SlideShare une entreprise Scribd logo
1  sur  101
Télécharger pour lire hors ligne
ЗАҢНАМА

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ЗАҢЫ
Медиация туралы
1-тарау. Жалпы ережелер

(1-8-баптар)

2-тарау. Медиаторлардың және медиацияны жүргізуді
қамтамасыз ететін ұйымдардың құқықтық жағдайы

(9-16-баптар)

3-тарау. Медиацияны жүргізу

(17-27-баптар)

4-тарау. Қорытынды ережелер

(28-бап)

Осы Заң Қазақстан Республикасында медиацияны ұйымдастыру саласындағы
қоғамдық қатынастарды реттейді, оны жүргізу қағидаттары мен рәсімін, сондай-ақ
медиатордың мәртебесін айқындайды.

1-тарау. Жалпы ережелер
1-бап. Медиацияның қолданылу саласы
1. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, жеке және
(немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық
қатынастарынан туындайтын, сондай-ақ онша ауыр емес және ауырлығы орташа қылмыстар
туралы істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қаралатын даулар (дау-шарлар) медиацияның қолданылу саласы болып табылады.
2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген қатынастардан туындайтын даулар (даушарлар), егер медиация рәсіміне қатыспайтын үшінші тұлғалардың және сот әрекетке
қабілетсіз деп таныған адамдардың мүдделерін қозғаған немесе қозғауы мүмкін болған
жағдайда, мұндай дауларға (дау-шарларға) медиация рәсімі қолданылмайды.
3. Тараптардың бірі мемлекеттік орган болып табылатын кезде, жеке және (немесе)
заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан
туындайтын дауларға (дау-шарларға) медиация рәсімі қолданылмайды.
4. Сыбайлас жемқорлық қылмыстар және мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару
мүдделеріне қарсы өзге де қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша медиация рәсімі
қолданылмайды.

4

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

2-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім – тараптардың медиация нәтижесінде
өздері қол жеткізген жазбаша келісімі;
2) медиатор – осы Заңның талаптарына сәйкес кәсіби және кәсіби емес негізде медиация жүргізу үшін тараптар тартатын тәуелсіз жеке тұлға;
3) медиаторлар қауымдастығы (одағы) – медиаторлар ұйымдарының қызметін
үйлестіру мақсатында, сондай-ақ олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін
құрылатын ұйым;
4) медиаторлар ұйымдары – медиаторлардың Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін медиацияны дамыту жөніндегі ортақ мақсаттарға қол жеткізуі үшін
олардың ерікті негізде бірігуі үшін құрылатын коммерциялық емес ұйымдар;
5) медиация – тараптардың ерікті келісімі бойынша жүзеге асырылатын, олардың өзара қолайлы шешімге қол жеткізуі мақсатында медиатордың (медиаторлардың)
жәрдемдесуімен тараптар арасындағы дауды (дау-шарды) реттеу рәсімі;
6) медиация тараптары – медиация рәсіміне қатысатын, осы Заңның 1-бабының 1тармағында аталған қатынастар субъектілері;
7) медиация туралы шарт – тараптардың медиация басталғанға дейін дауды (дау-шарды) шешу мақсатында медиатормен жасасатын жазбаша келісімі;
8) медиацияға қатысушылар – медиатор және медиация тараптары.
3-бап. Медиацияның мақсаттары
Медиацияның мақсаттары мыналар болып табылады:
1) дауды (дау-шарды) шешудің медиацияның екі тарапын да қанағаттандыратын
нұсқасына қол жеткізу;
2) тараптардың дауласушылық деңгейін төмендету.
4-бап. Медиацияны жүргізу қағидаттары
Медиация мынадай қағидаттар негізінде жүргізіледі:
1) еріктілік;
2) медиация тараптарының тең құқылығы;
3) медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптылығы;
4) медиация рәсіміне араласуға жол бермеушілік;
5) құпиялық.
5-бап. Еріктілік
1. Тараптардың медиация туралы шартта көрсетілген өзара ерікті ниет білдіруі медиация рәсіміне қатысудың шарты болып табылады.
2. Медиация тараптары оның кез келген сатысында медиациядан бас тартуға құқылы.
3. Медиация барысында тараптар өз қалауы бойынша өздерінің материалдық немесе
процессуалдық құқықтарын иеленуге, талаптар мөлшерін ұлғайтуға немесе азайтуға немесе даудан (дау-шардан) бас тартуға құқылы.

2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

5
ЗАҢНАМА

4. Тараптар өзара қолайлы келісім нұсқаларын талқылау үшін мәселелерді таңдауда
еркін болады.
6-бап. Медиация тараптарының тең құқылығы
Медиация тараптары медиаторды, медиация рәсімін, ондағы өз ұстанымын, оны талап ету тәсілдері мен құралдарын таңдау кезінде, ақпарат алу кезінде, дау-шарды реттеу
туралы келісім шарттарының қолайлылығын бағалауда тең құқықтарды пайдаланады және
өздеріне тең міндеттер жүктейді.
7-бап. Медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптылығы.
Медиация рәсіміне араласуға жол бермеушілік
1. Медиацияны жүргізу кезінде медиатор тараптардан, мемлекеттік органдардан, өзге
де заңды, лауазымды және жеке тұлғалардан тәуелсіз болады. Медиатор осы Заңда жол берушілік айқындалатын медиация құралдары мен әдістерін таңдауда дербес болады.
2. Медиатор бейтарап болуға, медиацияны екі тараптың мүддесі үшін жүргізуге
және медиация рәсіміне тараптардың тең қатысуын қамтамасыз етуге тиіс. Медиатордың
бейтараптылығына кедергі келтіретін жағдайлар болған кезде ол медиацияны жүргізуден
бас тартуға тиіс.
3. Медиацияны жүргізу кезінде медиатордың қызметіне Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделгендерден басқа жағдайларда, осы баптың 1-тармағында аталған адамдар тарапынан араласуына жол берілмейді.
8-бап. Құпиялық
1. Медиацияға қатысушылардың өздеріне медиация барысында белгілі болған мәліметтерді осы ақпаратты берген медиация тарапының жазбаша рұқсатынсыз жария етуге
құқылы емес.
2. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделгендерден басқа жағдайларда, медиатордан медиация барысында белгілі болған мәліметтер туралы куәгер ретінде жауап
алуға болмайды.
3. Медиацияға қатысушының өзіне медиация барысында белгілі болған мәліметтерді осы ақпаратты берген медиация тарапының рұқсатынсыз жария етуі Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.

2-тарау. Медиаторлардың және медиацияны жүргізуді
қамтамасыз ететін ұйымдардың құқықтық жағдайы
9-бап. Медиаторларға қойылатын талаптар
1. Тәуелсіз, бейтарап, істің нәтижесіне мүдделі емес, медиация тараптарының өзара
келісімі бойынша таңдалған, медиаторлар тізіліміне қосылған және медиатордың функцияларын орындауға келісім берген жеке тұлға медиатор бола алады.
2. Медиатордың қызметі кәсіби негізде (кәсіпқой медиатор) және кәсіби емес негізде
(қоғамдық медиатор) жүзеге асырылуы мүмкін.
6

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

3. Қырық жасқа толған және кәсіпқой емес медиаторлар тізілімінде тұрған тұлғалар
медиатор қызметін кәсіби емес негізде жүзеге асыра алады.
4. Жоғары білімі бар, жиырма бес жасқа толған, Қазақстан Республикасының
Үкіметі айқындайтын тәртіппен бекітілетін медиаторларды даярлау бағдарламасы бойынша оқытудан өткенін растайтын құжаты (сертификаты) бар және кәсіпқой медиаторлар
тізілімінде тұрған тұлғалар медиатор қызметін жүзеге асыра алады.
5. Медиатордың қызметі кәсіпкерлік қызмет болып табылмайды.
6. Медиатор қызметін жүзеге асыратын тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған кез келген өзге қызметті де жүзеге асыруға құқылы.
7. Мыналар:
1) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті және оған теңестірілген;
2) заңда белгіленген тәртіппен сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған;
3) оған қатысты қылмыстық қудалау жүзеге асырылатын;
4) заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар адам медиатор бола алмайды.
8. Медиация тараптарының келісімімен медиаторға қойылатын қосымша талаптар
белгіленуі мүмкін.
10-бап. Медиатордың құқықтары мен міндеттері
1. Медиатор:
1) медиация барысында бір мезгілде барлық тараптармен де, тараптардың жеке-жеке
әрқайсысымен де кездесулер өткізуге және оларға дауды (дау-шарды) шешу жөнінде ауызша әрі жазбаша ұсынымдар беруге;
2) құпиялылық қағидатын сақтай отырып, өз қызметін жүзеге асыруы туралы жұртшылықты хабардар етуге құқылы.
2. Медиатор:
1) медиацияны жүргізген кезде медиация тараптарының келісімімен ғана әрекет етуге;
2) медиация басталғанға дейін медиация тараптарына оның мақсаттарын, сондай-ақ
олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіруге міндетті.
3. Кәсіпқой медиатор медиаторлар қауымдастығы (одағы) бекітетін Медиаторлардың
кәсіптік этикасы кодексін сақтауға міндетті.
4. Медиатордың Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да
құқықтары мен басқа да міндеттері бар.
11-бап. Медиация тараптарының құқықтары мен міндеттері
1. Медиация тараптары:
1) медиаторды (медиаторларды) ерікті түрде таңдауға;
2) медиатордан бас тартуға;
3) медиацияның кез келген сәтінде оған қатысудан бас тартуға;
4) медиацияны жүргізуге жеке өзі немесе өкілеттіктері заңда белгіленген тәртіппен
ресімделген сенімхатқа негізделген өкілдері арқылы қатысуға;
5) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді орындамаған немесе тиісті дәрежеде орындамаған кезде сотқа немесе оған байланысты Қазақстан Республикасының
2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

7
ЗАҢНАМА

заңнамасында белгіленген тәртіппен медиация жүзеге асырылған, іс жүргізуінде жатқан
қылмыстық процесті жүргізетін органға жүгінуге құқылы.
2. Медиация тараптары дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді осы келісімде
көзделген тәртіппен және мерзімде орындауға міндетті.
3. Медиация тараптарының Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген
басқа да құқықтары мен басқа да міндеттері бар.
12-бап. Медиатордың бас тартуы
1. Медиация тараптары өзара келісім бойынша басқа медиаторды таңдауға құқылы.
Азаматтық немесе қылмыстық сот ісін жүргізу барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар бұл туралы сотқа не қылмыстық қудалау органына хабарлауға міндетті.
2. Медиация қағидаттарына сәйкес медиатордың өз функцияларын жүзеге асыруына
кедергі келтіретін мән-жайлар туындаған жағдайда, медиатор дереу өздігінен бас тартуды
мәлімдеуге міндетті.
3. Егер медиатордың пікірі бойынша медиацияны жүргізу процесіндегі одан арғы
күш-жігер тараптар арасындағы дауды (дау-шарды) шеше алмайтын болса, медиатор оны
жүргізуден бас тартуға не тараптардың жазбаша нысанда бекітілген келісімімен медиацияны тоқтатуға құқылы.
13-бап. Медиаторлар ұйымдары
1. Медиаторлар ұйымдары медиаторлардың бастамасы бойынша «Коммерциялық
емес ұйымдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ұйымдық-құқықтық
нысандарда құрылған коммерциялық емес, мемлекеттік емес, өзін-өзі қаржыландыратын
және өзін-өзі басқаратын ұйым болып табылады.
2. Медиаторлар ұйымы медиаторлардың медиацияны жүргізу жөнінде қызметтер
көрсетуiнiң материалдық, ұйымдық-құқықтық және өзге де шарттарын қамтамасыз ету
мақсатында құрылады.
3. Медиаторлар ұйымдары медиация бойынша тиісті даярлықтан өткені туралы құжат
(сертификат) бере отырып, медиаторларды кәсіби даярлауды және олардың біліктілігін
арттыруды өткізуге құқылы.
4. Медиаторлар ұйымдары өз қызметін үйлестіру, медиаторлардың кәсіби қызметінің
стандарттарын (қағидаларын), медиацияны жүргізу тәртібін (регламентін), медиация
тараптарының медиаторларға сыйақы төлеу тәртібін әзірлеу және біріздендіру мақсатында
қауымдастыққа (одаққа) бірігуге құқылы.
5. Медиаторлар ұйымына немесе медиаторлар қауымдастығына (одағына) кіру
ерікті негізде жүзеге асырылады. Бұл ретте медиаторлар ұйымының немесе медиаторлар
қауымдастығының (одақтың) кіру жарнасын алуына жол берілмейді.
6. Медиаторлар қауымдастығы (одағы) Медиаторлардың кәсіптік этикасы кодексін
әзірлеуге және оны бекітуге құқылы.
14-бап. Медиаторлар ұйымдарының кәсіпқой медиаторлар тізілімін жүргізуі
1. Әрбір медиаторлар ұйымы Қазақстан Республикасының аумағында медиацияны
жүзеге асыратын кәсіпқой медиаторларының өзінің тізілімін жүргізеді.
8

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

2. Медиаторлар кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қосылу үшін медиаторлар ұйымына жеке куәлігінің көшірмесін (салыстырып тексеру үшін жеке куәлігінің түпнұсқасын
ұсынбаған жағдайда нотариат куәландырған көшірмесін); үміткерге тұрғылықты жері бойынша наркологиялық көмек көрсететін медициналық ұйымдардан және психоневрологиялық
ұйымнан берілген медициналық анықтамаларды; соттылығының жоқтығы туралы анықтаманы, жоғары білімі туралы дипломының және медиация бойынша арнайы даярлықтан
өткендігін растайтын құжаттың (сертификаттың) көшірмелерін ұсынуы қажет.
3. Кәсіпқой медиаторлар тізілімі мыналарды қамтиды:
1) медиатордың тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болған кезде);
2) медиатордың заңдық мекен-жайы;
3) медиатордың байланыс деректері (пошта мекен-жайы немесе электрондық
поштаның мекен-жайы не телефон немесе телефакс нөмірі);
4) медиатордың маманданып жүрген медиация саласы туралы мәліметтер;
5) медиатордың медиацияны жүзеге асыра алатын тілі туралы мәліметтер;
6) медиаторларды даярлау бағдарламасы бойынша оқытудан өткенін растайтын
құжаттың (сертификаттың) бар екендігі туралы мәліметтер;
7) медиатордың қызметін тоқтата тұру туралы мәліметтер.
4. Медиаторлар ұйымы медиаторларды осы Заңның осы бабының 3-тармағының және
9-бабының талаптарына сәйкес болған жағдайда тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн
ішінде хабарлау тәртібімен кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қосады.
Медиаторды кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қоспаған жағдайда медиаторлар ұйымы
тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша
түрде дәлелді жауап беруге міндетті.
5. Егер тиісті жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде медиатор тізілімде болу мерзімін кезекті күнтізбелік жылға ұзарту туралы өтініш бермесе, медиаторлар күнтізбелік
жыл аяқталған соң кәсіпқой медиаторлар тізілімінен шығарылады. Тізілімде болу мерзімін
ұзарту туралы өтінішті электрондық түрде медиаторлар ұйымының электрондық мекенжайына ұсынуға болады.
6. Кәсіпқой медиаторлар тізілімі медиаторлар ұйымының интернет-ресурсында қазақ
және орыс тілдерінде орналастырылуға және оған медиаторларды енгізу шамасына қарай
жаңартылуға тиіс. Медиаторлар ұйымдары мерзімді баспасөз басылымдарында кәсіпқой
медиаторлар тізілімін жариялауға құқылы.
7. Медиатор осы Заңның талаптарын бұзған жағдайда медиация рәсіміне қатысушы
тараптар тиісті өтінішпен медиаторлар ұйымына жүгінуге құқылы. Бұзушылық расталған
кезде медиаторлар ұйымы бұл туралы кәсіпқой медиаторлар тізілімінде көрсете отырып,
медиатордың қызметін алты ай мерзімге тоқтата тұрады.
8. Медиаторлар ұйымының медиаторды кәсіпқой медиаторлар тізіміне енгізуден бас
тарту, одан шығару, оның қызметін тоқтата тұру туралы шешіміне сотқа шағымдануына
болады.
15-бап. Жергілікті қоғамдастық мүшелерінің медиацияны жүргізуі
1. Өз қызметін кәсіби емес негізде жүзеге асыратын медиаторлармен қатар медиацияны жергілікті қоғамдастықтың жиналысы (жиыны) осындай мақсатта сайлайтын жер2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

