• Partagez
  • E-mail
  • Intégrer
  • J'aime
  • Télécharger
  • Contenu privé
Φύλλο Εργασίας Νεοελληνικής Γλώσσας (ρατσισμός-στερεότυπα)
 

Φύλλο Εργασίας Νεοελληνικής Γλώσσας (ρατσισμός-στερεότυπα)

on

  • 2,142 vues

 

Statistiques

Vues

Total des vues
2,142
Vues sur SlideShare
2,142
Vues externes
0

Actions

J'aime
0
Téléchargements
0
Commentaires
0

0 Ajouts 0

No embeds

Accessibilité

Catégories

Détails de l'import

Uploaded via as Adobe PDF

Droits d'utilisation

© Tous droits réservés

Report content

Signalé comme inapproprié Signaler comme inapproprié
Signaler comme inapproprié

Indiquez la raison pour laquelle vous avez signalé cette présentation comme n'étant pas appropriée.

Annuler
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Votre message apparaîtra ici
    Processing...
Poster un commentaire
Modifier votre commentaire

    Φύλλο Εργασίας Νεοελληνικής Γλώσσας (ρατσισμός-στερεότυπα) Φύλλο Εργασίας Νεοελληνικής Γλώσσας (ρατσισμός-στερεότυπα) Document Transcript

