( sidomos me azot)ushqyese, prishjen e strukturë së tokës. është jonxha, kulturat e tjeraPër të evituar lodhjen e tokës duhet leguminoze dhe perimet me përjashtim të lakrës. Koha që do të qëndrojëndërruar kulturat frutore ndërmjet tyre kultura dhe skemat që do të përdorenp.sh. pas kulturave farore mbillen janë të ndryshme. Ato varen nga kohabërthamoret. Në veçanti toka që do të qëndrojë fidani në fidanishtepërmirësohet në strukturë dhe dhe mundësitë që ka ekonomia.pasurohet me lëndë ushqyese, dukembjellë kultura barishtore (sidomos Lodhja e tokës e shkaktuar ngapërmirësuese, leguminozet), për infeksionet e parazitëve, përveçqarkullim për një periudhe 1 deri në 3 qarkullimit bujqësor mundet tëvjet. mënjanohet edhe me përdorimin eNë të njëjtin vend kultura duhet të vijë fumigandëve që ndahen në fumigandëpas tre – katër vjetësh. nemacid dhe fungicid. Si skemë orientuese për farishten mundet të përdoret: Skema A Në vitit e I, II, III mbillet me jonxhë. Në vitin e IV, V, VI mbillen filizat dhe quhet shartesore e vitit të parë, shartesore e vitit të dytë dhe shartesore e vitit të tretë Skema B Në vitit e I, II, III mbillet me jonxhë. Në vitin e IV, V, mbillen filizat të kulturave bërthamore dhe quhet shartesore e vitit të parë dhe shartesore e vitit të dytë për bërthamoret Skema C Në vitit e I, II, mbillet me kultura perimore, Në vitin e III farishte , Ne vitin e IV farishte bërthamore Kur nuk ka mundësi të zbatohet qarkullimi për arsye të sipërfaqes së kufizuar të prodhimit të fidanave toka e fidanishtes duhet të ndërohet ne çdo 4-5 vjet.
  32. 32. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 33Pyetje: 1. Si realizohet themelimi i fidanishtes? 2.Si themelohet dhe cilat janë shërbimet të cilat kryhen në fidanishten e vitit të pare? 3. Cilat janë shërbimet të cilat kryhen në fidanishte në vitin e dytë? 4.Cilat janë shërbimet dhe praktikat bujqësore që realizohen në shartesoren e vitit të tretë? 5. Cili është roli i pemtores mëmë të nënshartesave gjenerative? 6. Cili është roli i Pemtores mëmë të nënshartesave vegjetative? 7. Cili është roli i pemtores mëmë të kultivarëve të fisnikëruar? 8. Çështë farishtja dhe coptorja, për cfarë shërbejnë ato? 9. Cilët janë faktorët që cojnë në lodhjen e tokës? 10. Pse realizohet qarkullimi bujqësor dhe si ndikon ai në përmirësimin e cilësisë së tokave?
  33. 33. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 34III. KAPITULLI I TRETË1. Prodhimi fidanave me farë1.1.Teknologjia e nxjerjes së farës dhe ruajtja e tyre deri në mbjellje1.2. Tharja e farërave1.3. Konstatimi i mbijshmërisë së farërave1.4. Shtratifikimi i farërave1.5. Mbjellja e farërave dhe shërbimet agroteknike pas mbjelljes1.5.1Thellësia e mbjelljes së farërave1.5.2.Përcaktimi i parametrave për mbjelljeKAPITULLI III1. Prodhimi fidanëve me farë të vonët, zgjidhen bimë të shëndetshme, me prodhim të bollshëm1.1. Teknologjia e nxjerrjes së dhe të përvitshëm. Kështu nga molla e farës dhe ruajtja e tyre deri në egër, mollçinka, farërat merren nga mbjellje bimë që kanë prodhimtari të lartë dhe si fare të bollshme. Te bërthamoret si kumbulla e egër, farërat më të miraFarërat që përdoren për prodhimin e merren tek nga mirabolana e verdhëfilizave merren nga bimët mëma që me pjekje të frutave sa më vonë. Ngajanë përcaktuar që më parë ose që qershia e egër, shfrytëzohen llojet emundet të jenë mbjellë si bimë mëmë qershive që kanë frutat me ngjyrën tënë fidanishte. Zakonisht për sigurimin kuqe në të çelur dhe në fazën e pjekjese burimit të sasisë së farërave që së plotë.nevojiten për prodhimin e filizave faraqë do të shërbejë për këtë punë merret Në përgjithësi frutat për të gjithanë rrethe ku bimët e specieve që do të speciet merren në periudhën e pjekjesshërbejnë si burim për farë kanë pjekje teknike ose pjekjes së plotë. Frutat e