9
ЗАҢНАМА

гілікті қоғамдастықтың өмірлік тәжірибесі мол, абыройлы және мінсіз беделі бар мүшелері
жүргізе алады.
2. Жергілікті қоғамдастық мүшелерін кәсіпқой емес медиаторлар ретінде сайлау туралы жергілікті қоғамдастық жиналысының (жиынының) хаттамасы он жұмыс күні ішінде осы Заңның 16-бабының 2-тармағында көзделген құжаттармен, сондай-ақ 16-бабының
3-тармағына сәйкес мәліметтермен қоса кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қосу үшін
уәкілетті органға жіберіледі.
16-бап. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл (село), ауылдық
(селолық) округ әкімінің кәсіпқой емес медиаторлар тізілімін жүргізуі
1. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл (село), ауылдық (селолық) округ әкімі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында кәсіби емес
негізде медиацияны жүзеге асыратын кәсіпқой емес медиаторлардың тізілімін жүргізеді.
2. Медиацияны кәсіби емес негізде жүзеге асыратын медиаторлар кәсіпқой емес
медиаторлар тізіліміне қосылу үшін уәкілетті органға жеке куәліктерінің көшірмелерін
(салыстырып тексеру үшін жеке куәлігінің түпнұсқасын ұсынбаған жағдайда нотариат куәландырған көшірмесін); үміткердің тұрғылықты жері бойынша наркологиялық
көмек көрсететін медициналық ұйымнан және психоневрологиялық ұйымнан берілген
медициналық анықтамаларды; соттылығының жоқтығы туралы анықтаманы қоса ұсына
отырып жүгінуге міндетті.
3. Кәсіпқой емес медиаторлар тізілімі мыналарды қамтиды:
1) медиатордың тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болған кезде);
2) медиатордың заңдық мекен-жайы;
3) медиатордың байланыс деректері (пошталық мекен-жайы немесе электрондық
поштаның мекен-жайы не телефон немесе телефакс нөмірі);
4) медиатордың маманданып жүрген медиация саласы туралы мәліметтер;
5) медиатордың медиацияны жүзеге асыра алатын тілі туралы мәліметтер;
6) медиатордың қызметін тоқтата тұру туралы мәліметтер.
4. Уәкілетті орган медиаторларды осы Заңның осы бабының 2-тармағының және 9бабының талаптарына сәйкес болған жағдайда тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн
ішінде хабарлау тәртібімен кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қосады.
Медиаторды кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қоспаған жағдайда уәкілетті орган тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша
түрде дәлелді жауап беруге міндетті.
5. Егер тиісті жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде тізілімде болу мерзімін кезекті күнтізбелік жылға ұзарту туралы медиаторлардың өтініші ұсынылмаса, медиаторлар күнтізбелік жыл аяқталған соң кәсіпқой емес медиаторлар тізілімінен шығарылады.
Тізілімде болу мерзімін ұзарту туралы өтінішті электрондық түрде уәкілетті органның
электрондық мекен-жайына ұсынуға болады.
6. Кәсіпқой емес медиаторлардың тізілімі уәкілетті органның интернет-ресурсында
не жұртшылық үшін қолжетімді жерлерде қазақ және орыс тілдерінде орналастырылуға
және оған медиаторлардың енгізілуіне қарай жаңартылып отыруға тиіс.
Уәкілетті орган мерзімді баспасөз басылымдарында кәсіпқой емес медиаторлар
тізілімін жариялауға құқылы.
10

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

3-тарау. Медиацияны жүргізу
17-бап. Медиацияны жүргізу тәртібі
1. Медиация осы Заңның талаптарына қайшы келмейтін тараптар келіскен тәртіп
бойынша жүргізіледі.
2. Медиаторлар ұйымдары бекіткен медиацияны жүргізу тәртібі (регламенті)
тараптардың келісімімен қолданылуы мүмкін.
18-бап. Медиацияны жүргізу орны және уақыты
1. Тараптар өздерінің қалауы бойынша медиацияны жүргізу орны туралы уағдаласа
алады.
2. Медиатор медиацияны жүргізу күні мен уақытын тараптардың келісімімен
айқындайды.
19-бап. Медиацияны жүргізу тілі
Тараптар медиацияны жүргізу барысында пайдаланылатын тіл немесе тілдер туралы
өздерінің қалауы бойынша уағдаласа алады.
20-бап. Медиацияны жүргізу шарттары
1. Медиацияны жүргізу тараптардың өзара келісімі бойынша және олардың арасында
медиация туралы шарт жасалған кезде жүзеге асырылады.
2. Жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және
өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезіндегі медиация сотқа
жүгінгенге дейін де, сот талқылауы басталғаннан кейін де қолданылуы мүмкін.
3. Судьялардың және қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын органдар лауазымды
тұлғаларының тараптарды қандай да болмасын нысанда медиацияға мәжбүрлеуге құқығы
жоқ.
4. Тарапқа медиацияға жүгінуге ұсынысты басқа тараптың өтініші бойынша, сот немесе қылмыстық қудалау органы жасауы мүмкін.
5. Медиацияны жүргізу медиация тараптары медиация туралы шарт жасасқан күннен
басталады.
6. Егер тараптардың бірі медиацияға жүгіну туралы ұсынысты жазбаша түрде жіберсе
және оны жіберген күннен бастап он күн ішінде немесе ұсыныста көрсетілген өзге де орынды мерзімде медиация рәсімін қолдануға басқа тараптың келісімін алмаса, мұндай ұсыныс
қабылданбаған болып есептеледі.
7. Медиацияны жүргізу үшін тараптар өзара келісім бойынша бір немесе бірнеше
медиаторды таңдайды.
8. Медиаторлар ұйымы, егер тараптар аталған ұйымға тиісті өтініш жіберсе, медиатордың (медиаторлардың) кандидатурасын ұсына алады.
9. Медиацияны өткізу мерзімдері осы Заңның 23-бабы 1-тармағының және 24-бабы
4-тармағының талаптарын ескере отырып, медиация туралы шартпен айқындалады.
Егер медиация азаматтық не қылмыстық процесс шеңберінен тыс жүзеге асырылатын болса, медиатор мен тараптар аталған рәсім күнтізбелік алпыс күннен аспайтын мер2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

11
ЗАҢНАМА

зімде тоқтатылуы үшін барлық ықтимал шараларды қабылдауға тиіс. Айрықша жағдайларда
шешілетін даудың (дау-шардың) күрделілігіне, қосымша ақпаратты немесе құжаттарды
алудың қажеттілігіне байланысты медиацияны жүргізу мерзімі медиация тараптарының
уағдаласуы бойынша және медиатор келіскен кезде ұлғайтылуы мүмкін, бірақ ол күнтізбелік
отыз күннен аспайды.
21-бап. Медиация туралы шарттың нысаны мен мазмұны
1. Тараптар дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешу туралы өзара келіскен жағдайда
жазбаша нысанда ресімделген медиация туралы шарт жасалады.
2. Медиация туралы шарттың маңызды талаптары:
1) медиация туралы шарттың жасалған күні, уақыты және орны;
2) дау (дау-шар) тараптарының атаулары, өкілеттіктері көрсетілген олардың өкілдерінің тегі және аты-жөні, лауазымдары;
3) даудың (дау-шардың) нысанасы;
4) медиация тараптары таңдаған медиатор (медиаторлар) туралы мәліметтер;
5) медиацияны жүргізуге байланысты шығыстардың, ал медиацияны кәсіби негізде жүзеге асырған жағдайда – медиацияны жүргізгені үшін медиаторға (медиаторларға)
сыйақы төлеудің шарттары, тәртібі және мөлшері;
6) медиацияны жүргізу тілі;
7) медиацияны жүргізудің құпиялылығы туралы тараптардың міндеттемесі және
мұндай міндеттемені орындамаудың салдары;
8) медиация тараптарының дауды (дау-шарды) реттеуге қатысатын медиатордың медиация тараптары үшін шығын (залал) келтірген әрекеті (әрекетсіздігі) үшін
жауапкершілігінің негіздері мен көлемі;
9) тараптардың деректемелері (жеке басын куәландыратын деректер, тұрғылықты
жері, байланыс телефондары);
10) медиацияны жүргізу мерзімі;
11) медиацияны жүргізу тәртібі болып табылады.
3. Тараптардың келісімі бойынша медиаторларға қосымша талаптар белгіленуі
мүмкін.
4. Тараптар медиация тараптарының медиаторға медиация жүргізгені үшін сыйақы
төлеу шарттары, тәртібі және мөлшері медиаторлар ұйымы бекіткен тәртіппен (регламент)
белгіленетіні туралы уағдаласа алады.
22-бап. Медиацияны жүргізуге байланысты шығыстар
1. Медиацияны жүргізуге байланысты шығыстар мыналарды қамтиды:
1) медиаторға сыйақы төлеу;
2) медиацияны жүргізуге байланысты медиатор шеккен шығыстар, оның ішінде дау
қаралатын жерге жол жүру ақысын төлеуге, қонақүйде тұруға және тамақтануға арналған
шығыстар.
2. Кәсіби медиаторлар медиацияны ақылы да, тегін негізде де жүзеге асырады.
3. Кәсіпқой медиатор (медиаторлар) сыйақысының мөлшері медиация басталғанға
дейін медиатормен (медиаторлармен) тараптардың келісімі бойынша айқындалады.
12

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

4. Егер тараптардың келісімімен өзгеше белгіленбесе, медиацияны жүргізуге байланысты шығыстарды тараптар бірлесіп тең үлестермен төлейді.
5. Егер медиатор өзінің бейтараптығына кедергі келтіретін мән-жайларға байланысты медиацияны жүргізуден бас тартса, ол тараптардың өзіне төлеген ақшалай сомасын
қайтаруға міндетті.
6. Кәсіпқой емес медиаторларға осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында аталған
медиацияны жүргізуге байланысты өздері шеккен шығыстар өтеледі.
23-бап. Медиацияның жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық,
еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастары саласындағы ерекшеліктері
1. Медиация жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезінде медиация
туралы шарт жасалған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмей аяқталуға тиіс.
Қажет болған жағдайда тараптардың өзара шешімі бойынша медиацияны жүргізу мерзімі
күнтізбелік отыз күнге дейін ұзартылуы мүмкін, бірақ жиынтығында ол күнтізбелік алпыс
күннен аспауға тиіс.
2. Медиация соттың қарауында жатқан жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын
азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды
реттеу кезінде медиация туралы шарт жасалған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен
кешіктірілмей аяқталуға тиіс. Қажет болған жағдайда тараптардың бірлескен жазбаша хабарламасы бойынша медиацияны жүргізу мерзімін сот күнтізбелік отыз күнге дейін ұзартуы
мүмкін, бірақ жиынтығында ол күнтізбелік алпыс күннен аспауға тиіс.
3. Соттың қарауында жатқан жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық,
еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу бойынша медиация туралы шарт іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұруға негіз болып табылады.
4. Азаматтық процесс шеңберінде жүргізілген медиация тоқтатылған жағдайда тараптар іс жүргізуінде азаматтық іс жатқан сотқа тез арада:
1) дауды реттеу туралы келісімге қол қойылған жағдайда – аталған келісімді;
2) өзге жағдайларда – осы Заңның 26-бабында көзделген негіздерді көрсете отырып,
медиацияны тоқтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті.
24-бап. Қылмыстық сот ісі барысында жүргізілетін медиацияның ерекшеліктері
1. Тараптардың медиация туралы шарт жасасуы қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді
тоқтата тұрмайды.
2. Медиацияға қатысу фактісі медиация тарапы болып табылатын сот ісін жүргізуге
қатысушының кінәні мойындауының дәлелі бола алмайды.
3. Егер медиацияны жүргізу кезінде тараптардың бірі кәмелетке толмаған болып табылса, педагогтің немесе психологтің қатысуы міндетті.
4. Қылмыстық сот ісін жүргізу барысындағы медиация қылмыстық процессуалдық
заңында белгіленген сотқа дейінгі және сотта іс жүргізу мерзімдерінде жүзеге асырылуға
тиіс.
5. Дау-шарды реттеу туралы келісімге қол қоюдан бас тарту медиация тарапы болып
табылатын сот ісін жүргізуге қатысушының жағдайын нашарлата алмайды.
2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

13
ЗАҢНАМА

6. Қылмыстық процесс шеңберінде жүргізілген медиация тоқтатылған жағдайда тараптар іс жүргізуінде қылмыстық іс жатқан қылмыстық процесті жүргізетін органға дереу:
1) дау-шарды реттеу туралы келісімге қол қойылған жағдайда – аталған келісімді;
2) өзге жағдайларда – осы Заңның 26-бабында көзделген негіздерді көрсете отырып,
медиацияны тоқтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті.
25-бап. Медиацияның отбасылық қатынастар саласындағы ерекшеліктері
1. Некені жалғастыруға, ата-ана құқықтарын жүзеге асыруға, балалардың тұрғылықты
жерін белгілеуге, ата-аналарының балаларды бағып-күтуге салымына қатысты ерлі-зайыптылар арасындағы келіспеушіліктер, сондай-ақ отбасылық қатынастардан туындайтын басқа
да келіспеушіліктер медиация арқылы шешілуі мүмкін.
2. Медиацияны жүргізген кезде медиатор баланың заңды құқықтарын ескеруге тиіс.
3. Егер медиация барысында баланың қалыпты өсуіне және дамуына қауіп төндіретін
немесе төндіруі мүмкін немесе оның заңды мүдделеріне елеулі залал келтіретін фактілер
белгілі болса, медиатор баланың құқықтарын қорғау жөніндегі өкілеттікті жүзеге асыратын
органға жүгінуге міндетті.
26-бап. Медиацияны тоқтату
Медиация:
1) тараптар дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімге қол қойған жағдайда – мұндай
келісімге қол қойылған күннен бастап;
2) медиатор дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешу мүмкіндігін болдырмайтын
мән-жайларды анықтаған жағдайда;
3) тараптар дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешудің мүмкін еместігіне байланысты медиациядан жазбаша бас тартқан жағдайда – тараптар жазбаша бас тартуға қол
қойған күннен бастап;
4) тараптардың біреуі медиацияны жалғастырудан жазбаша бас тартқан жағдайда
– медиатор жазбаша бас тартуды жіберген күннен бастап;
5) медиацияны жүргізу мерзімі аяқталған жағдайда – осы Заңның 23 және 24баптарының ережелерін ескере отырып, ол аяқталған күннен бастап тоқтатылады.
27-бап. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім
1. Медиацияны жүргізу кезінде медиация тараптары қол жеткізген дауды (дау-шарды)
реттеу туралы келісім жазбаша нысанда жасалады және оған тараптар қол қояды.
2. Келісімде медиация тараптары, даудың (дау-шардың) нысанасы, медиатор (медиаторлар) туралы деректер, сондай-ақ тараптар келіскен келісімнің шарттары, оларды орындау тәсілдері мен мерзімдері және оларды орындамаудың немесе тиісінше орындамаудың
салдары қамтылуға тиіс.
3. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді медиация тараптары ерікті түрде осы
келісімде көзделген тәртіппен және мерзімде орындауға тиіс.
4. Азаматтық істі сотта қарағанға дейін жасалған дауды (дау-шарды) реттеу туралы
келісім тараптардың азаматтық құқықтары мен мiндеттерiн белгілеуге, өзгертуге немесе
14

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ЗАҢНАМА

тоқтатуға бағытталған мәмілені білдіреді. Мұндай келісім орындалмаған немесе тиiсiнше
орындалмаған жағдайда, келісімді бұзған медиация тарапы Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделген тәртіппен жауаптылықта болады.
5. Азаматтық процесс барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар қол жеткізген
дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім дереу іс жүргізуінде азаматтық іс жатқан судьяға
жіберіледі. Дауды реттеу туралы келісімді сот Қазақстан Республикасының Азаматтық іс
жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен бекітеді.
Бұл ретте төленген мемлекеттік баж Қазақстан Республикасының Азаматтық іс
жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен төлеушіге қайтарылуға тиіс.
6. Қылмыстық процесс барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар қол жеткізген дау-шарды реттеу туралы келісім жәбірленушіге келтірілген залалдың орнын толтыру
және қылмыс жасаған адамның жәбірленушімен татуласуы жолымен дау-шарды реттеу туралы келісімді білдіреді.
7. Аталған келісім дереу іс жүргізуінде қылмыстық іс жатқан қылмыстық процесті
жүргізетін органға жіберіледі және Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу
кодексінде көзделген жағдайларда қылмыстық қудалауды болдырмайтын не оны жүзеге
асырмауға мүмкіндік беретін мән-жай болып табылады.
8. Дау-шарды реттеу туралы келісім оған тараптар қол қойған күні күшіне енеді.