    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.ΑμπελάςΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ-ΦΥΛΕΤΙΚΟΣ/ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ (σελ. 119-126) Ομιλείτε-γράφετε την … ισότητα Της Αφροδίτης Πολίτη (ελαφρώς διασκευασμένο) «Αν τα υποκείμενα είναι διαφορετικού γένους, τότε το κατηγορούμενο εκφέρεται στο επικρατέστερογένος. Και επικρατέστερο γένος είναι το αρσενικό». (Αχιλλέας Τζάρτζανος, Νεοελληνική Σύνταξις) Δον Κιχώτες της γλωσσικής ακρίβειας, ως επί το πλείστον αγγλόφωνοι, ξιφουλκούν 1 ενάντια στουςανεμόμυλους της πατριαρχίας, προσπαθώντας να απελευθερώσουν τη γλώσσα από την πανταχού παρούσααρσενική σφραγίδα. Μπορεί αυτή η εκστρατεία «αποχαρακτηρισμού» της γλώσσας από τα πατριαρχικάστερεότυπα να βοηθήσει τη γυναικεία υπόθεση; Το ότι στην Αμερική λένε πλέον «αφροαμερικανός» αντί γιατο υποτιμητικό «νέγρος» δεν σημαίνει ότι η κοινωνία τους έχει πάψει να είναι ρατσιστική, ανάλογα τοεγχείρημα της «μη σεξιστικής γλώσσας» δεν καταργεί αυτόματα τις διακρίσεις μεταξύ φύλων, τουλάχιστονόμως κινείται σε αυτή την κατεύθυνση. «Φέρσου σαν κυρία», «Μην κάνεις σαν γυναικούλα», «Δεν είναιαντρίκεια πράγματα αυτά», «Στο στρατό γίνεσαι άντρας», «Θηλυκό μυαλό», «Αντρικό φιλότιμο». Πόσεςφορές έχουμε χρησιμοποιήσει ανάλογες εκφράσεις, χωρίς δεύτερη σκέψη; Πώς θα απαντούσαμε στηνπαρατήρηση ότι οι παραπάνω χαρακτηρισμοί αναπαράγουν ξεπερασμένα και αντιδραστικά σεξιστικάστερεότυπα ή, ακόμα χειρότερα, ότι έτσι συναινούμε έμμεσα στην ιδεολογία της ανισότητας; Οι περισσότεροι (ας μην προσθέσουμε και το «περισσότερες») από εμάς είμαστε σε τέτοιο βαθμόσυμφιλιωμένοι με την πατριαρχική δομή της γλώσσας που τη θεωρούμε αδιαχώριστη και σύμφυτη με τολόγο της καθημερινότητας. Για παράδειγμα, η γραμματική κυριαρχία του αρσενικού γένους επί εμψύχωνείναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη γλωσσική δομή, που μας φαίνεται κουραστικό, αν όχι αδιανόητο, ναπροσθέτουμε κάθε φορά και το θηλυκό γένος όταν αναφερόμαστε στο σύνολο του πληθυσμού. Οθεατρινίστικος χαιρετισμός «κυρίες και κύριοι», το κομματικό «συντρόφισσες και σύντροφοι» ή το τόσοπολιτικάντικο «Ελληνίδες και Έλληνες» μπορεί να ταιριάζουν στα προεκλογικά μπαλκόνια και στις αίθουσεςσυνελεύσεων, σπάνια όμως θα τα δούμε στις σελίδες του Τύπου ή στις σχολικές εκθέσεις. Στο γραπτό λόγοτο σύνολο είναι σχεδόν πάντοτε γένους αρσενικού: «οι φοιτητές», «οι Έλληνες», «οι επιστήμονες» και πάειλέγοντας. Μας είναι μάλιστα δύσκολο να συμφιλιωθούμε με προτάσεις του τύπου «Καθεμιά/καθένας ανάλογα μετα δικαιώματά της/του», θεωρώντας τις ανοικονόμητες και ακαλαίσθητες. Συνήθως δυσφορούμε ήσυγκρατούμε ένα ειρωνικό γελάκι όταν μία πρόταση παραθέτει και τα δύο γένη με τη συνήθη διαχωριστικήπαύλα και θεωρούμε ότι αυτές οι επεξηγήσεις κρύβουν κάτι το συμπλεγματικό. Είναι όμως έτσι;Στο εξωτερικό, και