Dr. Musli Vërbani - Planprogrami i muslimanit të vogël I
Prochain SlideShare
Chargement dans... 5
×

Vous aimez ? Partagez donc ce contenu avec votre réseau

Partager

Dr. Musli Vërbani - Planprogrami i muslimanit të vogël I

  • 1,844 vues
Transféré le

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Êtes-vous sûr de vouloir
    Votre message apparaîtra ici
    Soyez le premier à commenter
    Be the first to like this
Aucun téléchargement

Vues

Total des vues
1,844
Sur Slideshare
1,828
À partir des ajouts
16
Nombre d'ajouts
2

Actions

Partages
Téléchargements
15
Commentaires
0
J'aime
0

Ajouts 16

http://besimdemaku.page.tl 13
http://m.besimdemaku.page.tl 3

Signaler un contenu

Signalé comme inapproprié Signaler comme inapproprié
Signaler comme inapproprié

Indiquez la raison pour laquelle vous avez signalé cette présentation comme n'étant pas appropriée.

Annuler
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Dr. Musli VërbaniPLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Kaçanik, 2007
  • 2. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLAutori:Dr. Musli VËRBANIPLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLRadhitja kompjetirike,kopertina dhe dizajni grafikMumin ShehuShtypiPrishtinë2007Të drejtën e ribotimit e rezervon botuesi2
  • 3. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani BESIMI NË ZOTIN 1 Planprogrami i muslimanit të vogël 3
  • 4. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL “Lutju Zotit dhe thuaj: “O Zoti im shtoma diturinë” Kuran “O Zoti im më pajis me dituri të dobishme, më jep furnizim të begatshëm, mi prano veprat e mia”. Hadith4
  • 5. MELAQET E ZOTIT 2 DUA QË MUSLIMANI TË JETË:1. Atëdhetarë 19. Ndihmëtarë i të varfërve2. Besimtarë i sinqert 20. Njerëzorëdhe Humanitarë3. Cilësorë 21. Objektiv4. Çlirimtarë 22. i Pa thyeshëm si shkëmb5. i Dashur për të gjithë 23. Qëndresë si Feniksi6. i Dhimbshëm për çdo 24. Revolucionarë kend7. Edukues i shoqërisë 25. Rregullues i marrëdhënieve shoqërore8. i Ëmbël në biseda 26. Simbol dhe sypatrembur9. Falenderues i Allahut 27. Shembulltyrë për të tjerët10. i Gëzuar dhe i lumtur 1. 28. Tejpamës i problemeve11. Gjeneratorë i të mirave 29. i Thjesht dhe modest12. Hero në beteja 30. Udhërrëfyes për në rrugën e drejtë13. Ideatorë i zgjedhjes së 31. Vullnetmirë i shoqërisë problemeve14. 2. Jetik i veprave të mira 32. Xixëllonjë i shpresave15. Kreatorë 33. Xhevahir16. i Lumtur 34. Yll17. Llogaritarë i veprave të 35. Zemërbutë dhe18. tij 36. Zhdukës i të keqes dhe Menjanues i të këqijave zhvillues i të mirës Dr. Musli VËRBANI 5
  • 6. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL “Allahu dëshmoi dhe vërtetoi se nuk ka zot tjetër përveç Tij, edëshmuan edhe engjëjt e dijetarët, dhe se Ai është zbatues i drejtësisë. Nukka zot përveç Tij Fuqiplotit e të Urtit”. (Ali Imran, 18)“Juve ju erdhi i dërguar nga lloji juaj, atij i vie rëndë për vuajtjet tuaja,sepse është lakmues i rrugës së drejtë për ju, është i ndijshëm dhe imëshirshëm për besimtarët”. (Et-Tevbe, 128)6
  • 7. MELAQET E ZOTIT 2 Hyrje Nga Umeri radijallahu anhu, transmetohet se ka thënë:“Një ditë ishim duke ndenjur te i Dërguari i Allahut, s.a.v.s. kur u duk një njeri merroba shumë të bardha dhe flokë shumë të zeza. Në të nuk hetoheshin shenjat eudhëtimit dhe askush prej nesh nuk e njohëm. U ul pranë të Dërguarit, s.a.v.s. duke imbështetur gjunjët e vet mbi gjunjët e tij, i vendosi duart e veta mbi mbi kofshën etij dhe pyeti: “O Muhamed, më trego ç‟është Islami? Muhamedi a.s. iu përgjigj. Islami është: - të dëshmosh se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i dërguar i Zotit, - të falësh namazin, - ta japësh zekatin, - ta agjërosh ramazanin, - ta kryesh haxhin në Kabe, nëse ke mundësi. Ai pohoi “Të vërtetën e the”. Ne u çuditëm! Po e pyet dhe po ia vërteton. Pastaj pyeti: Më trego çka është Imani? Muhamedi a.s. iu përgjigj: - “Imani është të besosh Zotin, - Melekët e Tij, - Librat e Tij, - Të dërguarit e Tij, - Ditën e fundit, - Të besosh në të caktuarit e Tij, të mirës dhe të keqes. Ai pastaj tha: “Të vërtetën e the”. - Më trego ç‟është Ihsani-Mirësia? - Muhamedi a.s. iu përgjigj: “Ta adhurosh Zotin sikur e sheh Atë, sepse, edhepse ti nuk e sheh Atë, Ai vërtetë të sheh ty”. Pastaj pyeti: Ç‟është çasti i Kijametit? Muhamedi a.s. iu përgjigj: “Për këtë i pyeturi nuk di më shumë se ai i cili pyet”. - Më trego mbi shenjat e tij. Muhamedi a.s. iu përgjigj: - “Kur robëresha t‟i lind vetes zonjushë - kur të shihen barinjtë këmbëzbathur, të zhveshur e të mjerë se si garojnë në ndërtimin e godinave të mëdha. Pastaj shkoi kurse unë mbeta i habitur, e Muhamedi a.s. tha: “O Umer a e njohe atë që më pyeti”. - Allahu dhe i Dërguari i Tij e din më së miri iu përgjigja. Muhamedi a.s. tha: “Vërtet ky ishte Xhibrili, erdhi tua mësojë fenë tuaj”. ( MUSLIMI ) 7
  • 8. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL8
  • 9. MELAQET E ZOTIT 2 PARIMET E SHEHADETIT Parimet kryesore të shehadetit janë: 1. Vërtetimi i Ekzistimit të Allahut xh.sh. 2. Vërtetimi i cilësive të Allahut xh.sh. 3. Vërtetimi i veprave të Allahut xh.sh. 4. Vërtetimi i çdo gjëje me të cilat na lajmëroi ose me të cilat u dërgua Muhamedi a.s. prej anës së Allahut xh.sh. SHARTET E FJALËS “ LA ILAHE IL - LALLAH “ Fjala LA ILAHE IL-LALLAH i ka shartet që d.m.th. se nëse kjo fjalë nuki plotëson këto sharte, atëherë nuk e ka vlerën e saj të plotë, e ato janë: 1. Me ditë domethënien e kësaj fjale 2. Me qenë i bindur në këtë fjalë 3. Me i kry të gjitha urdhrat dhe me pranuar çdo gjë që ka ardhur prej Allahut nëpërmjet kur‟anit dhe hadithit 4. Sinqeriteti i kësaj fjale 5. Me e dashtë këtë fjalëPyetje:1. Cilat janë parimet kryesore të shehadetit?2. Cilat janë shartet e fjalës LA ILAHE IL-LALLAH? 9
  • 10. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHARTI I PARË ME DITË DOMETHËNIEN E FJALËS “LA ILAHE IL - LALLAH” Ai që e thotë dëshminë LA ILAHE IL-LALLAH duhet ta dijëdomethënjen e saj, e domethënia e saj është se çdo adhurim (ibadet) të bëhetvetëm për Allahun i Cili nuk ka shok as rival. p.sh. - Kur të falemi me u falur vetëm për Allah, - Kur të agjërojmë, me agjëru vetëm për Allah, - Kur të japim zekatë, me dhënë zekatë vetëm për Allah, - Kur të kërkojmë mbështetje, mbështetje me pasë vetëm në Allahun, e në askënd tjetër, - Kur të kërkojmë ndihmë dhe mbrojtje me kërku vetëm prej Allahut dhe me ju frikësu vetëm Allahut dhe askujt tjetër. SHARTI I DYTË ME QENË I BINDUR NË FJALËN “LA ILAHE IL-LALLAH” Muslimani i vërtetë duhet të jetë i bindur në fenë e tij, ai nuk duhet të ketëasnjë njollë dyshimi në zemrën e tij. Muslimani e di se Allahu është Një. Ai nukka lind askënd, nuk ka lind prej askujt, Ai nuk ka shok as rival, Ai nuk i gjasonasnjë sendi dhe askujt. Ai sundon gjithçka dhe çdo gjë, qoftë prej gjithësije; prejgjallesave, prej sendeve të gazta, të lëngëta, të ngurta. Të gjitha i nënshtrohenvetëm Atij. SHARTI I TRETË ME I KRY TË GJITHA URDHËRAT DHE ME PRANU ÇDO GJË QË KA ARDHUR PREJ ALLAHUT NËPËRMJET KUR‟ANIT DHE HADITHIT Besimtari e don Allahun dhe të dërguarin e Tij, ai nuk i kundërshtonurdhërat e Allahut dhe të dërguarit të Tij. Ai në çdo moment, në çdo kohë është igatshëm me i ndëgju dhe me i kry urdhërat e Allahut.10
  • 11. MELAQET E ZOTIT 2 SHARTI I KATËRT SINQERITETI I FJALËS “LA ILAHE IL-LALLAH” Fjalën LA ILAHE IL-LALLAH besimtari e thotë me sinqeritet të plotë;me thellësi të zemrës dhe të shpirtit, me fuqi të mendjes dhe të trupit, kështuqëçdo vepër të mirë që e bën ai, e pret shpërblimin vetëm prej Zotit dhe prej askujttjetër. SHARTI I PESTË VËRTETËSIA E FJALËS “LA ILAHE IL-LALLAH” Muslimani gjithmonë duhet ta ketë bindjen e fortë në Allahun eLartëmadhëruar dhe duhet të jetë i fortë në fenë e tij, kështuqë duron prej çfardofatkeqësie që i ndodhë pse e di se ajo fatkeqësi e ka ndodhë si sprovë prejAllahut për me e vërtetu a është besimtarë i vërtetë apo jo i vërtetë. Nëse ështëbesimtarë i vërtetë dhe duron për hirë të Allahut të Lartëmadhëruar do tashpërblejë me xhenet në botën tjetër. SHARTI I GJASHTË ME E DASHTË FJALËN “LA ILAHE IL-LALLAH” Muslimani i vërtetë e don fjalën “LA ILAHE IL-LALLAH”, ai këtë fjalë ethotë vazhdimisht dhe pandërprerë. Ai vazhdimisht thërret në këtë fjalë,ipërmbahet kësaj fjale dhe gjithmonë angazhohet që kjo fjalë të triumfojë dhe tëjetë me e larta dhe superiore. Muslimani e don atë i cili e thotë këtë fjalë. Çdo fjalë të cilën e themi prej gjuhës të jetë për Allahun; çdo rrahje ezemrës të jetë për Allahun dhe çdo vepër të cilën e bëjmë me trup e bëjmë vetëmpër Allahun e Lartëmadhëruar. 11
  • 12. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL BESIMI NË ALLAHUN xh.sh. Besimi në Allahun xh.sh. nënkupton të bindurit e plotë se vetëm Allahuështë Zot, Krijues i çdo gjëje, Sundues i pakufishëm, se vetëm Ai meriton me uadhuru, se Ai posedon të gjitha cilësitë e përsosshmërisë dhe nuk ka asnjë tëmetë. Besimi në Allahun xh.sh. përfshinë tri qështje themelore: 1. TEVHIDË ULUHIJE 2. TEVHIDË RUBUBIJE 3. TEVHIDË ESMAI VE SIFAT1. TEVHIDË ULUHIJE d.m.th. se çdo nënshtrim, çdo adhurim dhe çdo ibadet i bëhet vetëm Allahut Një.2. TEVHIDË RUBUBIJE d.m.th. se Allahu është krijues i të gjitha botrave, njëherit sundues, planifikues, udhëheqës dhe dirigjues i të gjitha botrave dhe çdo çështje që është në ta.3. TEVHIDI ESMAI VE SIFAT d.m.th. se vetëm Allahut i takojnë emrat dhe cilësitë e përsosurisë.Pyetje: 1. Çka nënkuptojmë me besimin në Allahun? 2. Çka përfshinë besimi në Allahun? 3. Çka d.m.th. TEVHIDË ULUHIJE? 4. Çka d.m.th. TEVHIDË RUBUBIJE? 5. Çka d.m.th. TEVHIDË ESMAI VE SIFAT?12
  • 13. MELAQET E ZOTIT 2 TEVHIDË ULUHIJE NJËHSIMI I ZOTIT NË VEPRA TEVHIDI ULUHIJE nënkupton se të gjitha veprat tona të mira me i bëvetëm për hirë të Allahut i Cili nuk ka shok as rival.Nga kjo që thamë kuptojmë se: - Kur të falemi falemi vetëm për Allahun xh.sh. i Cili nuk ka shok as rival, - Kur të agjërojmë, agjërojmë vetëm për Allahun xh.sh. i Cili nuk ka shok as rival, - Kur të japim zekatë, japim vetëm për Allahun xh.sh. i Cili nuk ka shok as rival, - Kur ta kryejmë haxhin, e kryejmë vetëm për Allahun xh.sh. i Cili nuk ka shok as rival, - Kur të lutemi, i lutemi vetëm Allahut xh.sh. - Kur të kërkojmë mbështetje, kërkojmë vetëm nga Allahu xh.sh Pra çdo vepër qoftë me fjalë, qoftë me zemër, qoftë me trup duhet të jetëvetëm për Allahun e Lartëmadhëruar, e për askë tjetër. Njëhsimi i Zotit në vepra quhet TEVHID ULUHIJE.Pyetje: 1. Çka nënkuptojmë me Tevhid Uluhije? TEVHIDË RUBUBIJE NJËHSIMI I ZOTIT NË ADHURIM TEVHIDI RUBUBIJE nënkupton se Allahu xh.sh. krijon, mban, furnizondhe mbikëqyrë çdo gjë. Pra me këtë kuptojmë se: 1. Allahu i Lartëmadhëruar ka krujuar çdo gjë në qiellëra dhe në tokë, ka kriju njerëzit, kafshët, shpendët, insektet, kodrat, ujërat, diellin dhe hënën. 2. Allahu i lartëmadhëruar furnizon të gjitha gjallesat. Ai i lëvizë dhe i shpërndanë retë që bie shiu në tokë që të mbijnë dhe të rriten pemët e perimet që të ushqehen njerëzit dhe kafshët. 3. Allahu i Lartëmadhëruar ndërron natën dhe ditën. Ai jep vdekje, i bënë që të vdesin gjallesat. Ai përkujdeset dhe mbikëqyrë të gjitha krijesat.Pyetje: 1. Çka nënkuptojmë me Tevhid Rububije? 13
  • 14. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL TEVHIDË SIFAT NJËHSIMI I ZOTIT NË CILËSI Allahu xh.sh. në Kur‟anin fisnik dhe nëpërmjet Muhamedit a.s. e ka cilësuveten e Tij me cilësi të shumta. Njohja e cilësive të Allahut xh.sh. për mendjen e njeriut është shumë evështirë sepse mendja nuk mund t‟i kuptojë shumë gjëra të fshehta të kësaj bote.E si mund t‟i kuptojë gjërat e fshehta të botës shpirtërore?Cilësitë e Allahut xh.sh. ndahen në dy lloje: - Cilësi vetanake të Allahut xh.sh. (Sifati Dhatije) - Cilësitë kuptimore të Allahut xh.sh. (Sifati Meanevije)Cilësitë vetanake të Allahut xh.sh. (Sifati Dhatije) janë: 1. Vuxhud (EKZISTON) 2. Kidem (I PËRHERSHËM PA FILLIM) 3. Beka (I PËRHERSHËM PA MBARIM) 4. Vahdanijet (AI ËSHTË NJË) 5. Kijamun binefsihi (EKZISTON NGA VETVETIU) dhe 6. Muhtelifetun lil havadithi (NUK I GJASON ASKUJT)Cilësitë Kuptimore të Allahut xh.sh. (Sifati meanevije) janë: 1. Hajat (JETON) 2. Ilm (DI GJITHÇKA) 3. Semi‟ë (NDËGJON GJITHÇKA) 4. Besar (SHEH GJITHÇKA) 5. Irade (I VULLNETSHËM) 6. Kudret (I PLOTFUQISHËM) 7. Kelam (FLET ME TË FOLURIT E TIJ HYJNOR) 8. TekvinPyetje: 1. Si ndahen cilësitë e Allahut xh.sh.? 2. Cilat janë cilësitë vetanake të Allahut xh.sh? 3. Cilat janë cilësitë kuptimore të Allahut xh.sh.?14
  • 15. MELAQET E ZOTIT 2 CILËSITË VETANAKE TË ALLAHUT (SIFATI DHATIJE)Cilësitë vetanake të Allahut xh.sh. (Sifati Dhatije) janë: 1. Vuxhud (EKZISTON) 2. Kidem (I PËRHERSHËM PA FILLIM) 3. Beka (I PËRHERSHËM PA MBARIM) 4. Vahdanijet (AI ËSHTË NJË) 5. Kijamun binefsihi (EKZISTON NGA VETVETIU) dhe 6. Muhtelifetun lil havadithi (NUK I GJASON ASKUJT) VUXHUD (EKZISTON) E tërë gjithësia dhe çka ka në të si: Qiellërat, toka, kodrat, lumenjët, bimët,lisat, njeriu, gjallesat dhe të gjitha sendet e ngurta dëshmojnë se EKZISTON(VUXHUD) krijuesi i tyre.Për këtë dëshmon Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an: “Allahu është krujues i çdo sendi, Ai është i Vetmi Sundues dhe Triumfues absolut”. (Err-Rread:16)Pyetje: 1. Trego ajetin Kur’anorë për krijimin e çdo sendi nga Zoti i Madhëruar që Ai është krijues absolut? KIDEM “I PËRHERSHËM PA FILLIM”“Allahu ka ekzistu para çdo sendi dhe para çdo krijese”. Kur kanë shkuar dhe ekanë pyetur Muhamedin a.s. për zanafillën e Allahut xh.sh. ka zbritur sureja“IHLAS” e cila ka këtë domethënie: Thuaj: “Ai, Allahu është Një! Allahu është Ai që çdo krijesë i drejtohet për çdo gjë. As s‟ka lindur kë, As nuk është i lindur. Dhe Atij askush nuk i është i barabartë”. Poashtu është edhe një ajet tjetër i cili tregon se Zoti është i përhershëm pafillim, se Ai është “EZELIJ”.“Ai është i Pari (para Tij ska pasur kurr fillim)”. (El Hadid:3) 15
  • 16. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL BEKA “I PËRHERSHËM PA MBARIM” Zoti i Lartëmadhëruar sikurse nuk ka fillim poashtu nuk ka as mbarim. Përkëtë Zoti xh.sh. në Kur‟anin fisnik thotë: “Ai është i pari që s‟ka fillim dhe i fundit që s‟ka mbarim, i dukshmi dhe i padukshmi”. (El Hadid:3)Pyetje: 1. Trego argumentin për cilësinë e Zotit i përhershëm pa fillim? 2. Trego argumentin për cilësinë e Zotit i përhershëm pa mbarim? VAHDENIJET “ALLAHU ËSHTË NJË”Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: Thuaj: “Ai, Allahu është Një!Është domosdoshmëri Njëshmëria e Krijuesit. Ai ekiston vetvetiu, dhe çdo gjë itakon Atij. Ai udhëheq çdo send dhe në sundimin e Tij nuk ka shok as rival.Pyetje: 1. Trego argumentin për cilësinë “Vahdenijet” të Zotit?16
  • 17. MELAQET E ZOTIT 2 KIJAMUN BINEFSIHI “EKZISTON NGA VETVETIU” Allahu xh.sh. nuk ka nevojë për askënd, ndërsa krijesat kanë nevojë përAtë. Këtë e dëshmon edhe sureja e shkurtë e Kur‟anit: “ALLAHU SAMED” “Allahu është Ai që çdo krijesë i drejtohet, i mbështetet për çdonevojë. As s‟ka lindur kë, As nuk është i lindur. Dhe Atij askush nuk i ështëi ngjashëm as i barabartë”.Pyetje: 1. Trego argumentin për cilësinë e Zotit Kijamun bi nefsihi? MUHALEFETUN LIL HAVADITHI “NUK I PËRNGJAN ASKUJT DHE ASGJËHIT”Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: “Askush nuk është si Ai”. Besimtari beson në Krijuesin, ndërsa është e pamundur që krijuesi me ipërngja krijesave. Për këtë arsye është e ndaluar rreptësisht që Allahu xh.sh. tëpersonifikohet me çfarëdo krijese, apo me çfarëdo sendi qoftë – material apojomaterial.Pyetje: 1. Trego argumentin për cilësinë e Zotit Muhalefetun lil havadithi? 17
  • 18. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL CILËSITË KUPTIMORE TË ALLAHUT xh.sh. (SIFATI MEANEVIJE)Cilësitë kuptimore të Allahut xh.sh. janë: 1. Hajat (JETON) 2. Ilm (DI GJITHÇKA) 3. Semi‟ë (NDËGJON GJITHÇKA) 4. Besar (SHEH GJITHÇKA) 5. Irade (I VULLNETSHËM) 6. Kudret (I PLOTFUQISHËM) 7. Kelam (FLET ME TË FOLURIT E TIJ HYJNOR) 8. TekvinPyetje: 1. Cilat janë cilësitë kuptimore të Allahut xh.sh.?18
  • 19. MELAQET E ZOTIT 2 HAJAT “ALLAHU ËSHTË I GJALLË DHE I PËRJETSHËM”Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Allahu la ilahe il-la huvel Hajjul Kajjum”.“Allahu është Një, nuk ka zot tjetër përveç Atij. Ai është mbikëqyrës ipërhershëm, i gjallë dhe i përjetshëm”. El-Bekare:255 Nga ky ajet kuptojmë se gjallëria e Allahut është cilësi esenciale dhetregon përsosurinë absolute të Tij, e cila dallon nga jeta dhe gjallëria e krijesave.Pyetje: 1. Trego argumentin e ajetit Kur’anorë të cilësisë së Zotit EL HAJAT? ILM - “DIN GJITHÇKA” Dituria e Allahut xh.sh. është e pakufishme. Ai din gjithçka, dituria e Tijpërfshinë çdo send në esencë. Dituria e Allahut xh.sh. përfshinë jo vetëm të kaluarën dhe të tashmën, poredhe të ardhmen. Ai i din gjërat nga jashtë dhe nga mbrenda. Ai i din qështjet tëcilat shprehen haptazi por edhe ata qështje që mbahen sekrete dhe janë të fshehta.Për këtë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Nuk ka dyshim dhe është e vërtetë se Allahu është i dijshëm për çdosend”. El Muxhadele:7Poashtu Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟anin thotë: “Ai i ka qelësat e të gjitha fshehtësive, ato i di vetëm Ai. E di se çka kanë tokë dhe çka ka në det. Asnjë fletë nuk bie e Ai të mos di për ate. Dhenuk ka kokërr në mbendësi të tokës, çfardo që të jetë e njomë që binëmenjëherë ose e thatë e që ajo të mos jetë në librin e qartë”. El En‟amë:59Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anorë për cilësinë e Zotit se Ai din gjithçka ? 19
  • 20. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SEM‟Ë (DËGJON) Çdo fjalë e cila flitet nuk mund ta ndëgjojë askush tjetër para Zotit xh.sh.Allahu ndëgjon çdo lëvizje, e çdo qetësi. Te Allahu xh.sh. nuk vjen në pyetje largësia apo afërsia e ndëgjimit, lindjee perendim, veri a jug. Ngase zëri edhe pse e ka shpejtësin për të kaluar një kohëprej një vendi në vend tjetër, Zoti i Lartëmadhëruar e ndëgjon në çdo moment. Zoti i Madhëruar këtë e tregon në Kur‟an: “Vërtetë, Allahu dëgjoi fjalët e asaj e cila bisedoi me ty lidhur meburrin e vet, që u ankua te Allahu; prandaj Allahu e dëgjon bisedën tuaj,Allahu dëgjon çdo bisedë dhe e sheh çdo punë”. (El Muxhadele:1)Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anor të cilësisë së Zotit SEM’Ë (Dëgjon)? BESAR (SHIKON) Sikurse Zoti i Lartëmadhëruar dëgjon gjithçka ai sheh gjithçka. Zoti iLartëmadhëruar sheh edhe në errësirat më të thella ku nuk mund të sheh askush.Zotit të Lartëmadhëruar nuk i nevojitet drita për të parë, apo teleskop osemikroskop për të vërejtur gjërat e imta apo të largëta. Kur shkoi Musa a.s. me vëllaun e tij Harunin te Firauni, ata u frikësuan sendoshta do t‟ju ndodhë ndonjë e keqe, por Zoti i Madhëruar u tha:“Mos u frikësoni, Unë jam me ju gjithashtu: Ndëgjoj dhe shoh”. (TaHa:46) Nëse të gjithë njerëzit dhe të gjitha gjallesat, organizohen që së bashku tëshohin tërësinë e tokës nuk munden me përfshi.Për këtë arsye mirësi (IHSAN) quhet me adhuru Allahun sikur që e sheh Atë, psenëse ti nuk e sheh, Ai (Allahu) të sheh ty. Fëmijë të dashur kështu na ka mësuar mësuesi i njerëzimit Muhamedi a.s.Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anor për cilësinë e Zotit El-Besar (Shikon)?20
  • 21. MELAQET E ZOTIT 2 IRADE (I VULLNETSHËM) Të gjitha pemët dhe perimet rriten, zhvillohen dhe japin fryte prejelementeve të njejta. Të gjitha kanë: një ajër, një tokë një ujë dhe të gjitha thithinelementet e njëjta të tokës si Karbonin, oksigjenin, hidrogjenin, azotin, fosforin,qibritin, magneziumin, hekurin. Mirëpo kur të shohim molla e ëmbël, limoni ethartë, ndërsa barishta e idhët. Në anën tjetër therra të therron, ndërsa pambuku ibutë. Gruri sjell miellin ndërsa lulja e diellit tlynin (yndyrën). Të gjitha këto dëshmojnë për dëshirën dhe vullnetin (IRADE) të Allahut;se Ai cakton ligjet, rregullon çështjet, frymëzon si don dhe kur të dëshiron. Kjocilësi apsolute nuk i takon askujt tjetër përpos Allahut xh.sh. E nëse Ai dëshirontë gjitha mund t‟i ndryshon.“Zoti yt vërtetë vepron si dëshiron dhe çka dëshiron”. El Hudë:107“Zoti yt krijon çka dëshiron dhe zgjedhë. Ju dhe çdo kush tjetër nuk kazgjedhje”. El Kasas:68Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anorë për cilësinë e Zotit se EL-IRADE? KUDRET (I PLOTFUQISHËM) E tërë gjithësia dhe çdo send që lëvizë, qarkullon ose nuk lëvizë është mefuqinë (KUDRETIN) e Allahut xh.sh. Fara e grurit e dobët e cila prej tokeshpërthen dhe rritet, rritet me plotfuqinë (KUDRETIN) e Allahut xh.sh. Erërat të cilat puhitin, dhe retë të cilat lëvizin, lëvizin me plotfuqinë eAllahut xh.sh. Lumenjtë të cilët qarkullojnë dhe valët e detit të cilat valojnë, tëgjitha janë prej plotfuqisë (KUDRETIT) të Allahut xh.sh. Edhe planetet e yjet nëqiell të cilat lundrojnë në horizont dhe në gjithësi, lundrojnë me plotfuqinë(KUDRETIN) E Allahut xh.sh. Sepse Ai ka mundësi-plotfuqi mbi çdo send. Për këtë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an na ka mësuar t‟i themi Atij: “Ti (O Zot) vërtetë ke mundësi dhe plotfuqi (KADIRË) mbi çdosend”. Et Tahrimë:8Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anorë për cilësinë e Zotit EL-KUDRET? 21
  • 22. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KELAM “FLET ME TË FOLURIT E TIJ HYJNOR” Të folurit është mjet i sqarimit të qështjeve.Të folurit e Krijuesit nuk i gjason të folurit të krijesave të cilat burojnë prejbuzëve, gjuhës,fytit dhe dhëmbëve. Por të folurit e Zotit është cilësi e posaqmeme të cilën Zoti i Lartëmadhëruar u ka folur melaqeve, krijesave e gjithçka ka nëqiellëra e në tokë.Për këtë Zoti i Lartëmadhëruar thotë: “Thuaj: Sikur deti të jetë ngjyrë për t‟i shkruar fjalët e Zotit tim do tëshpenzohej ngjyra e nuk do të shpenzoheshin fjalët e Zotit tim edhe nëseprap sjellim ngjyrë sa ka deti”. El Kehf:109Në një ajet tjetër thotë Zoti i Lartëmadhëruar: “Sikurse çka ka në tokë prej lisave të ishin lapsa dhe detit mejabashkangjitë edhe shtat detëra të tjerë, prapseprap fjalët e Allahut nukshpenzohen. Vërtet Ai është i Fuqishëm dhe i Urtë”.Lukman:27 Zoti i Lartëmadhëruar ka folur me Musa a.s., ka folur me Xhibrilin, e do tëflas edhe me besimtarët në ditën e Kijametit. Ndërsa në këtë botë të folurit eZotit me robërit e Tij e ka plotësu në Kur‟anin Fisnik ku thotë: “Dhe u plotësua fjala e Zotit tënd e vërtetë dhe e drejtë, nuk mundaskush t‟i ndryshojë fjalët e Tij, se Ai Dëgjon dhe është i Dijshëm”.Pyetje: 1. Trego argumentin Kur’anorë për cilësinë e Zotit EL-KELAM?22
  • 23. MELAQET E ZOTIT 2 TEVHID ESMA “NJËSIMI I ZOTIT NË EMRA”Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: “Allahu i ka emrat më të bukur, Thirreni me ato emra”.Poashtu edhe Muhamedi a.s. thotë: “Allahu i ka 99 emra. Kush i mëson dhe është i bindur, do të hyjë në xhenet”. (Mutefikun alejhi)Emrat e bukur të Allahut janë:ALLAH Emër i përveçëm i Zotit xh.sh.ERR-RRAHMAN Veçori e posaqme e Allahut i cili mëshiron në këtë botë në përgjithësi - besimtarët dhe pabesimtarëtERR-RRAHIMË Veçori e posaqme e Allahut i Cili mëshiron posaqërisht vetëm besimtarët në këtë botë dhe në botën tjetër.EL-MELIK Ai sundon me pozitën e Tij si dëshiron.EL-KUDDUS Ai është i pastërt dhe larg ndaj çdo të mete apo mangësie.ES-SELAM Ai është që jep paqë për krjesat.EL-MUËMIN Ai është besnik në premtimet e Tija për shpërblimin e besimtarëve dhe dënimin e pabesimtarëve.EL-MUHEJMIN Ai mbizotëron në mënyrë absolute çdo gjë.EL-„AZIZË Ai është i plotfuqishëm , gjithmonë Triumfues dhe çdo gjë i nënshtrohet vetëm Atij.EL-XHEBBAR Ai është i gjithëfuqishëm dhe me përpikëri i ekzekuton dhe i realizon qështjet e Tij.EL-MUTEKEBBIR Ai është i Madhërishmi.EL-HALIK Ai është që ka krijuar të gjitha krijesat.EL-BARI Ai është që ka krijuar çdo gjë prej asgjëje, dhe çdo send e ka zanafillën te Ai.EL-MUSAVVIR Ai është që secilit ia ka dhënë formën, figurën dhe veçoritë me u dalluar prej të tjerëve. Ai ka formësu me dëshirën eTij të gjitha krijesat.EL-GAFFAR Ai është që falë vazhdimisht dhe pandërprerë.EL-KAHHAR Me fuqinë e Tij, Ai mbizotron dhe mposhtë çdo send dhe sundon në mënyrë absolute. 23