4-тарау. Қорытынды ережелер
28-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі
Осы Заң алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының
Президенті

Н. НАЗАРБАЕВ

Астана, Ақорда, 2011 жылғы қаңтардың 28-і.
№ 401-IV ҚРЗ

2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

15
ҮЗIНДIЛЕР

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ
АЗАМАТТЫҚ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ІСТЕР ЖӨНІНДЕГІ
ҚАДАҒАЛАУ СОТ АЛҚАСЫНЫҢ ҚАУЛЫЛАРЫ
Құқық бұзушылық үшін тәртіптік жазаға тартылған
және жазасы алынбаған мемлекеттік қызметшінің қызметін
жоғарылатуға жол берілмейді
қаулы №3гп-54-11

Шахтинск қаласының әкімі 2010 жылғы мамырдағы № 47 өкімімен «Қалалық
құрылыс, сәулет және қала құрылысы» бөлімінің бастығы А.-ға жемқорлық сипаттағы
әрекетке жол бергені үшін, өз қызметтік лауазымына толық сай еместігі жөнінде ескерту
түріндегі тәртіптік жаза қолданған. А. әкімнің өкімімен келіспей сотқа арыз берген.
Қарағанды облысы Шахтинск қалалық сотының шешімімен А.-ның талабы
қанағаттандырылып, оған «Жемқорлықпен күрес туралы» Қазақстан Республикасы заңының 12-бабы 1-тармағының 3),7)-тармақшаларында , сондай-ақ Мемлекеттік қызметшінің ар-намыс кодексінің 1-тармағының 7)-тармақшасында қарастырылған
тәртіптік жаза қолданылуы заңсыз деп танылған. Азаматтық іс апелляциялық және
кассациялық тәртіппен қаралмаған.
Қала әкімі сот шешімін заңсыз және негізсіз деп тануды сұрап өтініш берген. Өтініште
А.-ның бос лауазымға конкурс жарияламастан, құқық бұзушылық әрекеті үшін тәртіптік
жаза алған қызметкерді қызметте жоғарылатқаны, қала әкімінің аппаратына ол туралы
жалған мәлімет бергені, сөйтіп бос лауазымға міндетті түрде конкурс жариялау қажеттігі
туралы заң талабын бұзғаны көрсетілген. Сонымен қатар, А.-ның азаматтардың шағымдары
мен арыздарын қарау барысында заң бұзушылықтарға жол бергені айтылған. А. өтінішке
қатысты өз жауабын ұсынбаған.
Әкім өкілінің өтініш уәждерін қолдаған сөзін, Бас прокуратура өкілінің сот актілерінің
күшін жойып, талап арызды қанағаттандырмау туралы жаңа шешім шығару жөніндегі
пікірін, А.-ның әкімнің аппаратына жалған ақпарат бергенін жоққа шығармайтыны, бірақ
өтінішпен келіспейтіні туралы жауабын тыңдап, Жоғарғы Соттың қадағалау сот алқасы
азаматтық іске қатысты сот актілері төмендегі негіздер бойынша бұзылуға тиіс деген
тұжырым жасады.
АІЖК-нің 387-бабының 3-бөлігіне сәйкес, материалдық нормалардың немесе іс жүргізу құқығының едәуір бұзылуы соттың заңды күшіне енген шешімдерін,
үйғарымдарын, қаулыларын қадағалау тәртібімен қайта қарауға негіз болады. Сот осындай
заң бұзушылықтарға жол берген.
А. «Қалалық құрылыс, сәулет және қала құрылысы» бөлімінің бастығы лауазымына 2008 жылы тағайындалған. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет жөніндегі
агенттігінің Қарағанды облысы бойынша басқармасының тәртіптік кеңесінің 2010 жылғы
16

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ҮЗIНДIЛЕР

28 шешімі негізінде Шахтинск қаласының әкімі «Қалалық құрылыс, сәулет және қала
құрылысы» басқармасының бастығы А.-ға қатысты қызметтік тексеру тағайындау туралы
өкім шығарған.
Қызметтік тексерудің нәтижесінде А.-ның бөлімнің бас маманы Д.-ны ауыстыру
тәртібімен құрылыс секторының меңгерушісі етіп тағайындағаны, Мемлекеттік қызмет
жөніндегі агенттіктің облыстық басқармасына жіберілген Д. жөніндегі қызметтік қағазда
оның тәртіптік жазаға тартылғаны туралы мәлімет көрсетілмегені анықталған. Сонымен
қоса, 2009 жылғы 21 қазанда Д. жемқорлыққа жол беретін жағдай туғызғаны үшін тәртіптік
жазаға тартылғанына қарамастан, А. әкімнің аппаратына 2009 жылы ешкімнің тәртіптік
жазаға тартылмағаны туралы жалған мәлімет берген.
Қызметтік тексерудің қорытындысын басшылыққа алып, қала әкімі өзінің №47 өкімімен
«Жемқорлықпен күрес туралы» Заңның 12-бабы 1-тармағының 3),7)-тармақшаларында
қарастырылған жемқорлыққа жағдай туғызатын құқық бұзушылық жасағаны, Мемлекеттік қызметшілердің ар-намыс кодексінің 1-тармағының 2),5), 7)-тармақшаларын бұзғаны
үшін және «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасы заңының 28-бабы 1тармағының 4)-тармақшасына сәйкес, А.-ға қызмет орнына толық сай еместігі туралы ескерту берген.
Сот А.-ның әрекетін қол астындағы қызметкерлерінің жұмысын дұрыс қадағаламау,
яғни өзінің қызметтік міндеттерін тиісінше орындамау деп бағалап, оны жемқорлық құқық
бұзушылық деп тануға негіз жоқ деген қорытынды жасаған, сондай-ақ азаматтардың арызшағымдарына мерзімінде жауап бермегені үшін А.-ның жауапқа тартылуын да негізсіз деп
тапқан.
Алайда, алқа сот қорытындысы заң талаптарына және іс материалдарына сәйкес келмейді деп есептейді.
«Мемлекеттік қызмет туралы» заңның 12-бабының 2-тармақшасына орай, мемлекеттік қызметшінің жемқорлық сипаттағы құқық бұзушылығы үшін тәртіптік жазасы болса және заңмен белгіленген тәртіпте алынбаса, аталған қызметшінің ауыстыру тәртібімен
мемлекеттік әкімшілік қызметке тағайындалуына жол берілмейді. Ал А. 2009 жылғы 21
қазанда Д.-ға тәртіптік жаза беру туралы №7 бұйрыққа қол қойған, сондықтан Д.-ның
тәртіптік жазасы барын білмедім деген сөзі шындыққа жанаспайды.
«Әкімшілік рәсімдер туралы» Қазақстан Республикасы заңының 10-бабына сәйкес,
мемлекеттік органның басшысы өзіне сеніп тапсырылған органның жұмысына басшылық
жасайды және қабылданған шешімдердің заңдылығы үшін жекеше жауап береді. Демек, А.
Д.-ны тәртіптік жазаға тарту туралы шығарған өкімінің салдарын жақсы білуге тиіс.
Бұдан тыс, қызметтік тексеру барысында А. азаматтармен жұмыс істеуді ұйымдастыруға қатысты «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы»
Қазақстан Республикасы заңының 15-бабының 2-тармағын бұзуға, яғни өтініштерді қарау
мерзімінің сақталмауына жол берген анықталған. Өтініштерді қарау мерзімдері сақталмаған
жағдайда, А. аталған заңның 8-бабының 3-тармағына сәйкес, шағымдарды қарау мерзімін 30
күнтізбелік күннен аспайтын мерзімге ұзартып, өтініш берушіге бұл туралы 3 күнтізбелік
күн ішінде хабарлауға міндетті болатын. А.-ның уақытша еңбекке жарамсыз болғаны оны
қызметтік міндеттерін тиісінше атқармағаны үшін жауапкершіліктен босатпайды, өйткені
2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

17
ҮЗIНДIЛЕР

«Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» заңның 7-бабының 3тармағы бойынша, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қабылдау, тіркеу, есепке алу
және олармен жұмыс жасауға мемкеме басшысы тікелей жауап береді.
Осы айтылғандардың негізінде, қадағалау алқасы сот тиісті заң нормаларын
қолданбаған және іс жүргізу құқығының бұзылуына жол берген, сондықтан азаматтық
іске қатысты сот шешімінің күші жойылуға тиіс және іс бойынша тараптар барлық
дәлелдемелерін ұсынып, материалдар толық зерттелгендіктен істі жаңадан қаруға жіберместен жаңа шешім шығаруға болады деген тұжырымға келді.
АІЖК-нің 398-бабы 4-бөлігінің 5) тармақшасын басшылыққа алып, Шахтинск
қалалық сотының шешімінің күшін жою және А.-ның талап арызын қанағаттандырудан бас
тарту, Шахтинск қаласы әкімінің өтінішін қанағаттандыру туралы қаулы қабылдады.

18

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
ҮЗIНДIЛЕР

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ
ҚЫЛМЫСТЫҚ ІСТЕР ЖӨНІНДЕГІ ҚАДАҒАЛАУ
СОТ АЛҚАСЫНЫҢ ҚАУЛЫЛАРЫ
Қылмыстық әрекеттер біркелкі нысанда және бірыңғай ортақ
мақсатпен жасалмағандықтан жалғаспалы қылмыс деп қате дәрежеленген
қаулы № 2уп-33-11

Алматы облысы Райымбек аудандық сотының 2010 жылғы 19 тамыздағы үкімімен, Қ.,
бұрын сотталмаған:
ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің (б,г» тармақтарымен мүлкін тәркілеп, 5 жылға бас
бостандығынан айыруға, 3 жыл белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір
қызметпен айналысу құқығынан айыруға, жазаны жалпы режимдегі түзеу колониясында
өтеуге сотталған.
Сот үкімімен Қ. мемлекеттік қызмет атқаруға уәкілетті адам бола тұра, өзіне сеніп
тапсырылған бөтеннің мүлкін –мемлекет қаражатын ірі мөлшерде иеленіп, ысырап еткені
үшін кінәлі деп танылған.
Алматы облыстық соты апелляциялық алқасының қаулысымен Қ.-ға қатысты үкім
өзгеріссіз қалдырылған.
Қ.-ның қорғаушысы қадағалау алқасына берген өтінішінде сот үкімімен келіспей, Қ.ға тым қатаң жаза қолданғанын, оған шартты жаза қолдануға болатынын көрсеткен.
Қадағалау сот алқасы прокурордың өтінішті қолдаған пікірін тыңдап, қылмыстық іс
материалдарын зерттеп, сот актілерін өзгертуге болады деген тоқтамға келді.
Сотталған Қ.-ның үкімде көрсетілген қылмыстық әрекеттерді жасағаны іс материалдарымен толық дәлелденген, куәлардың сот тергеуінде берген жауаптары және сот
мәжілісінде зерттелген мәліметтер мен дәлелдемелер күмән туғызбайды. Алайда, үкімді
өзгертуге негіз болатын мән-жайлар да анықталды.
Атап айтқанда, Қ. 2007 жылы наурызда-180 000 теңгені, сәуірде- 40 000 теңгені,
2008 жылы ақпанда-18 000 теңгені, наурызда -310 000 теңгені бас пайдасына жаратқаны
анықталған. Келтірілген залалдың жалпы сомасы- 548 000 теңге. 2008 жылғы есеп бойынша орташа айлық көрсеткіш 1 168 теңгені құраған, оны 500-ге көбейткенде 584 000 теңге
болады. Демек, Қ. иеленген сома ірі мөлшердегі залалға жатпайды. Сондықтан оның
әрекетін ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен дәрежелеу негізсіз. Үкімнің бұл
бөлігі бұзылып, өндірістен қысқартылуға жатады.
Сонымен қатар, сотталғанның қылмыстық әрекеттері жалғаспалы қылмысқа жатпайды. Өйткені қылмыстық әрекеттер біркелкі нысанда және бірыңғай ортақ мақсатпен
жалғаспалы түрде жасалмаған. Керісінше, әртүрлі уақытта, әртүрлі көлемде үздік-үздік
жасалған. Сол себепті сотталғанның әрекеті мемлекеттік қызмет атқаруға уәкілетті адам
бола тұра, бірнеше рет мемлекет қаржысын ұрлау деп саралануға тиіс.

2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

19
ҮЗIНДIЛЕР

Сондай-ақ бірінші сатыдағы сот Қ.-ға жазаның түрі мен мөлшерін белгілеген кезде ҚКнің 52-бабында көрсетілген жаза тағайындау қағидаларын ескермеген. Атап айтқанда, Қ.ның бұрын сотталмағанын, жақсы мінездемесін, денсаулығының нашарлығын (асқазанының
жартысы алынып тасталған), қылмысын мойындап, шын жүректен өкінетінін, келтірген
зиянды толығымен қайтарғанын, жәбірленуші жақтың кешіргенін ескермей қатаң жаза
қолданған. Апелляциялық сатыдағы сот та осы мән-жайларды назарға алмаған.
Қадағалау сот алқасы Қ.-ға ҚК-нің 63-бабын қолданып жаза тағайындауға болады
деп санайтындықтан, ҚІЖК-нің 467-бабы 6-бөлігінің 2-тармағын басшылыққа алып, сот
үкімі мен апелляциялық сот сатысы қаулысын өзгертті. Үкім мен қаулыдан Қ.-ны ҚК-нің
176-бабы 3-бөлігінің «б» тармағы бойынша соттаған бөлігі алып тастады, Оған ҚК-нің
176-бабы 3-бөлігінің «г» тармағы бойынша жаза тағайындап, 5 жылға бас бостандығынан
айыруға, 3 жыл белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу
құқығынан айыруға соттады. ҚК-нің 63-бабының негізінде тағайындалған жазаны шартты
деп санап, 2 жыл сынақ мерзімін тағайындад. Қ.-ны дереу қамаудан босатты.

20

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

ЗАКОН
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
О медиации
Глава 1. Общие положения

(статьи 1 - 8)

Глава 2. Правовое положение медиаторов и организаций,
обеспечивающих проведение медиации

(статьи 9 - 16)

Глава 3. Проведение медиации

(статьи 17 - 27)

Глава 4. Заключительные положения

(статья 28)

В оригинале оглавление отсутствует
Настоящий Закон регулирует общественные отношения в сфере организации медиации в Республике Казахстан, определяет ее принципы и процедуру проведения, а также
статус медиатора.