ιδιαίτερα σε προστατευόμενους θώκους 2 της ακαδημαϊκής κοινότητας, η λεγόμενη «μησεξιστική γλώσσα», η γλώσσα που περιορίζει τις αναφορές στο φύλο ή προσπαθεί να μειώσει την κυριαρχίατου αρσενικού γένους σε αναφορές επί του συνόλου, είναι αρκετά συνηθισμένη και δεν ξενίζει σχεδόνκανέναν. Ιδιαίτερα στις αγγλόφωνες χώρες υπάρχει εκτεταμένη βιβλιογραφία για το θέμα της «ουδέτερης ωςπρος το φύλο γλώσσας», κυκλοφορούν εγχειρίδια «μη σεξιστικού λεξιλογίου», ενώ τα πανεπιστήμια δίνουνιδιαίτερο βάρος στην καθιέρωση ορολογίας που δεν θα κάνει διακρίσεις μεταξύ αντρών και γυναικών.Υπάρχουν αρκετές μελέτες, ιστορικές και γλωσσολογικές, για το πώς η σημασία των λέξεων «άντρας» και«άνθρωπος» υπήρξε κατά καιρούς ταυτόσημη στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες: man, homme, uomo,hombre, man3. Δεν είναι λίγοι σήμερα αυτοί που θεωρούν ότι η γλώσσα πρέπει να αλλάξει, έστω και μεκάποιες τεχνητές μετατροπές, για να μην αντανακλά διακρίσεις που οι δημοκρατικές κοινωνίες αγωνίζονται1 ξιφουλκώ [ksifulkó] P10.9α : 1.τραβώ το σπαθί από τη θήκη του. 2. (μτφ.) αντιπαρατίθεμαι έντονα με κπ., κάνω ένανοξύ διάλογο. [λόγ. < αρχ. ξιφουλκ(ός) `που τραβάει το ξίφος΄ -ώ μτφρδ. γαλλ. tirer l΄épée]2 θώκος ο [θókos] O18 : 1. (επίσ.) ειδικό κάθισμα σε περίοπτη θέση, το οποίο προορίζεται για ανώτατο αξιωματούχο. 2.το αντίστοιχο αξίωμα: Yπουργικός / πρωθυπουργικός ~. [λόγ. < αρχ. (ιωνική διάλ.) θῶκος]3 Η ετυμολογία της λέξης άνθρωπος στα ελληνικά είναι αβέβαιη. Πιθανότερη εκδοχή είναι η εξής άνθρωπος < ἄνθρωπος<ἄνδρ-ωπος <ἀνήρ, ἀνδρός + -ωπός<-ωπ πβ. ὅπωπα του ὅρῶ: αυτός που έχει την όψη άνδρα. 1
    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.Αμπελάςνα εξαλείψουν. Για παράδειγμα, σε ιστοσελίδα του Χάρβαντ δίνονται πρακτικές οδηγίες για την αποφυγή τωνσεξιστικών προκαταλήψεων όπως για παράδειγμα ποτέ μη χρησιμοποιείτε εκφράσεις της καθομιλουμένης,όπως "κλαίει σαν γυναικούλα" ή "αυτό είναι αντρική δουλειά". Βέβαια, ορισμένα στερεότυπα βασισμένα στοφύλο είναι ριζωμένα στη γλώσσα και δεν μπορούν να αλλάξουν διά μιας. Θα πει κανείς ότι όλα αυτά μάς είναι λίγο-πολύ ξένα και ανοίκεια. Εξάλλου εμάς (των Ελλήνων, οιΕλληνίδες εννοούνται) ποτέ δεν ίδρωσε τ αυτί μας με τέτοια γλωσσικά τερτίπια. Ακόμα και εκείνο τοανεκδιήγητο «έχει ένα παιδί και δύο κορίτσια» που λένε ακόμα στα χωριά το πολύ πολύ να το θεωρήσουμεένα άγαρμπο αστείο, ενώ παρόμοιοι γλωσσικοί χαριεντισμοί και γηπεδικές εκφράσεις (όπου οι μάνες έχουντην τιμητική τους) θεωρούνται στη χειρότερη περίπτωση «σχήματα λόγου». Όπως η Ιστορία γράφεται από τους νικητές, δεν θα ήταν άτοπο να πούμε ότι η γλώσσαδιαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τους κυρίαρχους κάθε εποχής. Δεν είναι ανάγκη να είναι κανείςγλωσσολόγος για να καταλάβει ότι η ομιλία μας είναι «φορτωμένη» από συμβολισμούς και κλισέ πουαντανακλούν ιστορικές