  • 24. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLEL-VEHHAB Ai ju jep të gjitha të mirat robërve të Tij. Ai është bujarë, Ai dhuron çdo begati për të cilën kanë nevojë robërit e Tij.ERR-RREZAK Ai furnizon të gjitha krijesat me çdo gjë çka u nevojitet atyre.EL-FETTAH Ai qliron çdo gjë, Ai zgjedhë çdo qështje dhe Ai sundon gjithçka.EL-„ALIMË Ai është i gjithëditur.EL-KABID Ai është që furnizimin e ka në dorëne Tij dhe ia ngushton kujt dëshiron.EL-BASIT Ai është që furnizimin e ka në dorëne Tij dhe ia zgjeron kujt dëshiron.EL-HAFID Ai është që kriminelët dhe të padrejtit i përul dhe i nënshtron.ERR-RRAFI‟Ë Ai është që i ngritë në pozita të merituara besimtarët dhe të drejtët.EL-MU‟IZ Ai është i robërve të Tij, u jep nderë dhe krenari.EL-MUDHIL Ai është që kë të don e përul dhe e degradonES-SEMI‟Ë - Ai është që ndëgjon pakufi.EL-BASIRË Ai është që sheh gjithçka.EL-HAKEM Ai gjykon me drejtësi në mes të robërve.EL-„ADL Ai është i drejti absolut.EL-LETIFË Ai është i butë ndaj robërve të Tij.EL-HABIRË Ai është i informuar në përpikëri për të gjitha qështjet.EL-HALIMË Ai nuk shpejton në denim, por denon në kohën qe e cakton Ai vet.EL-ADHIMË Ai është më Madhështori.EL-GAFURË Ai i cili falë robërit e Tij për gabimet e bëra.ESH-SHEKURË Ai është Mirënjohës dhe i shpërblen besimtarët kur e falënderojnë.EL-„ALIJJ - Ai është më i Larti.EL-KEBIRË - Ai është më i Madh sa që mendja e njeriut nuk mund ta paramendojë sa është i Madh.EL-HAFIDHË - Ai është Ruajtës absolut sa që Atij asgjë nuk mund t‟i shpëtojë kurrë.EL-MUKITË - Ai di gjithçka për krijesat.EL-HASIBË - Ai llogaritë çka kanë nevojë robërit e Tij dhe ujep çka kanë nevojë.EL-XHELILË - Ai është më Fisniku dhe më i Nderuari.EL-KERIMË - Ai është më Bujari dhe më Fisniku24
  • 25. MELAQET E ZOTIT 2ERR-RREKIBË - Ai vigjilon çdo gjë dhe nuk mund t‟i mungojë asgjë.EL-MUXHIBË - Ai i pranon lutjet e robërve të Tij.EL-VASI‟Ë - Ai është Gjithëpërfshirës dhe i zgjeron me furnizimin e Tij të gjitha krijesat.EL-HAKIMË - Ai është i Urtë i Ditur dhe Qeverisë me urtësi.EL-VEDUDË - Ai ju do të mirën robërve të Tij dhe ju sjellë të mira.EL-MEXHIDË - Ai i cili meriton kulminacionin e çdo Lavdërimi dhe Madhërimi.EL-BA‟ITH - Ai i cili i ringjallë krijesat pas vdekjes së tyre.ESH-SHEHIDË - Dituria e Tij është e pakufishme dhe Ai është Dëshmitarë i çdo çështje.EL-HAKK - Ai është i Vërteti dhe i Pamohueshmi.EL-VEKILË - Ai përkujdeset për furnizimin e robërve të Tij dhe të gjitha krijesave.EL-KAVIJJ - Ai ka fortësi dhe fuqi absolute.EL-METINË - Ai është i fortë dhe i pathyeshëm.EL-VELIJJ - Ai ka në brojtjen e Tij gjithçka.EL-HAMIDË - Ai meriton Lavdërim e Falenderim gjithmonë.EL-MUHSI - Ai është njohës i përpiktë i çdo çështjeje.EL-MUBDI - Ai ka krijuar gjithçka prej asgjëje dhe zanafilla e gjithçkaje është prej Tij.EL-MU‟IDË - Ai i rikrijon gjërat pasi të humbin dhe të zhduken.EL-MUHJI - Ai ju ka dhënë jetë çdo gjallese.EL-MUMITË - Ai ua merr jetën çdo gjallese.EL-HAJJ - Ai ka gjallërinë dhe jetë absolute.EL-KAJJUMË - Ai është i përjetshmi dhe i përgjithmonshmiEL-VAXHID - Ai është i pavarur dhe çdo gjë varet prej Tij.EL-MAXHID - Ai është i vetmi që meriton lavdata.EL-VAHID - Ai është i vetmi, nuk ka zot tjetër pos Tij.ES-SAMED - Vetëm Atij i mbështetet gjithçka, dhe vetëm Ai mbron dhe ka në kompetencën e Tij gjithçka.EL-KADIR - Ai ka mundësi dhe fuqi absolute.EL-MUKTEDIR - Ai është i fuqishëm mbi gjithçka.EL-MUKADDIM - Ai gradon cilin të dojë.EL-MUEHHIR - Ai degradon cilin të dojë.EL-EVVEL - Ai është i pari pa fillim.EL-AHIR - Ai është i fundit pa mbarim.EDH-DHAHIR - Ai është i dukshëm me veprat e Tij. 25
  • 26. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLEL-BATIN - Ai është i padukshëm.EL-VALIJ - Ai është Sundimtarë dhe Udhëheqës absolut.EL-MUTE‟ALI - Ai është i Gjithëlartësuari.EL-BERR - Ai bën dobi të pandërprerë dhe jep të mira të shumta dhe të panumërta.ET-TEVVAB - Ai i pranon tevbet dhe fal gabimet.EL-MUNTEKIM - Ai me meritë ndëshkon ndëshkimtarët.EL-AFUVV - Ai falë gabimet dhe nuk dënon atë i cili nuk meriton dënimin.ERR-RREUFË - Ai është i butë dhe i mëshirshëm ndaj robërve të Tij. Ai është i dhimbshëm ndaj robërve të Tij.MALIKUL MULK- Ai është Sundimtarë absolut.DHUL XHELALI VEL Ai është specifik me cilësitë e Tij madhështore dheIKRAM - është i përsosur . Vetëm Atij i takojnë nderimet.EL-MUKSIT - Ai është i drejtë në gjykim.EL-XHAMI‟Ë - Ai është që i tubon krijesat në ditën e Kijametit.EL-GANIJ - Ai është i pavarur dhe çdo gjë varet prej Tij.EL-MUGNI - Ai i jep pasuri kujt të dojë.EL-MANI‟Ë - Ai pengon kur të dojë dhe çka të dojë.ED-DARRË - Ai i dëmton të padrejtit dhe të padëgjueshmit.EN-NAFI‟Ë - Ai i bën dobi të drejtëve dhe të dëgjueshmëve.EN-NURË - Ai udhëzon në dritë të vërtetë.EL-HADI - Ai udhëzon në rrugë të drejtë dhe të dobishmeEL-BEDI‟Ë - Ai i ka shpikur krijesat dhe i ka krijuar.EL-BAKI - Ai është i përhershëm pambarim.EL-VARITH - Pasi të shkatërrohen dhe të zhduken krijesat Ai trashëgon gjithçka.ERR-RRESHIDË - Ai shpie në rrugë të dobishme.ES-SABURË - Ai është durimtarë dhe të padëgjueshmit i dënon në kohë të caktuar.Pyetje: 1. Trego numrin e emrave të Allahut sipas hadithit të Muhamedit a.s.? 2. Përmendi 20 emra prej emrave të Zotit?26
  • 27. MELAQET E ZOTIT 2 AI ËSHTË ALLAHU I CILI NUK KA SHOK AS RIVAL NUK ËSHTË I LINDUR DHE NUK KA LINDË NUK I NGJASON ASGJË ATIJ KRIJUESI I ÇDO SENDI KA MUNDËSI PËR GJITHÇKA ÇOFTË I LARTËSUAR NA SHEH E NE NUK E SHOHIM TË TIJ JANË GJITHÇKA KA NË QIEJ DHE NË TOKË FALË GABIMET PRANON TEVBEN POR EDHE DËNON ASHPËR AI NA KA KRIJUAR NA FURNIZON NA KA DHËNË JETËN NA BËNË TË VDESIM CILINDO E FURNIZON PAKUFI NUK ADHUROJ ASKËND POS TIJ. 27
  • 28. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL EBU HANIFJA DHE ATEISTI Një ditë prej ditëve një ateist shkon te Halifja i muslimanëve dhe i thotëme guxim se ai është ateist dhe ai dëshiron të bisedojë me dijetarë për ta bindur,sepse ai mendonte se nuk ka Zot. Halifja heshti pak kohë dhe mendoi në vehte: Nëse e mbytë do të thonënjerëzit – ja nuk kanë qenë në gjendje me diskutu për ta bindur dhe për atë e kambytur. Kështu e thirri ministrin e i tha: Shko thirre Ebu Hanifen. Pas një kohe arriti Ebu Hanifja. Halifja i tregoi për ateistin dhe i tha që tëbisedojë me të dhe ta bindë atë për ekzistimin e Zotit. Ebu Hanifja i tha Hlifes : Unë do t‟i sjelli ateistit argumente për ekzistimine Zotit por nëse më lejoni pak kohë që të shkoj në një vend se e kam një punë përta kryer pa tjetër dhe shumë shpejtë do të kthehem.Halifja e lejoi dhe shkoi. Koha kaloi, Ebu Hnifja u vonua shumë ndërsa ateisti me kryelartësi i thaHalifes: Më lejoni edhe mua të shkoj pse Ebu Hanifja iku dhe nuk do të kthehet,sepse ai nuk ka argument për të më bindur. Dhe posa u nis ateisti në drejtim të derës për të shuar kur hyri Ebu Hanifjadhe kërkoi falje për vonesën dhe u tregoi atyre se gjat rrugës kishte për ta kaluarnjë lum, mirëpo nuk kishte anije dhe është ulur buz lumit për të pritur mos pokalon ndonjë anije dhe kishte pritur shumë derisa befasisht e kishte parë EbuHanifja një çështje të quditshme. Kishte parë dërrasat se si vetvetiu bashkoheshinnë mes veti në lum, ndërsa gozhdat fluturonin dhe i gozhdonin dhe i përforconindërrasat dhe çekiçi vetvetiu shkonte dhe i mëshonte secilës gozhdë. Kështuderisa barka u ndërtu dhe pa askend mu afura buz lumit ku isha unë për të hypur. Qeshi me të madhe ateisti dhe tha: Kjo është e pamundur, kjo është epavërtetë, ti je i çmendur nuk të beson askush. Po si është e mundur që gozhdattë fluturojnë në ajër dhe dërrasat me u bashkuar në ujë vetvetiu dhe me u ndërtubarka.Ebu Hanifja buzëqeshi dhe i tha: Pasi që një barkë e vogël nuk mund të ndërtohetpa ndërtuesin e saj dhe nuk beson askush, atëherë, si mund të besohet që kjogjithësi me gjithëçka ka si : toka, qielli, dielli, hëna, planetettë gjitha janë krijuarvetvetiu dhe nuk i ka kriuar askush!? Ateisti uli kokën pastaj tha: Ke thënë të vërtetën. Kjo gjithsesi, patjetër kaka krijuesin i cili e ka kriuar dhe e ka programuar, e ai është Zoti xh.sh.28
  • 29. MELAQET E ZOTIT 2 MËSUESI PA MEND Na ishte në një shkollë një musues. Ai nuk besonte në ekzistimin e Zotit.Një ditë prej ditëve mësuesi hyri në klasë dhe i pyeti nxënësit: - A më shihni? - Po, të shohim – i thanë nxënësit. - Pra unë ekzistoj. Pastaj pyeti. - A e shihni dërrasën e zezë? - Po iu përgjigjën nxënësit. - Pra edhe dërrasa e zezë ekziston. - A i shihni bankat? - Po i shohim bankat. - Pra edhe bankat ekzistojnë.Pastaj i pyeti: - A e shihni Zotin? - Jo i përgjigjën nxënësit. - Atëherë, ku është Zoti pasi ne nuk e shohim?Njëri prej nxënësve i cili i shte i zgjuar ungrit në këmbë dhe i pyeti nxënësit: - A e shihni mendjen e mësuesit? - Jo iu përgjigjën nxënësat. - Atëherë mësuesi nuk paska mend! MËSUESI I MENQUR Mësuesi i mençur i mori katër molla dhe i shpërndau në katër nxënës dheu tha: Merrini mollët dhe shkoni në ndonjë vend ku nuk ju sheh askush. - I pari shkoi dhe e ngrëri mollën nën shtrat. - I dyti shkoi dhe e ngrëri mollën pas dollapit. - I treti shkoi në dhomë dhe e mbyll derën me qelës dhe e ngrëri i vetmuar në dhomë. - I katërti u kthye me mollë në dorë dhe i tha mësuesit: “Nuk munda të gjej vend ku nuk më sheh askush, pse më sheh Allahu. - Mësuesi e falenderoi nxënësin dhe e shpërbleu për provimin e dhënë dhe u tha nxënësëve tjerë: - Ju kam thënë që ta hani mollën ku nuk ju sheh askush. Po pse nuk e ditët se Allahu ju sheh juve gjithmonë në çdo kohë dhe në çdo vend? 29
  • 30. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL BIJA E MENÇUR Halifja i muslimanëve Omeri r.a. një natë prej netëve ecte nëpër rrugë përt‟i shiku nevojat e muslimanëve. Kur papritmas e ndëgjon zërin e një nëne duke ithënë bijes së saj: Shko sjell ujë që ta përziejmë me qumësht, që të kemi sasi mëtë madhe të qumështit për ta shitur në treg. Mirëpo e bija nuk e dëgjoi. Nëna i tha bijës: Po Halifja nuk na sheh në këtë natë.Bija ju përgjigj: Nëse Omeri nuk na sheh, atëherë Allahu ëahtë Ai i cili na sheh. Omeri u gëzua me këtë përgjigjeje të vajzës besimtare e sinqert dhe emartoi me birin e tij. BILALLI r.a. Shoku i Muhamedit a.s. Bilalli r.a. ishte rob i Umeje bin Halefit kur e kapranu islamin. Kur dëgjoi idhujtari Umej bin Halef se robi i tij është bërë musliman katentuar me e larguar prej besimit por nuk ia ka arritur qëllimit. Për këtë arsye e merr Bilallin r.a. dhe e dërgon në shkretëtirë në mes tëditës, kur dielli përcëllonte. Aty e zdesh lakuriq dhe i vendosë gurë të mëdhenjënë trupin e tij dhe e torturon pa mëshirë. Mirëpo imani i Bilallit vetëm sa shtohejdhe me guxim të madh pandërprerë thonte: Allahu është Një, Allahu është Një, Allahu është Një. Dhe kështu në mes të shkretëtirës, në mes të ditës nuk dorëzohej derisa ebleu shoku i Muhamedit a.s. – Ebu Bekri Sidiki dhe e liroi. Pastaj Bilalli është bërë Muezini i parë në islam.30
  • 31. MELAQET E ZOTIT 2 IMANI – BESIMI NË ZOTINMuhamedi a.s. ka thënë: “Kush thotë LA ILAHE IL-LALLAH do të hyjë në xhenet”. Kjo fjalë është fjala më madhështore që ekziston.Shahadeti, i cili tregon njësimin e Zotit, është shkalla më e larta e imanit dhe degamë specifike.Muhamedi a.s. ka thënë: “Imani i ka gjashtëdhjetë e disa degë më e larta është fjala LA ILAHE IL-LALLAH”.Me këtë fjalë hynë në islam. Shahadeti është shart i islamit dhe rukn i tij. Tani do t‟i përmendim edhe degët tjera të imanit:1. Maturia në shpenzim 25. Kërkimi i diturisë2. Mbrojtja e pasurisë 26. Përhapja e diturisë3. Ndalimi i vetëvetes nga vrasja 27. Drejtësia4. Ndalimi i vetëvetes nga harami 28. Bëmirësia ndaj prindërve.5. Dashuria në emër të Allahut 29. Edukata e mirë.6. Urrejtja në emër të Allahut 30. Ndërlidhshmëria farefisnor7. Devotshmëria 31. Pajtimi mes njerëzve.8. Largimi i gjërave të dëmshme 32. Edukimi i fëmijëve.9. Largimi nga kufri 33. Me fitu ushqimin hallall.10. Falja e namazeve farze 34. Me shpenzu pasurinë në vende të lejuara.11. Zekati 35. Gëzimi për të mira.12. Haxhi 36. Ndalimi nga e keqja13. Agjinimi 37. Me iu përmbajtë ehli xhematit.14. I‟ëtikafi 38. Bashkimi në të mirë.15. Afrimi me besimtarë 39. Ndëgjimi i udhëheqësave.16. Largimi i ndyrësirave 40. Plotësimi i premtimit. nga rruga 41. Kefareti.17. Kënaqësia me caktimin e Zotit 42. Kryerja e akteve.18. Durimi 43. Dorëzimi i emaneteve.19. Mëshira 44. Xhihadi.20. Lutja 45. Ndërlidhshmëria.21. Turpërimi 46. Besimi në të dërguarit.22. Dashuria ndaj të dërguarit 47. Besimi në librat e Zotit.23. Rrespekti i të dërguarit a.s. 48. Besimi në melaqet e Zotit24. Liximi i Kur‟anit. 49. Besimi në caktimin e Zotit. 31
  • 32. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL50. Besimi në ditën e Gjykimit 63. Pastrimi truporë dhe shpirtërorë51. Modestia. 64. Ekzekutimi i ligjeve.52. Xhelozia 65. Rrespektimi i fqiut.53. Fisnikëria. 66. Kthyerja e selamit.54. Rrespektimi i të madhit. 67. Vizita e të sëmuarit.55. Me dëshirue për tjetrin çka 68. Rrespektimi i mikut. dëshiron për veten. 69. Përshëndetja e të teshurit.56. Me e dashur Allahun. 70. Me i largu të këqijat të cilati57. Frika ndaj Zotit. pengojnë njerëzit58. Shpresa në Zotin. 71.Sjellja e mirë ndaj fëmijëve59. Mbështetja në Zotin. 72. Fshehja e gabimeve.60. Falënderimi për të mirat e Zotit. 73. Lutja për të vdekurit.61. Përkujtimi i Zotit.62. Ruajtja e gjuhës..32
  • 33. MELAQET E ZOTIT 2 SURETUL - IHLAS BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM KUL HUVALLAHU EHAD ALLAHU SAMED LEM JELID VE LEM JULED VELEM JEKUN LEHU KUFUVEN EHAD “Thuaj: Ai, All-llahu është Një! All-llahu është Ai të Cilit çdo krijesë idrejtohet (i mbështetet) për çdo nevojë. As s‟ka lindur kë, as nuk është ilindur. Dhe me Atë askush nuk i është e barabartë”. (Suretul – Ihlas:1-4) 33
  • 34. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL AJETUL KURSIJA BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM ALLAHU LA ILAHE IL-LA HUVE EL HAJJUL KAJJUME LA TEËHUDHUHU SINETUN VE LA NEVM LEHU MA FIS-SEMAVATI VE MA FIL ERD MEN DHEL-LEDHI JESHFEU INDEHU IL-LA BI IDHNIHI JEA‟LEMU MA BEJNE EJDIHIM VE MA HALFEHUM VE LA JUHITUNE BISHEJ IN MIN ILMIHI IL-LA BIMA SHAE VESIA KURSIJJUHUS SEMAVATI VEL ERD VE LA JEUDUHU HIFDHUHUMA VE HUVEL ALIJJUL ADHIMË. “Allahu është një, nuk ka zot tjetër përveç Atij. Ai është mbikëqyrës ipërhershëm dhe i përjetshëm. Atë nuk e kap as kotje as gjumë, gjithçka kanë qiej dhe në tokë është vetëm e Tij. Kush mund të ndërmjetësojë tek Ai,pos me lejën e Tij, e di të tashmen që është pranë tyre dhe të ardhmen, ngaajo që Ai di, tjerët dinë vetëm aq sa Ai ka dëshiruar, Kursija e Tij (dija-sundimi) përfshinë qiejt dhe tokën, kujdesi i Tij ndaj të dyjave, nuk i vjenrëndë, Ai është më i larti, më i madhi”. (Suretul – Bekare:255)34
  • 35. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani MELAQET E ZOTIT 2 Planprogrami i muslimanit të vogël 35
  • 36. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL36
  • 37. MELAQET E ZOTIT 2 BESIMI NË MELAQET E ZOTIT Muslimani i ndëgjon, i beson dhe i vërteton fjalët e Zotit tëMadhëruar. Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: “Ka besuar i dërguari ç‟ka i ka zbritur prej Zotit të tij. Të gjithë(pejgamberët edhe besimtarët) kanë besuar Allahun dhe në melaqet e Tij”. Besimi në melaqet e Zotit nënkupton: Se melaqet ekzistojnë, janë të krijuaraprej drite, nuk hanë, nuk pinë, nuk martohen, pra besimtari vërteton ekzistencëne tyre si krijesa të Allahut, siç tregon Kur‟ani vlerën, qëllimin dhe rëndësinë etyre. E kanë pyetur Muhamedin a.s.: Çka është Imani? Muhamedi a.s. është përgjigjur: Me besu në Allahun në melaqet e Tij librat e Tij në pejgamberët e Tij.Pyetje:1. Çka nënkupton besimi në melaqet e Zotit?2. Si është përgjigjur Muhamedi a.s. kur e kanë pyetur për Imanin? 37
  • 38. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL CILËSITË E MELAQEVE Melaqet kanë cilësi të posaqme me të cilat dallohen prej krijesave tjera. Cilësitë e tyre janë: - Trupi i tyre është i krijuar prej drite, - Nuk hanë, e as nuk pinë, - Nuk flejnë, - Nuk martohen, - Nuk i kundërshtojnë kurrë urdhërat e Allahut, - Kanë krahë nga dy, nga tre apo nga katër, - E lavdërojnë dhe e përkujtojnë Allahun deri në Ditën e Kijametit, - Na shohin neve ndërsa ne nuk i shohim, - Janë të shpërndara në qiell dhe në tokë, - Të gjithë besojnë dhe nuk tregojnë kryelartësi, - Mund të paraqiten në forma të ndryshme. Pyetje: 1. Cilat janë cilësitë e melaqeve? 2. A na shohin melaqet? 3. Ku janë të shpërndara melaqet? 4. Si paraqiten melaqet? 5. A kanë melaqet forma të njejta?38
  • 39. MELAQET E ZOTIT 2 PUNËT E MELAQEVE Ka shumë lloje të melaqeve dhe numri tyre është shumë i madh.Zoti i Madhëruar për secilin lloj të melaqeve ka parapa (ka caktuar) punë tëveçantë. - Disa prej tyre i shenojnë dhe i regjistrojnë veprat e njerëzve, - Disa i ka autorizuar për rojtarë të Xhenetit dhe Xhehenemit, - Disa e mbajnë “Arshin” e madhë, - Disa sillen rrethe përqarkë “Arshit” të madhë, - Disa i mbrojnë njerëzit nga e keqja e shejtanëve dhe e xhinëve, - Ndonjëri e zbret “Vahjin” Librat prej Zotit të Madhëruar te pejgamberët, - Ndonjëri është i autorizuar me zbritë furnizimin (rizkun) prej qiellit, - Disa e lavdërojnë Allahun pa ndërpre ditë e natë, - Ndonjëri prej tyre do t‟i fryejë “Surit” në Ditën e Gjykimit, - Disa prej tyre janë të autorizuara për erërat dhe mjegullat, - Disa janë të autorizuara për marrjen e shpirtërave, - Disa janë të autorizuara me bë dua, dhe me kërku falje për besimtarët, - Disa janë të autorizuara për mbikqyrjen e kodrave. Secili e kryen detyrën ashtu siç ia ka caktuar Zoti i Madhëruar, i kryejnëdetyrat me përpikëri dhe nuk kundërshtojnë.Pyetje: 1. A është i njohur numri i melaqeve? 2. Cilat janë punët e melaqeve? 3. Si i kryejnë detyrat melaqet? 39
  • 40. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQET E DALLUARA Zoti i Madhëruar ka vlerësu disa melaqe më shumë se melaqet e tjera ashtusiç i ka vlerësu disa pejgamber më shumë se pejgamberët e tjerë.Allahu e vlerëson kë të donë Ai.Pra prej të gjitha melaqeve Zoti i ka dalluar katër melaqe, e ato janë: 1. Xhibrili 2. Mikaili 3. Melekul mevt 4. Israfili Zoti i Madhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Kush mundet me qenë armik i Xhibrilit deri sa ai ta ka zbriturKur‟anin në zemrën tënde që ishte dëshmues dhe vërtetues i asaj çka kazbritur më parë dhe udhëzues e gjithashtu edhe përgëzues i besimtarëve.Kush është armik i Allahut, i melaqeve të Tij, i Xhibrilit i Mikailit (ai ështëpabesim) dhe pa kurrëfarë dyshimi Allahu është armik i mosbesimtarëve”. El – Bekare 97, 98. Pastaj prej këtyre katër melaqeve të rëndësishme Zoti e ka vlerësu më sëshumti Xhibrilin. Pyetje: 1. Cilat melaqe i ka dalluar Zoti i Madhëruar nga melaqet tjera? 2. Çka thotë Zoti i Madhëruar për Xhebrailin? 3. Çka thotë Zoti i Madhëruar për ata të cilët janë armiq të melaqeve?40
  • 41. MELAQET E ZOTIT 2 ERR-RUHUL EMINË Ruhul Eminë apo “Shpirti Besnik” është emër i melaqes Xhibril. Xhibrili është imam i melaqeve. Xhibrili i ka zbritur të gjitha librat qiellor tepejgamberët, pra Xhibrili ia ka zbritur Vahjin secilit në kohën e tij, për popullin etij për t‟i plotësuar nevojat e secilit popull. Muhamedi a.s. Xhibrilin e ka parë në forma të ndryshme. Nuk është për tu habitur pse melaqet paraqiten në forma të ndryshme. Njëherë i Dërguari a.s. ka kërkuar për ta parë në formën e tij të vërtetëhyjnore! Me lejën e Allahut, Muhamedi a.s. e ka parë: se si krahët e Xhibrilit të shtrirëgjerë e gjatë në horizontin e gjërë gati sa i ka përfshirë lindje e perendim. Herën tjetër e ka parë në Natën e Miraxhit në Sidretul Munteha. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟anin Fisnik: “E ka parë edhe herën tjetër. Në Sidretul Munteha”. Pra Xhibrili pasi që ia ka zbritur Kur‟anin Muhamedit a.s. si dhe çdo shpalljepejgamberëve tjerë e meriton të quhet “RUHUL EMINË” apo Shpirti Besnik. Të mësojmë edhe ne prej Xhibrilit besnikërinë dhe të gjitha detyrat tona t‟ikryejmë me përpikëri dhe me besnikëri.Pyetje: 1. Kush është Ruhul Eminë? 2. Kush është Xhibrili? 3. Çka ka zbritur nga qielli Xhibrili? 4. A e ka parë Muhamedi a.s. Xhibrilin? 5. Çka duhet të mësojmë nga Xhibrili? 41
  • 42. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQJA E RISKUT (Furnizimit) Secili njeri e ka të caktuar sa i nevojitet furnizimi gjatë jetës së tij.Këtë “risk” apo furnizim e ka regjistruar dhe e ka shënuar Mikaili në momentine lindjes së secilit njeri, pse për këtë e ka autorizuar Zoti i Madhëruar. Na tregon shoku i Muhamedit a.s. Ibni Mes‟udi se Muhamedi a.s. kathënë: “Secilit prej juve formimi i embrionit në barkun e nënës vjen me fazën eparë për katërdhjetë ditë bëhet farë embrioni, pastaj për katërdhjetë ditë tjerabëhet gjak, pastaj katërdhjetë ditë tjera bëhet mish, pastaj dërgohet një melek iajep Shpirtin dhe urdhërohet për katër çështje: - për regjistrimin, shënimin e riskut apo furnizimit, - për caktimin e exhelit, jetës së tij, - për caktimin e veprimtarisë së tij dhe - për caktimin se a do të jetë besimtarë apo pabesimtarë (fatkeqë) Pyetje: 1. Kush e ka të regjistruar “Rizkun” apo furnizimin? 2. Kur meleku ia jep shpirtin (fëmiut në barkun e nënës) çka është i urdhëruar që të regjistrojë?42
  • 43. MELAQET E ZOTIT 2 ISRAFILI Meleku fisnik Israfili është melaqja e cila do t‟i fryejë “SURIT” kur tëndodhë Dita e Kijametit pastaj do t‟i fryejë herën tjetër dhe njerëzit ngriten ngavarret për të dhënë llogari për veprat e tyre. Thotë Zoti i Madhëruar: “Pastaj i fryhet “SURIT” herën tjetër dhe menjëherë të gjithë ata(njerëzit) në këmbë presin (urdhërin e Zotit për tu gjykuar për veprat e tyre). (El-Zumer 68) Muhamedi a.s. ua përkujtonte shokëve të tij këtë melaqe fisnike dhe utregonte për qështjen e tij dhe pë detyrën e tij. Një ditë derisa ishte ulur u tha shokëve të tij: “Si do të jetë puna me ju atë ditë derisa melaqja e ka pregaditur “SURIN”i ka hapur krahët dhe është pregaditur me e ndëgju urdhërin e Zotit dhe pret me ifry SURIT”. Shokët thanë: “Na mjafton Allahu. Ai është mbrojtësi më i mirë. VetëmAllahut i mbështetemi”. Vazhdimisht të themi: “HASBUNALLAHU VE NIË‟MEL VEKIL dhe„ALALL-LLAHI TEVEKKELNA” që në gjuhën shqipe dmth.: “Na mjaftonAllahu, Ai është mbrojtësi më i mirë, vetëm Allahut i mbështetemi. Këto dy fjali janë armët më të forta për tu siguruar nga trishtimi i fryerjessë “SURIT” në Ditën e Kijametit.Pyetje: 6. Kush është meleku Israfil? 7. Çka i thanë shokët Muhamedit a.s. kur i tregoi për “SURIN”? 8. Cilat fjalë janë armët më të forta për t’u siguruar nga trishtimi i SURIT? 43
  • 44. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQJA E AUTORIZUAR PËR MARRJEN E SHPIRTËRAVE Melaqja e autorizuar për marrjen e shpirtërave quhet “MELEKULMEVT” për këtë arsye kjo melaqe ka rëndësi të madhe dhe është melaqe fisnike. Thotë Zoti i Madhëruar: “Thuaj u bënë që të vdisni Melaqja e marrjes së shpirtërave i ciliështë i autorizuar për ju (që tua marrë shpirtin)”. Es-Sexhde 11 MELKUL MEVTI i ka ndihmëtarët e vet të cilët i ndihmojnë në kryerjen edetyrës, këtë na e tregon Zoti i Madhëruar në Kur‟anin fisnik: “Dhe, Ai (Allahu) është i fuqishëm mbi robërit e Tij dhe gjithashtu udërgon mbrojtës deri në momentin kur ndonjërit prej juve i vjen vdekja, iamarrin shpirtin të dërguarit Tanë e ata nuk bëjnë kurrëfarë lëshimi”. El-En‟am 61 Besimtarit Melekul Mevti i vjenë në formë tëmirë, me erë të mirë, merroba të bardha dhe e përgëzon me kënaqësinë e Allahut dhe i tregon se edhe aido të jetë i kënaqur me Allahun. Pabesimtarit Melekul Mevti i vjen në formë të trishtueshme dhe elajmëron për moskënaqësinë e Allahut dhe denimin të cilin do ta përjetojë. Melekul Mevti ka fuqi të madhe, për këtë arsye i merr shpirtërat nëmomentin e caktuar ashtu siq është i autorizuar. Kur është pyetur Ibni Abasi: “Nëse një njeri vdes në lindje e tjetri nëperendim në të njejtën kohë, atëherë si është e mundur që Melekul Mevti me jamarrë shpirtërat menjëherë”? Ibni Abasi thotë: “Fuqia e Melekul Mevtit për lindje a perendim dritë eerrësirë, tokë e detë është sikur njeriu i cili ka tavolinën (tryezën) përpara dheçka dëshiron, si dëshiron dhe kur të dojë merrë”. Melekul Mevti është melaqe fisnike, ai ka autorizim prej Zotit, ai nuk kagabim pse i merr shpirtërat. Ne duhet ta rrespektojmë emrin e tij sepse MelekulMevti nuk na shkurton jetën, nuk na e pengon furnizimin por vetëm i kryenurdhërat.Pyetje: 2. Cila është melaqja e cila i merr shpirtërat? 3. Si i vjen Melekul Mevti besimtarit? 4. Si i vjen Melekul Mevti pabesimtarit?44