Глава 1. Общие положения
Статья 1. Сфера применения медиации
1. Сферой применения медиации являются споры (конфликты), возникающие из
гражданских, трудовых, семейных и иных правоотношений с участием физических и (или)
юридических лиц, а также рассматриваемые в ходе уголовного судопроизводства по делам
о преступлениях небольшой и средней тяжести, если иное не установлено законами Республики Казахстан.
2. Процедура медиации не применяется к спорам (конфликтам), возникающим из отношений, указанных в пункте 1 настоящей статьи, в случае, если такие споры (конфликты)
затрагивают или могут затронуть интересы третьих лиц, не участвующих в процедуре медиации, и лиц, признанных судом недееспособными.
3. Процедура медиации не применяется к спорам (конфликтам), возникающим из
гражданских, трудовых, семейных и иных правоотношений с участием физических и (или)
юридических лиц, когда одной из сторон является государственный орган.
4. Процедура медиации не применяется по уголовным делам о коррупционных преступлениях и иным преступлениям против интересов государственной службы и государственного управления.

2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

21
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

Статья 2. Основные понятия, используемые в настоящем Законе
В настоящем Законе используются следующие основные понятия:
1) соглашение об урегулировании спора (конфликта) - письменное соглашение сторон, достигнутое ими в результате медиации;
2) медиатор - независимое физическое лицо, привлекаемое сторонами для проведения медиации на профессиональной и непрофессиональной основе в соответствии с требованиями настоящего Закона;
3) ассоциация (союз) медиаторов - организация, создаваемая в целях координации
деятельности организаций медиаторов, а также для защиты их прав и законных интересов;
4) организации медиаторов - некоммерческие организации, создаваемые для объединения медиаторов на добровольной основе для достижения ими общих целей по развитию
медиации, не противоречащих законодательству Республики Казахстан;
5) медиация - процедура урегулирования спора (конфликта) между сторонами при
содействии медиатора (медиаторов) в целях достижения ими взаимоприемлемого решения, реализуемая по добровольному согласию сторон;
6) стороны медиации - субъекты отношений, указанных в пункте 1 статьи 1 настоящего Закона, участвующие в процедуре медиации;
7) договор о медиации - письменное соглашение сторон, заключаемое с медиатором
в целях разрешения спора (конфликта) до начала медиации;
8) участники медиации - медиатор и стороны медиации.
Статья 3. Цели медиации
Целями медиации являются:
1) достижение варианта разрешения спора (конфликта), устраивающего обе стороны медиации;
2) снижение уровня конфликтности сторон.
Статья 4. Принципы проведения медиации
Медиация проводится на основе принципов:
1) добровольности;
2) равноправия сторон медиации;
3) независимости и беспристрастности медиатора;
4) недопустимости вмешательства в процедуру медиации;
5) конфиденциальности.
Статья 5. Добровольность
1. Условием участия в процедуре медиации является взаимное добровольное волеизъявление сторон, выраженное в договоре о медиации.
2. Стороны медиации вправе отказаться от медиации на любой ее стадии.
3. В ходе медиации стороны вправе по своему усмотрению распоряжаться своими
материальными и процессуальными правами, увеличить или уменьшить размер требований или отказаться от спора (конфликта).
22

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

4. Стороны свободны в выборе вопросов для обсуждения вариантов взаимоприемлемого соглашения.
Статья 6. Равноправие сторон медиации
Стороны медиации пользуются равными правами при выборе медиатора, процедуры
медиации, своей позиции в ней, способах и средствах ее отстаивания, при получении информации, в оценке приемлемости условий соглашения об урегулировании конфликта и
несут равные обязанности.
Статья 7. Независимость и беспристрастность медиатора. Недопустимость вмешательства в процедуру медиации
1. При проведении медиации медиатор независим от сторон, государственных органов, иных юридических, должностных и физических лиц. Медиатор самостоятелен в выборе средств и методов медиации, допустимость которых определяется настоящим Законом.
2. Медиатор должен быть беспристрастным, проводить медиацию в интересах обеих сторон и обеспечивать сторонам равное участие в процедуре медиации. При наличии
обстоятельств, препятствующих беспристрастности медиатора, он должен отказаться от
проведения медиации.
3. Не допускается вмешательство в деятельность медиатора при проведении медиации со стороны лиц, указанных в пункте 1 настоящей статьи, кроме случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан.
Статья 8. Конфиденциальность
1. Участники медиации не вправе разглашать сведения, ставшие известными им в ходе
медиации, без письменного разрешения стороны медиации, предоставившей эту информацию.
2. Медиатор не может быть допрошен в качестве свидетеля о сведениях, ставших ему
известными в ходе медиации, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан.
3. Разглашение участником медиации сведений, ставших ему известными в ходе медиации, без разрешения стороны медиации, предоставившей эту информацию, влечет ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

Глава 2. Правовое положение медиаторов и организаций,
обеспечивающих проведение медиации
Статья 9. Требования, предъявляемые к медиаторам
1. Медиатором может быть независимое, беспристрастное, не заинтересованное в
исходе дела физическое лицо, выбранное по взаимному согласию сторон медиации, включенное в реестр медиаторов и давшее согласие на выполнение функции медиатора.
2. Деятельность медиатора может осуществляться как на профессиональной основе
(профессиональный медиатор), так и на непрофессиональной основе.
2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

23
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

3. Осуществлять деятельность медиатора на непрофессиональной основе могут лица,
достигшие сорокалетнего возраста и состоящие в реестре непрофессиональных медиаторов.
4. Осуществлять деятельность медиатора на профессиональной основе могут лица,
имеющие высшее образование, достигшие двадцатипятилетнего возраста, имеющие документ (сертификат), подтверждающий прохождение обучения по программе подготовки
медиаторов, утверждаемой в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан, и состоящие в реестре профессиональных медиаторов.
5. Деятельность медиатора не является предпринимательской деятельностью.
6. Лица, осуществляющие деятельность медиатора, вправе также осуществлять любую иную деятельность, не запрещенную законодательством Республики Казахстан.
7. Медиатором не может быть лицо:
1) уполномоченное на выполнение государственных функций и приравненное к
нему;
2) признанное судом в установленном законом порядке недееспособным или ограниченно дееспособным;
3) в отношении которого осуществляется уголовное преследование;
4) имеющее не погашенную или не снятую в установленном законом порядке судимость.
8. Соглашением сторон медиации могут быть установлены дополнительные требования к медиатору.
Статья 10. Права и обязанности медиатора
1. Медиатор вправе:
1) в ходе медиации проводить встречи как со всеми сторонами одновременно, так и с
каждой из сторон в отдельности и предоставлять им устные и письменные рекомендации
по разрешению спора (конфликта);
2) информировать общественность об осуществлении своей деятельности с соблюдением принципа конфиденциальности.
2. Медиатор обязан:
1) при проведении медиации действовать только с согласия сторон медиации;
2) до начала медиации разъяснить сторонам медиации ее цели, а также их права и
обязанности.
3. Профессиональный медиатор обязан соблюдать Кодекс профессиональной этики
медиаторов, утверждаемый ассоциацией (союзом) медиаторов.
4. Медиатор имеет также другие права и несет другие обязанности, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.
Статья 11. Права и обязанности сторон медиации
1. Стороны медиации вправе:
1) добровольно выбирать медиатора (медиаторов);
2) отказаться от медиатора;
3) в любой момент медиации отказаться от участия в ней;
24

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

4) участвовать в проведении медиации лично или через представителей, полномочия
которых основаны на доверенности, оформленной в установленном законом порядке;
5) при неисполнении или ненадлежащем исполнении соглашения об урегулировании спора (конфликта) обратиться в суд или орган, ведущий уголовный процесс, в производстве которого находится дело, в связи с которым осуществлялась медиация, в порядке,
установленном законодательством Республики Казахстан.
2. Стороны медиации обязаны исполнять соглашение об урегулировании спора (конфликта) в порядке и в сроки, предусмотренные этим соглашением.
3. Стороны медиации имеют также другие права и несут другие обязанности, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.
Статья 12. Отвод медиатора
1. Стороны медиации по взаимному согласию вправе выбрать другого медиатора.
При проведении медиации в ходе гражданского или уголовного судопроизводства
стороны обязаны уведомить об этом суд либо орган уголовного преследования.
2. В случае возникновения обстоятельств, препятствующих медиатору осуществлять
свои функции в соответствии с принципами медиации, медиатор обязан незамедлительно
заявить самоотвод.
3. Медиатор вправе отказаться от проведения медиации, если, по его мнению, дальнейшие усилия в процессе ее проведения не приведут к разрешению спора (конфликта)
между сторонами, либо прекратить медиацию с согласия сторон, закрепленного в письменной форме.
Статья 13. Организации медиаторов
1. Организации медиаторов являются некоммерческими, негосударственными, самофинансируемыми и самоуправляемыми организациями, созданными по инициативе
медиаторов в организационно-правовых формах, предусмотренных Законом Республики
Казахстан «О некоммерческих организациях».
2. Организация медиаторов создается в целях обеспечения материальных, организационно-правовых и иных условий оказания медиаторами услуг по проведению медиации.
3. Организации медиаторов вправе проводить профессиональную подготовку и повышение квалификации медиаторов с выдачей документа (сертификата) о прохождении
соответствующей подготовки по медиации.
4. В целях координации своей деятельности, разработки и унификации стандартов
(правил) профессиональной деятельности медиаторов, порядка (регламента) проведения
медиации, порядка выплаты сторонами медиации вознаграждения медиаторам организации медиаторов вправе объединяться в ассоциацию (союз).
5. Вступление в организацию медиаторов или ассоциацию (союз) медиаторов осуществляется на добровольной основе. При этом взимание вступительных взносов организацией медиаторов или ассоциацией (союзом) медиаторов не допускается.
6. Ассоциация (союз) медиаторов вправе разрабатывать и утверждать Кодекс профессиональной этики медиаторов.

2/2011

БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

25
З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О

Статья 14. Ведение организацией медиаторов реестра профессиональных медиаторов
1. Каждая организация медиаторов ведет свой реестр профессиональных медиаторов, осуществляющих медиацию на территории Республики Казахстан.
2. Для включения в реестр профессиональных медиаторов медиаторам необходимо
представить в организацию медиаторов копию удостоверения личности (нотариально засвидетельствованную копию в случае непредставления оригинала удостоверения личности для сверки), медицинские справки из медицинских организаций, оказывающих наркологическую помощь, и психоневрологической организации, выданные по месту жительства претендента, справку об отсутствии судимости, копии диплома о высшем образовании
и документа (сертификата), подтверждающего прохождение специальной подготовки по
медиации.
3. Реестр профессиональных медиаторов содержит:
1) фамилию, имя и отчество (при его наличии) медиатора;
2) юридический адрес медиатора;
3) контактные данные медиатора (почтовый адрес или адрес электронной почты
либо номер телефона или телефакса);
4) сведения об области медиации, в которой медиатор специализируется;
5) сведения о языке, на котором медиатор способен осуществлять медиацию;
6) сведения о наличии документа (сертификата), подтверждающего прохождение
обучения по программе подготовки медиаторов;
7) сведения о приостановлении деятельности медиатора.
4. Медиаторы включаются организацией медиаторов в реестр профессиональных
медиаторов в уведомительном порядке в течение десяти дней со дня получения соответствующего заявления при условии соответствия требованиям пункта 3 настоящей статьи и
статьи 9 настоящего Закона.
В случае невключения медиатора в реестр профессиональных медиаторов организация медиаторов обязана в течение десяти дней со дня получения соответствующего заявления дать мотивированный ответ в письменном виде о причинах отказа.
5. Медиаторы исключаются из реестра профессиональных медиаторов по истечении
календарного года, если в срок до 25 декабря соответствующего года не представлено заявление медиатора о продлении срока пребывания в реестре на очередной календарный
год. Заявление о продлении срока пребывания в реестре может быть представлено в электронном виде на электронный адрес организации медиаторов.
6. Реестр профессиональных медиаторов должен быть размещен на интернет-ресурсе организации медиаторов на казахском и русском языках и обновляться по мере включения в него медиаторов. Организации медиаторов вправе опубликовывать реестр профессиональных медиаторов в периодических печатных изданиях.
7. В случае нарушения медиатором требований настоящего Закона стороны, участвующие в процедуре медиации, вправе обратиться с соответствующим заявлением в организацию медиаторов. При подтверждении нарушения организация медиаторов приостанавливает деятельность медиатора с указанием об этом в реестре профессиональных
медиаторов сроком на шесть месяцев.
26

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI

2/2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011
2. бюллетень верховного суда 2011

Contenu connexe

Similaire à 2. бюллетень верховного суда 2011

«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...
«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...
«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...Anna Sukhachyova
 
Международное арбитражное соглашение - Александр Данилевич
Международное арбитражное соглашение - Александр ДанилевичМеждународное арбитражное соглашение - Александр Данилевич
Международное арбитражное соглашение - Александр ДанилевичDr. Aliaksandr Danilevich
 
Правовые основы международных отношений
Правовые основы международных отношенийПравовые основы международных отношений
Правовые основы международных отношенийПётр Ситник
 
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГ
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГСоглашение об обмене информацией в рамках СНГ
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГakipress
 
Медиация как способ разрешения конфликтов
Медиация как способ разрешения конфликтовМедиация как способ разрешения конфликтов
Медиация как способ разрешения конфликтовsed49
 
Основные принципы международного права
Основные принципы международного праваОсновные принципы международного права
Основные принципы международного праваПётр Ситник
 

Similaire à 2. бюллетень верховного суда 2011 (6)

«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...
«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...
«Свобода слова в Казахстане: необходимые знания для каждого». Презентация Оль...
 