  34. 34. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 35vjelura shtrohen në shtresa 30 – 40 cm Tharja e farërave ka një rëndësi tëku lihen për një periudhë kohe deri sa madhe dhe të veçantë për ruajtjen etë fillojë fermentimi por më asnjë rast fuqisë mbirëse. Kështu farërattemperatura nuk duhet ti kalojë më shpëlahen disa herë me ujë të pastërshumë se 30- 40 grade C pasi kemi dhe të rrjedhshëm. E gjithë sasia edëmtime të fuqisë mbirëse dhe pasi farës së përftuar në këtë mënyrë hapetkonstatohet se fermentimi ka avancuar për tu tharë mbi një beze në vende tëdhe tuli është zbutur duke krijuar në hijezuara në një shtresë të hollë nëkëtë mënyrë një masë në formën e rreth 1 cm. Farërat përzihen disa herëqullit ose të peltes. Në këtë kohë në ditë për të ndihmuar në tharjen efrutat vendosen në një govatë dhe tyre sa më mirë. Pas tharjes dheshtypen Kjo masë e përfituar në këtë pastrimit nga mbeturina dhe lëndë tëmënyrë kalohet në sita të posaçme në huaja të cilat nuk duhet të kalojnë mëvartësi të madhësisë së farëravë. Ky shumë se 1-2 % , ndërsa niveliveprim vazhdohet deri sa e gjithë lagështisë të mos i kalojë më shumëmasa të ketë kaluar nëpër sitë dhe mbi se 15-16 % për farërat e faroreve dhesitë të ketë mbetur vetëm fara. 18-22 % për farërat e specieve bërthamore farërat futen në qese kuVeçimi i farërave nga frutat mundet të shënohet lloji i farës, pesha, treguesit erealizohet edhe me anën e përdorimit cilësisë së farës për fuqi mbirëse,te gazit sulfuror. Kjo mënyrë e të pastërti dhe vendoset në rafte për tunxjerrit të farërave kërkon që frutat të ruajtur deri në momentin evendosen në arka dhe të futen në një shtratifikimit në rastin kur farërat do tëdhomë ku të mbyllet në mënyrë mbillen në pranverën e vitit tëhermetike. Në brendësi të dhomës ardhshëm ose deri në momentin evendoset një mangallë me qymyr ku mbjelljes në farishte ose në vijëmbi mangallë me anë të një gypi hidhet fidanishte në vjeshtë gjatë muajvepër tu djegur 3 – 4 kg squfur për një nëntor dhjetor.sasi prej 10 kv frutash. Dhomarekomandohet të mbahet e mbyllur për Farërat sipas specieve kanë treguesitrreth 20 – 25 orë. Pas kësaj kohe cilësor të tyre që dallohen edhe nëdhoma hapet ajroset mirë dhe pastaj pamje të jashtme. Kështu farat emerren frutat e futura në arka të cilat shëndetshme janë me një ngjyre tipikenën veprimin e gazit sulfuror janë të species, me një madhësi uniforme.zbutur në mënyrë të njëtrajtshme sikurtë jenë pjekur në temperatura të larta. Sasia e frutave që nevojitet për tëNxjerrja e farave veprohet si dhe në siguruar farën është e ndryshme përrastin që vepruam më parë ku frutat i speciet ndryshme të pemëve frutore .qenë nënshtruar fermentimit. Kështu për të siguruar 1 kg farë molle nevojiten rreth 100-120 kg mollëçinke,1.2. Tharja e farërave për të prodhuar 1 kg farë dardhulke nevojiten 100 – 130 kg fruta gorice ose dardhe të egër, ndërsa për te prodhuar i kg farë pjeshke nevojitet
  35. 35. Prodhimi i Fidanëve të Pemëve Frutore dhe Hardhisë 3625-30 kg fruta pjeshke, për të gjendje fara futen në thasë bezeje meprodhuar 1 kg farë kumbulle nevojiten peshë 25 – 40 kg dhe para vendosjes10 15 kg fruta , për të prodhuar 1 kg së tyre në vende te mbrojtura dhe tëfarë qershie nevojiten 10 kg fruta, për freskëta. Farërat duhet t’ju nënshtrohentë prodhuar 1 kg farë mëzhdrave analizave laboratorike.nevojiten 10-15 kg fruta mëzhdrave,për të prodhuar 1 kg farë kajsie 1.3. Konstatimi i mbijshmërisë sënevojiten deri në 10 kg fruta, për të farëraveprodhuar 1 kg farë hurme nevojiten 6-8 kg fruta. Në