  • 45. MELAQET E ZOTIT 2 MBIKËQYRËSI I XHENETIT DHE I XHEHENEMIT Secili nga ne e dëshiron Xhenetin, shpresojmë në Allahun që të na bëjëprej banorëve të Xhenetit. Secili nga ne frikësohet nga Xhehenemi, prandaj e lusim Allahun që të nalargojë prej atij denimi. Zoti i Madhëruar ka autorizuar për Xhenet dhe për Xhehenem poashtumbikëqyrës. Melaqja e autorizuar për Xhenet është “RIDVANI” e ai i ka edhendihmësit e tij, ata i përgëzojnë dhe i urojnë besimtarët dhe besimtaret,muslimanët dhe muslimanet kur të hynë në Xhenet. Thotë Zoti i Madhëruar: “Nuk i pikëllon ata (besimtarët) trishtimi i madh por i takojnëmelaqet e u thonë: Kjo është dita e cila iu është premtuar juve”. Thotë Zoti i Madhëruar: “Melaqet u hynë atyre nga secila derë, e u thonë: ”Selamun alejkum”për atë që keni duruar. Nuk ka finalizim më të mirë se kjo, aty kavendbanime të mrekullueshme”. Rojtari i Xhenetit quhet RIDVAN.I pari i cili do ta hapë derën e Xhenetit është Muhamedi a.s. Thotë Enes bin Maliku se Muhamedi a.s. ka thënë: “Do t‟i afrohem derës së Xhenetit, do ta hapë, ndërsa rojtari thotë: Kushështë? Do të them: Muhamedi. Thotë rojtari: Për ty jam urdhëruar me të lejuarpër ta hapur këtë derë, e nuk mund që ta hapë askush para teje”. Zoti i Madhëruar rojtarin e Xhenetit e ka quajtur RIDVAN sepse ai është ikënaqur me banorët e xhenetit. Prandaj RIDVAN d.mth. i kënaqur. Ndihmësit e tij qëndrojnë para dyerve të Xhenetit dhe i thërrasinbesimtarët dhe besimtaret, muslimanët dhe muslimanet që të hynë në Xhenetmvarësisht prej veprave të tyre: Kush falë namaz thirret nga dera e namazit. Kush ka bërë xhihad thirret nga dera e xhihadit. Kush ka agjëruar thirret nga dera e agjërimit (Rejan). Kush ka dhënë sadak thirret nga dera e sadakës. Disa thirren nga të gjitha dyert e lartëpërmendura. Melaqja e autorizuar për mbikqyrjen e Xhehenemit quhet “MALIK”.Quhet kështu sepse kjo dmth. e ka përmbajtjen e të “fuqishmit (të fortit)”. Zoti iMadhëruar për t‟i ndëshkuar banorët e Xhehenemit Malikun e ka bërë të fortëdhe të fuqishëm. Ai i ka edhe ndihmësit dhe bashkëpunëtorët për t‟i denuarpabesimtarët. 45
  • 46. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Thotë Zoti i Madhëruar: “Mbi të (Xhehenem) mbikëqyrin nëntëmbëdhjetë. Ne mbikëqyrës tëzjarrit të Xhehenemit nuk kemi përcaktuar tjetër përpos melaqet. Dhenumrin e përcaktuar të tyre nuk e kemi bërë për asgjë tjetër vetëm se për t‟isprovuar (ndëshkuar) ata të cilët nuk besojnë”. Thotë Zoti i Madhëruar: “Mbi të (Xhehenem) janë melaqet e ashpra dhe të forta” Të këqinjët ndëshkohe me zjarr së bashku me pabesimtarët, pasndëshkimit të rreptë ata dëshirojnë t‟i shpëtojnë zjarrit dhe e thërrasinmbikëqyrësin e xhehenemit për t‟i shpëtuar por ai nuk iu përgjigjet lutjes së tyre. Thotë Zoti i Madhëruar: “Ata që janë në zjarr u thonë rojeve të tyre në Xhehenem, luteni Zotine juaj që të na lehtësojë neve një ditë prej denimit. Melaqet e Xhehenemitthonë : A nuk iu kanë ardhur të dërguar prej mesit të juve me argumente tëqarta. Banorët e Xhehenemit përgjigjen: Po gjithsesi, atëherë melaqet eXhehenemit u thonë pra thirrni ata. Por lutja e pabesimtarëve është vetëmhumbje e asgjë tjetër”. Mlaqet e xhehenemit quhen Zebanije. Thotë Zoti i Madhëruar: “Do t‟i thërrasim Zebanijet (për t‟i ndëshkuar banorët e Xhehenemit)”.Pyetje: 1. Kush mbikëqyrë Xhenetin dhe Xhehenemin? 2. Si quhet melaqja e Xhenetit? 3. Kush është i pari i cili e hapë derën e Xhenetit? 4. Pse quhet melaqja e Xhenetit “RIDVAN”? 5. Nga cilat dyer hyjnë besimtarët në Xhenet? 6. Si quhet melaqja e Xhehenemit? 7. A ka ndihmëtarë melaqja e Xhehenemit? 8. Pse ka ndihmëtarë melaqja e Xhehenemit? 9. Sa mbikëqyrës ka Xhehenemi? 10. A janë të ashpra melaqet e Xhehenemit? 11. A i pranohet lutja pabesimtarit për të shpëtuar nga denimi i Xhehenemit?46
  • 47. MELAQET E ZOTIT 2 MELAQET E AUTORIZUARA PËR ME NA PYETUR NË VARRZoti i Madhëruar i ka autorizuar dy melaqe për të na pyetur neve në varr përveprat tona dhe fenë tonë. Posa të varroset i vdekuri i kthehet shpirti në trupin e tij, i vijnë dy melaqedhe e pyetin: - Kush është Zoti yt?Besimtari thotë: Allahu është Zoti im. - Cila është feja jote?Feja ime është Islami. - Cili pejgamber është dërguar te ju?I Dërguari i Allahut- Muhamedi a.s. - Cila është dituria (libri) juaj?Kam lexuar Kur‟anin librin e Allahut, i kam besuar, vërtetuar dhe praktikuar nëvepër. Pastaj e pyesin cili është Zoti yt, feja jote dhe i dërguari yt.Zoti i Madhëruar ia përforcon fjalët besimtarit dhe ai pa hamendje thotë: Allahuështë Zoti im, feja ime është Islami, pejgamberi im është Muhamedi a.s. Nga qielli vjen një thirrje: “E ka thënë të vërtetën robi im, shtroni shtrat të Xhenetit, visheni me rrobatë Xhenetit, hapjani dyert e Xhenetit. Nga brendia e shpirtit i vjen era e mirë, i zgjerohet gjendja dhe i zgjatetshikimi. I vjen një person me pamje të bukur, rroba të mira, erë të mirë e i thotë:Të përgëzoj me diçka të mirë, të përgëzojë me kënaqësinë e Allahut, Xhenetinme të mira të shumta dhe të përgjithshme dhe kjo është dita e premtuar. Besimtari pyet: Ti që më përgëzon për të mira, kush je ti? Thotë: Unë jam vepra jote. Pastaj i hapet dera e Xhenetit dhe e sheh vendin e tij në Xhenet.Pabesimtari pasi të varroset i kthehet shpirti në trup, i vijnë dy melaqe dhe epyesin: - Kush është Zoti yt?Jo, nuk e di!? - Cila është feja jote?Nuk e di!? - Cili pejgamber është i dërguar te ju?Nuk e di !? Pastaj i thuhet: Nuk e dite, nuk ke njohuri për këto gjëra, për këtë arsyevjen një zë nga qielli e thotë: “Shtroni shtrat të Xhehenemit dhe hapjani derën eXhehenemit”. I vjen nxehtësi e fortë, i shtrëngohet gjendja aq shumë sa që ipëlcasin edhe eshtrat. 47
  • 48. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL I vjen një person me fytyrë të keqe, rroba të këqia, erë të keqe dhe i thotë:Kjo është dita e premtuar, dita e ndëshkimit. Pabesimtari i thotë: Kush je ti? Unë jamë vepra e jote e keqe. Pastaj verbërohet dhe shurdhohet. Pra melaqet e autorizuara për në varr janë Munkeri dhe Nekiri.Pyetje: 1. Sa melaqe i ka autorizuar Zoti i Madhëruar për me na pyet në varr? 2. Çka ndodhë me të vdekurin kur të varroset? 3. A ia forcon fjalët Zoti i Madhëruar besimtarit në varr? 4. Çka ndodhë me besimtarin në varr? 5. Çka ndodhë me pabesimtarin në varr?48
  • 49. MELAQET E ZOTIT 2MELAQET E AUTORIZUARA PËR MBAJTJEN E ARSHIT Arshi është qështje më e lartë dhe më e madhe e krijesave. Thotë Muhamedi a.s.: “Nëse luteni, kërkoni prej Zoti të MadhëruarXhenetin Firdevs, pse Firdevsi është mesi i Xhenetit dhe prej Xheneteve më tëlarta dhe mbi të është “Arshi” i të Gjithëmëshirshmit dhe prej aty burojnë lumejte Xhenetit”. Këtë Arsh madhështorë e mbajnë melaqet fisnike. Ata gjithashtu elavdërojnë, e falenderojnë dhe e besojnë Zotin e tyre, dhe nuk tregojnëkryelartësi por kërkojnë falje për besimtarët. Thotë Zoti i Madhëruar: “Ata (melaqet) të cilët e mbajnë Arshin dhe çka ka rreth tij elavdërojnë dhe e falenderojnë Zotin e tyre dhe besojnë në Të dhe kërkojnëfalje për ata të cilët besojnë: O Zoti ynë Ti ke përfshi çdo gjë me mëshirëndhe diturinë Tënde. Fali ata të cilët pendohen dhe pasojnë rrugën Tënde.Ruaj ata nga denimi i Xhehenemit”. Numri i atyre melaqeve të cilat e mbajnë Arshin janë tetë. Thotë Zoti iMadhëruar: “E mbajnë arshin e Zotit tënd, mbi ta (arsh)atëherë do të jenë tetë”. Thotë Harunë bin Raiabi se bartësit e arshit janë tetë. Katër prej tyrethonë: “SUBHANEKE VE BI HAMDIKE” për butësinë pas diturisë Tënde.“SUBHANEKE VE BI HAMDIKE” për falje pas fuqisë Tënde. Për fuqinë dhe mundësinë e melaqeve të cilat e mbajnë Arshin nuk diaskush përpos Zotit të Madhëruar.Pyetje: 1. Çka është Arshi? 2. Çka është Firdevsi? 3. Kush e mbanë Arshin? 4. Çka thonë melaqet të cilat e mbajnë Arshin? 5. Sa është numri i melaqeve të cilat e mbajnë Arshin? 6. Si luten melaqet të cilat e mbajnë Arshin? 49
  • 50. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQJA E AUTORIZUAR PËR SHI Zoti i Madhëruar ka caktuar melaqe për të zbritur shiun nga qielli që tëngjallë tokën pasi të thahet dhe të teret, që toka të lulëzojë dhe të ringjallet pasvdekjes së saj. Na tregon shoku i Muhamedit a.s. Ebu Hurejre se Muhamedi a.s. ka thënë: “Derisa një njeri shkonte në një pjesë të shkretëtirës e ndëgjon një zë lartmbi mjegulla: “Ujite bashqen (arën) e Abdullahut”. Kur mjegullat u larguan dheshkuan në drejtim të një are dhe e lëshuan shiun në të, pastaj u formua njëpërrockë nga ai ujë. Aty në arë qëndronte një njeri i cili me shatë e pëcillte ujinka dëshironte. E pyeti njeriu pronarin e arës: “Si e ke emrin”? Kur ai u përgjigj me tënjejtin emër të cilin e kishte ndëgjuar lartë mbi mjegulla atëherë i tha: Pse po mëpyet për këtë? Ai tha: Kam ndëgjuar një zë mbi mjegulla i cili thonte të zbresinmjegullat shi mbi arën tënde. E pse kështu nuk e di! I tha: Pasi po më pyet po tëtregoj: Unë pasi t‟i mbledhi të lashtat, një pjesë e jap sadakë, një pjesë e shpenzojpër veten dhe familjen time dhe një pjesë e shpenzoj për tokën”. Pra me sadakë fitohet mëshira e Allahut, dhe Allahu na furnizon me tëgjitha begatitë e natyrës dhe të tokës.Pyetje: 1. Çka ka caktuar Zoti i Madhëruar për shi? 2. Çka fitohet me sadakë?50
  • 51. MELAQET E ZOTIT 2 MELAQJA E AUTORIZUAR PËR KODRA Melaqja fisnike e autorizuar për kodrat, kujdeset dhe i mbanë ato. Për këtë na tregon Aishja r.a.: “I kam thënë të dërguarit të Allahut se kur kaqenë dita më e vështirë për ty se sa dita e luftës në Uhud. E Muhamedi a.s. kathënë: “Kam përjetuar prej popullit tënd çka nuk kam përjetuar ditën më tëvështirë deri në ditë n e Kijametit.I kam paraqitur ftesë për besim fisit ABDU LEJL dhe nuk më është përgjigjur. Ulargova nga aty i pikëlluar deri sa arrita në një vend, kur e ngrita kokën e pashëse më kishin mbuluar mjegullat. Shikova, kur aty pashë Xhebrailin i cili më tha:Zoti i Madhëruar ka ndëgjuar për fjalët e këtij populli, dhe se nuk të ështëpërgjigjur në ftesë. Unë jamë Melaqja e kodrave. Më ka dërguar Zoti yt që tëveproj çka do që ti më urdhëron, nëse dëshiron i bashkoj këto kodra dhepërmbyti këtë fis”. Muhamedi a.s. çka i ka thënë: “Shpresoj se prej tyre do të dalin (pasardhës) tëcilët do ta adhurojnë vetëm Allahun dhe që nuk i bëjnë shokë Atij”.Nga ky hadith kuptojmë: 1. Pejgamberët në rrugën e Allahut sprovohen në të gjitha mënyrat. 2. Zoti i Madhëruar ka autorizuar melaqe për kodra. 3. Zoti i Madhëruar iu përgjigjet nevojave të pejgamberëve. 4. Butësia e Muhamedit a.s. ndaj popullit të tij.Pyetja: 1. Çka ka autorizuar Zoti i Madhëruar për kodra? 2. Çka i ka thënë Melaqja e kodrave Muhamedit a.s. kur nuk e ka pranuar ftesën fisi ABDU LEJL? 3. Çka i ka thënë Muhamedi a.s. Melaqes së kodrave? 51
  • 52. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQET E AUTORIZUARA ME BË LUTJE PËR BESIMTARËT Zoti i Madhëruar ka krijuar melaqe për me bë dua për besimtarët. Thotë Zoti i Madhëruar: “E lavdërojnë dhe e falenderojnë Zotin e tyre dhe besojnë në Të dhekërkojnë falje për ata që besojnë. O Zoti ynë i cili ke përfshi me mëshirë dhedituri çdo gjë, fali ata të cilët janë penduar dhe pasojnë rrugën Tënde. Mbroj atanga dënimi i Xhehenemit, o Zoti ynë shtini në Xhenetin “ADN” të cilin u kepremtuar atyre dhe kush bënë vepra të mira prej prindëve të tyre, bashkëshortëve(bashkëshorteve) të tyre dhe trashigimtarët e tyre. Vërtetë Ti je i Fuqishëm.Pastroj nga të këqijat, kënd e pastron nga të këqiat vërtetë atë (atëherë) e kemëshiruar. Kjo vërtetë për të është fitore e madhe”. Nga ky lloj i melaqeve ka caktuar Zoti i Madhëruar me bë dua për njeriuni cili bën dua për vëllaun e tij kur ai është larg. Thotë Ebu Dardai: “Duaja e besimtarit për vëllaun e tij kur ai nuk është në prezencën e tijështë e pranuar. Mbi kokën e tij qëndron një melaqe, beson dhe e ndëgjon duanpër të mirë e thotë: “AMIN” edhe ty gjithashtu njësoj. Të bëjmë dua për vëllezërit tanë e në të njejtën kohë të fitojmë duanë emeleqëve mbi ne.Pyetje: 1. Çka ka autorizuar Zoti i Madhëruar për besimtarët? 2. Si luten melaqet për besimtarët? 3. A duhet të bëjmë dua për vëllezërit tanë? 4. Pse duhet të bëjmë dua për vëllezërit tanë?52
  • 53. MELAQET E ZOTIT 2 MELAQET E AUTORIZUARA PËR ME I SHËNUAR DHE REGJISTRUAR VEPRAT TONA Zoti i Madhëruar ka autorizuar melaqet “Shkrues Fisnik” me i regjistruarveprat tona. Thotë Zoti i Madhëruar: “Jo, jo kurrsesi jo! Po si po e mohoni Ditën e Kijametit. Ndërsa ështëe vërtetë se për ju (janë caktuar) rojtarët Shkrues Fisnik (ata) dinë çdo gjëçka veproni” Shkruesit fisnik i regjistrojnë veprat e mira e të këqia të njeriut, i shkruajnëedhe fjalët e njeriut pa marrë parasyshë se çfarë fjale është ajo. Ato i shkruajnënë librin (ditarin) e njeriut në të cilin njeriu do të shohë çdo vepër të tij, të vogëlapo të madhe në Ditën e Kijametit. Zoti i Madhëruar ka caktuar njërën melaqe në anën e djathtë për t‟iregjistruar veprat e mira. Ndërsa tjetrën në anën e majtë pë t‟i regjistruar veprat ekëqia. Mirëpo këto janë në pajtim ashtu që melaqja në anën e djathtë veprën emirë e regjistron menjëherë, ndërsa melaqja në anën e majtë nuk e regjistronmenjëherë por në prezencë të melaqes në anën e djathtë. Këto dy melaqe nuk ndahen nga njeriu as ditën as natën dhe e shënojnëçdo fjalë që e flet njeriu. Thotë Zoti i Madhëruar:“Nuk flet (njeriu) asnjëherë e të mos jetë në prezencën e tij “Rekibi”, “Atidi”. “Rekibi” në anën e djathtë, “Atidi” në anën e majtë. Këto shenojnë fjalët e mira apo të këqija ashtu që i shënojnë edhe fjalët sip.sh. hëngra, pita, shkova, erdha, shiqova etj. Nëse vepron keq, flet keq e pastaj pendohesh sinqerisht atëherë melaqja nëanën e majtë nuk e shenon.Pyetje: 1. Kush i regjistron veprat tona? 2. A i shkruajnë” Shkruesit Fisnik” edhe fjalët tona? 3. Ku shkruhen veprat tona? 4. A do t’i shoh njeriu veprat e tij? 5. Çka shkruan melaqja në krahun e djathtë? 6. Çka shkruan melaqja në krahun e majtë? 7. A ndahen ndonjëherë melaqet të cilat i shkruajnë veprat nga njeriu? 8. Si quhet melaqja në anën e djathtë? 9. Si quhet melaqja në anën e majtë? 10.Nëse vepron keq dhe pendohesh a e shenon veprën melaqja në anën e majtë? 53
  • 54. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQJA E AUTORIZUAR PËR MBROJTJEN E NJERIUT Zoti i Madhëruar ka krijuar melaqe për ta mbrojtur njeriun nga çdo e keqe.Thotë Zoti i Madhëruar: “Ai (njeriu) ka përcjellës (të cilët ndërrohen për çdo ditë) para dhembas e ruajnë atë me urdhërin e Allahut”. Këto melaqe e ruajnë njeriun prej xhinëve dhe shejtanëve.Pra njeriu vazhdimisht ka përcjellës natën apo ditën. Kur të përfundojë ditamelaqet e ditës ngriten lart në qielldhe vijnë melaqet e natës dhe e ruajnë qëtëmos i ndodhë diç çka nuk i është shenuar atij. Nëse do me i ndodhë ndonjëfatkeqësi çka nuk i është shenuar atherë ato e mbrojnë prej asaj fatkeqësie. Thotë Ebu Hurejre: Ka thënë Muhamedi a.s.: “Ndërrohen melaqet e natës dhe të ditës në namazin e sabahut dhe tëikindisë. Kur të ngriten melaqet në qiell (Zoti e di) por i pyet ato melaqe të cilatkanë qenë në mbrojtjen e njeriut: “Si i keni lënë robërit e Mi”? Melaqet thonë: Kur kemi shkuar i kemi gjetur në namaz dhe kur kemiardhur i kemi lënë në namaz”.Pyetje: 1. A ka melaqe të cilat e ruajnë njeriun nga fatkeqësia? 2. Prej kujt na ruajnë melaqet? 3. A ndërrohen melaqet të cilat e ruajnë njeriun? 4. Kur të ngriten melaqet në qiell për çka pyeten?54
  • 55. MELAQET E ZOTIT 2 MELAQET E AUTORIZUARA PËR TA VIZITUAR DHE KONROLLUAR TOKËN Zoti i Madhëruar ka krijuar melaqe për ta vizituar tokën dhe për t‟i kërkuarvendtubimet në të cilat përkujtohet Allahu. Vendtubimet e përkujtimit të Allahut janë: Vendtubimet e këndimit të Kur‟anit dhe mësimit të tij, e mësimit tëhaditheve të Muhamedit a.s., vendtubimet e mësimit të hallallit dhe haramit,vendtubimet e tesbihut dhe istigfarit, vendtubimet e diturisë së dobishme. Ebu Hurejra thotë: Ka thënë Muhamedi a.s.: “Vërtetë Zoti i Madhëruar dërgon melaqe në tokë për të kontrolluar rrugëtdhe për t‟i kërkuar ata të cilët e përkujtojnë Allahun. Kur të takojnë popullin i cilie përkujton Allahun. (U thuhet): “Kërkoni çka ju nevojitet”, dhe i mbulojnë mekrahët e tyre në qiell. Zoti i Madhëruar e di por prap i pyet melaqet: - Çka thonë robërit e mi? Subhanallah, Elhamdulilah, Allahu ekber. - A më kanë parë? Jo për Zotin nuk të kanë parë. - Po si do të vepronin nëse më shohin? Sikur të të shohin do të të adhuronin më shumë, do të të falenderonin më shumë dhe do të të lavdëronin më shumë. Pastaj Zoti iMadhëruar i pyet melaqet: - Çka kërkojnë prej Meje? Kërkojnë Xhenetin. - A e kanë parë atë? Jo, për Zotin nuk e kanë parë. - Po sikur ta shihnin? Sikur ta kishin parë do ta lakmonin më shumë, do ta dëshironin më shumë dhe do ta kërkonin më shumë. Pastaj Zoti i Madhëruar prap pyet melaqet: - Prej çka kërkojnë mbrojtje? Nga zjarrit (Xhehenemit). - A e kan parë atë? Jo pë Zotin nuk e kanë parë. - Po sikur ta shihnin. Sikur ta kishin parë do të frigoheshin më shumë prej tij dhe do të largoheshin nga rruga e cila të shpie atje. Zoti në fund thotë: “Dëshmoj para juve se ia kam falur atyre gabimin”. 55
  • 56. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Njëra nga melaqet thotë: Në mesin e tyre është një njeri i cili ka ardhur për nevojë tjetër. Zoti i Madhëruar thotë: “Ata janë një popull dhe të gjithë janë për njëkuvendim”. Nga ky hadith kuptojmë se Zoti i Madhëruar i do ata të cilët e përkujtojnëAtë, njëherit ata kanë vlerë të madhe te Zoti i Madhëruar. Pashtu ata të cilët e përkujtojnë Zotin i dojnë edhe melaqet.Pyetje: 1. Cilat janë vendtubimet e përkujtimit të Allahut? 2. Kush i viziton vendtubimet e përkujtimit të Allahut? 3. Çka thonë melaqet kur ta takojnë popullin i cili e përkujton Alahun? 4. Çka kuptojmë nga hadithi i cili tregon për popullin i cili e përkujton Allahun? MELAQET E AUTORIZUARA ME PREZENTU NË NAMAZIN E XHUMASË Namazi i xhumasë është namaz javorë. Çdo musliman duhet të shkojë në xhami ku tubohen dhe bashkohen tëgjithë muslimanët për ta falur këtë namaz. Në namazin e xhumasë shkojnë edhe melaqet për t‟i shkruar emrat e atyretë cilët shkojnë me e falë këtë namaz dhe për ta ndëgjuar ligjeratën e xhumasë. Ebu Hurejra r.a. tha se Muhamedi a.s. ka thënë: “Kur të vjen dita e xhumasë, në derën e secilës xhami qëndrojnë melaqettë cilat i shkruajnë ata të cilët hynë për ta falur namazin e xhumasë. Ai i cilishkonë më herët ka vleftë më të madhe.Kur imami fillon ligjeratën (melaqet) i mbyllin regjistrat dhe e ndëgjojnëligjeratën”. Pra sa më herët të shkojmë në xhami për ta falur namazin e xhumasë, kemishpërblim më të madh e sa më vonë të shkojmë kemi shpërblim më të vogël.Duhet që gjithmonë të shkojmë sa më herët në namazin e xhumasë që emrat tanëtë jenë të shkruara në rreshtat e para të regjistrave të melaqeve.Pyetje: 1. Çka duhet të bëjë muslimani në ditën e xhuma? 2. Çka shënojnë melaqet te dyert e xhamive në ditëne xhuma? 3. Çfarë shpërblimi kanë ata të cilët shkojnë më herët në xhami në ditën e xhuma?56
  • 57. MELAQET E ZOTIT 2 MELAQET E AUTORIZUARA VETËM PËR NAMAZ Zoti i Madhëruar ka autorizuar melaqet të cilat përcjellin muslimanin kurtë falet me xhematë dhe bëjnë dua me ju pranu lutja e tij. Thotë Muhamedi a.s.:”Kur të thotë imami “Gajril magdubi alejhim veled-dalijnë” thuani amin. Pse amin thojnë edhe melaqet, e kush thotë amin sëbashku me melaqet i falen gabimet e më parme të tij”. Pra naga ky hadith kuptojmë se duhet shkuar në xhami me u falë me imampër ta arritur shpërblimin e melaqeve sepse edhe ato së bashku me neve thonëamin. Poashtu edhe kur të ngritet imami nga rukuja dhe thotë “Semi‟all-llahulimen hamideh” thuani: “Rabbena lekel hamd” pse edhe melaqet thonë:“Rabbena lekel hamd” e kush thotë së bashku me melaqet i falen gabimet emëparshme të tij. Për këtë arsye namazi me xhematë ka vleftë të madhe. Vlefta e namazit mexhematë është njëzetë e shtatë herë më e madhe se me u falë vetëm.Pyetje: 1. Kush i përcjellë muslimanët kur të falen me xhematë? 2. Çka duhet thënë kur të thotë imami në namaz, “Gajril magdubi alejhim veled-dal-lijnë? 3. Çka fitojmë kur të falemi në xhami me xhematë? 4. Çka duhet të themi kur në namaz imami thotë: “Semi’all-llahu limen hamideh”? 5. Sa është vlefta e namazit me xhematë më e madhe se me e falë vetë? 57
  • 58. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MELAQET IU NDIHMOJNË BESIMTARËVE Melaqet kryejnë punë të shumta. Disa mbajnë Arshin, disa janë rojtarë tëXhenetit, disa rojtarë të Xhehenemit, disa kujdesen për erërat, disa përfurnizimine gjallesave, disa janë mbikëqyrës të kodrave. Mirëpo prej punëvekryesore janë ato punë që kanë të bëjnë me besimtarët të cilët e adhurojnë vetëmAllahun, falin namazin, japin Zekatin, agjërojnë Ramazanin dhe e kryejnëHaxhin. Pra melaqet iu dalin në ndihmë besimtarëve në momente të vështira.Sikurse ka ndodhur në luftën e Bedrit kur melaqet kanë luftuar së bashku mebesimtarët kundër pabesimtarëve. Në luftën e Bedrit besimtarët ishin pak, të sdathur , të pambrojtur, ndërsapabesimtarët ishin shumë, ishin të pregaditur mirë dhe të mbrojtur mirë, mirëpoZoti i Madhëruar dërgoi melaqe me iu ndihmuar për të korrur fitore. Vërtetë ashtu ka ndodhur. Fitorja e Bedrit ishte fitore e besimtarëve ku iukanë dalur në ndihmë melaqet. Thotë Zoti i Madhëruar: “Allahu ju ka ndihmu në Bedër, kur ju keni qenë të dobët dhe tëpafuqishëm. Pra frigojuni vetëm Allahut që të jeni falenderues. Përkujto (oMuhamed) kur u thoshe besimtarëve: A nuk ju mjafton ndihma e Zotit tuaj metremijë melaqe të zbritura (në mesin e juaj për ndihmë). Po! Po! (Ju mjaftojnë). Nëse ata ju sulmojnë bëhuni të durueshëm dhe tëdëgjueshëm dhe Zoti juaj menjëherë do të ju dërgojë në ndihmë pesëmijë melaqetë shënuar me shenjë të dalluar, Allahu e ka bërë kështu që t‟ju përgëzojë juvedhe t‟ju qetësojë zemrat e juve se fitorja është vetëm nga Allahu i Plotëfuqishëmdhe i Gjithëdijshëm. Që grupet pabesimtare t‟i shkatërrojë apo t‟i turpërojë e tëkthehen ata të humbur e të nënqmuar”.Pyetje: 1. Kush i del në ndihmë besimtarëve në momente të vështira? 2. Kush iu ka dalur në ndihmë besimtarëve në luftën e Bedrit?58
  • 59. MELAQET E ZOTIT 2 ALLAHU DËRGON MELAQE ME I SPROVU NJERËZIT Kush duron në vështërsi dhe në probleme të cilat i paraqiten Zoti ishpërblen me të mira. Kush e falenderon për të mirat që ia jep Zoti, iashumfishon ato të mira. Kur dëshiron Allahu që të dënojë ndokënd i cili punon punë të këqijadërgon melaqe me i denu, ose një popull vepron me padrejtësi Zoti dëgonmelaqet për ta shkatërruar atë popull. Kështu ka ndodhur me popullin e Lutit a.s.Ai i këshillonte , i udhëzonte në punë të mira. Mirëpo populli i tij nuk e dëgjoi,për këtë arsye Zoti i Madhëruar dërgoi melaqet të cilat shkatërruan këtë popull.Po me të njejtën mënyrë nëse dikush punon punë të mira Zoti dërgon melaqe mei dhënë atij të të miratë shumta. Të shohim se si ka ndodhur me tre persona të një vendi ku njëri e kishtezgjebën i dyti ishte pa flokë (qel) dhe i treti i verbër.Që të tre kishin të meta , që të tre ishin të vetmuar, nuk u ndihmonte askush porvetëm largoheshin prej tyre për shkak të sëmundjeve neveritëse të tyre, dhe përshkak të papastërtisë së tyre. Allahu dërgoi një melaqe te ata për t‟i sprovuar duke u dhënë atyre pasuridhe duke ua larguar sëmundjet. Melaqja shkoi te njeriu i parë:- Çka dëshiron i tha? Nuk dua asgjë pos të më shërojë Zoti nga kjo sëmundje dhe të kem pasuri sa për eksistencë. Melaqja e preki dhe ai u shërua nga zgjebja, pastaj i tha se Allahu të jep këto dy dele dhe ti prej tyre do të pasurohesh. Pastaj melaqja shkoi te njeriu i dytë dhe i tha:- Çka dëshiron? Njeriu pa flokë qeli i tha: Nuk dua asgjë tjetër pos të më shërojë Zoti nga kjo sëmundje dhe të kem pasuri sa për eksistencë. Melaqja e preki dhe ai u shërua nga sëmundja, pastaj i tha se Allahu të jep këto dy dele dhe ti prej tyre do të pasurohesh. Në fund melaqja shkoi te njeriu i tretë dhe i tha:- Çka dëshiron? I verbëri tha: Nuk dua asgjë tjetër pos të më kthejë shikimin Zoti dhe të kem pasuri sa për eksistencë. Melaqja e preki dhe i erdhi shikimi, pastaj i tha se Allahu të jep këto dy dele dhe ti prej tyre do të pasurohesh. 59