Международное арбитражное соглашение - Александр Данилевич
Международное арбитражное соглашение - Александр ДанилевичМеждународное арбитражное соглашение - Александр Данилевич
Международное арбитражное соглашение - Александр Данилевич
 
Правовые основы международных отношений
Правовые основы международных отношенийПравовые основы международных отношений
Правовые основы международных отношений
 
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГ
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГСоглашение об обмене информацией в рамках СНГ
Соглашение об обмене информацией в рамках СНГ
 
Медиация как способ разрешения конфликтов
Медиация как способ разрешения конфликтовМедиация как способ разрешения конфликтов
Медиация как способ разрешения конфликтов
 
Основные принципы международного права
Основные принципы международного праваОсновные принципы международного права
Основные принципы международного права
 

Plus de Alexander Kravchenko

11. бюллетень верховного суда 2012 года
11. бюллетень верховного суда 2012 года11. бюллетень верховного суда 2012 года
11. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
9. бюллетень верховного суда 2012 года
9. бюллетень верховного суда 2012 года9. бюллетень верховного суда 2012 года
9. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
8. бюллетень верховного суда 2012 года
8. бюллетень верховного суда 2012 года8. бюллетень верховного суда 2012 года
8. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
7. бюллетень верховного суда 2012 года
7. бюллетень верховного суда 2012 года7. бюллетень верховного суда 2012 года
7. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
6. бюллетень верховного суда 2012 года
6. бюллетень верховного суда 2012 года6. бюллетень верховного суда 2012 года
6. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
5. бюллетень верховного суда 2012 года
5. бюллетень верховного суда 2012 года5. бюллетень верховного суда 2012 года
5. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
4. бюллетень верховного суда 2012 года
4. бюллетень верховного суда 2012 года4. бюллетень верховного суда 2012 года
4. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
3. бюллетень верховного суда 2012 года
3. бюллетень верховного суда 2012 года3. бюллетень верховного суда 2012 года
3. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
2. бюллетень верховного суда 2012 года
2. бюллетень верховного суда 2012 года2. бюллетень верховного суда 2012 года
2. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
1. бюллетень верховного суда 2012 года
1. бюллетень верховного суда 2012 года1. бюллетень верховного суда 2012 года
1. бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
10 бюллетень верховного суда 2012 года
10 бюллетень верховного суда 2012 года10 бюллетень верховного суда 2012 года
10 бюллетень верховного суда 2012 годаAlexander Kravchenko
 
1. бюллетень верховного суда 2011
1. бюллетень верховного суда 20111. бюллетень верховного суда 2011
1. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
12. бюллетень верховного суда 2011
12. бюллетень верховного суда 201112. бюллетень верховного суда 2011
12. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
9. бюллетень верховного суда 2011
9. бюллетень верховного суда 20119. бюллетень верховного суда 2011
9. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
8. бюллетень верховного суда 2011
8. бюллетень верховного суда 20118. бюллетень верховного суда 2011
8. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
7. бюллетень верховного суда 2011
7. бюллетень верховного суда 20117. бюллетень верховного суда 2011
7. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
6. бюллетень верховного суда 2011
6. бюллетень верховного суда 20116. бюллетень верховного суда 2011
6. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
5. бюллетень верховного суда 2011
5. бюллетень верховного суда 20115. бюллетень верховного суда 2011
5. бюллетень верховного суда 2011Alexander Kravchenko
 
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещениеAlexander Kravchenko
 

Plus de Alexander Kravchenko (20)

B 9-2013
B 9-2013B 9-2013
B 9-2013
 
11. бюллетень верховного суда 2012 года
11. бюллетень верховного суда 2012 года11. бюллетень верховного суда 2012 года
11. бюллетень верховного суда 2012 года
 
9. бюллетень верховного суда 2012 года
9. бюллетень верховного суда 2012 года9. бюллетень верховного суда 2012 года
9. бюллетень верховного суда 2012 года
 
8. бюллетень верховного суда 2012 года
8. бюллетень верховного суда 2012 года8. бюллетень верховного суда 2012 года
8. бюллетень верховного суда 2012 года
 
7. бюллетень верховного суда 2012 года
7. бюллетень верховного суда 2012 года7. бюллетень верховного суда 2012 года
7. бюллетень верховного суда 2012 года
 
6. бюллетень верховного суда 2012 года
6. бюллетень верховного суда 2012 года6. бюллетень верховного суда 2012 года
6. бюллетень верховного суда 2012 года
 
5. бюллетень верховного суда 2012 года
5. бюллетень верховного суда 2012 года5. бюллетень верховного суда 2012 года
5. бюллетень верховного суда 2012 года
 
4. бюллетень верховного суда 2012 года
4. бюллетень верховного суда 2012 года4. бюллетень верховного суда 2012 года
4. бюллетень верховного суда 2012 года
 
3. бюллетень верховного суда 2012 года
3. бюллетень верховного суда 2012 года3. бюллетень верховного суда 2012 года
3. бюллетень верховного суда 2012 года
 
2. бюллетень верховного суда 2012 года
2. бюллетень верховного суда 2012 года2. бюллетень верховного суда 2012 года
2. бюллетень верховного суда 2012 года
 
1. бюллетень верховного суда 2012 года
1. бюллетень верховного суда 2012 года1. бюллетень верховного суда 2012 года
1. бюллетень верховного суда 2012 года
 
10 бюллетень верховного суда 2012 года
10 бюллетень верховного суда 2012 года10 бюллетень верховного суда 2012 года
10 бюллетень верховного суда 2012 года
 
1. бюллетень верховного суда 2011
1. бюллетень верховного суда 20111. бюллетень верховного суда 2011
1. бюллетень верховного суда 2011
 
12. бюллетень верховного суда 2011
12. бюллетень верховного суда 201112. бюллетень верховного суда 2011
12. бюллетень верховного суда 2011
 
9. бюллетень верховного суда 2011
9. бюллетень верховного суда 20119. бюллетень верховного суда 2011
9. бюллетень верховного суда 2011
 
8. бюллетень верховного суда 2011
8. бюллетень верховного суда 20118. бюллетень верховного суда 2011
8. бюллетень верховного суда 2011
 
7. бюллетень верховного суда 2011
7. бюллетень верховного суда 20117. бюллетень верховного суда 2011
7. бюллетень верховного суда 2011
 
6. бюллетень верховного суда 2011
6. бюллетень верховного суда 20116. бюллетень верховного суда 2011
6. бюллетень верховного суда 2011
 
5. бюллетень верховного суда 2011
5. бюллетень верховного суда 20115. бюллетень верховного суда 2011
5. бюллетень верховного суда 2011
 
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение
4. анализ судебной практики по спорам о праве собственности на жил. помещение
 