διακρίσεις όχι μόνο μεταξύ των φύλων, αλλά και μεταξύ εθνών, φυλών, τάξεων,ακόμα και ηλικιακών ομάδων. Βέβαια μια γλώσσα λιγότερο «πατριαρχική» ή λιγότερο «εξουσιαστική» δενλύνει από μόνη της το πρόβλημα της ανισότητας, ούτε οι γλωσσικές αλλαγές συμπίπτουν με τις αλλαγές πουγίνονται στα χρονικά πλαίσια μιας γενιάς. Η σχέση μας με τη γλώσσα είναι κατ εξοχήν διαλεκτική, σχέσηαλληλοκαθορισμού και αλληλεπίδρασης, και δεν εξαντλείται με μερικές ρυθμιστικές διατάξεις. Ωστόσομεταρρυθμιστικές προσπάθειες και μελέτες δεν μπορούν να διαγραφούν μονοκοντυλιά ως «κανονιστικές» ή«τεχνητές», στο βαθμό που αντανακλούν ένα ώριμο αίτημα των καιρών. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ: ΑΦΙΕΡΩΜΑ - 06/03/2001ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ 1. Στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου η αρθρογράφος διατυπώνει μία θέση και προσπαθεί να την τεκμηριώσει. Ποια είναι η θέση της και με ποιο τρόπο την επαληθεύει; 2. Ποια αντίφαση επισημαίνει κατά τη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας και τι θέλει να αποδείξει με αυτήν; 3. Ποια τάση επικρατεί τα τελευταία χρόνια στο εξωτερικό ως προς την “ορθή” χρήση της γλώσσας; 4. Τι δείχνει η ταύτιση των εννοιών “άνδρας” και “άνθρωπος” με την ίδια λέξη σε αρκετές γλώσσες; 5. Στην Ελλάδα πιστεύετε ότι υπάρχει ανάλογη τάση για αποχαρακτηρισμό της γλώσσας από εκφράσεις που αναπαράγουν στερεότυπες αντιλήψεις; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με παραδείγματα. 6. Ποια είναι τελική θέση της αρθρογράφου; Με τι είδους συλλογισμό την αναδεικνύει;2
    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.Αμπελάς 7. Προσέξτε τις παρακάτω εικόνες που προέρχονται από το Εικονογραφημένο Λεξικό των τριών πρώτων τάξεων του Δημοτικού και συνοδεύουν τα αντίστοιχα λήμματα. (απλώνω, καίω, διευθυντής/τρια, κάθομαι, διαβάζω). Διαβάστε επίσης τα λεκτικά παραδείγματα από το ίδιο λεξικό καθώς και τον σχετικό πίνακα. Τι συμπεράσματα βγάζετε; o Μετά το φαγητό η κυρία Μαργαρίτα άρχισε ν απλώνει τα ρούχα στο μπαλκόνι. o Τι κρίμα η μαμά ξέχασε το σίδερο πάνω στο ρούχο και αυτό κάηκε, σκέφτηκε η Αθηνά. o Ο διευθυντής αποφάσισε να δώσει αύξηση στην κυρία Μαργαρίτα. Πίνακας (από τη δημοσίευση της Μαρίας Καδιανάκη, Άρτα 2008) Κατανομή εικόνων που απεικονίζουν ένα πρόσωπο στο συγκεκριμένο λεξικό ΦΥΛΟ Ν % Εικόνες με γυναίκες ή κορίτσια 62 31,15 Εικόνες με άνδρες ή αγόρια 137 68,85 Σύνολο 199 100 8. Ποιοι παράγοντες συντελούν στη δημιουργία στερεότυπων αντιλήψεων; Να τους καταγράψετε. 9. Τι εξυπηρετεί η δημιουργία και η διατήρηση των κοινωνικών στερεοτύπων; 10. Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε με αφορμή το εξώφυλλο του περιοδικού Focus. Ποια στερεότυπη αντίληψη επικαλείται για να αντιπαρέλθει τις απόψεις του γερμανικού περιοδικού; Να εντοπίσετε τις σχετικές λεκτικές διατυπώσεις. «Το ΙΝΚΑ (Ινστιτούτο Καταναλωτών) σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πρωτοφανή στην μεταπολεμική περίοδο της Ευρώπης που φροντίσαμε όλοι να ξεχάσουμε τις θηριωδίες και τις εκατόμβες των 100δων εκατομμυρίων νεκρών από την λαίλαπα της Γερμανικής σβάστικας, που ήθελε να ενώσει τον κόσμο 3