  • 60. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Kaluan shumë vite ata u forcuan dhe u pasuruan pasiqë Allahu iMadhëruar i kishte frymëzu delet të shumohen. Pas atyre viteve të shumta Allahue dërgoi melaqen dhe e urdhëroi që të shëndrohet në formën e një njeriu tëvarfër, me rroba të vjetra që t‟i sprovojë ata, a janë bëmirësa, a e falenderojnëZotin dhe a u ndihmojnë nevojtarëve. Në atë formë si i varfër melaqja kërkoi ndihmë prej njeriut të parë i cilikishte pasur zgjebën e i tha: “Jamë udhëtarë kam nevojë për ndihmë, më jep diçprej asaj që të ka dhënë Allahu”!! Ai e refuzoi dhe filloi t‟i bërtas duke e qortuar. Në atë moment befasishtëprej formës së njeriut të varfër u shëndrue në formën e melaqes së vërtetë dhe itha: “Pasi ti nuk i njeh të mirat e Allahut dhe njerëzit nuk kanë dobi prej tejekthehu zgjeban siç ishe më parë. Dhe menjëherë u kthye në sëmundjen emëparme. Melaqja vazhdoi dhe shkoi te njeriu i dytë si i varfër dhe kërkoi ndihmëprej tij. Ai u tregua më koprac. Filloi t‟i bërtas, ta ofendojë dhe ta largojë meforcë. Melaqja me shpejtësi u shëndrua në formën e vërtetë dhe i tha: “Kthehu nësëmundjen e mëparme pa flokë (qel) dhe me urdhërin e Allahut u sëmu. Ai filloitë qajë dhe u pendu por pendimi i tij nuk pati efekt. Vazhdoi melaqja me e provu njeriun e tretë. Kur shkoi te ai kërkoi ndihmëu paraqit si i varfër, i gjorë dhe me rroba të vjetra dhe i tha: “A keni diçka të mëushqeni se jamë i uritur. Ai me zemërgjërësi i tha: “O vëlla ti je i varfër dhe nevojtarë. Por tërë kjopasuri është begati prej Allahut, merr sa të duash dhe sa të kesh nevojë vetëm sepër këtë falenderoje Alahun e jo mua”. Melaqja prej të varfërit u shëndrua nëformën e vërtetë e tha: “Ti je bëmirës falenderues dhe i dobishëm për shoqërinë, për këtë arsyeAllahu do ta shtojë pasurinë dhe do të japë shëndet të fortë përgjithmonë.60
  • 61. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani BESIMI NË LIBRAT E ZOTIT 3 Planprogrami i muslimanit të vogël 61
  • 62. “Njerëzit ishin një popull (të fesë së natyrshme, islame), e (kur upërçanë) Allahu dërgoi pejgamberët përgëzues dhe qortues, dhe atyre Ai uzbriti edhe librin me fakte të sakta për të gjykuar në atë që u kundërshtuanndërmjet veti.” (EL-BEKARE, 213) TEVRATITEVRATI është Libër i Zotit i cili i ka zbritur Musait a.s.Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Vërtet Ne e kemi zbritur Tevratin, në të cilin ka udhëzim e dritë”. (EL-MAIDE, 44) Pasi Musai a.s. e shpëtoi popullin e vet prej firaunit, u premtoi atyre t‟usillte një libër prej Zotit të Lartmadhëruar. Musai a.s. shkoi në kodrën Turi Sina,aty agjëroi katërdhjetë ditë, pastaj bisedoi me Zotin xh.sh. dhe i zbriti Tevrati.Këtë ngjarje Zoti i Lartmadhëruar e tregon në Kur‟an: “Dhe Ne i caktuam Musait tridhjetë netë (afatin për shpallje), e ato i plotësuam edhe me dhjetë (netë të tjera) dhe kështu u mbush afati për takim me Zotin e tij në katërdhjetë netë ...”. (EL-EARAF, 142) Kur ua solli Tevratin beni-israilëve ata thanë se urdhërat e Zotit në Tevratqenkëshin të rënda dhe se nuk do t‟i zbatonin, mirëpo Zoti xh.sh. e ngriti kodrën“Tur” mbi ta dhe u tregoi se nëse nuk i përmbaheshin ligjeve të Tevratit kodra“Tur” kishte për tu shembur e për të rënë mbi ta.Këtë e tregon Kur‟ani: “(Përkujtoni) Kur Ne patëm marrë prej jush besën tuaj, ngritëm mbi ju (kodrën) Turin (e ju thamë): veproni sipas atij (Tevratit) që jua dhamë me seriozitet, e mësoni atë që është në të, ashtuqë të ruheni. E pas asaj (besës) ju më vonë ia kthyet shpinën e po të mos ishte mirësia dhe mëshira e Allahut ndaj jush, ju do të ishit prej të dëshpruarve (në të dy jetërat)”. (EL-BEKARE, 63-64) Jehudët i ka mallkuar Zoti pse e kanë thyer betimin, i kanë ndryshuar fjalëte Zotit dhe e kanë deformuar Tevratin.Poashtu edhe këtë e tregon Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟an: “Për shkak se ata thyen zotimin e tyre, Ne i mallkuam ata, dhe zemrat e tyre i bëmë të forta (të shtangura). Ata i shtrembërojnë fjalët (në Tevrat) nga domethënia e tyre dhe braktisën një pjesë me të cilën ishin urdhëruar. Ti vazhdimisht do ta vëresh tradhtinë e një pjese të tyre, përpos një pakice nga ata ...”. (EL-MAIDE, 13)Pyetje:1. Cilit pejgamber i ka zbritur Tevrati dhe trego ajetin Kur’anor që shpjegon këtë?2. Si e pritën beni Israilët zbritjen e Tevratit?3. Pse i ka mallkuar Zoti xh.sh. Jehudët?
  • 63. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL TEVRATI I SOTËM Tevrati i sotëm apo siç quhet “TORA” (Testamenti i vjetër) është dhjata(epoka) e vjetër e Biblës.“TORA” ka pesë kapituj, e ata janë: 1. Librat e Krijimit (TEKVIN) 2. Eksodi (HURUÇ) 3. Levistika (LEVILIER) 4. Numrat (SAJILAR) 5. Ligji i përsëritur (TESNIJE) Komentimi i Tevratit apo libri i cili përmban informacione dhe shpjegimepër Tevratin e Musait a.s. quhet TALMUD.Sot gjenden dy TALMUDA, e ata janë: TALMUDI i Jerusalemit TALMUDI i Babilonit.Përsëritja e Tevratit (Torës) quhet Mishna.Mësimi, Komentimi i Tevratit (TORËS) quhet TALMUD.Pyetje: 1. Çka është “TORA”? 2. Sa kapituj ka “Tora”? 3. Si quhet komentimi i Tevratit? 4. Sa Telmuda kemi sot? 5. Si quhet përsëritja e Tevratit?64
  • 64. MELAQET E ZOTIT 2 ZEBURIZEBURI është libër i Zotit i cili i ka zbritur Davudit a.s.Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟an thotë: “Dhe Ne ia kemi shpallur Davudit Zeburin”. (EN-NISA, 163)Zebur domethënë libër. Davudi a.s. u është dërguar beni israilëve pas Musait a.s. Ai veprontesipas ligjeve të Tevratit, e Zeburi i ka zbritut veç si libër për dashurinë e njerëzvepër Zotin dhe për t‟u lutur. Zeburi zbritur në gjuhën abranije. Davudi a.s. kishte zë të bukur. Kurkëndonte Zebur, uji heshtte enuk gurgullonte, mali e kodrat dëgjonin, egërsirat eshpendët ndaleshin e dëgjonin. Poashtu, era ndalej e nuk fishkëllonte. Pesqind vjet pas davudit a.s., njëqind poet të ndryshëm anonim iabashkangjitën vjershat dhe poezitë e tyre Zeburit. Ato vjersha a psalme nuk janëai Zeburi për të cilin flet Ku‟ani. Kështu në librin e shenjtë (Dhjatën) janë 150psalme. Psalme quhen ato vargje poetike të cilat këndohen të shoqëruar meinstrument.Shtatëdhjetë psalme i janë kushtuar posaçërisht Davudit a.s.Pyetje: 1. Cilit pejgamber i është zbritur Zeburi? 2. Çka ndodhte kur Davudi a.s. këndonte Zebur? 3. Çka quajmë Psalme? 65
  • 65. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL INXHILI Ditën që lindi Isa a.s, i tha popullit të vet: Unë jam rob i Allahut! Ai kacaktuar të më japë libër (INXHILIN) e të më bëjë pejgamber. Kur Isa a.s. i mbushi tridhjetë vjet iu zbrit Inxhili.Isa a.s. u dërgua pejgamber për vërtetuar librin e Musait a.s. -Tevratin dheardhjen e pejgamberit tonë Muhamedit a.s.Zoti i Madhëruar këtë e tregon në Kur‟anin fisnik: “Dhe, kur Isai, biri i Merjemes, tha: O të bijtë e Israelit, unë jam idërguari i Allahut te ju, jam vërtetues i Tevratit që ishte para meje dhepërgëzues për një të dërguar që do të vijë pas meje, emri i të cilit ështëAhmed”. (SAFF, 6)Zoti i Lartmadhëruar pashtu në Kur‟an tregon kështu: “Ne vazhduam gjurmët e tyre (të Pejgamberëve) me Isain, birin eMerjemes, vërtetues i Tevratit që kishin më parë. Atij i dhamë inxhilin, qëështë udhëzim i drejtë dhe dritë, që ishte vërtetues i Tevratit që kishin pranëqë ishte ushëzues e këshillues për të devotshmit”. (EL-MAIDE, 46) Mirëpo beni Israilët nuk e kanë zbatu as Tevratin, as Inxhilin e nukdëshirojnë ta zbatojnë as Kur‟anin, ata i kanë pasuar epshet e veta, ata kanëfshirë, kanë deformu dhe kanë humbur atë që është zbritur prej Zotit tëMadhëruar në Tevrat dhe Inxhilë.Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Dhe, sikur ta zbatonin Tevratin, Inxhilin dhe Kur‟anin që u zbritënnga Zoti i tyre, ata do të kishin furnizim me bollëk nga qielli dhe nga toka”. (EL-MAIDE, 66) Bibla e cila përbëhet prej ungjijve nuk ka lidhje me Inxhilin origjinal i cilii është zbritur Isait a.s. Një hebre me emrin Pavli, duke shtuar gënjeshtrat e veta ka shkruar ungjijtë ndryshëm. Më vonë janë paraqitur shumë e shumë ungjij fals sa që numri ityre ka arritë deri në tetëqind. Në vitin 313 ungjijt e tjerë nuk janë pranuar përposkatër prej tyre e ato janë: 1. Ungjilli sipas Lukës 2. Ungjilli sipas Joanit 3. Ungjilli sipas Markut dhe 4. Ungjilli sipas Mateut.Sot ekziston edhe Ungjilli sipas Bernabës.Pyetje: 1. Çka tha Isai a.s. atë ditën që lindi? 2. Çka rrëfente e çka paralajmëronte Inxhili? 3. Prej çka përbëhet bibla e sotme? 4. Cilët ungjij janë pranuar në vitin 313?66
  • 66. MELAQET E ZOTIT 2 BIBLA SOT Sot të krishterët për libër të shenjtë mbajnë biblën.Bibla përbëhet prej dy dhjatave (epokave) e ato janë: 1. Dhjata e vjetër - Dhjata e vjetër është libri (Bibla) i cili përfshin epokën para Isait a.s. Gjuha origjinale e saj është hebraishtja. 2. Dhjata e re - dhjata e re është libri (bibla) i cili përfshinë e pokën pas Isa a.s. Gjuha origjinale e tij është greqishtja, por edhe kjo ka qenë më parë në gjuhën hebreishte. Përpos kësaj, bibla sipas Lukës, Joanit dhe Markut është në gjuhën greke, ndërsa sipas Mateut është në gjuhën hebreishte. Nga të gjitha këto që i përmendëm më lartë shumë lehtë kuptohet se ajoçka është zbritur prej Zotit të Lartmadhëruar është humbur dhe ështëzëvendësuar me tregime dhe shkrime të beni- Israilëve. Për këtë Zoti iLartmadhëruar ka treguar në Kur‟an: “Mjerë (është shkatërrim) për ata që me duart e veta shkruajnë librin, e pastaj thonë: “Ky është prej Alahut”!, e për të arritur me te një fitim të paktë, mjerë për ata çka shkruan duart e tyre dhe mjerë për ta për atë çka fitojnë”. (EL-BEKARE, 79)Pyetje: 1. Prej sa dhjatash përbëhet bibla? 2. Çka tregon Kur’ani për ata të cilët e shkruajnë librin vetë dhe thonë: “Ky është libër i Zotit”? 67
  • 67. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SUHUFET Përpos katër librave; Tevrati, Zeburi, Inxhili dhe Kur‟ani, Zoti iLartmadhëruar ka zbritur edhe libra të tjerë të cilët quhen “SUHUFE”. SUHUFE quhen fletushkat apo broshurat.Kur‟ani i përmend “SUHUFET” – broshurat e Ibrahimit a.s. dhe këshillat të cilatkanë qenë në ato Suhufe apo broshura.Në Kur‟an Zoti i Lartmadhëruar tregon kështu: “Ka shpëtuar ai që është pastruar. Që e përkujton madhërinë e Zotit të vet dhe falet. Po ju po i jepni përparësi jetës së kësaj bote, E dihet se jeta e botës tjetër është më e dobishme dhe e përjetshme. Vërtet, kjo (këshillë) gjendej edhe në broshurat e para: Në broshurat e Ibrahimit dhe të Musait”. (EL-EALA, 14-19)Pyetje: 1. Përpos katër librave a ka zbritur Zoti xh. sh. Libra të tjerë, dhe nëse po, cilët janë ata?68
  • 68. MELAQET E ZOTIT 2 “Vërtet ne e kemi zbritur Kur‟anin dhe vërtet Ne do ta ruajmë atë”. (EL-HIXHR, 9) KUR‟ANIPËRKUFIZIM: Fjala “Kur‟an” d.m.th. lexim, tubim, grumbullim. Kur‟ani është quajtur me këtë emër sepse në vete ka tubuar, i kagrumbulluar ajetet, suret, urdhëresat, ndalesat, premtimet, kërcënimet etj. Ndërsa në terminologji është përkufizuar kështu:“Kur’ani është fjalë e Allahut të Lartmadhëruar e cila i ka zbritur pejgamberittë fundit Muhamedit a.s. për të qenë libri i fundit i zbritur prej Allahut për tëgjithë njerëzimin”. Përmbledhja e Kur‟anit në volum (në mes të dy koreve të librit) quhetMus-haf. Prandaj Kur‟an quhet ajo që lexohet e jo ajo që është e shkruar, ndërsatë shkruarit e Kur‟anit në libër quhet Mus-haf. Pra “Kur‟an” është emërtim mbibazë leximi dhe “Mus-haf” mbi bazë shkrimi. Mus-hafi fillon me suretul-Fatiha, dhe përfundon me suretu Nas.Pyetje: 1. Çka d.m.th. Kur’an dhe trego përkufizimin? 2. Çka është Kur’ani e çka Mus-hafi? 3. Me cilën sure të Kur’anit fillon Mus-hafi dhe me cilën përfundon? 69
  • 69. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL EMRAT E KUR‟ANIT Kur‟an është emër i përveçëm i Librit të Allahut. Mirëpo përpos këtijemri Zoti i Lartmadhëruar e ka emërtuar edhe me emra të tjerë të cilët tregojnëveçantitë e Kur‟anit.Prej emrave të Kur‟anit janë: 1. EL-KITAB El-Kitab d.m.th. libër, pse libri është vendi ku tubohen shkronjat, e shkronjat formojnë fjalë, e fjalët formojnë fjali. Për këtë Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Ha, Mimë. Pasha Librin e kjartë”. (ED-DUHAN, 1-2) 2. EL-FURKAN El-Furkan d.m.th. dallues në mes dy çështjeve e në këtë rast ka për qëllim “dallues i së mirës nga e keqja, dallues i së drejtës nga e padrejta”. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Qoftë i lartësuar Ai (Allahu) i cili ia ka zbritur FURKANIN (dalluesin e së drejtës nga e padrejta) robit të Tij, për të qenë qortues për gjithë njerëzimin”. (EL-FURKAN,1) 3. EDH-DHIKR Edh-Dhikr d.m.th. Përkujtues. Zoti i Lartmadhëruar Thotë: “Ky është dhikri (përkujtuesi) i bekuar”. (EL-ENBIJA, 50) 4. TENZILË Et-Tenzilë d.m.th. Zbritje. Thotë Zoti i Lartmadhëruar: “Dhe vërtet kjo është zbritje nga Zoti i botërave. E ka zbritur nëpërmjet shpirtit (Melekut) i cili është besnik”. (ESH-SHUARA, 192-193) 5. EL-VAHJ El-Vahj d.m.th. frymëzim, inspirim. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Thuaj: “Vërtet unë ua kam tërhequr vërejtjen me vahjin (me inspirimin e Zotit)”. (EL-ENBIJA, 45)70
  • 70. MELAQET E ZOTIT 2 6. EL-KASAS El-Kasas d.m.th. tregim i një realiteti Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Vërtet ky është tregim real dhe i pamohueshëm”. (ALI IMRAN, 62) 7. ERR-RRUH Err-rruh d.m.th. shpirt. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Dhe Ne kështu të kemi frymëzuar ty me shpirtin (RUHIN) me urdhërin Tonë”. (ESH-SHURA, 52)Pyetje: 1. Trego për emrat e Kur’anit? 71
  • 71. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL CILËSITË E KUR‟ANIT Kur‟ani, libër i Allahut për të gjithë njerëzimin, i ka edhe cilësitë e tij që ika përshkruar Allahu, e ato janë: 1. NUR – DRITË. Kjo është cilësi e veçantë e Kur‟anit pse bënë drit për tërë njerëzimin. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “O ju njerëz ju ka ardhur argument prej Zotit tuaj dhe ne u kemi zbritur juve DRITË të qartë”. (EN-NISA, 174) 2. MUBINË – I QARTË Thotë Zoti i Lartmadhëruar: “Ta, Sinë. Këto janë ajetet e Kur‟anit, (i cili) është libër i qartë”. (EN-NEML, 1) 3. HAK – I VËRTETË Për këtë cilësi Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Ne të zbritëm ty (Muhamed) librin (Kur‟anin) me plot të vërteta ...”. (EN-NISA, 105) 4. AZIZË – I FUQISHËM Nuk ka dyshim se Kur‟ani është libër i Allahut xh.sh. i cili është i fuqishëm me argumente, i fuqishëm në shprehje i fuqishëm në çdo aspekt. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Vërtet ata të cilët mohojnë në Kur‟an pasi u ka ardhur atyre, ndërsa është e vërtetë se Ai (Kur‟ani) është libër i fuqishëm (AZIZË)”. (FUSILET, 41) 5. EL-MEXHIDË – I FAMSHËM Për këtë cilësi Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟an thotë: “Përkundrazi, Ky është Kur‟ani i famshëm (MEXHIDË)” (EL-BURUXH, 21) 6. EL-ARABIJ Kur‟ani ka zbritur në gjuhën e kulluar dhe të pastër arabe. Zoti i Lartmadhëruar e ka zgjedhur gjuhën arabe që njerëzit të mendojnë, të analizojnë, të logjikojnë dhe të hulumtojnë thellësinë, gjerësinë dhe urtësinë e Kur‟anit. Për këtë Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Ne e kemi zbritur Kur‟anin në gjuhën arabe me qëllim që ju të logjikoni dhe mendoni”. Ndërsa për cilësinë e Kur‟anit Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Kur‟ani në gjuhën arabe pa kurrfarë të mete apo shtrembërimi me qëllim që ata të frikohen”. (EZ-ZUMER, 28)72
  • 72. MELAQET E ZOTIT 2 7. HUDEN, SHIFAEN, RAHMETEN VE MEVIDHATEN (UDHËZUES, SHËRUES, MËSHIRUES, DHE KËSHILLË) Të gjitha këto cilësi i ka përshkruar Zoti i Madhëruar në një ajet: “O ju njerëz! Juve ju erdhi nga Zoti juaj këshilla (Kur‟ani) dhe shërimi i asaj që gjendet në krahrorët tuaj (në zemra), edhe udhëzim e mëshirë për besimtarët”. (JUNUS, 57)Pyetje: 1. Trego për cilësitë e Kur’anit? ZBRITJA E KUR‟ANIT PJESË-PJESË Planprogrami i shkollës është që nxënësi të mësojë lëndët tema-tema, orëpas ore kështu që në fund të vitit ai ta përmbushë tërë planprogramin. Kjo ështëmë e përshtatshmja metodë dhe më e lehta. Kështu edhe Zoti i Lartmadhëruar ia ka zbritur Muhamedit a.s. Kur‟aninpjesë-pjesë, orë pas ore, tematikë pas tematike, ngjarje pas ngjarje. Po ashtu edheju nxënës nëse dëshironi ta mësoni Kur‟anin përmendësh mund ta mësoni pjesë-pjesë. Është e vërtetuar se Muhamedit a.s. i është zbritur Kur‟ani kryesisht ngapesë ajete. Por është vërtetuar se ndonjëherë i kanë zbritur dhjetë ajete. Imami Aliju r.a. ka thënë:“Kur’ani ka zbritur pjesë-pjesë nga pesë ajete përpos suretul EN’AM. Kush emëson Kur’anin pjesë-pjesë nuk e harron”. Po ashtu edhe Imami Bejhekiu ka thënë:“Kur’anin mësojeni nga pesë ajete pse Muhamedit a.s. i ka ardhur Kur’ani prejxhibrilit pjesë-pjesë nga pesë ajete”. Kur‟ani i ka zbritur Muhamedit a.s. për 23 vjet. Prej tyre 13 vjet ajetet eKur‟anit kanë zbritur në Meke prandaj edhe quhen ajete Mekase, dhe 10 vjet nëMedine prandaj quhen edhe ajete Medinase.Pyetje: 1. Si i ka zbritur Muhamedit a.s. Kur’ani? 2. Pse i ka zbritë Kur’ani Muamedit a.s. pjesë-pjesë? 3. Për sa vjet ka zbritur Kur’ani? 4. Sa vjet ka zbritur Ku’ani në Meke dhe sa në Medine? 73
  • 73. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL VAHJI – FRYMËZIMI Vahji në aspektin gjuhësor quhet informimi i shpejt dhe i fshehtë.PËRKUFIZIM:Vahj quajmë frymëzimin dhe inspirimin e pejgamberit prej Zotit tëLartmadhëruar në mënyrë të jashtzakonshme.Vahji mund të jetë në dy mënyra: 1. Në mënyrë të drejtpërdrejtë. 2. Nëpërmjet Melekut Xhibril. Mënyra e parë e drejtpërdrejtë është frymëzimi dhe inspirimi nëpërmjetëndërrave të vërteta. Kjo i ka ndodhur Muhamedit a.s. para fillimit të zbritjes sëKur‟anit. Muhamedit a.s. çdo ëndërr që e shihte në gjumë i ndodhte në jetë.Ndërsa forma e dytë e drejpërdrejtë është të folurit e Allahut me pejgamber pasperde. Kjo i ka ndodhur Musait a.s. Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟an thotë:“Allahu i ka folë Musaut me fjalë”. (EN-NISA, 164) Mënyra e dytë e vahjit nëpërmet Melekut Xhibril.Xhibrili i ka ardhur Muhamedit a.s. në dy forma: - Forma e parë është kur Xhibrili ia ka zbritur Kur‟anin nëpërmjet të folurit të tij, e kjo Muhamedit a.s. i ka tingëlluar si formë e zilës. Që d.m.th. të dëgjuarit e Muhamedit a.s. ka kaluar në të dëgjuar të lidhjes me Melekun në formë shpirtërore. - Forma e dytë është kur Xhibrili i është shndërruar Muhamedit a.s. në formë të njeriut.Argument për mënyrat e vahjit kemi ajetin Kur‟anorë: “Nuk ka asnjë njeri që t‟i ketë folur Allahu ndryshe, vetëm se me anën e frymëzimit, ose pas një perdeje, ose t‟i dërgojë të dërguar (melek), e ai t‟i shpallë me lejen e Tij atë që do Ai. Ai është me i larti, më i urti”.Pyetje: 1. Trego Përkufizimin e “Vahjit”? 2. Si mund të jetë “Vahji”? 3. Në sa mënyra ndodh vahji i drejtpërdrejtë? 4. Në sa forma i ka ardher Xhibrili Muhamedit a.s.? 5. Trego argumentin Kur’anor të vahjit?74
  • 74. MELAQET E ZOTIT 2 SURET E KUR‟ANIT Sure d.m.th. ngritje, lartësi e vlerë.Ndërsa në Kur‟an Sureja është vendi ku i përfshin të gjitha ajetet në njëkoleksion. Disa dijetarë Suren e kanë shembëllyer me pjesët e ndërtesës të cilat eformojnë atë. Duhet kuptuar se Suret e Kur‟anit janë quajtur Sure për shkak se e ngrenëvlerën e Kur‟anit, për shkak se në të kuptohen e mira dhe e keqja, e lejauara dhee ndaluara. - Sureja më e shkurtër e Kur‟anit është sureja e cila përbëhet prej tre ajetevee ajo sure është “Suretu Kevther”. - Sureja më e gjatë është sureja e cila ka më së shumti përmbajtje e ajo është“Suretul Bekare”. Kur‟ani përbëhet prej 114 sureve. Sureja e parë e renditur në Kur‟an ështëSuretul-FATIHA, ndërsa sureja e fundit është Suretul-NAS.Pyetje: 1. Çka quajmë Sure dhe pse suret e Kur’anit quhen sure? 2. Cila është sureja më e shkurtër dhe cila është sureja më e gjatë e Kur’anit? 3. Prej sa suresh përbëhet Kur’ani? 4. Cila është sureja e parë dhe cila e fundit në Mus-haf? 75
  • 75. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL AJETET E KUR‟ANIT Fjala ajet ka tri kuptime:Kuptimi i parë – ajet është bashkësi e shkronjave.Kuptimi i dytë – ajet është çuditëse, mahnitëse.Kuptimi i tretë – ajet është shenjë, sinjal, argument. Nëse bashkojmë këto kuptime përfitohet kuptimi se ajet ështëbashkësi e shkronjave e cila të habit, të çudit në radhitje, në kuptim, nësistematizim. Rregullimi i shkronjave të mahnit ngase atë rregullim e ka bërë Zoti iMadhëruar. Rregullimi i shkronjave në ajete argumenton dhe vërteton pejgamberinë eMuhamedit a.s. Ajeti më i gjatë në Kur‟an është ajeti në suretul Bekare e ai është ajeti iborxhit. Kurani përbëhet prej 6236 ajeteve.Pyetje: 1. Trego për kuptimet e fjalës ajet? 2. Cili është ajeti më i gjatë në Kur’an? 3. Sa ajete ka Kur’ani? TEMAT E KUR‟ANIT Kur‟ani përfshin sistemin dhe organizimin e Islamit, rregullat e posaçmeqë kanë lidhje me fenë Islame dhe jetën në përgjjithësi. Nuk ka asnjë çështje e cila të ekzistojë e të cilën Kur‟ani, për së afërmi,apo për së largu, të mos e ketë zbuluar. Ne do të përmendim disa tematikakryesore: 1. Besimin në Allahun Krijues të gjithësisë, besimin në ringjallje. 2. Nxitjen për hulumtim dhe studim në krijimin e qiejve dhe të tokës. 3. Tregimin e popuve të lashtë. 4. Qortimin ndaj pabesimtarëve për denim dhe këshillimin e premtimin e shpërblimit besimtarëve. 5. Ligjet juridike dhe kushtetutën njerëzore.Pyetje: 1. Trego disa tematika kryesore të Kur’anit?76
  • 76. MELAQET E ZOTIT 2 QËLLIMI I ZBRITJES SË KUR‟ANITQëllimi kryesor i zbritjes së Kur‟anit është:E para: Që të jetë mrekulli mbinjerëzore e cila të vërtetojë pejgamberinë e Muhamedit a.s. dhe transmetimin e misionit të Zotit të Madhëruar.E dyta: Që të jetë burim i udhëzimit dhe drejtimit në rrugë të drejtë dhe burim kryesor i sheriatit islam që për çdo çështje të kthehemi te ai. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Pasoni (bazohuni) atë çka ju është zbritur nga Zoti juaj, e mos pasoni tjetër dashamir përpos Tij”. (EL-EARAF, 3)E treta: Qëllimi i Kur‟anit ka qenë të zhdukë fanatizmin, dhe racizmin e injorancës. Zoti i Lartmadhëruar thotë: “O ju njerëz, Ne ju kemi krijuar prej një mashkulli dhe prej një femre dhe ju kemi bërë në popuj dhe fise që të njiheni, ndërsa padyshim më fisniku prej juve tek Allahu është më i devotshmi”. (EL-HUXHURATË, 13)Pyetje: 1. Trego tri qëllimet kryesore të zbritjes së Kur’anit? 77
  • 77. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PËRMBLEDHJA E KUR‟ANIT Gjatë kohës së Muhamedit a.s. Kur‟anin e kanë shkruar prej banorëve tëMekës derisa ishte në Meke dhe prej banorëve të Medinës derisa ishte nëMedine.Prej shkruesve të Kur‟anit në Meke janë: Ebu Bekri Sidiki, Othman bin Afan, Omer bin Hatabi, Alij bin Ebi Talibi dhe Zubejr bin el Avam, redijellahu anhum.Prej shkruesve të Kur‟anit në Medine janë: Zejd bin Thabit, Halid bin Velidi Abdullah bin Revaha dhe Ubej bin Keab, redijellahu anhum. Muhamedi a.s. i ka pasur shkruesit e Kur‟anit të cilët i ka emëruar dhe i kacaktuar me i shkru ajetet dhe suret e Kur‟anit. Xhibrili e mësonte Muhamedin a.s. që ajetet t‟i vendoste në vende tëcaktuara dhe t‟i radhitë në vende të caktuara. Në kohën e Ebu Bekri Sidikit i tërë Kur‟ani është përmbledhur në mus-haftë cilin e ka ruajtur Ebu Bekri, dhe pas vdekjes së tij e ka marrë atë mus-hafOmeri r.a., dhe pasi ka vdekur ka kaluar mus-hafi tek Hafsa e bija e Omerit,derisa prej saj e ka marrë mus-hafin Othmani r.a. i cili e ka shumëzuar dhe e kashpërndarë nëpër kryeqendrat Islame.Pyetje: 1. Cilët janë shkruesit e Kur’anit në Meke? 2. Cilët janë shkruesit e Kur’anit në Medine?78
  • 78. MELAQET E ZOTIT 2 SURET MEKASE TË KUR‟ANIT Dijetarët u kanë kushtuar rëndësi të posaçme dallimit ndërmet sureveMekase dhe Medinase, për këtë arsye edhe i kanë treguar veçantitë e secilit grup.Veçantitë e sureve Mekase janë: 1. Çdo sure e cila ka sexhde është sure Mekase. 2. Çdo sure e cila e ka fjalën “KEL-LA” (Kurrsesi jo) është sure Mekase. - Fjala “KEL-LA” (Kurrsesi jo) është përsëritur 33 herë. 3. Çdo sure e cila ka ajetet “JA EJ-JUHEN-NAS” (O ju njerëz) është sure mekase. - Përjashtim bën vetëm sureja “Haxh”. 4. Çdo sure e cila rrëfen për pejgamberët është sure Mekase. - Prejashtim bën vetëm sureja “Bekare”. 5. Çdo sure e cila rrëfen për Ademin a.s. dhe Iblisin është sure Mekase. - Prejashtim bën vetëm sureja Bekare. 6. Çdo sure e cila fillon me shkronja të cilat janë simbole të surës (p.sh. ELIF LAM MIM) është sure Mekase.Sure Mekase quhen suret të cilat kanë zbritur në Meke para hixhretit. Suret e Mekës kryesisht janë të shkurtëra për këtë arsye edhe në Mekekanë arritur të zbriten 82 sure. Për 12 sure dijetarët kanë dhënë mendime të ndryshme, sepse Muhemedita.s. i kanë zbritur sure edhe në udhëtim siç është rasti i suretul ENFAL, suretuFET-H, suretul-HAXH.Pyetje: 1. Cilat janë veçantitë e sureve dhe ajeteve Mekase? 79