2. бюллетень верховного суда 2011

  • 1. ЗАҢНАМА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗАҢЫ Медиация туралы 1-тарау. Жалпы ережелер (1-8-баптар) 2-тарау. Медиаторлардың және медиацияны жүргізуді қамтамасыз ететін ұйымдардың құқықтық жағдайы (9-16-баптар) 3-тарау. Медиацияны жүргізу (17-27-баптар) 4-тарау. Қорытынды ережелер (28-бап) Осы Заң Қазақстан Республикасында медиацияны ұйымдастыру саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, оны жүргізу қағидаттары мен рәсімін, сондай-ақ медиатордың мәртебесін айқындайды. 1-тарау. Жалпы ережелер 1-бап. Медиацияның қолданылу саласы 1. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын, сондай-ақ онша ауыр емес және ауырлығы орташа қылмыстар туралы істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қаралатын даулар (дау-шарлар) медиацияның қолданылу саласы болып табылады. 2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген қатынастардан туындайтын даулар (даушарлар), егер медиация рәсіміне қатыспайтын үшінші тұлғалардың және сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адамдардың мүдделерін қозғаған немесе қозғауы мүмкін болған жағдайда, мұндай дауларға (дау-шарларға) медиация рәсімі қолданылмайды. 3. Тараптардың бірі мемлекеттік орган болып табылатын кезде, жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларға (дау-шарларға) медиация рәсімі қолданылмайды. 4. Сыбайлас жемқорлық қылмыстар және мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы өзге де қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша медиация рәсімі қолданылмайды. 4 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 2. ЗАҢНАМА 2-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім – тараптардың медиация нәтижесінде өздері қол жеткізген жазбаша келісімі; 2) медиатор – осы Заңның талаптарына сәйкес кәсіби және кәсіби емес негізде медиация жүргізу үшін тараптар тартатын тәуелсіз жеке тұлға; 3) медиаторлар қауымдастығы (одағы) – медиаторлар ұйымдарының қызметін үйлестіру мақсатында, сондай-ақ олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін құрылатын ұйым; 4) медиаторлар ұйымдары – медиаторлардың Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін медиацияны дамыту жөніндегі ортақ мақсаттарға қол жеткізуі үшін олардың ерікті негізде бірігуі үшін құрылатын коммерциялық емес ұйымдар; 5) медиация – тараптардың ерікті келісімі бойынша жүзеге асырылатын, олардың өзара қолайлы шешімге қол жеткізуі мақсатында медиатордың (медиаторлардың) жәрдемдесуімен тараптар арасындағы дауды (дау-шарды) реттеу рәсімі; 6) медиация тараптары – медиация рәсіміне қатысатын, осы Заңның 1-бабының 1тармағында аталған қатынастар субъектілері; 7) медиация туралы шарт – тараптардың медиация басталғанға дейін дауды (дау-шарды) шешу мақсатында медиатормен жасасатын жазбаша келісімі; 8) медиацияға қатысушылар – медиатор және медиация тараптары. 3-бап. Медиацияның мақсаттары Медиацияның мақсаттары мыналар болып табылады: 1) дауды (дау-шарды) шешудің медиацияның екі тарапын да қанағаттандыратын нұсқасына қол жеткізу; 2) тараптардың дауласушылық деңгейін төмендету. 4-бап. Медиацияны жүргізу қағидаттары Медиация мынадай қағидаттар негізінде жүргізіледі: 1) еріктілік; 2) медиация тараптарының тең құқылығы; 3) медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптылығы; 4) медиация рәсіміне араласуға жол бермеушілік; 5) құпиялық. 5-бап. Еріктілік 1. Тараптардың медиация туралы шартта көрсетілген өзара ерікті ниет білдіруі медиация рәсіміне қатысудың шарты болып табылады. 2. Медиация тараптары оның кез келген сатысында медиациядан бас тартуға құқылы. 3. Медиация барысында тараптар өз қалауы бойынша өздерінің материалдық немесе процессуалдық құқықтарын иеленуге, талаптар мөлшерін ұлғайтуға немесе азайтуға немесе даудан (дау-шардан) бас тартуға құқылы. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 5
  • 3. ЗАҢНАМА 4. Тараптар өзара қолайлы келісім нұсқаларын талқылау үшін мәселелерді таңдауда еркін болады. 6-бап. Медиация тараптарының тең құқылығы Медиация тараптары медиаторды, медиация рәсімін, ондағы өз ұстанымын, оны талап ету тәсілдері мен құралдарын таңдау кезінде, ақпарат алу кезінде, дау-шарды реттеу туралы келісім шарттарының қолайлылығын бағалауда тең құқықтарды пайдаланады және өздеріне тең міндеттер жүктейді. 7-бап. Медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптылығы. Медиация рәсіміне араласуға жол бермеушілік 1. Медиацияны жүргізу кезінде медиатор тараптардан, мемлекеттік органдардан, өзге де заңды, лауазымды және жеке тұлғалардан тәуелсіз болады. Медиатор осы Заңда жол берушілік айқындалатын медиация құралдары мен әдістерін таңдауда дербес болады. 2. Медиатор бейтарап болуға, медиацияны екі тараптың мүддесі үшін жүргізуге және медиация рәсіміне тараптардың тең қатысуын қамтамасыз етуге тиіс. Медиатордың бейтараптылығына кедергі келтіретін жағдайлар болған кезде ол медиацияны жүргізуден бас тартуға тиіс. 3. Медиацияны жүргізу кезінде медиатордың қызметіне Қазақстан Республикасының заңдарында көзделгендерден басқа жағдайларда, осы баптың 1-тармағында аталған адамдар тарапынан араласуына жол берілмейді. 8-бап. Құпиялық 1. Медиацияға қатысушылардың өздеріне медиация барысында белгілі болған мәліметтерді осы ақпаратты берген медиация тарапының жазбаша рұқсатынсыз жария етуге құқылы емес. 2. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделгендерден басқа жағдайларда, медиатордан медиация барысында белгілі болған мәліметтер туралы куәгер ретінде жауап алуға болмайды. 3. Медиацияға қатысушының өзіне медиация барысында белгілі болған мәліметтерді осы ақпаратты берген медиация тарапының рұқсатынсыз жария етуі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады. 2-тарау. Медиаторлардың және медиацияны жүргізуді қамтамасыз ететін ұйымдардың құқықтық жағдайы 9-бап. Медиаторларға қойылатын талаптар 1. Тәуелсіз, бейтарап, істің нәтижесіне мүдделі емес, медиация тараптарының өзара келісімі бойынша таңдалған, медиаторлар тізіліміне қосылған және медиатордың функцияларын орындауға келісім берген жеке тұлға медиатор бола алады. 2. Медиатордың қызметі кәсіби негізде (кәсіпқой медиатор) және кәсіби емес негізде (қоғамдық медиатор) жүзеге асырылуы мүмкін. 6 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 4. ЗАҢНАМА 3. Қырық жасқа толған және кәсіпқой емес медиаторлар тізілімінде тұрған тұлғалар медиатор қызметін кәсіби емес негізде жүзеге асыра алады. 4. Жоғары білімі бар, жиырма бес жасқа толған, Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен бекітілетін медиаторларды даярлау бағдарламасы бойынша оқытудан өткенін растайтын құжаты (сертификаты) бар және кәсіпқой медиаторлар тізілімінде тұрған тұлғалар медиатор қызметін жүзеге асыра алады. 5. Медиатордың қызметі кәсіпкерлік қызмет болып табылмайды. 6. Медиатор қызметін жүзеге асыратын тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған кез келген өзге қызметті де жүзеге асыруға құқылы. 7. Мыналар: 1) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті және оған теңестірілген; 2) заңда белгіленген тәртіппен сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған; 3) оған қатысты қылмыстық қудалау жүзеге асырылатын; 4) заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар адам медиатор бола алмайды. 8. Медиация тараптарының келісімімен медиаторға қойылатын қосымша талаптар белгіленуі мүмкін. 10-бап. Медиатордың құқықтары мен міндеттері 1. Медиатор: 1) медиация барысында бір мезгілде барлық тараптармен де, тараптардың жеке-жеке әрқайсысымен де кездесулер өткізуге және оларға дауды (дау-шарды) шешу жөнінде ауызша әрі жазбаша ұсынымдар беруге; 2) құпиялылық қағидатын сақтай отырып, өз қызметін жүзеге асыруы туралы жұртшылықты хабардар етуге құқылы. 2. Медиатор: 1) медиацияны жүргізген кезде медиация тараптарының келісімімен ғана әрекет етуге; 2) медиация басталғанға дейін медиация тараптарына оның мақсаттарын, сондай-ақ олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіруге міндетті. 3. Кәсіпқой медиатор медиаторлар қауымдастығы (одағы) бекітетін Медиаторлардың кәсіптік этикасы кодексін сақтауға міндетті. 4. Медиатордың Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да құқықтары мен басқа да міндеттері бар. 11-бап. Медиация тараптарының құқықтары мен міндеттері 1. Медиация тараптары: 1) медиаторды (медиаторларды) ерікті түрде таңдауға; 2) медиатордан бас тартуға; 3) медиацияның кез келген сәтінде оған қатысудан бас тартуға; 4) медиацияны жүргізуге жеке өзі немесе өкілеттіктері заңда белгіленген тәртіппен ресімделген сенімхатқа негізделген өкілдері арқылы қатысуға; 5) дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді орындамаған немесе тиісті дәрежеде орындамаған кезде сотқа немесе оған байланысты Қазақстан Республикасының 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 7
  • 5. ЗАҢНАМА заңнамасында белгіленген тәртіппен медиация жүзеге асырылған, іс жүргізуінде жатқан қылмыстық процесті жүргізетін органға жүгінуге құқылы. 2. Медиация тараптары дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді осы келісімде көзделген тәртіппен және мерзімде орындауға міндетті. 3. Медиация тараптарының Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да құқықтары мен басқа да міндеттері бар. 12-бап. Медиатордың бас тартуы 1. Медиация тараптары өзара келісім бойынша басқа медиаторды таңдауға құқылы. Азаматтық немесе қылмыстық сот ісін жүргізу барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар бұл туралы сотқа не қылмыстық қудалау органына хабарлауға міндетті. 2. Медиация қағидаттарына сәйкес медиатордың өз функцияларын жүзеге асыруына кедергі келтіретін мән-жайлар туындаған жағдайда, медиатор дереу өздігінен бас тартуды мәлімдеуге міндетті. 3. Егер медиатордың пікірі бойынша медиацияны жүргізу процесіндегі одан арғы күш-жігер тараптар арасындағы дауды (дау-шарды) шеше алмайтын болса, медиатор оны жүргізуден бас тартуға не тараптардың жазбаша нысанда бекітілген келісімімен медиацияны тоқтатуға құқылы. 13-бап. Медиаторлар ұйымдары 1. Медиаторлар ұйымдары медиаторлардың бастамасы бойынша «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ұйымдық-құқықтық нысандарда құрылған коммерциялық емес, мемлекеттік емес, өзін-өзі қаржыландыратын және өзін-өзі басқаратын ұйым болып табылады. 2. Медиаторлар ұйымы медиаторлардың медиацияны жүргізу жөнінде қызметтер көрсетуiнiң материалдық, ұйымдық-құқықтық және өзге де шарттарын қамтамасыз ету мақсатында құрылады. 3. Медиаторлар ұйымдары медиация бойынша тиісті даярлықтан өткені туралы құжат (сертификат) бере отырып, медиаторларды кәсіби даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды өткізуге құқылы. 4. Медиаторлар ұйымдары өз қызметін үйлестіру, медиаторлардың кәсіби қызметінің стандарттарын (қағидаларын), медиацияны жүргізу тәртібін (регламентін), медиация тараптарының медиаторларға сыйақы төлеу тәртібін әзірлеу және біріздендіру мақсатында қауымдастыққа (одаққа) бірігуге құқылы. 5. Медиаторлар ұйымына немесе медиаторлар қауымдастығына (одағына) кіру ерікті негізде жүзеге асырылады. Бұл ретте медиаторлар ұйымының немесе медиаторлар қауымдастығының (одақтың) кіру жарнасын алуына жол берілмейді. 6. Медиаторлар қауымдастығы (одағы) Медиаторлардың кәсіптік этикасы кодексін әзірлеуге және оны бекітуге құқылы. 14-бап. Медиаторлар ұйымдарының кәсіпқой медиаторлар тізілімін жүргізуі 1. Әрбір медиаторлар ұйымы Қазақстан Республикасының аумағында медиацияны жүзеге асыратын кәсіпқой медиаторларының өзінің тізілімін жүргізеді. 8 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 6. ЗАҢНАМА 2. Медиаторлар кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қосылу үшін медиаторлар ұйымына жеке куәлігінің көшірмесін (салыстырып тексеру үшін жеке куәлігінің түпнұсқасын ұсынбаған жағдайда нотариат куәландырған көшірмесін); үміткерге тұрғылықты жері бойынша наркологиялық көмек көрсететін медициналық ұйымдардан және психоневрологиялық ұйымнан берілген медициналық анықтамаларды; соттылығының жоқтығы туралы анықтаманы, жоғары білімі туралы дипломының және медиация бойынша арнайы даярлықтан өткендігін растайтын құжаттың (сертификаттың) көшірмелерін ұсынуы қажет. 3. Кәсіпқой медиаторлар тізілімі мыналарды қамтиды: 1) медиатордың тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болған кезде); 2) медиатордың заңдық мекен-жайы; 3) медиатордың байланыс деректері (пошта мекен-жайы немесе электрондық поштаның мекен-жайы не телефон немесе телефакс нөмірі); 4) медиатордың маманданып жүрген медиация саласы туралы мәліметтер; 5) медиатордың медиацияны жүзеге асыра алатын тілі туралы мәліметтер; 6) медиаторларды даярлау бағдарламасы бойынша оқытудан өткенін растайтын құжаттың (сертификаттың) бар екендігі туралы мәліметтер; 7) медиатордың қызметін тоқтата тұру туралы мәліметтер. 4. Медиаторлар ұйымы медиаторларды осы Заңның осы бабының 3-тармағының және 9-бабының талаптарына сәйкес болған жағдайда тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде хабарлау тәртібімен кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қосады. Медиаторды кәсіпқой медиаторлар тізіліміне қоспаған жағдайда медиаторлар ұйымы тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша түрде дәлелді жауап беруге міндетті. 5. Егер тиісті жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде медиатор тізілімде болу мерзімін кезекті күнтізбелік жылға ұзарту туралы өтініш бермесе, медиаторлар күнтізбелік жыл аяқталған соң кәсіпқой медиаторлар тізілімінен шығарылады. Тізілімде болу мерзімін ұзарту туралы өтінішті электрондық түрде медиаторлар ұйымының электрондық мекенжайына ұсынуға болады. 6. Кәсіпқой медиаторлар тізілімі медиаторлар ұйымының интернет-ресурсында қазақ және орыс тілдерінде орналастырылуға және оған медиаторларды енгізу шамасына қарай жаңартылуға тиіс. Медиаторлар ұйымдары мерзімді баспасөз басылымдарында кәсіпқой медиаторлар тізілімін жариялауға құқылы. 7. Медиатор осы Заңның талаптарын бұзған жағдайда медиация рәсіміне қатысушы тараптар тиісті өтінішпен медиаторлар ұйымына жүгінуге құқылы. Бұзушылық расталған кезде медиаторлар ұйымы бұл туралы кәсіпқой медиаторлар тізілімінде көрсете отырып, медиатордың қызметін алты ай мерзімге тоқтата тұрады. 8. Медиаторлар ұйымының медиаторды кәсіпқой медиаторлар тізіміне енгізуден бас тарту, одан шығару, оның қызметін тоқтата тұру туралы шешіміне сотқа шағымдануына болады. 15-бап. Жергілікті қоғамдастық мүшелерінің медиацияны жүргізуі 1. Өз қызметін кәсіби емес негізде жүзеге асыратын медиаторлармен қатар медиацияны жергілікті қоғамдастықтың жиналысы (жиыны) осындай мақсатта сайлайтын жер2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 9
  • 7. ЗАҢНАМА гілікті қоғамдастықтың өмірлік тәжірибесі мол, абыройлы және мінсіз беделі бар мүшелері жүргізе алады. 2. Жергілікті қоғамдастық мүшелерін кәсіпқой емес медиаторлар ретінде сайлау туралы жергілікті қоғамдастық жиналысының (жиынының) хаттамасы он жұмыс күні ішінде осы Заңның 16-бабының 2-тармағында көзделген құжаттармен, сондай-ақ 16-бабының 3-тармағына сәйкес мәліметтермен қоса кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қосу үшін уәкілетті органға жіберіледі. 16-бап. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл (село), ауылдық (селолық) округ әкімінің кәсіпқой емес медиаторлар тізілімін жүргізуі 1. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл (село), ауылдық (селолық) округ әкімі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында кәсіби емес негізде медиацияны жүзеге асыратын кәсіпқой емес медиаторлардың тізілімін жүргізеді. 2. Медиацияны кәсіби емес негізде жүзеге асыратын медиаторлар кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қосылу үшін уәкілетті органға жеке куәліктерінің көшірмелерін (салыстырып тексеру үшін жеке куәлігінің түпнұсқасын ұсынбаған жағдайда нотариат куәландырған көшірмесін); үміткердің тұрғылықты жері бойынша наркологиялық көмек көрсететін медициналық ұйымнан және психоневрологиялық ұйымнан берілген медициналық анықтамаларды; соттылығының жоқтығы туралы анықтаманы қоса ұсына отырып жүгінуге міндетті. 3. Кәсіпқой емес медиаторлар тізілімі мыналарды қамтиды: 1) медиатордың тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болған кезде); 2) медиатордың заңдық мекен-жайы; 3) медиатордың байланыс деректері (пошталық мекен-жайы немесе электрондық поштаның мекен-жайы не телефон немесе телефакс нөмірі); 4) медиатордың маманданып жүрген медиация саласы туралы мәліметтер; 5) медиатордың медиацияны жүзеге асыра алатын тілі туралы мәліметтер; 6) медиатордың қызметін тоқтата тұру туралы мәліметтер. 4. Уәкілетті орган медиаторларды осы Заңның осы бабының 2-тармағының және 9бабының талаптарына сәйкес болған жағдайда тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде хабарлау тәртібімен кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қосады. Медиаторды кәсіпқой емес медиаторлар тізіліміне қоспаған жағдайда уәкілетті орган тиісті өтінішті алған күннен бастап он күн ішінде бас тарту себептері туралы жазбаша түрде дәлелді жауап беруге міндетті. 5. Егер тиісті жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде тізілімде болу мерзімін кезекті күнтізбелік жылға ұзарту туралы медиаторлардың өтініші ұсынылмаса, медиаторлар күнтізбелік жыл аяқталған соң кәсіпқой емес медиаторлар тізілімінен шығарылады. Тізілімде болу мерзімін ұзарту туралы өтінішті электрондық түрде уәкілетті органның электрондық мекен-жайына ұсынуға болады. 6. Кәсіпқой емес медиаторлардың тізілімі уәкілетті органның интернет-ресурсында не жұртшылық үшін қолжетімді жерлерде қазақ және орыс тілдерінде орналастырылуға және оған медиаторлардың енгізілуіне қарай жаңартылып отыруға тиіс. Уәкілетті орган мерзімді баспасөз басылымдарында кәсіпқой емес медиаторлар тізілімін жариялауға құқылы. 10 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 8. ЗАҢНАМА 3-тарау. Медиацияны жүргізу 17-бап. Медиацияны жүргізу тәртібі 1. Медиация осы Заңның талаптарына қайшы келмейтін тараптар келіскен тәртіп бойынша жүргізіледі. 2. Медиаторлар ұйымдары бекіткен медиацияны жүргізу тәртібі (регламенті) тараптардың келісімімен қолданылуы мүмкін. 18-бап. Медиацияны жүргізу орны және уақыты 1. Тараптар өздерінің қалауы бойынша медиацияны жүргізу орны туралы уағдаласа алады. 2. Медиатор медиацияны жүргізу күні мен уақытын тараптардың келісімімен айқындайды. 19-бап. Медиацияны жүргізу тілі Тараптар медиацияны жүргізу барысында пайдаланылатын тіл немесе тілдер туралы өздерінің қалауы бойынша уағдаласа алады. 20-бап. Медиацияны жүргізу шарттары 1. Медиацияны жүргізу тараптардың өзара келісімі бойынша және олардың арасында медиация туралы шарт жасалған кезде жүзеге асырылады. 2. Жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезіндегі медиация сотқа жүгінгенге дейін де, сот талқылауы басталғаннан кейін де қолданылуы мүмкін. 3. Судьялардың және қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын органдар лауазымды тұлғаларының тараптарды қандай да болмасын нысанда медиацияға мәжбүрлеуге құқығы жоқ. 4. Тарапқа медиацияға жүгінуге ұсынысты басқа тараптың өтініші бойынша, сот немесе қылмыстық қудалау органы жасауы мүмкін. 5. Медиацияны жүргізу медиация тараптары медиация туралы шарт жасасқан күннен басталады. 6. Егер тараптардың бірі медиацияға жүгіну туралы ұсынысты жазбаша түрде жіберсе және оны жіберген күннен бастап он күн ішінде немесе ұсыныста көрсетілген өзге де орынды мерзімде медиация рәсімін қолдануға басқа тараптың келісімін алмаса, мұндай ұсыныс қабылданбаған болып есептеледі. 7. Медиацияны жүргізу үшін тараптар өзара келісім бойынша бір немесе бірнеше медиаторды таңдайды. 8. Медиаторлар ұйымы, егер тараптар аталған ұйымға тиісті өтініш жіберсе, медиатордың (медиаторлардың) кандидатурасын ұсына алады. 9. Медиацияны өткізу мерзімдері осы Заңның 23-бабы 1-тармағының және 24-бабы 4-тармағының талаптарын ескере отырып, медиация туралы шартпен айқындалады. Егер медиация азаматтық не қылмыстық процесс шеңберінен тыс жүзеге асырылатын болса, медиатор мен тараптар аталған рәсім күнтізбелік алпыс күннен аспайтын мер2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 11