    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.Αμπελάς με την βία, για το δημοσίευμα του Focus με όρθιο το δάκτυλο της Αφροδίτης και υπότιτλοι Έλληνες κλέφτες, επειδή δεν είναι όλοι οι Έλληνες κλέφτες, αλλά μόνο μια συγκεκριμένη γνωστή ομάδα. Καλεί όλους τους πολίτες της χώρας σε μποϊκοτάζ όλων των γερμανικών προϊόντων και καταστημάτων. Ακόμα και εάν ζητήσουν συγνώμη μικρή ή μεγάλη. Η παραποίηση μορφής αγάλματος Ελληνικής ιστορίας κάλλους και πολιτισμού, της περιόδου που εκεί τρώγανε μπανάνες πάνω στα δέντρα, είναι ανεπίτρεπτο και ασυγχώρητο από τους μετά εξανθρωπισμένους». Αναζητώντας τις αιτίες του ρατσισμού (φυλετικού – κοινωνικού)… ως γνωστόν (Ν. Δήμου)Διαβάστε τώρα προσεκτικά το κείμενο του Ν. Δήμου από το σχολικό σας βιβλίο (σσ. 125-126) καιπροσπαθήστε να απαντήσετε στα ακόλουθα ερωτήματα: 1. Ποια συμπεριφορά θεωρείται από τον αρθρογράφο ως απαρχή του ρατσισμού; 2. Γιατί τα φαινόμενα διάκρισης αφορούν και την Ελλάδα; Πώς τεκμηριώνει ο Ν. Δήμου τις απόψεις του; 3. Συμφωνείτε με την άποψη ότι «οι ρίζες του ρατσισμού υπάρχουν σε όλους μας»;Ένα παράδειγμα από την Ελληνική Ιστορία:Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή ήρθαν στην Ελλάδα πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες. Ας δούμε τιέγραφαν εφημερίδες της εποχής. «Ότι εφ’ όσον ψηφίζουν (οι πρόσφυγες) Βενιζέλον, ψηφίζουν (οι βενιζελικοί πολιτικοί) κατ’ ανάγκηνπρόσφυγας και εφ’ όσον ψηφίζουν πρόσφυγας ψηφίζουν την αρπαγήν και την απώλειαν της αγροτικής χθες,της κτηματικής σήμερον, της αστικής αύριον περιουσίας των. Οι ατυχείς πρόσφυγες κατά τούτο δεν πταίουν.Διότι κατεστράφησαν και θέλουν να ζήσουν, οπωσδήποτε, είτε εις βάρος του ενός είτε εις βάρος του άλλου.Ημείς όμως, οι γηγενείς, τι πταίομεν;… Διατί να υφιστάμεθα την υπέρ των προσφύγων καθολικήν αυτήναπαλλοτρίωσιν της Ελλάδος;» Καθημερινή, 20-7-1928 «Αλλά τα συμφέροντα των προσφύγων, κατά μοιραίαν τραγικήν δυσμένειαν, είναι ως γνωστόντελείως αντίθετα προς τα συμφέροντα των γηγενών. Το Κράτος αφ’ ενός μεν βρίσκεται εις αθλιεστάτηνκατάστασιν, την οποίαν γνωρίζομεν -φευ- πάντες, και αφ’ ετέρου η ανάγκη της αποκαταστάσεως καιαποζημιώσεως των προσφύγων καθίσταται ημέρα τη ημέρα μάλλον επιτακτική. Τι θα συμβή άρα; ΟΒενιζελισμός, ευρισκόμενος προ τραγικού διλήμματος, θα στραφή κατά της περιουσίας των γηγενών καιθέτων επ’ αυτής βαρείαν την χείραν, θα διαμοιράση αυτήν εις τους πρόσφυγας. Αι οικίαι και τα αστικά ενγένει κτήματα των γηγενών θα καταστούν βορά των προσφύγων.» (…) «Συμπονούμεν και συμπαθούμεντους πρόσφυγας ως