  • 79. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SURET MEDINASE TË KUR‟ANIT Sure Medinase quhen suret të cilat kanë zbritur në Medine pashixhretit.Edhe suret Medinase i kanë veçantitë, e ato janë: 1. Çdo sure e cila tregon farzet është Medinase. 2. Çdo sure e cila tregon për munafikët është Medinase. 3. Çdo sure e cila polemizon dhe diskuton me pasuesit e librit (EHLIL- KITABËT) është Medinase. Pra nga këto veçanti kuptojmë se në suret Medinase rrahen tematikat tëcilat vijojnë: Farzet e Allahut në Ibadete. Farzet e Allahut në veprimet e jetës së përditshme, si: - Rregullat e familjes - Trashëgimia - Lidhjet farefisnore - Të drejtat shoqërore - Vlerat e xhihadit etj.- Komunikimi dhe dialogu me krishterët, katolikët, jehuditë dhe thirrja në Islam për t‟u treguar atyre deformimet të cilat i kanë bërë në librat e tyre.- Zbulimi i dyfytyrëshve-munafikëve të cilët e kanë pranuar islamin jo me sinqeritet, por e kanë pranu islamin sipërfaqsisht, vetëm e vetëm për të njollosur dhe shpifur për të. Ndërsa Kur‟ani tregon rrezikun e tyre dhe format dhe mënyrat si të dallohen dhe si të ruhemi prej tyre.- Suret e Medinës janë kryesisht të gjata she janë 20 sure. 12 sure kanë zbritur ndërkaq edhe në Meke edhe në Medine.Pyetje: 1. Cilat janë veçantitë e sureve dhe të ajeteve Medinase?80
  • 80. MELAQET E ZOTIT 2 SURET DHE AJETET E PARA Është e vërtetë se ajetet e para të cilat kanë zbritur janë pesë ajetet e paratë suretul Alek: IKRE BISMI RABIKEL LEDHI HALEK. HALEKAL INSANE MIN ALEK. IKREË VE RABUKEL EKREM EL-LEDHI AL-LEME BIL KALEM AL-LEMEL INSANE MA LEM JEALEM. (EL-ALEK, 1-5)Pastaj prej ajeteve të para janë edhe pesë ajetet e para të suretul Mudethir: JA EJJUHEL MUDETHIR. KUM FE ENDHIR. VE RABEKE FE KEBBIR. VE THIJABEKE FE TAH-HIR. (EL-MUDETHIR, 1-5) Poashtu edhe suretul FATIHA është sureja e parë e Kur‟anit e cila kazbritur si sure e plotë, menjëherë e pa ndërprerje, dhe është e vendosur në fillimtë Mus‟hafit. Bismilahirrahmani rrahim është në fillim të çdo sure (përpos në suretuTevbe). Kur i ka zbritur Muhamedit a.s. ky ajet dhe është urdhëruar ta vendosënë fillim të sures, atëherë Muhamedi a.s. e ka kuptuar se ajo sure është plotësuardhe ka përfunduar. 81
  • 81. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SURET DHE AJETET E FUNDIT Pas njëzetetre viteve të zbritjes së Kur‟anit, Muhamedit a.s. dhemuslimanëve në Haxhin Lamtumirës u zbret ajeti Kur‟anor: “Sot përsosa për ju fenë tuaj, plotësova ndaj jush dhuntinë Time, zgjodha për ju Islamin fe ...”. (EL-MAIDE, 3) Nga ky ajet është kuptuar se Kur‟ani është kompletuar dhe është afruarpërfundimi i zbritjes së tij. Pra prej ajeteve të fundit të zbritjes së Kur‟anit ështëky ajet, ndërsa si sure e plotë e fundit është sureja FET-H (sureja e çlirimit): IDHA XHAE NESRULLAHI VEL FET-H. VE REEJTEN-NASE JED‟HULUNE FI DINILAHI EFVAXHA. FE SEBIH BI HAMDI RABIKE VES-TEGFIRH IN-NEHU KANE TEVABA. (EL FET-H, 1-3)Pyetje: 1. Cilat janë ajetet e para të cilat i kanë zbritur Muhamedit a.s.? 2. Cila është sureja e parë e plotë e cila është zbritur? 3. Çka ka kuptuar Muhamedi a.s. kur i ka zbritur ajeti “Bismilahirrahmanirrahim? 4. Trego një ajet prej ajeteve të fundit i cili i është zbritur Muhamedit a.s. si përfundim i shpalljes? 5. Cila është sureja e fundit e cila i ka zbritur Muhamedit a.s.?82
  • 82. MELAQET E ZOTIT 2 MREKULLIA E KUR‟ANITMrekullitë mbinatyrore ndahen në dy lloje: 1. Mrekullitë shqisore, siç janë: të pamurit, të prekurit etj. 2. Mrekullitë logjike. Prej mrekullive shqisore janë: Shkopi i Musait a.s., shërimi i të verbërveprej Isat a.s. dhe Devja e Salihut a.s. Prej mrekullive logjike është Kur‟ani i cili është mrekulli deri në ditën eKijametiti. Kur‟ani është mrekulli logjike, për t‟i përmendur mrekullitë e Kur‟anit nukmjafton edhe po të shkruanin të gjitha lapsat e botës, por edhe sikur të ishin lapsatë gjitha lisat e botës, po edhe sikur të ishin të gjitha detërat e botës ngjyrë. Porne vetëm do t‟i ndajmë muëxhizet e Kur‟anit si vijon: 1. Mrkullia gjuhësore e Kur‟anit. 2. Mrekullia e gjërave sekrete të Kur‟anit (të botës tjetër). 3. Mrekullia juridike e Kur‟anit dhe 4. Mrekullia shkencore e Kur‟anit.Pyetje: 1. Si ndahen mrekullitë mbinatyrore? 2. Trego shembuj të mrekulive mbinatyrore shqisore? 3. Trego për mrekullitë e Kur’anit? PREJ HADITHEVE TË MUHAMEDIT A.S. PËR KUR‟ANINMuhamedi a.s. ka thënë: “Lexoni Kur’anin se vërtet ai do t’i bëjë shefaat në ditë e kijametitlexuesit të tij”. (MUSLIMI) Ai i cili e lexon Kur‟anin ka shpërblim të shumfishtë, ai është më i miri,pse gjuha e tij e pastër e lexon fjalën e Zotit.Për këtë thotë Muhamedi a.s.:“Më i miri prej jush është ai i cili mëson Kur’anin dhe ua mëson të tjerëve”. (BUHARIU) Ai i cili e këndon Kur‟anin me përkujdesje, me precizitet ka shkallë tëlartë, mirëpo edhe ai i cili mundohet të lexojë me precizitet shpërblehet.Në një hadith thotë Muhamedi a.s.: “Ai i cili e këndon Kur’anin me shkathtësi dhe precizitet, ai do të jetë memelaqet e dalluara fisnike, ndërsa ai i cili e këndon Kur’anin dhe angazhohetta këndojë mirë dhe gjenë vështërësi do të shpërblehet”. (MUTEFIKUN ALEJHI) 83
  • 83. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DUA O Zoti im! Krijues i qiejve dhe tokës, Ty të takon lavdërimi dhe madhërimi. Gjithmonë të lutem o Allah, O bëmirës absolut me madhërinë Tënde, Ndriques i çdo çështje: me dritën e librit Tënd ndriqoje shiqimin tim, me dritën e librit Tënd pastroje zemrën time, me dritën e librit Tënd zgjëroje krahrorin tim, me dritën e librit Tënd pastroje dhe ndriqoje trupin tim. Përpos Teje askush nuk mund të më drejtojë në drejtësi Drejtësinë në mua e sjell vetëm Ti. Nuk ka fuqi as forcë që mund të ndryshojë diçka përpos Allahut i Cili është i Lartë e i Madhërishëm. KUR‟ANI Kur‟ani përbëhet prej 30 xhuzave Kur‟ani përbëhet prej 120 hizbave Kur‟ani përbëhet prej 114 sureve Kur‟ani përbëhet prej 6236 ajeteve Kur‟ani përbëhet prej 77439 fjalëve Kur‟ani përbëhet prej 340740 shkronjave Pyetje: 1. Prej sa xhuzave përbëhet Kur’ani? 2. Prej sa hizbave përbëhet Kur’ani? 3. Prej sa sureve përbëhet Kur’ani? 4. Prej sa ajeteve përbëhet Kur’ani? 5. Prej sa fjalëve përbëhet Kur’ani? 6. Prej sa shkronjave përbëhet Kur’ani?84
  • 84. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani PEJGAMBERËT E ZOTIT 4 Planprogrami i muslimanit të vogël 85
  • 85. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL86
  • 86. MELAQET E ZOTIT 2 ADEMI A.S. Zoti i Madhëruar ka dëshiruar që tokën ta bëjë planet të banuar me njerëz,për këtë arsye u tregoi Melaqeve: ( ) “Kur Zoti yt u tha Melaqeve: Unë po krijoj mëkëmbës në tokë!(Melaqet) Thanë: A po krijon në te atë i cili (kur ta ndiej veten të pavarur )bën shkatërrime në te dhe derdh gjak. Ne të lavdërojmë dhe tëfalënderojmë, dhe të lartësojmë, (Zoti) u tha: Unë di çka ju nuk dini”. Kështu nga balta e tokës (dhe të përzier me ujë) dhe nga të gjithaelementet e tokës e krijoi Zoti Ademin në formën më të bukur: Dhe ne e kemikrijuar njeriun në formën më të bukur. Nuk ka dyshim se njeriu ka formën më të bukur përpos shqisave dallohetme mendje dhe logjikë të shëndoshë e për këtë meritë e falënderojmë dhe elavdërojmë Allahun. Bekimi i takon Allahut, Më i miri Krijues. Zoti i madhëruar e nderoi njeriun dhe e ngriti në shkallë të lartë tërespektit sa që i urdhëroi Melaqet t‟i bëjnë sexhde Ademit. Dhe Ne i thamë Melaqeve: Bëni sexhde Ademit (Melaqet) i bënësexhde, përpos Iblisit, ai refuzoi, tregoi kryelartësi dhe ishte mosbesimtar. Melaqet e nderuan Ademin me sexhde, ndërsa Iblisi nga urrejtja e zilianuk u përkul, por tregoi kryelartësi. Ai refuzoi ta nderojë Ademin dhe ti bëjësexhde. Për këtë arësye Zoti i Madhëruar e mallkoi dhe e largoi prej mëshirës sëvet, e i tha: “Largohu dhe dil nga aty, Ti vërtet je i mallkuar”. Që të lulëzojë toka, të gjallërojë, të ndërtohet, të zhvillohet, e tëpërparohet në të gjitha aspektet Zoti i Madhëruar ia mësoi Ademit të gjithamënyrat, të gjitha rrugët e lumturisë dhe diturinë. I mësoi Ademi të gjitha (dituritë) emrat e pastaj Zoti ia paraqiti (pyetjen)melaqeve e u tha: Më tregoni dhe më lajmëroni për këta emra nëse ju thoni tëvërtetën. Zoti i Madhëruar krijon, Ai furnizon, Ai mëson njeriun pse është iGjithëmëshirshëm.“I Gjithëmëshirshmi, ia mësoi Kur-anin, ka krijuar njeriun, ia ka mësuaratij (diturinë) spjegimin”. Suretu Rrahman 1- 4 Nga mësimi prej Zotit është përhapur dituria, është zgjeruar hapësira elogjikës dhe intelektit dhe pasardhësit e Ademit u shpërndanë në tokë dhe endërtuan atë. Ndërsa Zoti i Madhëruar ia nënshtroi atyre gjithë çka ka në tokë,për të jetuar, gjallëruar dhe për të shfrytëzuar çdo gjë në tokë çka i nevojitej atij. 87
  • 87. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Në fillim Ademi jetoi në xhenet, ushqehej me të mirat e Xhenetit dhepinte ujë të Xhenetit. Zoti i Madhëruar prej llojit të tij ia krijoi edhebashkëshorten Havanë e pastaj i tha: Jeto së bashku me bashkëshorten tënde dhehani nga aty gjithë çka të dëshironi, vetëmse kujdes mos iu afroni kësaj peme sedo të bëheni të padrejtë (ndaj vetvetes suaj). Ademi jetonte i lumtur në Xhenet, i sigurtë, i qetë, i lirë pa brenga, mirëpoaty kishte një ziliqar, armik. Për këtë Zoti ia tërheqi vëmendjen: “O Adem, ky është armiku yt dhe i bashkëshortes tënde”.Mirëpo Ademi nuk iu përmbajt kësaj këshille, nuk e mori shejtanin për armik tëvërtetë, por e lejoi që t‟i afrohej më shumë. Kështu shejtani ia shkaktoi Ademit dyshimin pse Zoti ia kishte ndaluarpemën duke i treguar se ajo është pema e cila e bën të jetë i përgjithëmonshëmnë Xhenet. Kështu shejtani i mallkuar i tha Ademit: “A të tregoj për pemën që të bën të përgjithëmonshëm dhe sundimin çkanuk përfundon kurrë”.Ademi nuk e dëgjoi fjalën e Iblisit. Iblisi pastaj u tha për të dytën herë: Nuk ju ka ndalu Zoti i juaj nga kjopemë vetëm për atë që mos të bëheni melaqe ose të mbeteni përgjithmonë (nëxhenet). Edhe Hava edhe Ademi prapë nuk ndëgjuan. Vazhdoi Iblisi dhe u përbetua në Allahun e u tha: “Unë jam për ju, me të vërtetë, këshilltar i sinqertë!”Ademi mendoi se askush nuk përbetohet në Zotin duke rrejtur, tha ai shejtanitregon të vërtetën dhe u mashtrua.E hangri pemën e ndaluar, ndërsa kur i arriti pema në gjoks filloi t‟i zbulohettrupi dhe të zdishet lakuriq. E njëjta gjë i ndodhi edhe Havës. Kur e shiquannjëri tjetrin, nga turpi filluan të mbuloheshin me gjethet e Xhenetit. Zoti i Madhëruar i tha: A nuk ju kam ndaluar mga (ushqimi) i kësaj peme dhe ju kam treguar seshejtani është armik i hapur i juaj. Ademi e kuptoi se kishte bërë gabim dhe u pikëllua, ndërsa shejtani ulargua nga aty i lumtur pse e kishte mashtruar. Ademi kërkoi falje dhe u pendua para Zotit me këto fjalë: ALLAHUME LA I LAHE ILA ENTE SUBHANEKE VE BI HAMDIKE RABI INI DHALEMTU NEFSIJ FAGFIR LIJ INEKE HAJRURR-RRAHIMIJN. ALLAHUME LA I LAHE ILA ENTE SUBHANEKE VE BI HAMDIKE RABI INI DHALEMTU NEFSIJ FE TUB ALEJ INEKE ENTE TEVABU RRAHIJM.88
  • 88. MELAQET E ZOTIT 2 Zoti i Madhëruar ia fali gabimin dhe ia pranoi tevben e i tha: Do të julëshoj në tokë vetëm se jetën do ta keni të mundimshme, me lodhje e djersë,pikëllim e angazhim të pandërprerë. PYETJE: 1. Prej çka e ka krijuar Zoti Ademin? 2. Me çka e nderuan Melaqet Ademin? 3. Kush e refuzoi t’i bënte sexhde? 4. Kush ishte i mallkuar i Zotit? 5. Çka mësoi Ademi? 6. Ku jetoi në fillim Ademi? 7. Çka i ndaloi Zoti Ademit dhe Havas në Xhenet? 8. Çka e këshilloi Zoti Ademin? 9. Pse u mashtrua Ademi? 10. Si e mashtroi shejtani Ademin? 11. Kur e kuptoi Ademi se kishte gabuar? 12. Çfarë lutje bëri Ademi dhe si kërkoi falje? 11. Kur e kuptoi Ademi se kishte gabuar? 13. Ku u zbrit Ademi? 14. Si arrihet furnizimi i Ademit? 89
  • 89. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL IDRISI A.S. Idrisi është njëri prej nipave të Ademit. Jetonte në një mes ku e adhuroninAllahun dhe nuk i bënin shok Atij. Jetonin të lumtur, punonin me sinqeritet, indihmonin njëri-tjetrit për të krijuar shoqëri të shëndoshë. Mirëpo, disa ishinlarguar nga rruga e drejtë për këtë arësye Zoti i Madhëruar e kishte dërguarIdrisin t‟i kthejë në rrugë të mbarë. “Në libër (Kur‟an) përkujtoje Idrisin. Vërtet ai ka qenë i sinqertë dhepejgamber. E ka ngritur (Allahu) Ai në një vend të lartë”. Quhet Idris pse është i pari i cili të folurit e ka shprehë dhe e ka paraqiturme shkronja. Që njerëzit me anë të shkrimit t‟i paraqesin rregullat e fesë dhe tëshkencës. Pra Idrisi është i pari i cili ka shkruar, ka lexuar dhe i ka mësuar të tjerët.Për këtë arësye e ka marrë emrin Idris. Idrisi ka pasur dëshirë që të udhëtojë nëpër botë që të përhapë fenë dhet‟ua mësojë të tjerëve rregullat e fesë, bashkëpunimit dhe mënyrën e jetesës nëbaza morale të shëndosha dhe fetare. Si çdo njeri edhe Idrisi ka ndërru jetë, mirëpo ka mendime se ai ështëngritur në qiellin e katërtë, duke u bazuar në ajetin e Kur‟anit “E ka ngritur Ainë një vend të lartë”. Është e mundur që Zoti ka urdhëru melaqen me e ngritur Idrisin në qielline katërtë e pastaj me ia marrë shpirtin. PYETJE: 1. Kush ishte Idrisi? 2. Pse ishte dërgu Idrisi te populli i tij? 3. Pse quhet Idris? 4. Kush është i pari i cili ka shkruar? 5. Çka ka pasur dëshirë Idrisi? 6. Si ka ndërru jetë Idrisi?90
  • 90. MELAQET E ZOTIT 2 NUHI A.S. U shtuan shumë pasardhësit e Ademit. Pastaj e harruan Zotin e tyre i cili ukishte dhënë mendjen, i kishte krijuar, i kishte furnizu. Ndërsa ata përkundërkësaj ndërtuan idhuj prej gurit dhe i adhuruan ata. Prje këtyre idhujve ishin: JEGUTHI, LATI, UZA, HUBELI, MENATI. Nuhi a.s. i tha popullit të tij: Unë ju këshilloj vetëm për Allah, për këtënuk kërkoj kurrfarë shpërblimi prej juve. Allahu është Ai i cili ka krijuar përnjeriun diellin, hënën yjet dhe çdo gjë që ka në tokë. Zoti i Madhëruar i tregon fjalët e Nuhut ndaj popullit të tij në Kur‟an: Opopulli im adhurone vetëm Allahun se përpos Tij nuk ka Zot tjetër, unëfrigohem për ju, se do të dënoheni në ditën madhështore të Kijametit. Parija epopullit të tij tha: Ne e shohim se me të vërtetë je në një humbje të sigurtë. Nuhitha: O populli im nuk jam i humbur por unë jam i dërguar i Allahut: Ju përcjellithirrjet e Zotit tim dhe u këshilloj për të mirën e juve se e di prej Allahut çka junuk dini. Populli i tij i thonte Nuhit rrenacak, mirëpo Nuhi nuk dëshpërohej por mevendosmëri vazhdoi misionin e tij, por kjo shtoi urrejtje edhe më të madhe tepopulli i tij kur i thanë: O Nuhë, ke polemizuar me ne dhe i ke tejkaluar kufijtë e polemikës. Pona sjell dënimin të cilin ti po e premton nëse vërtet je prej të sinqertëve. Nuhitha: Vërtet Zoti do të ju sjellë dënimin të cilin e meritoni nëse dëshiron Ai, e judo të jeni të paaftë për t‟i përballuar. Popullit të tij nuk i mjaftoi vetëm përgënjeshtrimi por iu kërcënu përhakmarrje dhe dënim nëse vazhdon ai ashtu duke i thënë: nëse nuk e mbyllgojën dhe nuk përfundon me atë çka thua do të jesh i mbytur me gurë. Ky kërcënim i fortë i tejkaloi kufijtë e njerëzimit për këtë arsye Nuhikërkoi ndihmë nga Zoti i Madhëruar. Pra pas 950 viteve thirrje Nuhi a.s. i thaZotit: O Zoti im unë e thirra popullin tim çdo ditë e çdo natë, mirëpo thirrja imeshkaktoi vetëm largim dhe ikje nga e vërteta. Pastaj tha: O Zoti im mos lejoshtëpi të pabesimtarëve në fytyrë të tokës. Zoti iu përgjigj lutjes së Nuhit e i tha: Ndërto një anije të madhe në mes tëkodrës. Filloi Nuhi t‟i presë lisat e mëdhenj dhe të ndërtojë anijen. Populli i tij eshikonte dhe i thonte: I ke lënë fjalët e kota dhe ke filluar të mirresh mezdrukthtari!? Pasi që e përfundoi Nuhu ndërtimin e anijes i mblodhi çiftet nga të gjithallojet e kafshëve, shpendëve, insekteve, bimëve dhe pemëve. 91
  • 91. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Kur kalonin atypari pabesimtarët i thonin Nuhut duke u tallur: Ku ështëdeti në të cilin do të lundrojë kjo anije!? Ti vërtet je çmendur.Nuhi i qetë i tuboi edhe besimtarët, i hypi në anije dhe e priti urdhërin e Allahut. Filloi erë e fortë, qielli u bë zi nga retë, vetëtima vetëtonte, murmurimamurmuronte. Filloi të bie shi i fortë, toka filloi të qahet dhe nga toka buronte ujëi madh. Uji u ngrit shumë mbi sipërfaqen e tokës. Nga anija Nuhi shikoi në tokë kur e pa njërin nga bijtë e tij i tha: O biri imhyp me ne në anije. Djali i tha: Do të ngjitem në lartësinë më të madhe të kodrësqë të shpëtoj dhe të mbrohem nga vërshima e ujit. Baba iu përgjegj: Nuk ka shpëtim sot nga urdhëri i Allahut.Vala e madhe e ujit ndërhyri dhe ndau të birin nga babai dhe u përmbys edhedjali i Nuhit. Poashtu në mesin e të përmbysurve ishte edhe gruaja e Nuhit. Kështu, nuk ka dyshim se të pandëgjueshmit gjithësesi do të përmbytendhe do të përjetojnë dënimin e merituar. Anija lundronte e qetë dhe e sigurtë, ndërsa çka kishte në tokë prejgjallesave, shtazëve, kafshëve, shpendëve, insekteve përmbytej. Toka pastrohejedhe prej pabesimtarëve, deri sa erdhi urdhëri i Zotit. Dhe iu tha tokës: përbije ujin,O qiell ndërpreje (shiun), dhe uji u tërhoq e u plotësua urdhëri i Allahut e anija undal në malin Xhudij.U qetësuan erërat, poashtu u qetësuan edhe besimtarët. Ndërsa Nuhu së bashku meta zbriti në tokën e re dhe jetën e re, njëherit i liroi gjithçka kishte në anije. Zoti i Madhëruar i tha Nuhit: O Nuh zbrit i qetë dhe i sigurt prej Neve, dhe mebekimet Tona mbi ty dhe me popullin i cili është me ty. Popujt do t‟i kënaqim e pastajdo t‟i kaplojë prej neve dënim i dhimbshëm. Nuhi konsiderohet baba i dytë i njerëzimit. PYETJE: 1. Cilët janë idhujt të cilët i kishte ndërtu populli i Nuhit? 2. A kërkoi shpërblim Nuhi nga populli i tij për këshilla? 3. Çka i thonte populli Nuhit? 4. Çka i thonte Nuhi popullit të tij? 5. A dëshprohej Nuhi pse i thonin rrenacak? 6. A i mjaftoi popullit të Nuhit përgënjeshtrimi? 7. Me çka iu kërcënuan Nuhit populli i tij? 8. Sa vite i kishte thirrë Nuhi në Islam? 9. Prej kujt kërkoi ndihmë Nuhi? 10. Si u lut Nuhi? 11. A ju përgjigj Zoti lutjes së Nuhit? 12. Çka e urdhëroi Zoti Nuhin? 13. Çka bëri Nuhi pasiqë ndërtoi anijen? 14. Çka i thonin pabesimtarët Nuhit kur kalonin pranë anijes? 15. Çka i tha birit të tij Nuhi? 16. A e ndëgjoi biri babën? 17. Çka ndodhi me të birin? 18. Çka ndodh me të padëgjueshmin? 19. Çka ndodhi me vërshimën?92
  • 92. MELAQET E ZOTIT 2 20. Çka e urdhëroi Zoti tokën dhe qiellin? 21. Ku u ndal anija? 22. Çka i tha Zoti Nuhit pas vërshimës? 23. Çka konsiderohet Nuhi? HUDI A.S. Pas vërshimës së madhe (TUFANIT) Nuhi me besimtarët zbriti në tokë.Ata filluan të martohen dhe të shtohet numri i tyre. Kafshët u shtuan, poashtuedhe shpendët e insektet. Toka filloi të lulëzojë dhe të jap frytet e bereqetit.Njerëzit filluan të shpërndahen në të gjitha viset e tokës. Një fis i quajtur Ad uvendos në afërsi të Jemenit të sotëm të gadishullit arabik. Ky fis filloi të ndërtojë kështjella të mëdha, rrugë të gjera dhe tëzbukuruara në të gjitha format, kopshte të bukura, ndërtesa të llojllojshme.Mirëpo mbi të gjitha ishin kryelartë, të padrejtë, zullumqarë dhe kriminelë.Nuk mëshironin askë, ndaleshin në mes të rrugëve, i maltretonin njerëzit dhe ilargonin nga rruga e drejtë. “Vallë, a nuk e di se çka ka bërë Zoti yt me Adin, me banorët e qytetitIreme, pronarë të pallateve madhështore, çfarë nuk ka pasur askundtjetër? A mos vallë në çdo kodrinë po ngritni godina (përmendore) për tutallë (me kalimtarët). Ndërtoni pallate e objekte tjera thua se ju do të jetonipërgjithmonë në to?” Përpos kësaj besonin në idhuj. Prej idhujve më të njohur ishte Samudi dheHera. Për këtë arsye Zoti i Madhëruar dërgoi një njeri prej mesit të tyrepejgamber. E ky ishte Hudi i cili ishte i njohur si besnik dhe i drejtë. Hudi i thirrte të besonin në Zotin dhe të largoheshin nga idhujt. Mirëpo,ata jo vetëm se nuk i besuan por talleshin me Hudin dhe e nënçmonin. Ja dërguam (popullit) Adit, vëllaun e tyre – Hudin Ai tha: O populliim, Adhurone Allahun, për ju nuk ka Zot tjetër përpos Tij. A nuk poruheni nga dënimi. Paria e popullit të tij të cilët nuk besonin, thanë: Ne tëkonsiderojmë ty mendje lehtë të çmendur dhe ne mendojmë se vërtet jerrenacak. Hudi tha “O populli im! Unë nuk jam mendjelehtë, e as prej tëçmendurve. Por në të vërtetë jam i dërguar prej Zotit të gjithësisë”. Ipërcjelli urdhërat e Zotit tim dhe jam Këshilltar besnik për juve. Këshillat e Hudit nuk i bënin dobi popullit të tij, pse zemrat e tyre ishin tëngurta, bile edhe më të ngurta se gurëzit. Ata jovetëm se nuk i pranuan këshillat por i thanë Hudit: Sille dëniminprej Zotit nëse me të vërtetë je pejgamber. Hudi iu lut Zotit t‟i dënojë. Zoti i Madhëruar iu përgjigj; E ndali shiun, u thanë bimët, u zhdukënbagëtitë. Ata shkuan te idhujt e tyre për t‟u lutur, por idhujt e tyre as nuk i 93
  • 93. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLdëgjuan as nuk iu përgjigjën lutjeve të tyre. Hudi iu tha se idhujt nuk dëgjojnëdhe se nuk ka as dëm as dobi prej tyre, por lutjuni Allahut. Ata me kryeneçësithanë: Ne nuk i lutemi Allahut e ti vepro si të duash. Allahu dërgoi mjegulla të zeza. Ata u gëzuan e thanë se këto mjegullajanë për shi, na u pranua lutja prej idhujve tanë. Do të bie shi, do të lulëzojnëbimët, do të rriten kullosat dhe do të ushqehen kafshët. Disa prej pabesimtarëve ithanë Hudit: Ky është Zoti ynë, të tjerët filluan të vallëzojnë e të këndojnë, e tëbërtasin. Në atë moment fryma e fortë i rrëzoi lisat, muret e kështjellat, filloistuhia, era e ngriste rërën dhe u binte nëpër fytyra, u paralizuan këmbët e duart etyre u verbëruan e ranë për tokë të vdekur. Zoti i Madhëruar këtë gjendje e vazhdoi shtatë ditë e tetë netë derisapërfunduan njerëzit, kafshët e bimët, e u shkatërruan në tërësi shtëpitë e tyre, nëpërjashtim të Hudit i cili shpëtoi dhe vazhdoi rrugën e tij të drejtë. PYETJE: 1. Çka ndodhi pas vërshimës së madhe? 2. Ku u vendos fisi Ad? 3. Çka ndërtonte ky fis? 4. Çfarë populli ishte fisi Ad? 5. Në çka besonin fisi Ad? 6. Cilin pejgamber e dërgoi Zoti te ky fis? 7. Çka i tha Hudi a.s. popullit të tij? 8. Çka i thanë populli Hudit a.s.? 9. A ju bënë dobi këshillat e Hudit a.s? 10. A ju përgjigj Zoti lutjes së Hudit? 11. Ku shkuan populli i Hudit pas thatësisë? 12. A ju përgjigjën idhujt lutjeve të tyre? 13. Çka dërgoi Zoti te fisi Ad? 14. Çka menduan pabesimtarët për mjegullat e zeza? 15. A kishin sjellë shi mjegullat? 16. Sa ditë zgjati dënimi?94
  • 94. MELAQET E ZOTIT 2 SALIHU A.S. Salihu i takon fisit Themud, i cili ishte një prej fiseve të gadishullit arabik.Ky fis adhuronte idhuj përpos Allahut. Idhujt e tyre ishin të llojllojshëm si psh.Idhuli i furnizimit, idhulli i shiut, idhulli i udhëtimit etj.etj. Ky fis jetonte nëmale kodrinore ashtu që edhe kodrinat i kishin gdhendur dhe kishin ndërtushtëpi kodrinore. Salihu e thirri popullin e tij të besojë në një Zot, këtë e përmend Kur‟ani: “(Ne ia dërguam fisit) Themud – vëllaun e tyre Salihun. Ai tha: “Opopulli im! Adhurone Allahun, për ju nuk ka zot tjetër përpos Tij”. Populli i tij tha na sjell ndonjë argument që të besojmë se me të vërtetë jepejgamber. Salihu tha: Çka dëshironi? Populli i tij tha: Nga ky shkëmb le të dalë një deve që të pijmë qumështprej saj. Nëse këtë e bën ne do të besojmë.Salihu iu lut Allahut dhe menjëherë Allahu iu përgjigj lutjes së tij. E pastajSalihu tha: Ju erdh argumenti prej Zotit tuaj. Ja pra kjo është devja e Allahutargument për ju. Lëreni të qetë të ushqehet në tokën e Allahut. E mos ishkaktoni asgjë të keqe, se ju kaplon dënimi i dhëmbshëm. Një pjesë e popullit besuan. Pjesa tjetër vetëm sa u dëshpëru dhe e shtoimosbesimin. Salihu i tha popullit të tij: Kjo deve do të pijë një ditë (ujë ngakroi), ndërsa për ju dita tjetër është e caktuar. Kështu devja vazhdimisht pinte ujë e qumështi i shtohej, ndërsa njerëzitpinin ujë ditën tjetër. Shkuan gratë një pas një e mjelnin ndërsa qumështi nuk i harxhohejvetëmse i shtohej. Njerëzit u befasuan nga kjo mrekulli dhe e panë se kjo ishte diçka ejashtëzakonshme. Në qytet ishin nëntë persona të njohur për krime dhe shkatërrime, ataishin pijanecë të fëlliqur. Njëri prej tyre thonte: Kjo deve po e pin ujin dhe po e shpenzon duhet ta hjekim qafesh se nukna duhet! Tjetri thonte: “Ta mbysim deven, ta vrasim Salihun me familjen e tij etë mos na hetojë askush”. Para se të agojë dita e mbytën deven. Salihu me besimtarët u pikëlluan përkëtë tragjedi. Kështu Salihu u tha besimtarëve: Largohuni nga ky qytet se pas triditëve Zoti do ta shkatërrojë këtë qytet me të gjithë banorët në të. 95