  • 9. ЗАҢНАМА зімде тоқтатылуы үшін барлық ықтимал шараларды қабылдауға тиіс. Айрықша жағдайларда шешілетін даудың (дау-шардың) күрделілігіне, қосымша ақпаратты немесе құжаттарды алудың қажеттілігіне байланысты медиацияны жүргізу мерзімі медиация тараптарының уағдаласуы бойынша және медиатор келіскен кезде ұлғайтылуы мүмкін, бірақ ол күнтізбелік отыз күннен аспайды. 21-бап. Медиация туралы шарттың нысаны мен мазмұны 1. Тараптар дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешу туралы өзара келіскен жағдайда жазбаша нысанда ресімделген медиация туралы шарт жасалады. 2. Медиация туралы шарттың маңызды талаптары: 1) медиация туралы шарттың жасалған күні, уақыты және орны; 2) дау (дау-шар) тараптарының атаулары, өкілеттіктері көрсетілген олардың өкілдерінің тегі және аты-жөні, лауазымдары; 3) даудың (дау-шардың) нысанасы; 4) медиация тараптары таңдаған медиатор (медиаторлар) туралы мәліметтер; 5) медиацияны жүргізуге байланысты шығыстардың, ал медиацияны кәсіби негізде жүзеге асырған жағдайда – медиацияны жүргізгені үшін медиаторға (медиаторларға) сыйақы төлеудің шарттары, тәртібі және мөлшері; 6) медиацияны жүргізу тілі; 7) медиацияны жүргізудің құпиялылығы туралы тараптардың міндеттемесі және мұндай міндеттемені орындамаудың салдары; 8) медиация тараптарының дауды (дау-шарды) реттеуге қатысатын медиатордың медиация тараптары үшін шығын (залал) келтірген әрекеті (әрекетсіздігі) үшін жауапкершілігінің негіздері мен көлемі; 9) тараптардың деректемелері (жеке басын куәландыратын деректер, тұрғылықты жері, байланыс телефондары); 10) медиацияны жүргізу мерзімі; 11) медиацияны жүргізу тәртібі болып табылады. 3. Тараптардың келісімі бойынша медиаторларға қосымша талаптар белгіленуі мүмкін. 4. Тараптар медиация тараптарының медиаторға медиация жүргізгені үшін сыйақы төлеу шарттары, тәртібі және мөлшері медиаторлар ұйымы бекіткен тәртіппен (регламент) белгіленетіні туралы уағдаласа алады. 22-бап. Медиацияны жүргізуге байланысты шығыстар 1. Медиацияны жүргізуге байланысты шығыстар мыналарды қамтиды: 1) медиаторға сыйақы төлеу; 2) медиацияны жүргізуге байланысты медиатор шеккен шығыстар, оның ішінде дау қаралатын жерге жол жүру ақысын төлеуге, қонақүйде тұруға және тамақтануға арналған шығыстар. 2. Кәсіби медиаторлар медиацияны ақылы да, тегін негізде де жүзеге асырады. 3. Кәсіпқой медиатор (медиаторлар) сыйақысының мөлшері медиация басталғанға дейін медиатормен (медиаторлармен) тараптардың келісімі бойынша айқындалады. 12 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 10. ЗАҢНАМА 4. Егер тараптардың келісімімен өзгеше белгіленбесе, медиацияны жүргізуге байланысты шығыстарды тараптар бірлесіп тең үлестермен төлейді. 5. Егер медиатор өзінің бейтараптығына кедергі келтіретін мән-жайларға байланысты медиацияны жүргізуден бас тартса, ол тараптардың өзіне төлеген ақшалай сомасын қайтаруға міндетті. 6. Кәсіпқой емес медиаторларға осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында аталған медиацияны жүргізуге байланысты өздері шеккен шығыстар өтеледі. 23-бап. Медиацияның жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастары саласындағы ерекшеліктері 1. Медиация жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезінде медиация туралы шарт жасалған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмей аяқталуға тиіс. Қажет болған жағдайда тараптардың өзара шешімі бойынша медиацияны жүргізу мерзімі күнтізбелік отыз күнге дейін ұзартылуы мүмкін, бірақ жиынтығында ол күнтізбелік алпыс күннен аспауға тиіс. 2. Медиация соттың қарауында жатқан жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу кезінде медиация туралы шарт жасалған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмей аяқталуға тиіс. Қажет болған жағдайда тараптардың бірлескен жазбаша хабарламасы бойынша медиацияны жүргізу мерзімін сот күнтізбелік отыз күнге дейін ұзартуы мүмкін, бірақ жиынтығында ол күнтізбелік алпыс күннен аспауға тиіс. 3. Соттың қарауында жатқан жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларды реттеу бойынша медиация туралы шарт іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұруға негіз болып табылады. 4. Азаматтық процесс шеңберінде жүргізілген медиация тоқтатылған жағдайда тараптар іс жүргізуінде азаматтық іс жатқан сотқа тез арада: 1) дауды реттеу туралы келісімге қол қойылған жағдайда – аталған келісімді; 2) өзге жағдайларда – осы Заңның 26-бабында көзделген негіздерді көрсете отырып, медиацияны тоқтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті. 24-бап. Қылмыстық сот ісі барысында жүргізілетін медиацияның ерекшеліктері 1. Тараптардың медиация туралы шарт жасасуы қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрмайды. 2. Медиацияға қатысу фактісі медиация тарапы болып табылатын сот ісін жүргізуге қатысушының кінәні мойындауының дәлелі бола алмайды. 3. Егер медиацияны жүргізу кезінде тараптардың бірі кәмелетке толмаған болып табылса, педагогтің немесе психологтің қатысуы міндетті. 4. Қылмыстық сот ісін жүргізу барысындағы медиация қылмыстық процессуалдық заңында белгіленген сотқа дейінгі және сотта іс жүргізу мерзімдерінде жүзеге асырылуға тиіс. 5. Дау-шарды реттеу туралы келісімге қол қоюдан бас тарту медиация тарапы болып табылатын сот ісін жүргізуге қатысушының жағдайын нашарлата алмайды. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 13
  • 11. ЗАҢНАМА 6. Қылмыстық процесс шеңберінде жүргізілген медиация тоқтатылған жағдайда тараптар іс жүргізуінде қылмыстық іс жатқан қылмыстық процесті жүргізетін органға дереу: 1) дау-шарды реттеу туралы келісімге қол қойылған жағдайда – аталған келісімді; 2) өзге жағдайларда – осы Заңның 26-бабында көзделген негіздерді көрсете отырып, медиацияны тоқтату туралы жазбаша хабарламаны жіберуге міндетті. 25-бап. Медиацияның отбасылық қатынастар саласындағы ерекшеліктері 1. Некені жалғастыруға, ата-ана құқықтарын жүзеге асыруға, балалардың тұрғылықты жерін белгілеуге, ата-аналарының балаларды бағып-күтуге салымына қатысты ерлі-зайыптылар арасындағы келіспеушіліктер, сондай-ақ отбасылық қатынастардан туындайтын басқа да келіспеушіліктер медиация арқылы шешілуі мүмкін. 2. Медиацияны жүргізген кезде медиатор баланың заңды құқықтарын ескеруге тиіс. 3. Егер медиация барысында баланың қалыпты өсуіне және дамуына қауіп төндіретін немесе төндіруі мүмкін немесе оның заңды мүдделеріне елеулі залал келтіретін фактілер белгілі болса, медиатор баланың құқықтарын қорғау жөніндегі өкілеттікті жүзеге асыратын органға жүгінуге міндетті. 26-бап. Медиацияны тоқтату Медиация: 1) тараптар дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімге қол қойған жағдайда – мұндай келісімге қол қойылған күннен бастап; 2) медиатор дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешу мүмкіндігін болдырмайтын мән-жайларды анықтаған жағдайда; 3) тараптар дауды (дау-шарды) медиация арқылы шешудің мүмкін еместігіне байланысты медиациядан жазбаша бас тартқан жағдайда – тараптар жазбаша бас тартуға қол қойған күннен бастап; 4) тараптардың біреуі медиацияны жалғастырудан жазбаша бас тартқан жағдайда – медиатор жазбаша бас тартуды жіберген күннен бастап; 5) медиацияны жүргізу мерзімі аяқталған жағдайда – осы Заңның 23 және 24баптарының ережелерін ескере отырып, ол аяқталған күннен бастап тоқтатылады. 27-бап. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім 1. Медиацияны жүргізу кезінде медиация тараптары қол жеткізген дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім жазбаша нысанда жасалады және оған тараптар қол қояды. 2. Келісімде медиация тараптары, даудың (дау-шардың) нысанасы, медиатор (медиаторлар) туралы деректер, сондай-ақ тараптар келіскен келісімнің шарттары, оларды орындау тәсілдері мен мерзімдері және оларды орындамаудың немесе тиісінше орындамаудың салдары қамтылуға тиіс. 3. Дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісімді медиация тараптары ерікті түрде осы келісімде көзделген тәртіппен және мерзімде орындауға тиіс. 4. Азаматтық істі сотта қарағанға дейін жасалған дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім тараптардың азаматтық құқықтары мен мiндеттерiн белгілеуге, өзгертуге немесе 14 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 12. ЗАҢНАМА тоқтатуға бағытталған мәмілені білдіреді. Мұндай келісім орындалмаған немесе тиiсiнше орындалмаған жағдайда, келісімді бұзған медиация тарапы Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен жауаптылықта болады. 5. Азаматтық процесс барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар қол жеткізген дауды (дау-шарды) реттеу туралы келісім дереу іс жүргізуінде азаматтық іс жатқан судьяға жіберіледі. Дауды реттеу туралы келісімді сот Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен бекітеді. Бұл ретте төленген мемлекеттік баж Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен төлеушіге қайтарылуға тиіс. 6. Қылмыстық процесс барысында медиацияны жүргізу кезінде тараптар қол жеткізген дау-шарды реттеу туралы келісім жәбірленушіге келтірілген залалдың орнын толтыру және қылмыс жасаған адамның жәбірленушімен татуласуы жолымен дау-шарды реттеу туралы келісімді білдіреді. 7. Аталған келісім дереу іс жүргізуінде қылмыстық іс жатқан қылмыстық процесті жүргізетін органға жіберіледі және Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде көзделген жағдайларда қылмыстық қудалауды болдырмайтын не оны жүзеге асырмауға мүмкіндік беретін мән-жай болып табылады. 8. Дау-шарды реттеу туралы келісім оған тараптар қол қойған күні күшіне енеді. 4-тарау. Қорытынды ережелер 28-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі Осы Заң алғашқы ресми жарияланғанынан кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н. НАЗАРБАЕВ Астана, Ақорда, 2011 жылғы қаңтардың 28-і. № 401-IV ҚРЗ 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 15
  • 13. ҮЗIНДIЛЕР ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ІСТЕР ЖӨНІНДЕГІ ҚАДАҒАЛАУ СОТ АЛҚАСЫНЫҢ ҚАУЛЫЛАРЫ Құқық бұзушылық үшін тәртіптік жазаға тартылған және жазасы алынбаған мемлекеттік қызметшінің қызметін жоғарылатуға жол берілмейді қаулы №3гп-54-11 Шахтинск қаласының әкімі 2010 жылғы мамырдағы № 47 өкімімен «Қалалық құрылыс, сәулет және қала құрылысы» бөлімінің бастығы А.-ға жемқорлық сипаттағы әрекетке жол бергені үшін, өз қызметтік лауазымына толық сай еместігі жөнінде ескерту түріндегі тәртіптік жаза қолданған. А. әкімнің өкімімен келіспей сотқа арыз берген. Қарағанды облысы Шахтинск қалалық сотының шешімімен А.-ның талабы қанағаттандырылып, оған «Жемқорлықпен күрес туралы» Қазақстан Республикасы заңының 12-бабы 1-тармағының 3),7)-тармақшаларында , сондай-ақ Мемлекеттік қызметшінің ар-намыс кодексінің 1-тармағының 7)-тармақшасында қарастырылған тәртіптік жаза қолданылуы заңсыз деп танылған. Азаматтық іс апелляциялық және кассациялық тәртіппен қаралмаған. Қала әкімі сот шешімін заңсыз және негізсіз деп тануды сұрап өтініш берген. Өтініште А.-ның бос лауазымға конкурс жарияламастан, құқық бұзушылық әрекеті үшін тәртіптік жаза алған қызметкерді қызметте жоғарылатқаны, қала әкімінің аппаратына ол туралы жалған мәлімет бергені, сөйтіп бос лауазымға міндетті түрде конкурс жариялау қажеттігі туралы заң талабын бұзғаны көрсетілген. Сонымен қатар, А.-ның азаматтардың шағымдары мен арыздарын қарау барысында заң бұзушылықтарға жол бергені айтылған. А. өтінішке қатысты өз жауабын ұсынбаған. Әкім өкілінің өтініш уәждерін қолдаған сөзін, Бас прокуратура өкілінің сот актілерінің күшін жойып, талап арызды қанағаттандырмау туралы жаңа шешім шығару жөніндегі пікірін, А.-ның әкімнің аппаратына жалған ақпарат бергенін жоққа шығармайтыны, бірақ өтінішпен келіспейтіні туралы жауабын тыңдап, Жоғарғы Соттың қадағалау сот алқасы азаматтық іске қатысты сот актілері төмендегі негіздер бойынша бұзылуға тиіс деген тұжырым жасады. АІЖК-нің 387-бабының 3-бөлігіне сәйкес, материалдық нормалардың немесе іс жүргізу құқығының едәуір бұзылуы соттың заңды күшіне енген шешімдерін, үйғарымдарын, қаулыларын қадағалау тәртібімен қайта қарауға негіз болады. Сот осындай заң бұзушылықтарға жол берген. А. «Қалалық құрылыс, сәулет және қала құрылысы» бөлімінің бастығы лауазымына 2008 жылы тағайындалған. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет жөніндегі агенттігінің Қарағанды облысы бойынша басқармасының тәртіптік кеңесінің 2010 жылғы 16 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 14. ҮЗIНДIЛЕР 28 шешімі негізінде Шахтинск қаласының әкімі «Қалалық құрылыс, сәулет және қала құрылысы» басқармасының бастығы А.-ға қатысты қызметтік тексеру тағайындау туралы өкім шығарған. Қызметтік тексерудің нәтижесінде А.-ның бөлімнің бас маманы Д.-ны ауыстыру тәртібімен құрылыс секторының меңгерушісі етіп тағайындағаны, Мемлекеттік қызмет жөніндегі агенттіктің облыстық басқармасына жіберілген Д. жөніндегі қызметтік қағазда оның тәртіптік жазаға тартылғаны туралы мәлімет көрсетілмегені анықталған. Сонымен қоса, 2009 жылғы 21 қазанда Д. жемқорлыққа жол беретін жағдай туғызғаны үшін тәртіптік жазаға тартылғанына қарамастан, А. әкімнің аппаратына 2009 жылы ешкімнің тәртіптік жазаға тартылмағаны туралы жалған мәлімет берген. Қызметтік тексерудің қорытындысын басшылыққа алып, қала әкімі өзінің №47 өкімімен «Жемқорлықпен күрес туралы» Заңның 12-бабы 1-тармағының 3),7)-тармақшаларында қарастырылған жемқорлыққа жағдай туғызатын құқық бұзушылық жасағаны, Мемлекеттік қызметшілердің ар-намыс кодексінің 1-тармағының 2),5), 7)-тармақшаларын бұзғаны үшін және «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасы заңының 28-бабы 1тармағының 4)-тармақшасына сәйкес, А.-ға қызмет орнына толық сай еместігі туралы ескерту берген. Сот А.-ның әрекетін қол астындағы қызметкерлерінің жұмысын дұрыс қадағаламау, яғни өзінің қызметтік міндеттерін тиісінше орындамау деп бағалап, оны жемқорлық құқық бұзушылық деп тануға негіз жоқ деген қорытынды жасаған, сондай-ақ азаматтардың арызшағымдарына мерзімінде жауап бермегені үшін А.-ның жауапқа тартылуын да негізсіз деп тапқан. Алайда, алқа сот қорытындысы заң талаптарына және іс материалдарына сәйкес келмейді деп есептейді. «Мемлекеттік қызмет туралы» заңның 12-бабының 2-тармақшасына орай, мемлекеттік қызметшінің жемқорлық сипаттағы құқық бұзушылығы үшін тәртіптік жазасы болса және заңмен белгіленген тәртіпте алынбаса, аталған қызметшінің ауыстыру тәртібімен мемлекеттік әкімшілік қызметке тағайындалуына жол берілмейді. Ал А. 2009 жылғы 21 қазанда Д.-ға тәртіптік жаза беру туралы №7 бұйрыққа қол қойған, сондықтан Д.-ның тәртіптік жазасы барын білмедім деген сөзі шындыққа жанаспайды. «Әкімшілік рәсімдер туралы» Қазақстан Республикасы заңының 10-бабына сәйкес, мемлекеттік органның басшысы өзіне сеніп тапсырылған органның жұмысына басшылық жасайды және қабылданған шешімдердің заңдылығы үшін жекеше жауап береді. Демек, А. Д.-ны тәртіптік жазаға тарту туралы шығарған өкімінің салдарын жақсы білуге тиіс. Бұдан тыс, қызметтік тексеру барысында А. азаматтармен жұмыс істеуді ұйымдастыруға қатысты «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы заңының 15-бабының 2-тармағын бұзуға, яғни өтініштерді қарау мерзімінің сақталмауына жол берген анықталған. Өтініштерді қарау мерзімдері сақталмаған жағдайда, А. аталған заңның 8-бабының 3-тармағына сәйкес, шағымдарды қарау мерзімін 30 күнтізбелік күннен аспайтын мерзімге ұзартып, өтініш берушіге бұл туралы 3 күнтізбелік күн ішінде хабарлауға міндетті болатын. А.-ның уақытша еңбекке жарамсыз болғаны оны қызметтік міндеттерін тиісінше атқармағаны үшін жауапкершіліктен босатпайды, өйткені 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 17