ανθρώπους και αδελφούς δυστυχήσαντας και παθόντας, αλλά δεν τους θέλομεν ούτε ωςψηφοφόρους, ούτε ως εκλογείς, ούτε ως εκλεξίμους, ούτε ως πολίτας δικαιουμένους να κυβερνήσουν τηνΕλλάδα» Καθημερινή, 30.7.1928 4. Ποια ήταν η στάση των γηγενών Ελλήνων απέναντι στους πρόσφυγες; Ποιες ομοιότητες βλέπετε ανάμεσα σε εκείνη την εποχή με τη σημερινή;Μία είδηση από το σήμερα: Προκλητική πρόταση που θυμίζει εποχές φυλετικού διαχωρισμού του παρελθόντος έκανε το κόμματης Λέγκας του Βορρά, του κύριου σύμμαχου στον κυβερνητικό συνασπισμό του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. ΟΜατέο Σαλβίνι, ο γενικός γραμματέας του κόμματος στο Μιλάνο, πρότεινε να «κρατούνται» θέσεις σε τραμ,λεωφορεία και τρένα του Μιλάνου για τους «βέρους» Μιλανέζους έναντι των μεταναστών, που έχουνκατακλύσει την πόλη. Ο Σαλβίνι έκανε την παραπάνω πρόταση κατά τη διάρκεια ομιλίας για την προεκλογική4
    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.Αμπελάςεκστρατεία του κόμματός του εν όψει των ευρωεκλογών. «Ζητώ θέσεις ρεζερβέ για τους Μιλανέζους σταΜέσα Μαζικής Μεταφοράς», είπε χαρακτηριστικά. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ 29-5-2009 5. Πώς σχολιάζετε την παραπάνω είδηση;ΜΜΕ και ρατσιστικές αντιλήψεις «Για να κατανοήσει κανείς εντελώς τους λόγους που τα ΜΜΕ προβάλλουν τους ακροδεξιούς είναιωστόσο σημαντικό να συνυπολογίσει την εθνικιστική φύση του λόγου τους. Τα μέσα ενημέρωσης, καιιδιαίτερα όσα επιδιώκουν μεγάλη ακροαματικότητα, αξιοποιούν την υψηλή δημόσια απήχηση και τησυναισθηματική φύση του πολιτισμικού πλαισίου που χρησιμοποιούν οι ακροδεξιοί, μαζί με τηναπλουστευτική αναπαράσταση του πολιτικού κόσμου. Όπως το έθεσε ένας βετεράνος έλληνας ρεπόρτερ: "Οφόβος, η ανασφάλεια και η μισαλλοδοξία πουλάνε καλά! Προσωποποιώντας τον φόβο και ενοχοποιώνταςσυγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, τα ακραία επιχειρήματα αποκτούν πλατιά απήχηση. Η πλατιά απήχησηαυτών των επιχειρημάτων τους δίνει χώρο στα βραδινά δελτία...4» 6. Με ποιο τρόπο τα ΜΜΕ ενισχύουν τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις; 7. Για ποιους λόγους ενισχύονται τέτοιου είδους απόψεις;Παράδοση και Ρατσισμός Γκρεμίζοντας τον τοίχο των διακρίσεων Tης Navi Pillay* Δέχτηκα πρόσφατα την επίσκεψη μιας ομάδας ανθρώπων από περιοχές της Ασίας, περιοχές στιςοποίες ισχύει το σύστημα της κάστας. Μου έδωσαν ένα τούβλο από μια γκρεμισμένη τουαλέτα, σύμβολο τουπαγκόσμιου αγώνα κατά της εξευτελιστικής πρακτικής που αναγκάζει τα μέλη της «κατώτερης κάστας» νακαθαρίζουν τις δημόσιες τουαλέτες με γυμνά χέρια. Η πρακτική αυτή, που αν και απαγορευμένη εξακολουθεί να ισχύει, δεν αποτελεί επιλογή αυτών τωνανθρώπων. Είναι μια υποχρέωση που κληρονομούν εξαιτίας της κοινωνικής προέλευσης και καταγωγής τους.Η εργασία αυτή τους «μολύνει» ακόμη περισσότερο, παγιδεύοντάς τους σε έναν φαύλο κύκλο κοινωνικούαποκλεισμού και περιθωριοποίησης.