realitet këto janë normaorientuese dhe që janë në vartësi të Për të patur një dijeni të plotë përraportit tul bërthamë në kultivarët e cilësinë e farës së përftuar ajo indryshme të pemëve frutore. Në këtë nënshtrohet provave laboratorike. Nëpërmjet kryerjes së analizave arrihet të nxirren këto tregues: a. Pastërtia e farës, b. Fuqia mbirëse c. Pesha e 1000 farërave. Cilësia e farërave mundet të përcaktohet me disa mënyra e konkretisht: - nga shenjat e jashtme, -me anë të ngjyrosjes, -me anë të mbirjes artificiale. Mënyra e parë e përcaktimit të cilësisë së farërave varet nga gjendja e kotiledoneve, nga ngjyra e tyre të cilat duhet të kenë një ngjyrë të bardhë. Lëkura duhet të ketë ngjyrën karakteristike të species. Në qoftë se fara shtypet me gurë ajo nuk duhet të thërrmohet por duhet të shtypet. Farat e shëndetshme zakonisht janë më të rënda dhe kur i fusim në ujë ato fundosen. Mënyra tjetër në përcaktimin e cilësisë së farës bazohet në aftësinë që kanë qelizat e vdekura të embrionit të ngjyrosen më shpejt se qelizat e gjalla. Kjo metodë kërkon trajtimin e farës me indikokarminëNë një kampion prej 100 fara të marrë orë. Pas kësaj farërat nxirren shpëlahennë mënyrë të përzier nga kontingjenti i dhe vendosen mbi një letër thithësefarës që disponohen futen në ujë për 20 dhe analizohen. Farat e shëndetshme- 24 ore. Nxirren nga uji hiqet nuk ngjyrosen ndërsa farat e dobëtambulesa e farës me kujdes pa dëmtuar ngjyrosen me ngjyrë blu. Mbi bazën ekotiledonet e sidomos embrionin. Në rezultateve nxjerrim fuqinë mbirëse tëkëtë gjendje farat trajtohen me farës ose përcaktojmë sasinë e farës sëindikokarminë të përgatitur në raport 1: shëndetshme.500 ose 1: 1000 me ujë distile për 2-3
  36. 36. Specia Koha pjekjes frutave Koha shtratifikimit të farësDardha Tetor 10 dite pas nxjerrjesMolla Tetor 10 dite pas nxjerrjesPjeshka Gusht shtator TetorQershia Qershor korrik KorrikKajsia Gusht GushtKumbulla butë Gusht GushtKumbulla egër Korrik KorrikArra Shtator TetorLajthia Shtator Tetor nëntorGështenja Tetor Tetor nëntorNespola Maj Nuk shtratifikohetMushmolla Tetor Nëntor Tabela 3.1. Koha pjekjes dhe e shtratifikimit (A. Morettini)Mënyrë tjetër dhe me e sigurt përtreguesin e fuqisë mbirëse është dhe Farërat e specieve të ndryshme tëprova e mbirjes së farërave. Për këtë pemëve frutore nga vjelja deri nëmerret një kampionaturë fare nga sasia momentin e mbirjes në vartësi të llojit,e farës së nxjerrë , zhvishet dhe të kushteve të ruajtjes dhe tëvendoset mbi një letër thithëse të lagur shtratifikimit kalojnë një periudhë mënë një pjatë pjetri. Mbulohet me një të gjatë ose më të shkurtër qetësie oseletër tjetër thithëse të lagen dhe gjumi fiziologjik gjatë të cilit bëhetvendosen ne termostat në një edhe plotësimi i pjekurisë.temperaturë në 20 -23 gradë C për 15-20 ditë. Nxirren dhe analizohen farërat Përpara se të fillojë mbjellja e farëravee mbira. është e domosdoshme që ato të përgatitet për mbjellje.Në këtë mënyrë fara mbahet në vendetë thata dhe në një temperaturë Trajtimi i farërave përpara mbjelljeskonstante rreth 150C. Lagështira e ajrit mundet të bëhet me disa mënyra.nuk duhet të kalojë mbi nivelet 60- Mënyrat mekanike të përgatitjes së65%. Para vendosjes në fara duhet të farërave për mbjellje përdorendezinfektohet me preparate kundër kryesisht për farërat që kanë njëdëmtuesve dhe sëmundjeve mbulesë të fortë dhe kjo mënyrëkërpudhore. Teprica e lagështirës apo konsiston ne thyerjen e mbulesës. Kjothatësira më e madhe, bën që farërat të mënyrë teknikisht është e aplikueshmehumbin se tepërmi fuqinë mbirëse. por në praktikën e gjërë të mbjelljes së1.4. Shtratifikimi i farërave farërave për prodhimin e filizave nuk

×