  • 15. ҮЗIНДIЛЕР «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» заңның 7-бабының 3тармағы бойынша, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қабылдау, тіркеу, есепке алу және олармен жұмыс жасауға мемкеме басшысы тікелей жауап береді. Осы айтылғандардың негізінде, қадағалау алқасы сот тиісті заң нормаларын қолданбаған және іс жүргізу құқығының бұзылуына жол берген, сондықтан азаматтық іске қатысты сот шешімінің күші жойылуға тиіс және іс бойынша тараптар барлық дәлелдемелерін ұсынып, материалдар толық зерттелгендіктен істі жаңадан қаруға жіберместен жаңа шешім шығаруға болады деген тұжырымға келді. АІЖК-нің 398-бабы 4-бөлігінің 5) тармақшасын басшылыққа алып, Шахтинск қалалық сотының шешімінің күшін жою және А.-ның талап арызын қанағаттандырудан бас тарту, Шахтинск қаласы әкімінің өтінішін қанағаттандыру туралы қаулы қабылдады. 18 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 16. ҮЗIНДIЛЕР ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ІСТЕР ЖӨНІНДЕГІ ҚАДАҒАЛАУ СОТ АЛҚАСЫНЫҢ ҚАУЛЫЛАРЫ Қылмыстық әрекеттер біркелкі нысанда және бірыңғай ортақ мақсатпен жасалмағандықтан жалғаспалы қылмыс деп қате дәрежеленген қаулы № 2уп-33-11 Алматы облысы Райымбек аудандық сотының 2010 жылғы 19 тамыздағы үкімімен, Қ., бұрын сотталмаған: ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің (б,г» тармақтарымен мүлкін тәркілеп, 5 жылға бас бостандығынан айыруға, 3 жыл белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға, жазаны жалпы режимдегі түзеу колониясында өтеуге сотталған. Сот үкімімен Қ. мемлекеттік қызмет атқаруға уәкілетті адам бола тұра, өзіне сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін –мемлекет қаражатын ірі мөлшерде иеленіп, ысырап еткені үшін кінәлі деп танылған. Алматы облыстық соты апелляциялық алқасының қаулысымен Қ.-ға қатысты үкім өзгеріссіз қалдырылған. Қ.-ның қорғаушысы қадағалау алқасына берген өтінішінде сот үкімімен келіспей, Қ.ға тым қатаң жаза қолданғанын, оған шартты жаза қолдануға болатынын көрсеткен. Қадағалау сот алқасы прокурордың өтінішті қолдаған пікірін тыңдап, қылмыстық іс материалдарын зерттеп, сот актілерін өзгертуге болады деген тоқтамға келді. Сотталған Қ.-ның үкімде көрсетілген қылмыстық әрекеттерді жасағаны іс материалдарымен толық дәлелденген, куәлардың сот тергеуінде берген жауаптары және сот мәжілісінде зерттелген мәліметтер мен дәлелдемелер күмән туғызбайды. Алайда, үкімді өзгертуге негіз болатын мән-жайлар да анықталды. Атап айтқанда, Қ. 2007 жылы наурызда-180 000 теңгені, сәуірде- 40 000 теңгені, 2008 жылы ақпанда-18 000 теңгені, наурызда -310 000 теңгені бас пайдасына жаратқаны анықталған. Келтірілген залалдың жалпы сомасы- 548 000 теңге. 2008 жылғы есеп бойынша орташа айлық көрсеткіш 1 168 теңгені құраған, оны 500-ге көбейткенде 584 000 теңге болады. Демек, Қ. иеленген сома ірі мөлшердегі залалға жатпайды. Сондықтан оның әрекетін ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен дәрежелеу негізсіз. Үкімнің бұл бөлігі бұзылып, өндірістен қысқартылуға жатады. Сонымен қатар, сотталғанның қылмыстық әрекеттері жалғаспалы қылмысқа жатпайды. Өйткені қылмыстық әрекеттер біркелкі нысанда және бірыңғай ортақ мақсатпен жалғаспалы түрде жасалмаған. Керісінше, әртүрлі уақытта, әртүрлі көлемде үздік-үздік жасалған. Сол себепті сотталғанның әрекеті мемлекеттік қызмет атқаруға уәкілетті адам бола тұра, бірнеше рет мемлекет қаржысын ұрлау деп саралануға тиіс. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 19
  • 17. ҮЗIНДIЛЕР Сондай-ақ бірінші сатыдағы сот Қ.-ға жазаның түрі мен мөлшерін белгілеген кезде ҚКнің 52-бабында көрсетілген жаза тағайындау қағидаларын ескермеген. Атап айтқанда, Қ.ның бұрын сотталмағанын, жақсы мінездемесін, денсаулығының нашарлығын (асқазанының жартысы алынып тасталған), қылмысын мойындап, шын жүректен өкінетінін, келтірген зиянды толығымен қайтарғанын, жәбірленуші жақтың кешіргенін ескермей қатаң жаза қолданған. Апелляциялық сатыдағы сот та осы мән-жайларды назарға алмаған. Қадағалау сот алқасы Қ.-ға ҚК-нің 63-бабын қолданып жаза тағайындауға болады деп санайтындықтан, ҚІЖК-нің 467-бабы 6-бөлігінің 2-тармағын басшылыққа алып, сот үкімі мен апелляциялық сот сатысы қаулысын өзгертті. Үкім мен қаулыдан Қ.-ны ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің «б» тармағы бойынша соттаған бөлігі алып тастады, Оған ҚК-нің 176-бабы 3-бөлігінің «г» тармағы бойынша жаза тағайындап, 5 жылға бас бостандығынан айыруға, 3 жыл белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға соттады. ҚК-нің 63-бабының негізінде тағайындалған жазаны шартты деп санап, 2 жыл сынақ мерзімін тағайындад. Қ.-ны дереу қамаудан босатты. 20 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 18. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН О медиации Глава 1. Общие положения (статьи 1 - 8) Глава 2. Правовое положение медиаторов и организаций, обеспечивающих проведение медиации (статьи 9 - 16) Глава 3. Проведение медиации (статьи 17 - 27) Глава 4. Заключительные положения (статья 28) В оригинале оглавление отсутствует Настоящий Закон регулирует общественные отношения в сфере организации медиации в Республике Казахстан, определяет ее принципы и процедуру проведения, а также статус медиатора. Глава 1. Общие положения Статья 1. Сфера применения медиации 1. Сферой применения медиации являются споры (конфликты), возникающие из гражданских, трудовых, семейных и иных правоотношений с участием физических и (или) юридических лиц, а также рассматриваемые в ходе уголовного судопроизводства по делам о преступлениях небольшой и средней тяжести, если иное не установлено законами Республики Казахстан. 2. Процедура медиации не применяется к спорам (конфликтам), возникающим из отношений, указанных в пункте 1 настоящей статьи, в случае, если такие споры (конфликты) затрагивают или могут затронуть интересы третьих лиц, не участвующих в процедуре медиации, и лиц, признанных судом недееспособными. 3. Процедура медиации не применяется к спорам (конфликтам), возникающим из гражданских, трудовых, семейных и иных правоотношений с участием физических и (или) юридических лиц, когда одной из сторон является государственный орган. 4. Процедура медиации не применяется по уголовным делам о коррупционных преступлениях и иным преступлениям против интересов государственной службы и государственного управления. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 21
  • 19. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О Статья 2. Основные понятия, используемые в настоящем Законе В настоящем Законе используются следующие основные понятия: 1) соглашение об урегулировании спора (конфликта) - письменное соглашение сторон, достигнутое ими в результате медиации; 2) медиатор - независимое физическое лицо, привлекаемое сторонами для проведения медиации на профессиональной и непрофессиональной основе в соответствии с требованиями настоящего Закона; 3) ассоциация (союз) медиаторов - организация, создаваемая в целях координации деятельности организаций медиаторов, а также для защиты их прав и законных интересов; 4) организации медиаторов - некоммерческие организации, создаваемые для объединения медиаторов на добровольной основе для достижения ими общих целей по развитию медиации, не противоречащих законодательству Республики Казахстан; 5) медиация - процедура урегулирования спора (конфликта) между сторонами при содействии медиатора (медиаторов) в целях достижения ими взаимоприемлемого решения, реализуемая по добровольному согласию сторон; 6) стороны медиации - субъекты отношений, указанных в пункте 1 статьи 1 настоящего Закона, участвующие в процедуре медиации; 7) договор о медиации - письменное соглашение сторон, заключаемое с медиатором в целях разрешения спора (конфликта) до начала медиации; 8) участники медиации - медиатор и стороны медиации. Статья 3. Цели медиации Целями медиации являются: 1) достижение варианта разрешения спора (конфликта), устраивающего обе стороны медиации; 2) снижение уровня конфликтности сторон. Статья 4. Принципы проведения медиации Медиация проводится на основе принципов: 1) добровольности; 2) равноправия сторон медиации; 3) независимости и беспристрастности медиатора; 4) недопустимости вмешательства в процедуру медиации; 5) конфиденциальности. Статья 5. Добровольность 1. Условием участия в процедуре медиации является взаимное добровольное волеизъявление сторон, выраженное в договоре о медиации. 2. Стороны медиации вправе отказаться от медиации на любой ее стадии. 3. В ходе медиации стороны вправе по своему усмотрению распоряжаться своими материальными и процессуальными правами, увеличить или уменьшить размер требований или отказаться от спора (конфликта). 22 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 20. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О 4. Стороны свободны в выборе вопросов для обсуждения вариантов взаимоприемлемого соглашения. Статья 6. Равноправие сторон медиации Стороны медиации пользуются равными правами при выборе медиатора, процедуры медиации, своей позиции в ней, способах и средствах ее отстаивания, при получении информации, в оценке приемлемости условий соглашения об урегулировании конфликта и несут равные обязанности. Статья 7. Независимость и беспристрастность медиатора. Недопустимость вмешательства в процедуру медиации 1. При проведении медиации медиатор независим от сторон, государственных органов, иных юридических, должностных и физических лиц. Медиатор самостоятелен в выборе средств и методов медиации, допустимость которых определяется настоящим Законом. 2. Медиатор должен быть беспристрастным, проводить медиацию в интересах обеих сторон и обеспечивать сторонам равное участие в процедуре медиации. При наличии обстоятельств, препятствующих беспристрастности медиатора, он должен отказаться от проведения медиации. 3. Не допускается вмешательство в деятельность медиатора при проведении медиации со стороны лиц, указанных в пункте 1 настоящей статьи, кроме случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан. Статья 8. Конфиденциальность 1. Участники медиации не вправе разглашать сведения, ставшие известными им в ходе медиации, без письменного разрешения стороны медиации, предоставившей эту информацию. 2. Медиатор не может быть допрошен в качестве свидетеля о сведениях, ставших ему известными в ходе медиации, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан. 3. Разглашение участником медиации сведений, ставших ему известными в ходе медиации, без разрешения стороны медиации, предоставившей эту информацию, влечет ответственность, установленную законами Республики Казахстан. Глава 2. Правовое положение медиаторов и организаций, обеспечивающих проведение медиации Статья 9. Требования, предъявляемые к медиаторам 1. Медиатором может быть независимое, беспристрастное, не заинтересованное в исходе дела физическое лицо, выбранное по взаимному согласию сторон медиации, включенное в реестр медиаторов и давшее согласие на выполнение функции медиатора. 2. Деятельность медиатора может осуществляться как на профессиональной основе (профессиональный медиатор), так и на непрофессиональной основе. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 23
  • 21. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О 3. Осуществлять деятельность медиатора на непрофессиональной основе могут лица, достигшие сорокалетнего возраста и состоящие в реестре непрофессиональных медиаторов. 4. Осуществлять деятельность медиатора на профессиональной основе могут лица, имеющие высшее образование, достигшие двадцатипятилетнего возраста, имеющие документ (сертификат), подтверждающий прохождение обучения по программе подготовки медиаторов, утверждаемой в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан, и состоящие в реестре профессиональных медиаторов. 5. Деятельность медиатора не является предпринимательской деятельностью. 6. Лица, осуществляющие деятельность медиатора, вправе также осуществлять любую иную деятельность, не запрещенную законодательством Республики Казахстан. 7. Медиатором не может быть лицо: 1) уполномоченное на выполнение государственных функций и приравненное к нему; 2) признанное судом в установленном законом порядке недееспособным или ограниченно дееспособным; 3) в отношении которого осуществляется уголовное преследование; 4) имеющее не погашенную или не снятую в установленном законом порядке судимость. 8. Соглашением сторон медиации могут быть установлены дополнительные требования к медиатору. Статья 10. Права и обязанности медиатора 1. Медиатор вправе: 1) в ходе медиации проводить встречи как со всеми сторонами одновременно, так и с каждой из сторон в отдельности и предоставлять им устные и письменные рекомендации по разрешению спора (конфликта); 2) информировать общественность об осуществлении своей деятельности с соблюдением принципа конфиденциальности. 2. Медиатор обязан: 1) при проведении медиации действовать только с согласия сторон медиации; 2) до начала медиации разъяснить сторонам медиации ее цели, а также их права и обязанности. 3. Профессиональный медиатор обязан соблюдать Кодекс профессиональной этики медиаторов, утверждаемый ассоциацией (союзом) медиаторов. 4. Медиатор имеет также другие права и несет другие обязанности, предусмотренные законодательством Республики Казахстан. Статья 11. Права и обязанности сторон медиации 1. Стороны медиации вправе: 1) добровольно выбирать медиатора (медиаторов); 2) отказаться от медиатора; 3) в любой момент медиации отказаться от участия в ней; 24 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011
  • 22. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О 4) участвовать в проведении медиации лично или через представителей, полномочия которых основаны на доверенности, оформленной в установленном законом порядке; 5) при неисполнении или ненадлежащем исполнении соглашения об урегулировании спора (конфликта) обратиться в суд или орган, ведущий уголовный процесс, в производстве которого находится дело, в связи с которым осуществлялась медиация, в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан. 2. Стороны медиации обязаны исполнять соглашение об урегулировании спора (конфликта) в порядке и в сроки, предусмотренные этим соглашением. 3. Стороны медиации имеют также другие права и несут другие обязанности, предусмотренные законодательством Республики Казахстан. Статья 12. Отвод медиатора 1. Стороны медиации по взаимному согласию вправе выбрать другого медиатора. При проведении медиации в ходе гражданского или уголовного судопроизводства стороны обязаны уведомить об этом суд либо орган уголовного преследования. 2. В случае возникновения обстоятельств, препятствующих медиатору осуществлять свои функции в соответствии с принципами медиации, медиатор обязан незамедлительно заявить самоотвод. 3. Медиатор вправе отказаться от проведения медиации, если, по его мнению, дальнейшие усилия в процессе ее проведения не приведут к разрешению спора (конфликта) между сторонами, либо прекратить медиацию с согласия сторон, закрепленного в письменной форме. Статья 13. Организации медиаторов 1. Организации медиаторов являются некоммерческими, негосударственными, самофинансируемыми и самоуправляемыми организациями, созданными по инициативе медиаторов в организационно-правовых формах, предусмотренных Законом Республики Казахстан «О некоммерческих организациях». 2. Организация медиаторов создается в целях обеспечения материальных, организационно-правовых и иных условий оказания медиаторами услуг по проведению медиации. 3. Организации медиаторов вправе проводить профессиональную подготовку и повышение квалификации медиаторов с выдачей документа (сертификата) о прохождении соответствующей подготовки по медиации. 4. В целях координации своей деятельности, разработки и унификации стандартов (правил) профессиональной деятельности медиаторов, порядка (регламента) проведения медиации, порядка выплаты сторонами медиации вознаграждения медиаторам организации медиаторов вправе объединяться в ассоциацию (союз). 5. Вступление в организацию медиаторов или ассоциацию (союз) медиаторов осуществляется на добровольной основе. При этом взимание вступительных взносов организацией медиаторов или ассоциацией (союзом) медиаторов не допускается. 6. Ассоциация (союз) медиаторов вправе разрабатывать и утверждать Кодекс профессиональной этики медиаторов. 2/2011 БЮЛЛЕТЕНЬ ВЕРХОВНОГО СУДА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 25
  • 23. З А К О Н О Д АТ Е Л Ь С Т В О Статья 14. Ведение организацией медиаторов реестра профессиональных медиаторов 1. Каждая организация медиаторов ведет свой реестр профессиональных медиаторов, осуществляющих медиацию на территории Республики Казахстан. 2. Для включения в реестр профессиональных медиаторов медиаторам необходимо представить в организацию медиаторов копию удостоверения личности (нотариально засвидетельствованную копию в случае непредставления оригинала удостоверения личности для сверки), медицинские справки из медицинских организаций, оказывающих наркологическую помощь, и психоневрологической организации, выданные по месту жительства претендента, справку об отсутствии судимости, копии диплома о высшем образовании и документа (сертификата), подтверждающего прохождение специальной подготовки по медиации. 3. Реестр профессиональных медиаторов содержит: 1) фамилию, имя и отчество (при его наличии) медиатора; 2) юридический адрес медиатора; 3) контактные данные медиатора (почтовый адрес или адрес электронной почты либо номер телефона или телефакса); 4) сведения об области медиации, в которой медиатор специализируется; 5) сведения о языке, на котором медиатор способен осуществлять медиацию; 6) сведения о наличии документа (сертификата), подтверждающего прохождение обучения по программе подготовки медиаторов; 7) сведения о приостановлении деятельности медиатора. 4. Медиаторы включаются организацией медиаторов в реестр профессиональных медиаторов в уведомительном порядке в течение десяти дней со дня получения соответствующего заявления при условии соответствия требованиям пункта 3 настоящей статьи и статьи 9 настоящего Закона. В случае невключения медиатора в реестр профессиональных медиаторов организация медиаторов обязана в течение десяти дней со дня получения соответствующего заявления дать мотивированный ответ в письменном виде о причинах отказа. 5. Медиаторы исключаются из реестра профессиональных медиаторов по истечении календарного года, если в срок до 25 декабря соответствующего года не представлено заявление медиатора о продлении срока пребывания в реестре на очередной календарный год. Заявление о продлении срока пребывания в реестре может быть представлено в электронном виде на электронный адрес организации медиаторов. 6. Реестр профессиональных медиаторов должен быть размещен на интернет-ресурсе организации медиаторов на казахском и русском языках и обновляться по мере включения в него медиаторов. Организации медиаторов вправе опубликовывать реестр профессиональных медиаторов в периодических печатных изданиях. 7. В случае нарушения медиатором требований настоящего Закона стороны, участвующие в процедуре медиации, вправе обратиться с соответствующим заявлением в организацию медиаторов. При подтверждении нарушения организация медиаторов приостанавливает деятельность медиатора с указанием об этом в реестре профессиональных медиаторов сроком на шесть месяцев. 26 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ БЮЛЛЕТЕНI 2/2011