……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. Υπάρχει πραγματική ανάγκη για στοχευμένες κοινωνικές πολιτικές και προγράμματα. Είναι επιτακτικήανάγκη να υλοποιήσουμε εκπαιδευτικά προγράμματα που μπορούν να αλλάξουν τις βαθιά ριζωμένεςσυστηματικές, πολιτιστικές και κοινωνικές προκαταλήψεις, τα έθιμα, τις πεποιθήσεις και τις παραδόσεις πουβασίζονται στην καταγωγή, τη δύναμη και τον πλούτο. Πάνω απ’ όλα, οι πληγείσες από το σύστημα τηςκάστας κοινότητες πρέπει να αποκτήσουν φωνή και να συμμετάσχουν πλήρως στην ανάπτυξη, τηνυλοποίηση και την αξιολόγηση των στρατηγικών που έχουν ως στόχο την ενίσχυσή τους. Η διεθνήςκοινότητα πρέπει να στηρίξει ενωμένη αυτές τις προσπάθειες, όπως έπραξε όταν συνέβαλε στο να τεθεί τέλοςστο απαρτχάιντ. Ήρθε η ώρα για την εξάλειψη της επαίσχυντης κάστας. Άλλα φαινομενικά ανυπέρβλητα τείχη, όπως ηδουλεία και το απαρτχάιντ, έχουν καταργηθεί. Μπορούμε και πρέπει να γκρεμίσουμε επίσης τους φραγμούςτης κάστας.* Η κ. Navi Pillay είναι υπάτη αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 13-12-094 Antonis Α. Ellinas «The Media and the Far Right in Western Europe. Playing the Nationalistic Card»(Cambridge University Press, Νέα Υόρκη) Περισσότερα στο http://www.iospress.gr. ή στο www.enet.gr 5
    • ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΒΑΡΒΑΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣΤΜΗΜΑ Β3 – ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ Ι.Π.Αμπελάς 8. Ποια παράμετρος που συντηρεί τις κοινωνικές διακρίσεις, αναδεικνύεται στο κείμενο; 9. Με ποιους τρόπους μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα κατά την αρθρογράφο;Επιστήμη και ΡατσισμόςΔείτε το σχετικό βίντεο και προσπαθήστε να καταγράψετε παραδείγματα από την ανθρώπινη ιστορία πουεπιβεβαιώνουν τη σχέση επιστήμης και ρατσισμού. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟστερεότυπος -η -ο : που γίνεται ή που εμφανίζεται πάντα με την ίδια μορφή, που επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο:Στερεότυπη ερώτηση / απάντηση / φράση / ενέργεια / συμπεριφορά. Στερεότυπα περιστατικά / συναισθήματα. || (ωςουσ.) το στερεότυπο: α. στερεότυπη ενέργεια, συμπεριφορά ή στερεότυπο περιστατικό: Mελέτη / ανάλυση τωνστερεοτύπων. Kοινωνικά / ατομικά στερεότυπα. β. η στερεοτυπία [λόγ. < γαλλ. stéréotype (δες στερεότυπος 1)]ρατσισμός ο [ratsizmós] O17 : η αντίληψη εκείνων που πιστεύουν ότι η δική τους φυλή είναι ανώτερη από τις άλλεςπου η φύση τις έχει καταδικάσει σε κληρονομική κατωτερότητα· (πρβ. φυλετικές διακρίσεις): O ~, παρόλο που είναιεπιστημονικά αστήρικτος, αποτελεί σημαντικό παράγοντα πολιτικού ανταγωνισμού. H ιδεολογία του ρατσισμού μόνομίσος και φανατισμό εμπνέει. || Kοινωνικός ~, για ανάλογη αντίληψη και συμπεριφορά σε βάρος κοινωνικών ομάδωνπου μειονεκτούν ή