  • 95. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Pas tri ditëve njerëzit në atë vend dëgjuan një britmë të fortë, prej asajbritme u trishtuan u dridhën e pastaj u shtangën dhe vdiqën e mbetën në shtëpitëe tyre të zbrazëta. PYETJE: 1. Cilit fis i takon Salihu a.s.? 2. Në çka besonin fisi Themud? 3. Ku jetonte fisi Themud? 4. Në çka e thirrte popullin e tij Salihu a.s.? 5. Çka kërkoi prej Salihut a.s. populli i tij? 6. A ju përgjigj lutjes së Salihut a.s. Allahu? 7. A i besuan të gjithë Salihut a.s.? 8. A harxhohej qumështi i deves? 9. Sa persona ishin të njohur si kriminel? 10. Çka ndodhi me deven? 11. A u pikëlluan besimtarët për deven? 12. Çka u tha Salihu besimtarëve? 13. Çka ndodhi pas tri ditëve kur u larguan besimtarët nga qyteti?96
  • 96. MELAQET E ZOTIT 2 IBRAHIMI A.S. Ibrahimi a.s. ka lindur në Babiloni apo saktësisht në Sirinë e sotme.Ibrahimi a.s. në moshën rinore filloi të hulumtojë krijimin e njeriut, krijimin egjithësisë, krijimin e çdo gjëje që e rrethonte. Dëshironte të gjente përgjegje tëvërtetë dhe të saktë. Dëshironte ta kuptonte Krijuesin e vërtetë dhe absolut. Shikoi në qiell, e pa një yll. Mendoi. Ky është Zoti im. Kur perëndoi dhehumbi, tha ky është mendim i gabuar sepse Zoti nuk zhduket kurrë. ShikoiHënën, a mos është ky Zoti im? Ky është më i madh, tha në vetëvehte. Mirëpoedhe Hëna humbi. Jo, tha edhe ky është gabim. Shikoi diellin, ky është më imadhi, ndoshta ky është Zoti im. Kur perëndoi edhe dielli, u bind me të vërtetëse as dielli, as hëna, as yjet nuk janë zotëra, por këto janë krijesa të Zotit. Zotiështë krijuesi i gjithësisë, i gjithçkaje. Ai ekziston gjithmonë dhe vetëm Aimeriton të adhurohet dhe vetëm Atij duhet me iu drejtu.PYETJE: 1. Ku ka lindur Ibrahimi? 2. Çka dëshironte Ibrahimi a.s.? 3. Si e kuptoi Zotin e gjithësisë Ibrahimi a.s.? IBRAHIMI ME TË ATIN Derisa baba i Ibrahimit adhuronte idhujt Ibrahimi i tha babait të vet: O babai im, pse po adhuron atë që as nuk dëgjon, as nuk sheh e as që kamundësi të bëjë kurrfarë dobie për ty. Babai tha: Këto janë Zotëra të prindërve dhe gjyshëve tanë.Ibrahimi i tha: Më paso mua. Unë të udhëzoj në rrugë të vërtetë dhe të sigurtë. Babai i tha: Ti je djali im, ti je i vogël të të dëgjoj.Ibrahimi i tha: O babai im, mos e adhuro shejtanin. Vërtet shejtani ka qenë dheështë i padëgjueshëm ndaj Zotit të gjithëmëshirëshëm. Babai i tha: Largohu, se do të të mbys.Ibrahimi me zemërgjerësi tha: Do ti lutem Zotit tim që të të falë ty. Kështu Ibrahimi u largua, duke e lënë prindin e tij të qetë në paqë poredhe duke shpresuar se një ditë do ta kuptojë realitetin dhe të vërtetën, kështu qëtë kthehet në rrugën e drejtë-Islame. 97
  • 97. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPYETJE: 1. Çka i tha Ibrahimi a.s. babait të tij? 2. A e dëgjoi babai Ibrahimin a.s.? 3. Si u largua Ibrahimi a.s. prej prindit të tij? IBRAHIMI ME MBRETIN Nemrudi ishte mbret kriminel, e konsideronte veten Zot. Mendonte sembretëria është gjithçka. Një ditë e takoi Ibrahimin e i tha: Kush është Zoti yt? Ibrahimi a.s. tha: “Zoti im është Ai i cili ngjallë (çdo gjë) dhe i bën tëvdesin (gjallesat). Nemrudi tha: Unë ngjalli dhe i bëj të vdesin. Nemrudi kishte dy njerëz tëburgosur, njërin e dënoi me vdekje (e mbytën) dhe tjetrin e liroi. Ibrahimi tha: Vërtet Zoti e bie diellin nga lindja, ndërsa ti (nëse mundesh)sjelle nga perëndimi. Atëherë ai (Nemrudi) mbeti me gojë të hapur. Thuhet se një njeriut i kishte ngordhur delja, e ja pruni Nemrudit dhe itha: ngjalle. Mirëpo ai nuk mundi, atëherë ata që ishin prezentë filluan të qeshin. Zoti i madhëruar e dënoi Nemrudin, ashtu që ia dërgoi një mizë ecila ihyri në vesh. Ajo ditë e natë i lëvizte derisa nuk mund të flinte as ditën e asnatën, as nuk mund të pushonte derisa e rroku çmenduria. Nemrudi u thabashkëpunëtorëve që t‟ia hjekin kokën dhe t‟ia vendosin një kokë prej arit. Ata ithanë po ti atëherë do të vdesësh. Ai me çmendurinë e tij tha po a vdes Zoti. Iandërtuan një kokë prej arit, ia sollën, ia prenë kokën dhe vdiq. Zotit nuk mund t‟i shpëtojnë pabesimtarët. PYETJE: 1. Kush ishte Nemrudi? 2. Si u zhvillua biseda në mes Nemrudit dhe Ibrahimit a.s.? 3. Si e dënoi Zoti i Madhëruar Nemrudin?98
  • 98. MELAQET E ZOTIT 2 IBRAHIMIN NUK E DJEG ZJARRI Populli i Ibrahimit adhuronin idhuj të shumtë. Një ditë derisa ata ishinnëpër shtëpitë e tyre Ibrahimi i theu të gjithë idhujt, përpos njërit i cili ishte më imadhi. Kur shkuan i panë të thyer idhujt e tyre. Kush i ka thyer, pyetën.Disa thanë: kemi dëgjuar për një djalosh i cili quhet Ibrahim. E morën Ibrahimin dhe e pyetën: A ti ke vepru kështu me Zotërat tanë?Ibrahimi tha: Po mos ka vepru kështu më i madhi i tyre? Pyetni atë nëse atazotërat flasin! Ata thanë: po si ti pyesim, ku e dimë se ata nuk flasin. Ibrahimi tha: Po pse po i besoni, ata që as nuk flasin as nuk mund tëdëgjojnë, as nuk mund të bëjnë dobi. Nga kjo përgjegje u hidhëruan, dhe u pajtuan që të gjithë të mbledhin dru,t‟i thërrasin të gjithë njerëzit dhe të ndezin zjarr të madh dhe në te të digjejIbrahimi. Vërtet ata i pregaditën drutë, e vendosën Ibrahimin në mesin e druve,Ibrahimi tha vetëm një fjali: “HAS BIJALLAHU VE NIËMEL VEKIL” “Më mjafton Zoti, nuk ka mbrojtës më të mirë se Ai”. Zoti i Madhëruar menjëherë i doli në ndihmë dhe e mbrojti Ibrahimit dukei thënë zjarrit: O zjarr, bëhu i ftohtë dhe shpëtim për Ibrahimin. Njerëzit shikonin me habi, zjarri nuk e djeg Ibrahimin, Ai ulur në mes tëzjarrit me një buzëqeshje të lehtë dhe të ëmbël. E falënderon Zotin dhe vazhdonrrugën e tij. PYETJE: 1. Çka bëri Ibrahimi a.s. me idhujt? 2. Si u zhvillua biseda në mes Ibrahimit dhe popullit të tij? 3. Çka tha Ibrahimi a.s. kur e vendosën në zjarr? 4. A i doli në ndihmë Zoti i Madhëruar Ibrahimit a.s.? 5. A e djegi Ibrahimin a.s. zjarri? 99
  • 99. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ZOTI I NGJALLË TË VDEKURIT Ibrahimi a.s. ka pasur dëshirë t‟i vështrojë gjërat, t‟i hulumtojë, t‟ivërtetojë, ta studiojë gjithësinë dhe ambientin të cilin e rrethon, pse ashtu iforcohet besimi dhe i qetësohet zemra. Kështu e pyeti Zotin edhepse besonte dheishte i bindur: Si i ngjallë të vdekurit. Zoti i tha: a nuk po beson. Ibrahimi tha:Po gjithësesi besoj por dëshiroj që të më qetësohet zemra ime. Atëherë Zoti i Madhëruar e urdhëroi që t‟i marrë katër zogj, t‟i presë, tëpërziejë gjakun e tyre, puplat e tyre, pjesët e trupit të tyre dhe t‟i shpërndajë nëkatër anë të kodrave e pastaj t‟i thërrasë. Ashtu veproi Ibrahimi e pastaj i thirri zogjtë. Kur papritmas i sheh se sipjesët e trupit të zogjve bashkohen në ajër dhe formohen sikur në gjendjen emëparshme dhe shkojnë duke fluturuar në drejtim të Ibrahimit. PYETJE: 1. Pse Ibrahimi a.s. kishte dëshirë të vështrojë dhe t’ i hulumtojë gjërat? 2. Çka e urdhëroi Zoti i Madhëruar Ibrahimin a.s.100
  • 100. MELAQET E ZOTIT 2 ISMAILI A.S. Pasi kishte shpëtuar Ibrahimi a.s. nga zjarri iu lut Zotit: O Zoti im, më jepnjë djalosh të mirë dhe fisnik. Zoti i Madhëruar ia pranoi lutjen dhe pasi u martua me Haxheren i lindinjë djalë i mirë të cilin e quajti Ismail. Pasi i lindi djali Ibrahimi a.s. përgaditit pak ushqim, ia dha Haxheres dheudhëtoi deri në një shkretëtirë të largët. Aty u përshëndet me foshnjen eHaxheren, e tha: O Zoti ynë, unë vendosa pasardhësit e mi në kodrinën pa pemëe perime, pa bimë aty, ku do të jetë shtëpia Jote e bukur. Haxherja i tha Ibrahimit a.s. A Zoti të ka urdhëruar për këtë? Ibrahimi iupërgjigj: “Po”. Atëherë nuk do të na humbë Zoti, do të më ndihmojë mua dhe foshnjen –tha Haxherja . Ibrahimi a.s. u kthye nga kishte ardhur. Haxherja me foshnjen mbetën nëmes të shkretëtirës, ushqimi iu harxhua, uji iu harxhua, dielli i fortë përcëllonte,fëmija filloi të qajë. Nëna nuk mund ta duronte fëmiun duke qajtur, shikoimajtas, shikoi djathtas, ç‟të bënte? U nis në drejtim të kodrës Safa. Nuk gjetiasgjë. U kthye dhe shkoi në drejtim të kodrës Merva. Prapë nuk gjeti asgjë.Kështu veproi shtatë herë, por kot. E lodhur u kthye në drejtim të foshnjes. Ç‟tësheh? Ismaili buzëqesh pse melaqja pranë tij e kishte afruar ujin, u gëzua pamasë, u afrua te uji. Uji gurgullonte me të madhe. Haxherja tha: ZEMI JAMUBEREK ZEMI. “Ndale hovin e madh o ujë i bekuar, ndale”. Kështu edhe sote kësaj dite ky burim quhet burim Zem-Zem, apo ujë i Zem-Zemit. Pas një kohe një fis arab duke kaluar në atë drejtim, kërkoi prej Haxherestë pijë ujë. Haxherja bëmirëse i lejoi që ai fis të pinte ujë. Uji është burim i jetës,burim i gjallërisë. Ky fis më vonë vendosi të banojë në këtë vend të bekuar. Mekëtë fis u rrit Ismaili, e mësoi gjuhën arabe prej tyre dhe vazhdoi të kalojë jetë tëlumtur me të. Për këtë arësye ardhësit e Ismailit janë të arabizuar e prej tij pasnjë kohe të gjatë do të lindë më i miri i njerëzimit Muhamedi a.s.PYETJE: 1. Çfarë lutje kishte bërë Ibrahimi a.s. pasi kishte shpëtuar nga zjarri? 2. A ia pranoi lutjen Zoti i Madhëruar? 3. Pasi lindi Ismaili, si veproi Ibrahimi a.s.? 4. Çka i tha Haxherja Ibrahimit a.s. dhe si iu përgjigj? 5. Pasi nuk mund ta dëgjonte fëmiun duke qajtur çka bënte Haxherja? 6. Kush ia kishte afruar ujin Ismailit a.s.? 101
  • 101. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL 7. Çka i tha ujit Haxherja? 8. Kush kaloi në afërsi të ujit Zem-Zem? 9. A u lejoi Haxherja të pinin ujë? 10. Si u rrit Ismaili a.s.? 11. Kush është pasardhës i Ismailit a.s.? SAKRIFICA E ISMAILIT A.S. Baba gati për çdo vit e vizitonte të birin, e donte shumë, ia mësonte atijnamazin. Kishte kujdes, e edukonte e në anën tjetër djali ishte shumë i mirë, izgjuar dhe i sjellshëm dhe i shkonte për shtati babës së tij. Ibrahimi a.s. kishte parë ëndërr duke e bërë djalin kurban, mendoi mosishte ndërhyrje e shejtanit në ëndrrën e tij, mirëpo kur e pa për të dytën herë,edhe për të tretën herë e kuptoi se ishte urdhër prej Zotit të Madhëruar. Pseëndërrat e pejgamberëve janë realitet, shkoi te djali e i tha: O biri im,vazhdimisht po shoh në ëndërr, duke të të bërë ty kurban. Shiko çka thua ti? Kur e kuptoi Ismaili me bindje të fortë e plot iman, tha: O baba im, veproashtu siç je urdhëruar. Nëse dëshiron Zoti do të jem prej durimtarëve të vërtetë edo të sakrifikohem për Zotin e Madhëruar pa u hamendur fare. U përgadit baba me pre djalin, ia lidhi duart, e rrëzoi për tokë, mori thikëne ia vuri në fyt. Në atë moment Xhebraili ia pruri një dash Ibrahimit e i tha:Preje kurban dashin në vend të djalit. Ti veç e ke realizuar ëndrrën tënde. Nekështu i shpërblejmë bëmirësit. Kjo me të vërtetë është sprovim i fortë. PYETJE: 1. A e vizitonte babai të birin? 2. Çfarë ëndrre kishte parë Ibrahimi a.s.? 3. Çka i tha Ibrahimi a.s. të birit të tij? 4. Si iu përgjigj biri babës së tij? 5 Çka ndodhi kur u përgadit Ibrahimi a.s. me ba kurban Ismailin a.s.?102
  • 102. MELAQET E ZOTIT 2 NDËRTIMI I QABES Ibrahimi a.s. me të birin Ismailin a.s. i kanë ngritur themelet e Qabes sëbashku, pasi e kanë përfunduar punën e kanë bërë këtë lutje: “O Zoti ynë, pranoj prej neve. Vërtet Ti dëgjon. Je i ditur. Zoti ynë,na bën neve muslimanë, edhe pasardhësit tanë bëni buslimanë te Ti. Natrego rregullat e adhurimit ndaj Teje. Pranoje pendimin tonë, se vërtet Tii pranon pendimet dhe je i Gjithëmëshirshëm”. VE IDH JERFE‟U IBRAAHIIMUL KAVAA‟IDE MINEL BEJTI VE ISMAA‟IILU RABBENAA TEKABBEL MINNAA INNEKE ENTES SEMII’UL ALIIM. RABBENAA VEXH‟ALNAA MUSLIMEJNI LEKE VE MIN DHURR- RRIJ-JETINAA UMMETEN MUSLIMETEN LEKE VE ERINAA MENAASIKENAA VE TUB „ALEJNAA INNEKE ENTET- TEVVAABURR-RRAHIIM. PYETJE: 1. Kush e ka ndërtuar Qaben? 2. Çfarë lutje kanë bërë Ibrahimi a.s. dhe Ismaili a.s. pasi e përfunduan Qaben? 103
  • 103. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL IS’HAKU A.S. Kishin kaluar vite e vite, Ibrahimi a.s. ishte plakur po ashtu edhebashkëshortja e tij Sara ishte plakë. Gjatë tërë jetës me këtë bashkëshorte Ibrahimi a.s. nuk kishte pasurfëmijë. Një ditë në shtëpinë e Ibrahimi a.s. erdhën tre vizitorë. Ibrahimi a.s. idonte shumë musafirët. Musafirët e përshëndetën Ibrahimin a.s. mepërshëndetjen e ngrohtë Islame:“ESELAMU ALEJKUM”. U gëzua shumë Ibrahimi a.s. dhe me të shpejtë upregaditi atyre një viç të majmë. Ata tre vizitorë nuk ishin njerëz të rëndomtë por ishin tri melaqet e Zotit:Xhebraili, Istrafili dhe Mikaili. Melaqet e Zotit janë të krijuara vetëm për adhurim, ata as nuk hanë asnuk pinë. Kështu asnjëri prej tyre nuk iu afru ushqimit. Ibrahimi a.s. filloi tëfrigohet pse nuk hanin ushqim. Ndërsa ata i thanë: mos u frigo, ne jemi tremelaqet e Zotit, Xhebraili, Istrafili dhe Mikaili. Kemi ardhur me të përgëzu përnjë djalë të cilin do ta quajsh Is-hak e fjala Is-hak d.m.th. qesharak. Sara e cila ishte pranë tyre tha: E si të lindi unë tani kur unë jamë plakë epo ashtu edhe burri im plak! Ajo u habit. Mirëpo, me të vërtetë ajo mbetishtatzënë. Lindi djalin e shëndoshë e emroi me emrin Is-hak. Ky djalë u bë i ditur i menqur, dhe pejgamber. Ai i thirrte njerëzit tëbesojnë në një Zot. Me udhëzu në punë të mira, me u largu nga punët e këqija.Me besu në Ditën e Gjykimit dhe në çdo gjë çka është për të mirën e njeriut. Is-hakut a.s. i lindi një djalë të cilin e quajti Jakub – e donte shumë dhe eka lutur Zotin e Madhëruar që të jetë djalë i bekuar. PYETJE 1. Deri në cilën moshë Ibrahimi a.s. dhe Sara nuk kishin pasur fëmijë? 2. Kush erdhi në shtëpinë e Ibrahimit a.s.? 3. Si e përshëndetën musafirët Ibrahimin a.s.? 4. A i donte Ibrahimi a.s. mysafirët? 5. Çka u përgaditi Ibrahimi a.s. musafirëve? 6. Kush ishin musafirët e Ibrahimit a.s.? 7. A iu afruan musafirët ushqimit dhe pse?104
  • 104. MELAQET E ZOTIT 2 8. Me çka e përgëzuan musafirët Ibrahimin a.s.? 9. Çka tha Sara kur dëgjoi lajmin e mirë? 10. A lindi me të vëtrtetë Sara djalë? 11. Çka ndodhi kur u rrit djali? 12. Is-hakut a.s.- a i lindi djalë dhe si e emëroi? LUTI A.S Luti a.s ishte trim i pashoq. Kishte virtyte të larta, prandaj në çdo formë eluftonte të keqen dhe imoralitetin. Ai ishte djali i vëllaut të Ibrahimit a.s. Mirëpoderi sa Ibrahimi a.s. ishte ndalur në tokën e shejtë në Meke - Luti a.s kishtevazhduar rrugën për në qytetin Sadum. Populli i këtij vendi kishin veti të këqija. Ndaleshin në rrugë dhe i maltretonin njerëzit, ishin trathëtarë nukndëgjonin, ishin arrogant e mbi të gjitha ishin të pamoralshëm pse shejtani uakishte hijeshu rrugën e keqe e ata më shumë e donin errësirën se dritën e Zotit,më shumë e donin humbjen se udhëzimin. Për këtë arsye e dërgoi Lutin a.s. t‟i këshillojë t‟i udhëzoj në rrugë tëdrejtë, mirëpo prap ata i mbullnin sytë e tyre, i mbulonin veshët e tyre dhe nukndëgjonin, jo vetëm se nuk ndëgjonin por përkundrazi vepronin edhe me keq ethonin: nëse ti Lut nuk largohesh prej neve, ne do të denojmë ty me dënim tëdhimbshëm. Zoti i Madhëruar kuptoi qëllimin e tyre. Dërgoi melaqet në formën enjeriut për t‟i ndihmuar Lutit a.s.. Kur arritën në shtëpinë e tij gruaja e Lutit a.s.me njëherë e njoftoi popullin për musafirët e Lutit a.s.. Ata me të shpejtë uvërsulën për në shtëpinë e Lutita a.s për t‟i keqtrajtuar musafirët. Kur i pa Lutia.s duke iu afru shtëpisë së tijë u pikëllua shumë për musafirët. U tha atyre lenitë qetë, ata janë musafirët të mi. Melaqet kur panë se Luti a.s. brengosej për ta, i thanë: O Lutë merre familjen përpos gruas sate. Dhe nisu për t‟u larguar nga ky qytetpara se të agojë dita. Se ne jemi të dërguar prej Allahut për ta shkatëruar këtëpopull të pamoralëshëm dhe të pa drejtë. Para se të agojë dita Luti a.s. u largua me familje atëherë filloi një dridhjee fortë e tokës sa që kodrat u bënë rrafsh për tokë. Filloi qielli të errësohet e nëvend të shiut mbi ta ra rrebesh gurësh, sa që shtëpitë e tyre u shkatërruanplotësisht. Populli i Lutit a.s. u zhduk, ndërsa mbetën shtëpit e shkatërruara dhetë zbrazëta. Ky është argument i se Zoti i shkatërron dhe i zhduk të pamoralshmit dhetë padrejtit PYETJE: 1. Cilat ishin virtytet e Lutit a.s.? 2. Për ku kishjte vazhduar rrugën Luti a.s.? 3. Çfarë veti kishin populli Sadum? 105
  • 105. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL 4. Pse e dërgoi Zoti i Madhëruar Lutin a.s. te ky popull? 5. Çka i tha populli Lutit a.s.? 6. Ke e dërgoi Zoti i Mashëruar për t’ i nkihmuar Lutit .s.? 7. A u pikëllu Luti a.s. për musafirët? 8. Çka i thanë melaqet Lutit a.s.? 9. Çka ndodhi me popullin pasi u largu Luti a.s. me familjen e tij? JAKUBI A.S. Jakubi a.s. është djali i Is-hakut a.s. ndryshe jehuditë e quajnë Israilë qëd.m.th Rob i Zotit. Is-haku a.s e kishte këshillu Jakubin që të shkojë në Irak dhetë vendoset aty për të jetuar. Kështu Jakubi e ndëgjoi babain e tij dhe shkoi nëIrak. Atje u martu, filloi të kalojë jetë të lumtur ashtuqë Zoti i Madhëruarr ikishte dhuruar dymbëdhjetë fëmijë. Prej tyre dhjetë ishin me bashkëshorten “Rahile” dhe dy mebashkëshortën “Leja” e këta dy ishin Jusufi a.s. dhe Benjamini. Në Jusufin a.s. Jakubi kishte dashuri të madhe e donte shumë dhe kujdesejshumë për te. Kur ndëgjoi prej djemve të tij se e kishte hangër ujku ai me tëdrejtë nuk kishte besuar. Mirëpo nga pikëllimi dhe nga lotët për Jusufin iu kishinzbardhur sytë dhe gati ishte verbëruar. Kur mori vesh pas shumë viteve se Jusufiishte gjallë shkoi në Egjypt, i erdhi shikimi pasi lëmoi sytë me këmishën eJusufit a.s.PYETJE:1. Kush është Jaëkubi a.s.?2. Si e quajn Jahuditë Jaëkubin a.s.?3. Çka d.m.th Israil?4. Çka e kishte këshillu Is-haku Jaëkubin a.s?5. Ku shkoi Jakubi a.s.?6. Sa djem kishte Jaëkubi a.s.?7. Cilin prej djemve e donte shumë Jaëkubi a.s.?8. A besoi Jakubi a.s. kur mori lajmin se Jusufin a.s. e kishte hangër ujku?9. Çka ndodhi me Jaëkubin a.s. derisa mori vesh se Jusufi a.s. është gjallë?10. Si i erdhi shikimi Jaëkubit a.s.?106
  • 106. MELAQET E ZOTIT 2 VDEKJA E JAËKUBIT DHE POROSITË E TIJ BIJVE TË VETJakubi a.s. ka vdekur në Egjypt.E kishte porositur Jaëkubi a.s. të birin e tij Jusufin a.s. që kur të vdes ta varrostepranë babës së tij Is-hakut a.s. në Palestinë. Para se të vdiste i kishte tubuar të gjithë fëmijët. Fëmijët mendonin sebaba i tyre do të ju linte trashëgiminë e pasurisë. Pas një heshtje Jaëkubi a.s. ju tha bijëve të tij: Ke do ta adhuroni pas meje? Jaëkubi a.s .nuk brengosej për asgjë por vetëm për fenë e tyre. I kishteedukuar ata në fenë e pastër Islame të gjyshit të tyre Ibrahimit a.s. dhe Is-hakut. Ikishte edukuar të besonin në një Zot. Zotin e qiellrave dhe të tokës. Zotinsundimtar të gjithësisë, furnizues të gjallesave, Mëshirues të pakufishëm. Ikishte edukuar të besonin në Xhenet e Xhehenem, i kishte mësuar për vdekjendhe dënimin në varr, i kishte mësuar se të gjithë pejgamberët prej Ademit a.s.kishin besuar në një zot, kishin kryer një mision edhe pse kishin jetuar në kohëratë ndryshme në vende të ndryshme dhe kishin pas gjuhë të ndryshme. Të gjithë fëmijët iu përgjigjën: Adhurojmë zotin tënd dhe zotin e babës tënd dhe gjyshëve Ibrahimit,Ismailit, Is-hakut zot Një (nuk ka tjetër përpos Atijë). Ne atij iu kemi dorëzudhe jemi bërë musliman. Ne jemi musliman.........musliman, musliman. Nga kjo përgjegjejeshëndriti fyryra e Jaëkubit. Dhe dha jetë i lumtur pse ia kishte lënë fëmijëve tëtyre fenë Islame. PYETJE: 1. Ku ka vdekur Jaëkubi a.s.? 2. Ku është varrosur Jaëkubi a.s.? 3. Pse është varrosur Jaëkubi a.s në Palestinë.? 4. Për çka brengosej Jaëkubi a.s.? 5. Si i kishte edukuar fëmijët Jaëkubi a.s.? 6. Si iu përgjigjën fëmijët Jaëkubit a.s.? 107
  • 107. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL JUSUFI A.S. Jaëkubi a.s. kishte shumë fëmijë. Kur lindi Jusufi, djali i hjeshëm, imençur, i dashur, i kujdesshëm, i sjellshëm e kuptoi Jakubi se do të jetëpejgamber. Jakubi a.s. çdo ditë pas dreke kishte zakon të ulej, dhe rreth e rrotull itubonte fëmijët e tij që të bisedonte me ta dhe t‟i këshillonte. Çdo herë në prehëre mbante Jusufin. Kjo sjellje ndikoi që ta urrenin vëllezërit Jusufin a.s. Një ditë të bukur pranvere Jusufi a.s. i tha babës së tij: Unë në ëndërr i kamë parë njëmbëdhjetë yje, diellin dhe hënën dukemë bërë sexhde. Baba posa i ndëgjoi i tha: O biri im këtë ëndërr mos ia tregovëllezërve se do të të pregaditin kurtha. Vërtetë shejtani është armik i hapur injeriut. Edhe pse Jusufi e ndëgjoi babën e tij, nuk ua tregoi endërrën vëllezërve tëtyre, ata mendonin dhe e dinin se baba i tyre e don më së shumti Jusufin.Njëri vëlla tha: Baba e do më së shumti Jusufin.Tjetri tha: ne e meritojmë të na dojë më shumë se ate,I treti tha: Vërtetë baba është në humbje të sigurtë,I katërti tha: Ta vrasim Jusufin.I Pesti tha: Hudheni në fund të ndonjë bunari, e merrë atë dikush prej udhëtarëve,I gjashti tha: Ky i fundit është mendimi më i miri.Shkuan të gjithë së bashku e i than Jaëkubit – babës së tyre. Dërgoje Jusufin tëluaj së bashku me ne dhe le të hajë pemë. Babai tha: Frigohem mos e ha ujku.Njëri prej tyre tha: Mos u frigo nejemi shumë, do të kujdesemi dhe do ta ruajmë atë. E morën vëllezërit Jusufin e hodhën në një bunar të thellë, dhe u kthyen tebabai i tyre e i thanë: Jusufin e ka hëngër ujku, ja këmisha e përgjakur si dëshmiqë të besosh se e flasim të vërtetën. Jakubi tha: Durimi është më i vlefshëm dhe nuk kërkoi më shumë prejtyre. Një karavan duke ardhur prej Sirisë për të shkuar në Egjypt u ndal për tëpushuar dhe për të pirë ujë. Një njeri e hodhi kovën në bunarë kur papritmas ugëzua pse kovën e nxori së bashku me Jusufin a.s.108
  • 108. MELAQET E ZOTIT 2 Kur shkuan në Egjypt e shitën Jusufin a.s. me një çmim simbolik. Jusufine bleu ministri i cili i tha gruas së vet të kujdeset sikur me pasë djalë. PYETJE: 1. Pse e donte Jakubi a.s. Jusufin? 2. Çfar zokoni kishte Jakubi a.s.? 3. Çka i tregoi Jusufi a.s. babës së vet? 4. Çka e këshilloi Jakubi a.s. birin e tij? 5. Çka mendonin vëllezërit për Jusufin a.s.? 6. Çka i thanë djemt babës së tyre? 7. Si vepruan vëllezërit me Jusufin a.s.? 8. Çka tha Jakubi kur ndëgjoi lajmin e hidhur? 9. Kush e mori Jusufin a.s.? 10. Ku e dërguan Jusufin a.s.? JUSUFI NË PALLAT Jusufi rritej pa brenga në pallatin e ministrit. Zoti i Madhëruar i dhabukuri, dituri dhe mençuri. Bukuria e tij e shtyri gruan e ministrit që të dashurohej në të. Ajo filloi qëtë zbukurohej për Jusufin, mirëpo Jusufi a.s. nuk tregonte interesim për të. Kur e pa “Zulejha” gruaja e ministrit se ai e refuzonte e ftoi një ditë dhe iambylli derën e u pregaditë që të flejë së bashku me Jusufin. Jusufi a.s iku me të shpejtë, afër derës e takoi ministri. Ai e kuptoi seZulehaja ishte gabim e i tha Jusufit, largohu nga ajo ndërsa gruan e tij e këshilloiqë të kërkoi falje për gabimin e bërë. Në qytet u përhap lajmi. Gruaja e ministrit i ftoi të gjitha gratë e qytetit, udha nga një mollë dhe thikë për të qëruar mollën dhe e urdhëroi Jusufin të hyjënë mesin e tyre. Kur e panë bukurinë e Jusufit, gojëhapur mbetën e thanë: Nukështë ky njeri, me siguri është engjull fisnik. I prenin duart e tyre e nuk e ndienindhembjen por vetëm atëherë kur doli Jusufi a.s. Edhe pse Jusufi a.s. ishte i drejtë trathëtia e shtyri atë që pas një kohe tëhudhët në burg. PYETJE: 109
  • 109. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL 1. Si rritej Jusufi a.s. në pallat? 2. Pse e donte Zulehaja Jusufin a.s.? 3. Si veproi Zulehaja me gratë e qytetit? 4. A ishte i drejtë Jusufi a.s.? 5. Pse hyri në burg Jusufi a.s.? JUSUFI NË BURG Në burg Jusufi a.s. i takoi dy shokë. Që të dy kishin parë nga një ëndërr.Jusufi a.s tha: më tregoni se çka keni parë në endërr. I pari tha: kamë parë duke shtrydhë rrush dhe duke pirë raki. I dyti tha: kam parë se si mbaja bukë mbi kokë e shpendët hanin në të.Jusufi a.s. të parit i tha do të shpëtosh dhe do t‟i shërbesh ministrit ndërsa të dytiti tha se ti do të gjykohesh me vdekje. Vërtetë ashtu siç i komentoi ëndërrat edhe ndodhi, njëri u lirua e tjetri udënua me vdekje. Mbreti kishte parë një ëndërr shtatë lopë të dobëta duke i ngrënë shtatëlopë të majme. E ftoi popullin t‟ia komentojnë ëndërrën, mirëpo askush nuk ishte nëgjendje ta komentojë. Kur e ftuan Jusufin nga burgu u tha atyre. Shtatë vjet do tëketë shi, e pastaj shtatë vjet tjera do të jetë shumë kohë e nxehtë dhe e vështirëpër të jetuar. Mbretit i pëlqeu ky komentim e liroi nga burgu dhe e emëroi ministër tëfinancave. PYETJE: 1. Ke e takoi në burg Jusufi a.s.? 2. Çfarë ëndërra kishin parë shokët e Jusufit a.s.? 3. Si i komentoi Jusufi a.s. ëndërrat e shokëve të tij? 4. Çjar ëndërre kishte parë mbreti? 5. Si e komentoi ëndrrën e mbretit Jusufi a.s.? 6. A i pëlqeu mbretit komentimi i ëndrrës?110