διαφέρουν. [λόγ. < ιταλ. razz(ismo) -ισμός]απαρτχάιντ το [apartxáid] O (άκλ.) : η πολιτική των φυλετικών διακρίσεων. [λόγ. < αγγλ. apartheid < ολλανδ.apartheid (apart < γαλλ. à part `κατά μέρος, χωριστά΄)]φασισμός ο [fasizmós] O17 : 1. πολιτικοκοινωνικό σύστημα της άκρας δεξιάς, με έντονα αυταρχικό και εθνικιστικόχαρακτήρα, που καταργεί τον κοινοβουλευτισμό και τη δημοκρατία και βασίζεται στο μονοκομματισμό και στονολοκληρωτισμό: O ~ αιματοκύλησε την Eυρώπη. Δε θα περάσει ο ~! 2. (ιστ.) δικτατορικό καθεστώς που, με αρχηγό τοMουσολίνι, επικράτησε στην Iταλία: O ιταλικός ~ κράτησε από το 1922 ως το 1943. 3. χαρακτηρισμός αυταρχικήςενέργειας, πράξης ή καταπιεστικής, δεσποτικής συμπεριφοράς: O κοινωνικός / καθημερινός ~ του άντρα απέναντι στηγυναίκα / των γονιών απέναντι στο παιδί. [λόγ. < ιταλ. fascismo (-ismo = -ισμός)]εθνικισμός ο [eθni<k>izmós] O17 : 1. η απόλυτη και με πάθος προσήλωση των ατόμων στο έθνος τους, η οποίαφτάνει ως την περιφρόνηση και την εχθρότητα προς άλλα έθνη· (πρβ. σοβινισμός): Aκραίος / επιθετικός ~. Φαινόμενα /εκδηλώσεις εθνικισμού. H έξαρση του εθνικισμού στις γειτονικές χώρες απειλεί την ασφάλεια και την ειρήνη τηςπεριοχής. 2. η άποψη που ενθαρρύνει την έκφραση και την καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης· η αφοσίωση τωνατόμων στο έθνος στο οποίο ανήκουν, χωρίς όμως καμία διάθεση υποτίμησης ή περιφρόνησης άλλου έθνους· εθνισμός,πατριωτισμός. 3. (ιστ.) η πολιτική άποψη και κίνηση, που εκδηλώθηκε κατά το 19ο κυρίως αι. και αναγνώριζε καιαποδεχόταν τις εθνικές διαφορές και ιδιομορφίες ως βάση για τη σύσταση και λειτουργία των πολιτικών κοινοτήτων: Στατέλη του 19ου αι., το κίνημα του εθνικισμού άρχισε να χάνει το φιλελεύθερο και διεθνιστικό του χαρακτήρα, και ναγίνεται συντηρητικότερο ακόμη και αντιδραστικό. [λόγ. εθνικ(ός) -ισμός μτφρδ. αγγλ. nationalism ή γαλλ. nationalisme]σοβινισμός ο [sovinizmós] O17 : άκρατος εθνικισμός, υπερβολική μέχρι φανατισμού προσήλωση στην ιδέα τηςπατρίδας, που συνοδεύεται από μίσος και περιφρόνηση για τους άλλους λαούς και που συχνά εκδηλώνεται μεεπιθετικότητα εναντίον τους. [λόγ. < γαλλ. chauvinisme < ανθρώπων. N. Chauvin (πρόσωπο σε θεατρικό έργο του 1831με βάση το όν. ενός απλοϊκά ενθουσιώδους στρατιώτη του Ναπολέοντα) -isme = -ισμός]ΚΑΙ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΤΕ ΤΗΝ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ «ΙΣΟΚΡΑΤΗ»! [ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ §50]τοσοῦτον δ ἀπολέλοιπεν ἡ πόλις ἡμῶν περὶ τὸ φρονεῖν καὶ λέγειν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ὥσθ οἱ ταύτης μαθηταὶ τῶνἄλλων διδάσκαλοι γεγόνασι, καὶ τὸ τῶν Ἑλλήνων ὄνομα πεποίηκε μηκέτι τοῦ γένους ἀλλὰ τῆς διανοίας δοκεῖν εἶναι, καὶμᾶλλον Ἕλληνας καλεῖσθαι τοὺς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἢ τοὺς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας.6