  • 110. MELAQET E ZOTIT 2 JUSUFI MINISTËR Jusufi a.s. menjëherë e filloi punën me seriozitet, për çdo vjet nga tëkorrat që i mbledhte i siguronte në magacina për kohë të vështira. Pas kohëve të mira filloi thatësi. Në Palestinë ku ishin vëllezërit e Jusufita.s. kishte mungesë të ushqimit. Jakubi a.s. i dërgoi fëmijët në Egjipt përushqim. Kur arritën në Egjypt – Jusufi a.s. i njihte vëllezërit e tij, mirëpo ata nuke njihnin. I pyeti: Sa vëllezër jeni. Ne jemi njëmbëdhjetë vëllezër u përgjigjën. Po ku është i njëmbëdhjeti, ju jeni këtu dhjetë. Ata thanë: kemi një vëlla të vogël, mirëpo baba frigohet për te dhe nuk eka lejuar të vijë me ne. Atëherë merreni kësaj radhe ushqimin mirëpo herën tjetër nuk do të ketëushqim për juve nëse nuk e sjellni vëllaun e vogël. U kthyen vëllezërit e Jusufit a.s. në shtëpinë e tyre me plot ushqim. Ataishin të gëzuar, poashtu edhe Jaëkubi u gëzua. Mirëpo, ky gëzim ishte i shkurtë,kur i thanë djemtë Jaëkubit a.s. se herën tjetër nëse nuk e marrin Benjaminin,vëllaun e vogël, nuk do t‟u jep ministri i Egjiptit ushqim. Jakubi a.s. mendoi. U tha atyre: vetëm nëse betoheni dhe më premtoni dota dërgoj me juve Benjaminin në Egjipt. Vëllezërit u betuan se do ta ruajnë vëllaun e tyre. Atëherë Jaëkubi a.s. tha:Allahu është ruajtësi më i miri. Ai është më i mëshirshmi i të gjithëmëshiruesëve. Pastaj u gëzuan të gjithë, mirëpo në fund Jaëkubi a.s. u tha: Pasi të shkoninë Egjypt- Mos hyni nga një derë, por hyni nga dyer të ndryshme. Shkuan vëllezërit në Egjypt me vëllaun e tyre Benjaminin.Vepruan sikur i kishte këshillu babai i tyre. Pasi u takua Jusufi a.s. me Benjaminin i tha atij. Unë jam vëllau yt. I përmalluar Benjamini për Jusufin a.s. e përqafoi me të fortë. Ndëgjo itha Jusufi a.s.: Mos i trego askujt. Ti do të ndalesh me mua në Egjypt për tëvuajtur dënimin. U kthyen vëllezërit e pikëlluar në shtëpi, i thanë babait të tyre: O babadjali yt ka vjedhë. 111
  • 111. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Ne flasim të vërtetën, por ti prapë nuk po beson. Jaëkubi a.s. duroi eduroi, duroi më shumë se kurdoherë tjetër. Ishte i bindur se Zoti do tashpërblente për durimin e tij dhe do t‟ia kthente të dy djemtë e humbur. PYETJE: 1. Çka punonte Jusufi a.s. si ministër? 2. Ku i dërgoi djemt e tij Jakubi a.s.? 3. Pse i dërgoi djemt në Egjypt Jakubi a.s.? 4. Çka ju tha djemve të Jakubit a.s Jusufi a.s pasi u dha ushqim atyre? 5. Çka i thanë djemt babës së tyre? 6. Çka kërkoi Jakubi a.s. prej djemve të tij? 7. Çka i këshilloi djemt Jakubi a.s.? 8. Çka i tregoi Jusufi a.s Benjaminit? 9. Çfarë plani pregaditi Jusufi a.s. për ta ndalë Benjaminin? 10. Për çka ishte i bindur Jakubi a.s. kur ndëgjoi për lajmin e Benjaminit? DURIMI SHPËRBLEHET Qante, mirëpo qante kur ishte i vetmuar, ashtu ishte verbëruar. Fëmijët eqortonin e thonin se ti po mërzitesh shumë e kjo të ka verbëruar. Atëher Jaëkubi a.s. tha : O bijt e mi, shkoni dhe hulumtoni (në Egjypt) përJusufin dhe vëllain e tij, e mos e humbni shpresën nga mëshira e Allahut, psevetëm populli pabesimtarë e humb shpresën e Allahut. Kur shkuan kësaj radhe në Egjypt, Jusufi a.s i pyeti: A e dini si keni veprume Jusufin dhe vëllain e tij. Vëllezërit me habi thanë: nga e di ti për Jusufin. Jusufi a.s. tha: po unë jamë Jusufi e ky është vëllau im. Vëllezërit e ulën kokën, u turpëruan, dhe e pranuan gabimin e tyre ekërkuan falje nga Jusufi a.s. Jusufi me zemërgjërësi u tha:E lus Allahun të ju falë gabimin ai është më i mëshirshmi i të gjithëmëshiruesëve: Kthehuni në shtëpi, merrni këtë këmishë dhe lëmoni sytë e babaitdhe do t‟i kthehet shikimi. Vërtetë ndodhi mrekullia e Allahut. Jakubit a.s. i erdhi shikimi dhe sebashku me djemtë dhe familjen e tij shkoi në Egjypt te Jusufi a.s. dhe vendosi tëjetojë atje. Jusufi a.s. i priti me zemërgjërësi e i tha babës së tijë: O babai im, kjoështë domëthënja e ëndrrës sime të mëparëshme. Zoti im tani e bëri realitet. PYETJE:112
  • 112. MELAQET E ZOTIT 2 1. Çka u tha Jakubi a.s. djemve të tij kur i përcolli për në Egjypt? 2. Çka i pyeti Jusufi a.s. vëllezërit e tij? 3. A e pranoi gabimin e vëllezërve Jusufi a.s.? 4. Çka ndodhi me Jakubin a.s. kur lëmoi sytë me këmishën e Jusufit a.s 5. Ku shkoi Jakubi a.s. me familjen e tij? 6. Si e priti Jusufi familjen e tij? SHUAJBI A.S. Jetonte Shuajbi a.s. në qytetin Medjen. Ky qytet ishte i njohur nëzhvillimin e bujqësisë dhe ishin tregtarë mirëpo nuk e falënderonin Allahun. Kishin kopshte të gjëra, fryte të lloj-llojshme. Mirëpo, ky popull kishtevese të këqija. Prej këtyre veseve të këqija po i përmendim: Nuk e adhuronin Allahun, nuk e falënderonin për të mirat e tij, ishintregtarë tradhtarë. Kur shitnin e linin masën e mallrave mangut, ndërsa kurblenin, merrnin më shumë se sa u takonte.Ishin kriminel, rrugaq, udhëtarët i pengonin, i ndalnin, i maltretonin dhe uamerrnin pasurinë, talleshim me pejgamberin e Zotit. Zoti i Madhëruar me mëshirën e tij e dërgoi Shuajbin për t‟i drejtuar nërrugën e drejtë: O populli im adhurojeni Allahun. Nuk ka zot tjetër përpos Tij. Kur matnimos paksoni as në masë, as në peshë. Mos ia paksoni njerëzve pasurinë e tyre –duke i tradhëtuar, dhe mos shkaktoni rrëmujë në tokë. Duke u tallur i thanë: O Shuajb, nuk po të kuptojmë asgjë çka po flet ti, nee dimë se ti je i dobët në mesin tonë. E sikur mos të ishte farefisi i yt ne do të tëkishim mbytur me gurë. Shuajbi a.s. iu tha: Unë dëshiroj vetëm mirë për juve.Unë jamë i dërguar besnik, për juve, dëgjoni urdhërat e Allahut dhe frigohuniprej dënimit të Tij. Kokëfortësia e tyre prap nuk dëgjoi por tha: Lëshoje, prej qielli ndonjëcopë (dënimi) nëse e flet të vërtetën. Shuajbi a.s prap me butësi u tha: Unë frigohem për juve se do të dënohenisiç është dënuar populli i Nuhit, Hudit dhe Lutit më herët. Udhëheqësit e popullit i thanë Shuajbit a.s.: O Shuajb, ose do të tëdëbojmë nga qyteti ynë - ty me besimtarët ose do të të kthejmë në fenë tonë. Shuajbi a.s. kur përfundimisht e pa se nuk dëshirojnë të kuptojnë iu lutZotit ta dënojë atë popull. Atëher filloi një nxehtësi e madhe deri sa iu ngushtu frymëmarrja, iu djeglëkura në trup, djersiteshin e djersët ishin të nxehta si vala. Kështu vazhdoishtatë ditë. Në ditën e tetë e panë një mjegull të zezë. Menduan se do të bjerë shi, porjo. Në vend të shiut mjegulla lëshonte zjarr, toka dridhej. Nuk kishin mundësi tëiknin kështu që u shkatërruan të gjithë. 113
  • 113. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Shuajbi a.s. me besimtarët shpëtuan. Kështu Zoti i shpëton besimtarët e ishkatërron pabesimtarët. Shuajbi a.s. kishte dy vajza. Njëra prej vajzave të Shuajbit a.s. u martuame Musën a.s. PYETJE: 1. Ku jetonte Shuajbi a.s.? 2. Me çka ishte i njohur qyteti Medjen? 3. Çfar vese kishin populli i Medjenit? 4. Çka i tha Shuajbi a.s. popullit të tij? 5. Si iu përgjigjën populli ftesës së Shuajbit a.s.? 6. Çka i thanë udhëheqësit e popullit Shuajbit a.s? 7. Si e dënoi Zoti i Madhëruar popullin e Medjenit? 8. Kush shpëtoi nga dënimi? 9. A kishte fëmijë Shuajbi a.s.?114
  • 114. MELAQET E ZOTIT 2 MUSA A.S Faraoni ishte mbret i Egjyptit. Ai kishte parë ëndërr se do të lindë një djalë nga mesi i Beni Israilëve dhedo t‟ia mirrte frontin. Për këtë arsye urdhëroi ushtrinë e tij që çdo fëmijë i cililindë djalë nga mesi i Beni israilëve të mbytet. Në këtë kohë të vështirë lindi Musa a.s. Nëna e Musës u frigua se do t‟iambytnin djalin në djep. Posa lindi djalë, e përqafoi, e ledhatoi, e puthi në faqe, embështjelli mirë dhe e futi në një sanduk. Sandukin e hudhi në lumin Nil, ndërsavajzës së saj i tha: përcjelle deri ku do të shkojë sanduki. Për habi sandukulundroi drejtë në pallatin mbretërorë të Faraonit. Rojtarët e panë sandukun dhe ia sjellën mbretëreshës (gruas së Faraonit).Ajo kur e hapi sandukin u gëzua pa masë kur e pa se në të ishte foshnja eposalindur. E mori në përqafim shkoi te mbreti Faraon e i tha: këtë djalë do ta ruajmë,do ta rrisim si fëmijën tonë e askush nuk do të na hetojë. Faraoni pranoi. Pastaj mbretëresha kërkonte grua me pagesë për t‟i dhënëqumësht fëmijës. Musa nuk e pranonte gjinin e asnjë gruaje. Në atë moment motra e Musësa.s. i tha mbretëreshës. E di një grua në fund të qytetit. Ndoshta gjinin e sajë dota pranojë foshnja. Kur erdhi nëna e Musës a.s. ai e pranoi gjinin. Mirëpo askush nuk ekuptoi se ajo ishte nëna e tij. Kështu pikëllimi iu largua edhe nënës së Musës a.s.e në të njejtën kohë edhe Musa a.s. u rritë në gjirin e nënës së tij. Kaluan shumë vite, Musa a.s. u rrit. Të gjithë mendonin se ai ishte djali iFaraonit, mirëpo Musa a.s. ishte i sigurtë se ishte biri i Beni Israilëve. Një ditë prej ditëve derisa Musa kalonte përmes qytetit pa se si një personi familjes së Faraonit ishte ngatërruar me një të familjes së Beni Israilëve. Musaa.s. pa hamendje i ndihmoj Beni Israelit. I ra me grusht personit të familjes sëFaraonit e ai ra i vdekur për tokë. Musa a.s. nuk kishte qëllim për ta mbytur,mirëpo atij i ra pika nga inati dhe vdiç.Për fat askush nuk e hetoi se Musa a.s. e kishte mbytë. Ditën tjetër ndodhi prap ngatërrim i të njejtit person të Beni Israilëve menjë person tjetër të familjes së Faraonit. Kësaj radhe Musa a.s. ishte më i 115
  • 115. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLkujdesshëm. Iu kthye personit të Beni israilëve e i tha: Me të vërtetë ti jengatërrestarë e ai nga friga i tha: A dëshiron të më mbytësh sikur që embyte dje personin nga familja e Faraonëve!? Këtë fjalë e dëgjuan ata që ishin afër dhe u përhap lajmi se Musa a.s. ekishte mbytur një person nga familja e Faraonit. Kur mori vesh Faraoni për këtë lajm urdhëroi ushtrinë për ta zënë Musëna.s. për ta mbytur. Mirëpo një ushtar i Faraonit i cili besonte në Zotin, fshehtazishkoi me të shpejtë te Musa e i tha: Ik nga ky vend e shpëto se kanë vendosur të të vrasin. PYETJE: 1. Kush ishte Faraoni? 2. Çka kishte parë në ëndërr Faraoni? 3. Çka kishte urdhëruar Faraoni? 4. Si veproi nëna kur lindi Musa a.s. ? 5. Në çfar drejtimi lundroi sanduku? 6. Kujt ia dërguan rojtarët sandukun? 7. Kush u gëzua kur pa se në sanduk ishte një foshnje? 8. Çka i tha mbretëresha Faraonit për foshnjen? 9. Çka i kërkonte mbretëresha Faraonit për foshnjen? 10. Gjinin e kujt e pranoi foshnja? 11. A iu largue pikëllimi nënës së Musës a.s.? 12. Çka mendonin të tjerët për Musën a.s. ? 13. A e dinte Musa a.s. se ishte Beni Israilë? 14. Çka pa Musa a.s. në qytet? 15. Cilit i ndihmoi Musa a.s.? 16. Çka ndodhi me personin e familjes së Faraonit? 17. Çka ndodhi ditën tjetër? 18. Si u kuptua se Musa a.s. e ka mbytë njeriun e familjes së Faraonit? 19. Kur mori vesh Faraoni, çka urdhëroi? 20. Kush i tregoi Musës a.s. për urdhërin e Faraonit?116
  • 116. MELAQET E ZOTIT 2 MUSA A.S. NË QYTETIN MEDJEN Në mesnatë Musa a.s. me të shpejtë u largua nga Egjypti dhe u nis nëdrejtim të Medjenit. Rruga e vështirë e kishte lodhur dhe ishte ndalë pranë njëlisi për të pushuar. Papritmas i pa dy vajza me bagëti dhe u tha: Çka keni, çka popritni? Vajzat thanë: babai ynë është plakur, bagëtia jonë nuk mund të pi ujë tekburimi deri sa të shkojnë barijtë. Musa a.s. e kuptoi pse vajzat nuk mund të përziheshim me djemtë. Moribagëtinë e i qoi te burimi dhe me të shpejtë u kthye, ndërsa vajzat morënbagëtinë dhe shkuan në shtëpi. Musa a.s. u ul pranë një lisi e iu lut Zotit: O Zoti im më furnizo me tëmirat Tua. Pas një kohe njëra prej vajzave erdh te Musa a.s. dhe i tha: Të fton babaiynë, me të shpërblyer par atë që na ke ndihmuar me i dhënë ujë bagëtisë. Musa a.s. shkoi në shtëpinë e tyre. Baba i tyre ishte Shuajbi a.s. Pas njëbisede të shkurtër Shuajbi a.s. i tha: Unë dëshiroj të martohesh me njërën prejvajzave të mija me kusht që të jesh punëtor i imi tetë vite e nëse dëshironmundesh me qëndru dhjetë vite. Fytyra e Musës a.s. shëndriti, u gëzua dhe pranoi këtë marëveshje dheqëndroi në qytetin Medjen dhjetë vite të plota. PYETJE: 1. Ku shkoi Musa a.s.? 2. Çka pa te burimi i ujit Musa a.s. ? 3. Si iu ndihmoi Musa a.s. vajzave? 4. Si u lut Musa a.s. ? 5. Kush e kishte ftuar Musën a.s.? 6. Kush ishte babai i vajzave? 7. Çka i tha Shuajbi Musës a.s.? 117
  • 117. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NË KODRËN E SHENJTË TUVA Pas dhjetë viteve Musa a.s. u largua nga qyteti Medjen. Dëshironte tëkthehej në Egjypt. Kaloi nëpër male e shkretëtira. Në një natë të ftohtë Musa a.s.ishte në një kodrinë. Patritmas nga lartë u pa një dritë që shkëlqente. Musa a.s. i tha gruas së tij të pushojë pak deri sa të shkoj atje të shoh mosështë ndokush, ta marr pak zjarr e pastaj të ngrohemi ose ndokush edhe natregon rrugën. Kur shkoi Musa a.s. te ajo dritë e fortë ndëgjoi një zë: O Musa,Vërtetë unë jamë Zoti yt. Ti je në luginën e shejtë Tuva. Hiqi nallet që i kembathur. Musa a.s. filloi të frigohet, i hjeki nallet dhe u përqëndrua në vend që tëndëgjojë. Atëher ndëgjoi përsëri fjalët. Unë të zgjodha ty (për pejgamber), prandaj ndëgjo mirë çka po tëshpallet. Vërtetë, vetëm unë jam Allahu, nuk ka Zot përpos Meje, pra muamë adhuro dhe fale namazin për të më kujtuar Mua. Zoti i Madhëruar e pyeti Musën a.s : Çka ke në dorë o Musa?, Musa a.s.iu përgjegj: kam shkopin me të cilin kryej punë të ndryshme e posaçërisht epërdori për dhentë. Zoti i Madhëruar i tha: Hudhe. Kur e hudhi shkopin, ai ushëndërrua në gjarpër të vërtetë. Filloi Musa a.s. të frigohej. Zoti i Madhëruar i tha: Mos u frigo por kape. Pastaj Zoti i Madhëruar i thaMusës a.s.: Fute dorën në gjepin tënd. Kur e futi dorën Musa a.s në xhep filloi t‟i shëndriste dora nga drita ebardhë. Zoti i Madhëruar i tregoi Musës a.s. se këto dy mrekulli t‟i ofrova që tëshkosh te Faraoni për ta drejtuar në rrugë të drejtë sepse ai i kishte tejkaluarkufijtë. PYETJE: 1. Pasi kaluan dhjetë vite, për ku u nis Musa a.s.? 2. Kur shkoi Musa a.s. te drita, çka dëgjoi? 3. Cilat mrekulli ia dha Zoti Musës a.s.? 4. Për çka ia dha dy mrekullitë Zoti Musës a.s.?118
  • 118. MELAQET E ZOTIT 2 MUSA PËRSËRI NË EGJYPT Musa a.s. shkoi e mori vëllaun e tijë Harunin dhe u nis për në Egjypt teFaraoni. Kur arritën te Faraoni i thanë: Ne jemi pejgamber, liroi Beni Israilët, mosi mundo dhe kthehu në rrugë të drejtë. Faraoni i tha Musës a.s.: A mos ke ndonjë argument se vërtetë ti jepejgamber!? Musa a.s. e gjuajti shkopin e ai u shëndërrua në gjarpër, pastaj e nxorridorën nga xhepi kur ajo shëndriste si yll i shkëlqyer. Faraoni me shokët e tij menduan mos është magji kështu që i ftuanmagjistarët dhe caktuan një ditë që të tubohen njerëzit dhe të shohin se kush dotë fitojë. Erdhi dita kur u takuan magjistarët me Musën a.s.. Magjistarët thanë: a pogjuan ti i pari apo ne, Musa a.s. u tha: filloni ju të parët. Magjistarët i gjuajtënlitarët dhe litarët dukeshin sikur të ishin gjarpërinjë por në të vërtetë nuk ishingjarpërinjë. Kur Musa a.s. e gjuajti shkopin, shkopi menjëher u shëndërrua në gjarpërtë vërtetë dhe i gëlltiti litarët që dukeshin si gjarpërinjë. Magjistarët kuptuan mrekullinë e Musës a.s. dhe menjëherë ranë nësexhde e thanë: ne besojmë në Zotin e të gjithë botrave. Faraoni u zemërua dhe ju tha magjistarëve: do të ju dënoj me një dënim tëfortë pse besuat. Mirëpo ky besim nuk ndikoi te magjistarët por vetëm thanë: OZoti ynë na jep durim dhe na bënë që të vdesim musliman. PYETJE: 1. Kur arritën në Egjypt Musa a.s. me Harunin, çka i thanë Faraonit? 2. Çka kërkoi prej Musës a.s. Faraoni? 3. Çka menduan Faraoni me shokët e tijë për mrekullitë e Musës a.s.? 4. Çka ndodhi kur u takuan magjistarët me Musën a.s.? 5. Çka ju tha Faraoni magjistarëve? 119
  • 119. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ÇDO VËSHTIRËSI KA LEHTËSINË Vetëm kjo muxhize nuk i mjaftoi Faraonit. Për këtë arsye Zoti iMadhëruar i sjelli Musës a.s. mrekulli tjera. Karkalecat dhe bretkocat bëninzhurmë tërë natën dhe nuk i linin të flenë. Morrat ngjiteshin në trup dhe nuk i linin të qetë. Gjaku iu paraqitej në ujëdhe nuk mundnin të pinë ujë. Pa fjetur, pa pushuar, pa ushqim, pa ujë, të gjithakëto e detyruan Faraonin me i thënë Musës a.s.: O Musa merri Beni Israilët elargohu nga këtu vetëm na lerë neve të qetë. Musa a.s. mori Beni Israilët e u nis të largohej nga Egjypti. Musa a.s. unis, kur arriti pranë detit, Zoti i Madhëruar i tha Musës a.s: bjeri detit me shkopdhe do të hapet rruga për të kaluar. Në anën tjetër, pasi pushuan, bretkocat, morrat, karkalecat, e gjaku mënuk paraqitej në ujë, Faraoni pregaditi ushtrinë dhe u nis për ta zënë Musën a.s.me Beni Israilët. Kur arriti Faraoni në mes të detit, Musa a.s. vetëm kishte kaluarnë anën tjetër. Atëherë Zoti i Madhëruar i tha Musës a.s. t‟i bjerë detit me shkop. Kur i raMusa a.s. detit me shkop, deti i qarë në dysh u bashkua dhe e përmbyti Faraoninme ushtrinë e tij, ndërsa Musa a.s. me Beni Israilët shpëtuan. PYETJE: 1. Cilat ishin mrekullitë tjera të Musës a.s.? 2. Çka i tha Zoti i Madhëruar Musës a.s. kur arritën te deti? 3. Për çka e pregaditi Faraoni ushtrinë e tij? 4. Çka ndodhi me Faraonin dhe ushtrinë e tij? 5. Si kaloi Musa a.s. me Beni Israilët?120
  • 120. MELAQET E ZOTIT 2 DAVUDI A.S Beni Israilët një kohë të gjatë jetuan nëpër shkretëtirë. Ata shpresonin senjë ditë do të hynë në tokën e shenjtë të Palestinës. Në Palestinë jetoninamalikët. Pas disa betejave amalikët kishin plaçkitur “tabutin” në të cilin ishteTevrati i Musës a.s. Beni israilët kërkuan prej pejgamberit të tyre Samvil që Zoti të ju dërgojëatyre një Mbret të fortë i cili do të fitonte kundër amalikëve. Pejgamberi tha: Ai mbret është Taluti. Ata thanë me habi: Si mundet meqenë ai mbret kur ai është i varfër dhe nuk ka pasuri. Pejgamberi prapë tha: Zoti i ka dhënë trup të shëndoshë, mendje tëshëndoshë dhe dituri. Ata thanë: Si mund ta kuptojmë këtë mençuri të tij? Pejgamberi tha: Atijdo t‟ia sjellin tabutin melaqet në dorë. Vërtet ashtu ndodhi, Melaqet në dorë të Talutit ia sjellën tabutin në të cilinishte Tevrati. SPROVIMI PËR LUFTË Taluti u bë komandant i ushtrisë së Beni Israilëve. U nis për në Palestinëduke kaluar nëpër shkretëtirë. Ushtria ishte e lodhur dhe e etur për ujë. Kaluanpranë një lumi. Taluti u tha: Zoti do të ju sprovojë në këtë lumë. Kush pi shumëujë nuk do të jetë në radhët e ushtrisë sime. Kush pi ujë vetëm sa kapë grushti, aido të jetë në radhët e ushtrisë sime. Shumica pinë shumë ujë. Pakica pinë ujë saishte e nevojshme. Taluti mori këtë ushtri të vogël dhe u nis për luftë. FUSHËBETEJA 121
  • 121. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Xheluti ishte komandant i amalikëve në Palestinë Ai ishte i fortë dhe irrezikshëm. Kërkoi dyluftim para betejës. Davudi a.s. ishte djalë i ri porguximtar, trim i pashoq. Pranoi të dalë në dyluftim dhe e mbyti Xhelutin. Paskëtij rasti ushtria e Talutit fitoi kundër ushtrisë së Xhelutit, ndërsa Devudi a.s.fitoi përkrahje dhe simpati ndaj të gjithëve. DAVUDI A.S. PEJGAMBER Zoti i madhëruar i ka dhënë Devudit a.s. mençuri dituri dhe e ka mësuarpër gjithëçka. Devudi a.s. kishte zë të bukur. Kur këndonte Zeburin, edhe pyelli endëgjonte me vëmendje. Pashtu edhe zogjët e shpendët ndaleshin dhe endëgjonin me vëmendje. Përpos zërit të bukur Devudi a.s. ishte edhe farkëtar i njohur. Ai e lakontehekurin pa e nxehur fare, ndërtonte mburoja të luftës dhe mjete luftarake. Ishteprijës i njohur. PYETJE: 1. Ku jetuan Beni Israilët një kohë të gjatë? 2. Ku shpresonin të hynin Beni Israilët? 3. Kush jetonte në Palestinë? 4. Çka kishin plaçkitur amalikët? 5. Çka kërkuan Beni Israilët prej pejgamberit? 6. Çka u tha pejgamberi për mbretin? 7. Si e kuptuan Beni Israilët Talutin se është prijës i fortë? 8. Çka i tha ushtrisë Taluti kur e kaluan lumin? 9. Kush ishte Xheluti? 10. Kush ishte Devudi? 11. Kush fitoi në dyluftim? 12. Kush e fitoi luftën? 13. Çka i ka dhënë Zoti i Madhëruar Davudit a.s.?122
  • 122. MELAQET E ZOTIT 2 SULEJMANI A.S. Sulejmani a.s. ka qenë mbret dhe pejgamber në të njejtën kohë. Zoti iMadhëruar i dha mençuri Sulejmanit a.s. qysh në fëmijëri. Kështu ai e trashëgoifronin e babait të tij - Davudit a.s.Sulejmani a.s. bëri lutje: O Zoti im, mi fal gabimet dhe më jep sundim (tëfortë) çfarë nuk i ke dhënë askujt tjetër në botë. Zoti i madhëruar ia pranoi lutjen: Ia nënshtroi Sulejmanit a.s. erën, ianënshtroi xhinët, ia mësoi edhe gjuhën e kafshëve, të shpendëve dhe insekteve. Përpos kësaj Sulejmani a.s ishte i drejtë dhe i dashur prej të gjithëve. Një ditë duke kaluar pranë një kodre ku kishte bubrreca, prijësi ibubrrecave u tha bubrrecave hyni nëpër vendet e juaja që të mos iu shkelSulejmani me ushtrinë e nuk iu shohin. Qeshi Sulejmani kur i ndëgjoi këto fjalë dhe e falënderoi Zotin për këtëbegati që iu kishte dhuruar. SULEJMANI DHE PULËBARDHA Kur shkonte në udhëtim Sulejmani a.s. merrte me vete shpendët, xhinëtdhe ushtrinë tokësore. Një ditë, vetëm një shikim i bëri qiellit dhe e kuptoi se mungontepulëbardha Hud-Hud. Sulejmani a.s. tha: kur të vjen pulëbardha do ta dënoj nëse ka munguar paarësye. Kur erdhi Hud-Hudi tha: Kam takuar një popull që besonte në diellin dhehënën në vend të Allahut. Pastaj Sulejmani a.s. i tha Hud-Hudit merre këtë letër e dërgoje tembretëresha e atij populli: Hud-Hudi me të shpejtë fluturoi dhe ja dërgoi letrënMbretëreshës. Në letër shkruante: Kjo letër është prej Sulejmanit dhe fillon meBISMILAHI RRAHMANI RRAHIMË. Mbretëresha pasi e mori letrën e tuboi popullin dhe e pyeti:Ç‟të bëjmë? 123
  • 123. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Të luftojmë – tha njëri. Lufta është e keqe – tha tjetri. Belkisja në fundvendosi ta pranojë ftesën e Sulejmanit dhe e pranoi islamin dhe i tërë populli iudorëzuan Zotit të gjithësisë dhe pranuan islamin. VDEKJA E SULEJMANIT Sulejmani a.s. i kishte urdhëruar xhinët me ndërtu një pallat të madhmbretëror. Ai vazhdimisht mbështetej në shkop dhe kontrollonte punën e tyre. Një ditë shkon Melaqja e ia merr shpirtin derisa ai ishte i mbështetur nëshkop. Kështu xhinët vazhdonin punën duke mos ditur se Sulejmani kishtevdekur. Kur krimbat e hanin shkopin ngadalë-ngadalë, Sulejmani u rrëzua dhe rapërtokë. Në atë moment xhinët kuptuan se Sulejmani ka vdekur. E lanë punëndhe u larguan e thanë në vete: Po ta kishim ditur se ka vdekur më herët do ta linim punën. PYETJE: 1. Kush ka qenë Sulejmani a.s.? 2. Çka trashëgoi Sulejmani a.s.? 3. Çfarë lutje bëri Sulejmani a.s.? 4. A ia pranoi lutjen Zoti i Madhëruar Sulejmanit a.s.? 5. Çka ju tha prijësi i bubrrecave bubrrecave kur kaloi Sulejmani me ushtrinë e tij? 6. Çka bëri Sulejmani kur e ndëgjoi fjalën e bubrrecit? 7. Si përbëhej ushtria e Sulejmanit a.s.? 8. Kur shikoi në qiell çka kuptoi Sulejmani a.s.? 9. Kur erdhi pulëbardha çka i tha Sulejmanit a.s.? 10. Çka i tha Hud-Hudit Sulejmani a.s.? 11. Kujt ia dërgoi letrën Hud-Hudi? 12. Si veproi mbretëresha kur e mori letrën? 13. Çka i kishte urdhëruar xhinët Sulejmani a.s.? 14. Si ia merr shpirtin Sulejmanit a.s. Melaqja? 15. Si vepruan xhinët kur e kuptuan se ka vdekur Sulejmani a.s.?124
  • 124. MELAQET E ZOTIT 2 EJUBI A.S. Ejubi a.s. ka jetuar në Siri. Ka qenë i njohur si bëmirës, kryes i premtimite mbi të gjitha vazhdimisht e falënderonte Allahun dhe ishte durimtar i vërtetë. Zoti i madhëruar i kishte dhënë shumë fëmijë dhe pasuri. E falënderonteZotin dhe i bënte sexhde vetëm Atij. Pas një kohe ra në një sprovë të vërtetë; ishkuan fëmijët, i humbi pasuria, u dobësua, u sëmur aq shumë saqë i mbetivetëm zemra e shëndoshë dhe gjuha e shëndoshë. Ejubi a.s. zemrën e kishte të mbushur me Iman, gjuha e tij pa ndërprerëfalënderonte Zotin. Gruaja e tij e cila kujdesej për të i tha: Pse nuk e lutë Zotinme ta kthy shëndetin? Ejubi a.s. e pyeti: sa vite jam i sëmurë? Shtatë vjet – iu përgjigj gruaja. Atëherë Ejubi a.s. tha: shtatëdhjetë vite kam qenë i shëndoshë e tani shtatëvjet jam i sëmurë. Kam turp ta lus Zotin për këtë kohë kaq të shkurtë. Për ta larguar Ejubin a.s. nga falënderimi i Zotit dhe përkujtimi kishteprovuar edhe shejtani i mallkuar, mirëpo nuk ja kishte arritur. Një ditë derisa gruaja e Ejubit a.s. ishte duke kërkuar ushqim për Ejubina.s. shejtani u shndërrua në njeri e i tha ka ushqim vetëm nëse e ndërronbishtalecin për ushqim. Gruaja e Ejubit a.s. pranoi dhe e ndërroi bishtalecin për ushqim, mirëpoEjubi a.s. i tha se nuk do ta hajë ushqim derisa të më tregosh ku e ke marrë këtëushqim. Pasi ia tregoi ngjarjen Ejubi a.s. i tha se kur të shërohem do të të rrahëme njëqind shkopinj. Nga ky moment Ejubi a.s. iu lut Zotit: O Zoti im, më është vështirësuar gjendja, jam në pikë të hallit. E Tije më i mëshirshmi i të gjithë mëshiruesve. Zoti i Madhëruar ia pranoi lutjen e i tha: Bjeri me këmbën tënde (tokës)!Ja ky është një burim i ujit të ftohtë për larje dhe pirje. Ejubi a.s. piu ujë dhe e pastroi trupin me ujë dhe u shërua dhe u kthy nëgjendjen e mëparshme, i shëndoshë. Kur u kthye gruaja nuk mundi ta kuptontese si aq shpejt ishte shëruar. Ejubi a.s. për ta kryer premtimin i mori njëqind thupra i bashkoi e me tëgjitha i ra një herë gruas së tij. 125
  • 125. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Për atë që kishte duruar, prapë Zoti i Madhëruar e shpërbleu Ejubin a.s.me fëmijë e pasuri dhe vazhdoi jetën i lumtur, duke falënderuar Zotin dhe duke ira në sexhde vazhdimisht Zotit të Madhëruar. PYETJE: 1. Ku ka jetuar Ejubi a.s.? 2. Për çka ka qenë i njohur Ejubi a.s.? 3. Çka i kishte dhënë Zoti i Madhëruar Ejubit a.s.? 4. Çka i ndodhi Ejubit a.s.? 5. Çka i tha Ejubit a.s. gruaja e tij? 6. Si iu përgjegj Ejubi a.s. gruas së tij? 7. Kush provoi për ta mashtruar Ejubin a.s. dhe a ia arriti qëllimit? 8. Si iu lut Ejubi a.s. Zotit të Madhëruar? 9. A ia pranoi lutjen Ejubit a.s. Zoti i Madhëruar? 10. Me çka e shpërbleu Zoti i Madhëruar Ejubin a.s. për durimin e tij?126
  • 126. MELAQET E ZOTIT 2 JUNUSI A.S. Ndryshe Junusi a.s. quhet edhe “DHENUN” - Shoku i Peshkut. Jetontenë qytetin “Nino” – Populli i tij ishte kriminel, e mohonin Allahun dhe i bëninshok Atij, ishin edhe të pamoralshëm. Për këtë arsye Zoti i Madhëruar ua dërgoiJunusin a.s., me i drejtu në rrugë të drejtë, me besu vetëm Allahun, me u pendupër gabimet, me kërku falje dhe me iu lut vetëm Allahut. Populli nuk e dëgjoi, i refuzoi këshillat e tij. Junusi a.s. pa pritur shumë, ihidhëruar u largua nga ai popull, shkoi pranë detit; aty kaloi një anije dhe hypinë te për të shkuar në një vend tjetër. Duke lundruar anija, filloi mot i lig, erërate forta, retë e zeza, shi i madh. Anija lëkundej, gati sa nuk rrëzohej. Udhëtarët eanijes mendonin se ndonjëri është fatkeq dhe duhet të hidhet në det për të uqetësuar deti dhe koha. Kur e hodhën shortin, shorti ra në Junusin, ata e panë se Junusi ishte ilodhur duke fjetur dhe nuk ia prishën gjumin. Mirëpo edhe herën tjetër shorti ranë Junusin a.s. Kur u zgjua Junusi a.s. e kuptoi se ai nuk ka qenë dashtë me ulargu nga populli i tij aq lehtë dhe vetë u hodh në det. Kur ra në det e gëlltiti njëpeshk i madh, mirëpo Zoti i Madhëruar e urdhëroi peshkun mos me e prishtrupin e Junusit por vetëm me e mbajtur sikur në burg. Në burgun e barkut të peshkut Junusi a.s. u lut:LA I LAHE ILA ENTE SUBHANEKE IN-NIJ KUNTU MINE DHALIMINE. Kjo lutje në gjuhën shqipe d.m.th. Nuk ka Zot tjetër përpos Allahut. O Zot i im, Ty të takon lavdërimi,vërtetë kam qenë i padrejtë ndaj vetes sime. Zoti i Madhëruar e shpëtoi Junusin ashtuqë peshku e nxorri nga barku dhee gjuajti në breg të shëndoshë pa asnjë të metë. Në anën tjetër populli i Junusit kishte ra në sprovë. Ishte tha toka. Ishteshtjerrë uji, ishin tharë bimët. Ata e kuptuan se kjo ishte për shkak se nuk ekishin ndëgju Junusin a.s. dhe këshillat e tij. Nuk dinin si me iu lut Zotit me uafalë gabimet e tyre. I ndanë qingjat nga delet, viçat nga lopët, fëmijët nga nënat. Kështu filluan të qajnë derisa erdhi Junusi a.s. Kur erdhi Junusi a.s. ugëzuan dhe e mirëpritën dhe iu kthyen rrugës së drejtë. 127
  • 127. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Ashtu Zoti i Madhëruar i shpëtoi nga pikëllimi dhe vuajtjet dhe ishpërbleu me jetë të lumtur pa brenga dhe në qetësi. PYETJE: 1. Si quhet ndryshe Junusi a.s.? 2. Ku jetonte Junusi a.s.? 3. Çfarë ishte populli i Junusit a.s.? 4. Pse e dërgoi Zoti i Madhëruar Junusin a.s. te populli i tij? 5. Pse u largua Junusi a.s. nga populli i tij? 6. Ku hypi Junusi a.s.? 7. Çka ndodhi me anijen? 8. Çka mendonin udhëtarët e anijes? 9. Cilit i ra shorti? 10. Kur u zgjua çka kuptoi Junusi a.s.? 11. Çka ndodhi me Junusin a.s. kur ra në det? 12. Çka e urdhëroi peshkun Zoti i Madhëruar? 13. Si u lut Junusi a.s. në burgun e barkut të peshkut? 14. A ia pranoi lutjen Zoti i Madhëruar? 15. Çka kishte ndodhur pastaj me popullin e Junusit a.s.? 16. Çka kuptoi populli i Junusit pasi ra në sprovë? 17. Si e luti Zotin populli i Junusit a.s.? 18. A u gëzua populli kur u kthye Junusi a.s.? 19. A e shpëtoi Zoti i Madhëruar popullin e Junusit a.s.?128
  • 128. MELAQET E ZOTIT 2 ZEKIRIJA A.S. Zoti i Madhëruar i ka zgjedhë: Ademin, Nuhin, familjen e Ibrahimit dhefamiljen e Imranit prej të gjithë njerëzve. Gruaja e Imranit pasi që ishte nga fisi fisnik dëshironte të lind një djalë qëai të kujdesej për shtëpinë e shenjtë në Jerusalem. Mirëpo, kur lindi vajzë u habitpor prapë u lut te Zoti i Madhëruar që ta ruajë vajzën dhe pasardhësit e saj ngashejtani i mallkuar. Kujdesjen për vajzën e cila quhej Mejrem e mori Zekerija. Zekerija a.s.çdo ditë shkonte në shtëpinë e shenjtë për t‟i dërguar ushqim, mirëpo kurshkonte te Mejremja shihte frytet e sezonës verore dimrit dhe frytet e sezonësdimërore verës. E pyeti Mejremen: Prej nga këto pemë? Mejremja iu përgjigj: Nga Zoti i Madhëruar. Ai furnizon kë do pa llogari. Zekerija a.s. e kuptoi se Mejremja ishte e furnizuar me pemë e perime prejZotit të Madhëruar. Ai kishte një dëshirë që pas vete të ketë trashëgimtarë tëmirë dhe të jetë pejgamber. Për këtë Zekirija a.s. u lut: Zoti im, jam plakur, më janë dobësuar eshtrat, jam thinjur, mirëpogjithëmonë mi ke pranuar lutjet. Më jep fëmijë që të jetë trashëgimtari im. Zoti i Madhëruar ia pranoi lutjen e i tha: O Zekerija ti do të kesh njëfëmijë i cili do të quhet Jahja – Dëshmor i cili gjithmonë do të jetë i gjallësepse ai do të vdesë në rrugën e Allahut. Zekerija a.s. tha: Po si të kem fëmijë,kur jam plak, por edhe gruaja ime është plakë. Zoti i Madhëruar i tha: Po edhe tytë kam krijuar e ti nuk ke qenë fare. Zekerija a.s. i tha: më jep ndonjë shenjë që ta di se me të vërtetë do të kemfëmijë. Zoti i madhëruar i tha: Tri ditë mos fol me njerëzit por vetëm tregoju meshenja që ta lavdërojnë Zotin e Madhëruar ditë e natë. Kështu lindi Jahja a.s.PYETJE:1. Cilët i ka zgjedhë Zoti i Madhëruar nga të gjithë njerëzit?2. Çka dëshironte gruaja e Imranit?3. Kur lindi vajzë çka u lut gruaja e Imranit? 129
  • 129. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL4. Kush e mori nën kujdesje Mejremen?5.Çka shihte Zekerija a.s. kur shkonte te Mejremja?6. Çka kuptoi Zekerija a.s. prej Mejremes?7. Çka kishte dëshirë Zekerija a.s.?8. Si u lut Zekerija a.s.?9. A ia pranoi lutjen Zoti i Madhëruar?10.Çka kërkoi Zekerija a.s. që ta dinte se me të vërtetë do të ketë fëmijë?11. Çka i tha Zekerijas a.s. Zoti i Madhëruar? JAHJA A.S. Jahja d.m.th. dëshmor. Dëshmorët janë të gjallë gjithmonë, ata kurrë nukvdesin, pse janë gjithmonë në kënaqësinë dhe mëshirën e Allahut. Zoti i Madhëruar që në fëmijëri i ka dhënë Jahja a.s. mençuri e i ka thënë:O Jahja lexo librin me përpikëri dhe me përkushtim, dhe kape librin me të fortëe mos e lësho. Kështu Jahja a.s. u bë i ndëgjueshëm ndaj prindërve edhe ndaj Zotit tëMadhëruar. Lexonte librin e shenjtë dhe gjykonte me të drejtë. Ishte i njohur tepopulli dhe e respektonin. Mbreti Hirodos e donte vajzën e vëllaut të tij, pse ajo ishte e bukur. Porajo vajza mbretin e kishte axhë. Mirëpo mbreti dëshironte të martohej me te.Kur shkuan njerëzit e pyetën Jahja a.s. a lejohet kjo martesë. Jahja a.s. tha: Kjoështë haram, rreptësisht e ndaluar. Nëna e vajzës shkon te mbreti Hirodos e i thotë: nëse dëshiron tëmartohesh me vajzën time e dëshiroj kokën e Jahja a.s. këtu. Mbreti veproiashtu, ai ishte i dehur. Urdhëroi që ta mbytnin Jahja a.s.. Kështu Jahja a.s. ra dëshmor i drejtësisë dhe realitetit. Ndërsa mbretin,vajzën e vëllaut të tij dhe Beni israilët i mallkoi Zoti i Madhëruar dhe i dënoi medënim të fortë për krimin e tyre.PYETJE:1. Çka d.m.th. Jahja?2. A janë të vdekur dëshmorët?3. Çka i tha Zoti i Madhëruar Jahja a.s.?4. Kush ishte Jahja a.s.?5. Çka dëshironte mbreti Hirodos?130
  • 130. MELAQET E ZOTIT 26. Çka tha Jahja a.s. për martesën e Hirodosit me vajzën e vëllaut të tij?7. Çka i tha nëna e vajzës mbretit Hirodos?8. Çka urdhëroi mbreti Hirodos?9. Cilin e mallkoi Zoti i Madhëruar? ISA A.S. Derisa Mejremja ishte në Mihrab i shkon Melaqja Xhebrail e i thotë: Unëjam i dërguar prej Allahut që të të sjell një fëmijë të mençur. Mejremja a.s. i thaXhibrilit: “Si të lindi unë fëmijë kur kurrë nuk më ka prekur njeri?” Xhibrili i tha: “Kështu do të jetë, për me qenë shembull dhe shenjë përgjithë njerëzimin se Zoti i Madhëruar krijon njerëzit dhe jep shpirtërat”. Kur lindi Isa a.s. u tubua populli e i thanë Mejremes: Si ke lindkështu? Mejremja me shenjë tregoi nga fëmija. Populli i tha: Si të flasim mefëmijën në djep? Isa a.s. në atë moment tha: Unë jam rob i Allahut. Zoti i Madhëruar më ka beku. Më ka bërëpejgamber, do të më jep librin. Më ka porositë me u falë dhe me dhënëzekjatin derisa të jem gjallë. Zoti i Madhëruar kur dëshiron të bëhet një punë, vetëm thotë bëhu dhe ajobëhet menjëherë.Isa a.s. u rrit. Ai i thirrte njerëzit të besonin vetëm në Allahun. Beni Israilët i thanë: “Na sjell argumente, të besojmë”. Isa a.s. tha: “Mësjellni baltë”. Kur ia sollën baltën e formoi zogun prej balte, i fryu dhe me lejene Allahut zogu fluturoi menjëherë. Pastaj Isa a.s. tha: “Më sillni një të verbër”. Kur ia dërguan njeriun everbër vetëm e preki dhe me lejen e Allahut i erdhi shikimi. Pastaj tha: “Masillni të vdekurin”. Ia dërguan të vdekurin dhe me lejen e Allahut e ngjalli. Pastaj Isa a.s. tha: “Unë jam në gjendje me ditë çka hani, çka pini dhe çkaflitni nëpër shtëpitë e juaja”. Populli i tha: Kjo është e pamundur. Mirëpo të nesërmen Isa a.s. i tregoisecilit veç e veç çka kishte ngrënë, çka kishte pirë dhe çka kishte folur nështëpinë e tij. Edhe pas të gjitha këtyre mrekullive prapë nuk besuan. Atëherë Isa a.s.tha: Cilët janë ndihmëtarët e Allahut? Havarijunët thanë: Ne jemindihmëtarët e Allahut. Dëshmo se ne jemi muslimanë. 131
  • 131. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Havarijunët iu bashkuan Isës a.s. derisa ishin duke kaluar nëpërshkretëtirë, i thanë Isës a.s.: A ka mundësi që Zoti të zbresë një tryezë meushqim nga qielli? Isa a.s. e luti Zotin që të zbresë një tryezë me ushqim nga qielli. Zoti iMadhëruar ia pranoi lutjen dhe e zbriti tryezën nga qielli dhe Havarijunët eshijuan atë ushqim dhe e vërtetuan se me të vërtetë Isa a.s. është i dërguar iAllahut. Të gjitha mrekullitë, Jehuditë jo vetëm që nuk i besonin por vendosën mee mbytë Isën a.s. Havarijunët të cilët ishin shokë të Isës a.s. e ruanin nëpërshtëpitë e tyre. Njëri prej shokëve të Isës a.s. icili quhej Jehudha i përngjanteshumë atij. Kështu derisa një ditë ai ishte në shtëpi i shkuan Jehuditë e kapëndhe menduan se është Isa a.s. E kryqëzuan dhe e gjuajtën me gurë derisa vdiq.Mirëpo Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: As nuk e kanë mbytë e as nuk e kanë kryqëzuar por vetëm iu ështëdukur atyre (se është Isa por ai faktikisht nuk ka qenë Isa). Isa a.s. kishte shpëtuar nga tradhëtia e Jehudëve. Një ditë Zoti iMadhëruar i thotë: O Isa, Unë do të të vdesë ty, dhe do të të marr pranë vetesdhe do të shpëtoj nga ata që nuk besojnë. PYETJE: 1. Kush i shkon Mejremes derisa ajo ishte në Mihrab? 2. Çka i tha Xhebraili Mejremes? 3. Çka i tha populli Mejremes kur ajo tregoi me shenjë nga fëmija? 4. Çka i tha Isa a.s. popullit të tij posa kishte lindur? 5. Çka thotë Zoti i Madhëruar kur dëshiron të bëhet një gjë? 6. Cilat ishin mrekullitë e Isës a.s.? 7. Kush i besoi Isës a.s.? 8. Çka kërkuan Havarijunët nga Isa a.s.? 9. A iu lut Isa a.s. Zotit të Madhëruar për tryezën? 10. A ia pranoi lutjen Zoti i Madhëruar Isës a.s.? 11. Çka kishin vendosur të bënin Jehudët? 12. Kush i ndihmonte Isës a.s.? 13. Kush i përngjante Isës a.s.? 14. Si veprunan Jehuditë kur e kapën Jehudhen? 15. Çka i ka thënë Zoti i Madhëruar Isës a.s.?132
  • 132. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani SHARTI I PESTË I IMANIT BESIMI NË DITËN E KIJAMETIT 5 133
  • 133. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Planprogrami i muslimanit të vogël134
  • 134. MELAQET E ZOTIT 2 O Zoti im kërkoj mbrojtje nga dënimi në varr BERZAH JETA NË MES DY BOTËVETë gjithë njerëzit kalojnë në tri faza të jetës: Faza e parë: është faza në këtë botë. Faza e dytë: është faza prej momentit të vdekjes së njeriut e deri në ditëne Kijametit apo me fjalë tjera deri në ditën e ringjalljes Në këtë fazë ndahetshpirti nga trupi. Faza e tretë: është faza kur përsëri kthehet shpirti në trup sikurse në fazëne parë. Jeta të cilën e kalon njeriu në mes të dy fazave, prej fazës së parë deri nëfazën e tretë quhet ,,BERZAH‟‟. Këtë formë të jetës Zoti e ka caktuar, sepse njerëzit lindin gjenerat pasgjenerate, lindin në vende të ndryshme në kohë të ndryshme dhe Zoti iMadhëruar dëshiron që të i tubojë të gjithë në një ditë e ajo është dita eringjalljes dhe pas asaj dite njeriu do të jep përgjegje për veprat e tij, nëse kavepruar mirë shpërblehet nëse ka vepruar keq dënohet Thotë Zoti i Madhëruar: “Çdo shpirt, gjallesë do të përjetojë vdekjen. Dhenuk ka dyshim se atëherë, pra në ditën e Kijametit do të merrni kompenzimintuaj, shpërblimin e merituar. Dhe kush i ka shpëtuar dënimit të xhehennemit dhefutet në xhennet ai ka korrur fitore dhe sukses, ndërsa kjo botë është vetëmkënaqësi mashtruese” (Ali Imran – 185) 135
  • 135. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje1.Në sa faza kalojnë njerëzit dhe cilat janë ato?2.Çka është kjo botë sipas ajetit të surës Ali Imran? MELAQJA E CILA I MERR SHPIRTËRAT Zoti i Lartëmadhëruar ka autorizuar melek për marrjen e shpirtërave nëmomentin e vdekjes. Melaqja e cila i merr shpirtërat quhet MELEKUL MEVT. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar: ,, Thuaj ju bënë që të vdisni Melaqja e marrjes sëshpirtërave MELEKUL MEVTI i cili është i autorizuar për ju me ju marrë shpirtin.” Es- sexhde 11 ,,MELEKUL MEVTI‟‟ besimtarit i vjen në formë të mirë me erë të mirë,me rroba të bardha, dhe njëherit e përgëzon me kënaqësinë e Allahut ndaj tij sidhe i tregon se edhe ai do të jetë i kënaqur me Allahun. ,,MELEKUL MEVTI‟‟ pabesimtarit i vjen në formë të trishtueshme dhee lajmëron për hidhërimin e Allahut ndaj tij dhe për dënimin të cilin do tapërjetojë në xhehennem. ,,MELEKUL MEVTI‟‟ ka autorizim prej Zotit me i marrë shpirtat nëmomentin e caktuar, dhe siq tregon Ibn Abasi lindja dhe perëndimi, errësira edrita, toka e deti për të janë sikurse një njeri që ka tavolinën përpara dhe merrçka dëshiron dhe si të dëshiron.Pyetje1. Si quhet melaqja e marrjes së shpirtërave?2. Si i vjen besimtarit Melekul Mevti?3. Si i vjen pabesimtarit Melekul Mevti?4. Kur i merr shpirtërat Melekul Mevti?136
  • 136. MELAQET E ZOTIT 2 BESIMTARI NË VARR Zoti i madhëruar i ka autorizuar dy melaqe për të na pyetur neve në varrpër fenë tonë dhe veprat tona. Posa të varroset i vdekuri i kthehet shpirti në trupin e tij, i vijnë dymelaqe dhe e pyesin: Kush është Zoti yt? Besimtari thotë: Allahu është Zoti im. Cila është feja jote? Feja ime është Islami. Cili pejgamber është dërguar te ju? I dërguari i Allahut Muhamedi a.s. Cila është dituria-libri juaj? Kam lexuar K‟uranin librin e Allahut, i kam besuar, e kam vërtetuar dhepraktikuar në vepër. Pastaj e pyesin cili është Zoti yt, feja jote dhe i dërguari yt? Zoti i Madhëruar ia përforcon fjalët dhe pa hamendje besimtari përgjigjet:Allahu është Zoti im, feja ime është Islami, pejgamberi im është Muhamedi a.s. Nga qielli vjen një thierrje. E ka thënë të vërtetën robi im, shtroni shtrat të xhennetit, visheni me teshatë xhenetit, hapjani dyert e xhenetit. Nga mbrendia e shpirtit vjen era e mirë, izgjerohet gjendja dhe i zgjatet shikimi, i vjen një person me pamje të bukur,rroba të mira, erë të mirë e i thotë: të përgëzoj diçka të mirë për kënaqësinë eAllahut, xhennetin me të mira të shumta dhe të përgjithshme dhe kjo është dita epremtuar. Besimtari pyet: Ti që më përgëzon për të mira, kush je. Thotë: Unë jam vepra e jote. Pastaj hapet dera e xhennetit dhe e sheh vendin e tij në xhennet. Pyetje 137
  • 137. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL 1. Çka ka autorizue Zoti i Madhëruar për të vdekurit në varr? 2. Çka ka ndodh me besimtarin në varr? KIJAMETI Kur dëshiron All-llahu të ndodhë Kijameti do ti urdhërojë Israfilit që tifryjë surit (bririt). Israfili do t‟i fryjë surit dhe përnjëherë malet do të fluturojnësi re, detërat do të vlojnë si uji në zjarr, do të vërshojnë menjëherë dhe do tëngatërrohen mes vete. Dielli do të errësohet , yjet do të bëhen copë e grimë dhedo të largohen nga orbitat e tyre, Toka do të dridhet në tërësi dhe do të tkurret ebymehet dhe çdo qenie me shpirt do të mbytet kështu që as në tokë as në qiellënuk do të ketë asnjë banorë të gjallë të çfarëdo lloji. Pastaj do t‟i fryhet për së dyti surit (bririt) dhe ata përnjëherësh, do të ngrihen dhe do të jenë në pritje. (Kur’an 39-68) Fryerja e dytë e surit me një zë jashtzakonisht të fortë dhe të fuqishëm. Kështu, fryerja e parë e surit bëhet për shkatërrimin e gjithësive ndërsafryerja e dytë e surit bëhet për ngritje, ringjallje dhe paraqitje para Zotit tëMadhëruar. Pyetje: 1. Kush do ti fryejë surit në ditën e Kijametit? 2. Trego për gjërat që ndodhin menjëherë në ditën e Kijametit? 3. Sa herë do ti fryhet surit në ditën e Kijametit?138
  • 138. MELAQET E ZOTIT 2 HASHRI Hashri d.m.th. tubimi i të gjitha krijesave pas ringjalljes së tyre në njëvendtakim apo në një hapësirë, apo në një fushë e cila përndryshe quhet arasati iditës së Kijametit. Ky tubim i të gjitha krijesave bëhet për me u gjykue në mestyre për padrejtësitë të cilat ia kanë bë njerëzit njëri tjetrit. Ndryshe hashrin mundta kuptojmë si salla e gjykimit në gjykatore. Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë:“Ne i tubojmë ata e nuk mbetet asgjë prej tyre pa u tubuar.‟‟ (El-Kehf 47) Në një ajet tjetër thot Zoti i Madhëruar: ,,Sikurse (të gjithë) i kemi krijuar herën e parë prap do ti rikthejmë. Kyështë premtimi yni dhe ne e kryejmë premtimin tonë gjithësesi. Po ashtu edhe Muhamedi a.s. në hadith ka thënë: ,,Në ditën e Kijametit njerëzit do të tubohen në një vend të bardhë, tëpastërt për të cilin nuk di askush asgjë‟‟. Në një hadith tjetër Muhamedi a.s. thotë: ,,Në ditën e Kijametit njerëzit dotë tubohen të zbathur, të zdeshur dhe pa asgjë në trupin e tyre‟‟ (të pa bërësynet). Në atë ditë dielli afrohet shumë afër krijesave, e forcon nxehtësin dhedjersët shkojnë rrëke, disave djersët do tu arrijnë deri në zogjët e këmbëve tëtyre, disave deri në gjunj, disave deri në fyt e disave do tua stërpikë gojën sikurtë ishte i frenua. Transmetohet nga Ebu Hurejre r.a. dhe Ebu Seidi r.a. se, Resulullahus.a.v.s. ka thënë shtatë (lloje) të personave Allahu do ti vendosë nën hijen e Tijatë ditë kur nuk do të ketë tjetër përveq hijes së Tij e ata janë: - Imami i drejtë - I riu i cili është rritur në ibadet dhe rrespekt ndaj Allahut xh. sh. - Njeriu, zemra e të cilit është e lidhur për xhaminë - Dy shokë të cilët duhen vetëm në emrin e Allahut gjithmonë - Një njeri të cilin e ka ftuar një grua autoritative e bukur, kurse ai e ka refuzuar duke i thënë se i frikësohet Allahut 139
  • 139. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL - Njeriu i cili jep sadaka fshehurazi, ashtu që dora e majtë nuk e di çka jep e djathta dhe - Njeriu çë në vetmi e përmend Allahun dhe i mbushen sytë me lot.‟‟ BUHARIU DHE MUSLIMI PYETJE:1. Çka d.m.th. Hashr?2. Trego argumentin Kur’anor për Hashrin?3. Trego argumentin e hadithit për Hashrin? HAVDI Ndryshe Havdi është bahqe e të Dërguarit tonë Muhamedit a.s.në të cilënmblidhet uji. Kjo bahqe ka liqenin, uji i të cilit është më i bardhë se qumshti,shija e tij është më i ëmbël se mjalti, era e tij është më e mirë se era e miskut. Nëte janë gotat, enët dhe pjatat të cilat e kanë shkëlqimin si shkëlqimi i yjeve dhekush pi ujë prej atij uji nuk ndien pastaj etje kurrë. I pari që do të pijë nga ky burim do të jet Muhamedi a.s. e pastaj ummeti i tij. Për burimin (HAVDIN) na ka tregue Muhamedi a.s. në hadithë;,,Gjatësia e burimit tim është sa një muaj ecje në këmbë, i gjërë është aq sa ështëi gjatë, ujin e ka më të bardhë se qumshti, erën e ka më të mirë se era e miskut,ndërsa enët e tij jan sikurse yjet në qiell, kush pi prej tij më kurrë nuk do tëndjejë etje.‟‟ BUHARIU DHE MUSLIMIPyetje : 1. Çka është HAVDI? 2. Trego për cilësit e lumit të bashqes së Muhamedit a.s.? 3. Kush do të pij ujë i pari nga burimi I Muhamedit a.s.?140
  • 140. MELAQET E ZOTIT 2 SIRATI ,,Sirat‟‟ quhet ura e gjatë dhe shumë e ngushtë mbi xhehen-nemin. Mbi këtë urë patjetër duhet të kalojnë të gjithë njerëzit në përgjithësi.Kalimi mbi të është tepër i vështirë. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Dhe nuk ka asnjë prej jush e që të mos arrijë në të.‟‟ Mirëpo, edhe pse të gjithë njerëzit duhet patjetër ta kalojnë urën e siratitprap se prap disa e kalojnë me shpejtësi të madhe ndërsa disa shum ngadal, pravarësisht prej veprave të tyre. I pari e kalon me shpejtësi të vetëtimës Tjetri me shpejtësi të erës Një tjetër me shpejtësi të kafshëve më të shpejta Disa me shpejtësi të vrapimit të njeriut Të tjerët me shpejtësi të ecjes së rëndomtë Dhe i fundit do ta kalojë duke u zhagitur në bark dhe ky ifundit thotë: O Zoti im pse unë ta kaloj kështu. Zoti i Madhëruar ipërgjigjet; veprat e tua jo të mira kanë bërë që ta kalosh kështu. Disa dietarë kanë thënë se nuk mund të kalohet në urën e Siratit pa upyetur për shtatë çështje: Çështja e parë për besimin në Allahun, nëse përgjigjet pozitivisht ,,Eshhedu en la i Ilahe il-lallah‟‟, ai e kalon. Çështja e dytë për namazin, nëse është falur, e kalon. Çështja e tretë për agjërimin, nëse ka agjëruar, e kalon. Çështja e katërtë për zekatin, nëse e ka dhënë, e kalon. Çështja e pestë për haxhin dhe umren, nëse e ka kryer, e kalon. Çështja e gjashtë për gusullin dhe abdestin, nëse ka qenë i pastërt dhe meabdest, e kalon. Çështja e shtatë për padrejtësit ndaj njerëzve. 141
  • 141. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL QKA NDIHMON ME KALUE SIRATIN Për me kalue Siratin në ditën e Kijametit ndihmon: - Dhënia e sadekasë - Ndihma familjes së dëshmorit - Që xhamia të jetë shtëpi Muhamedi a.s. në një hadith ka thënë: “Kush jep sadeka në vend të merituem në këtë bëtë, e kalon siratin. Kush i ndihmon familjes së dëshmorve Allahu do ti ndihmojë me kalue siratin”. Po ashtu Muhamedi a.s. ka thënë: “Kush e bënë xhaminë shtëpi të veten, Allahu do ta mëshirojë dhe do t’indihmojë me kalue siratin.’’Pyetje:1. Çka quajmë sirat?2. Si e kalojnë njerëzit siratin?3. Për cilat çështje pyetet njeriu para se me kalua siratin?4. Çka ndihmon me kalaua siratin?142
  • 142. MELAQET E ZOTIT 2 MIZANI Prej çështjeve të cilat kanë të bëjnë me besimin e ditës së fundit ështëedhe ,,Mizani‟‟, përndryshe ,,peshoja‟‟ apo vaga, kandari i të gjitha veprave tona.Për këtë thotë Zoti i Madhëruar: ,,Peshimi i veprave atë ditë do të jetë i drejtë, atij që i rëndohet tereziame vepra të mira do të jetë i lumtur, kurse atij që i lehtësohet terezia mevepra të mira, ai do të humb veten, për shkak se i ka mohuar veprat tona.‟‟ (El-Earaf; 8-9) Po ashtu edhe në një ajet tjetër thotë Zoti i Madhëruar: ,,Mizani‟‟ - peshoja në ditën e Kijametit vendoset për me i matë veprate mira dhe veprat e këqija e askujt nuk i bëhet e padrejtë për asgjë, edhenëse është (vepra) sa peshoja e një kokrre të melit. Ne do ta sjellim atë. Emjafton që ne jemi llogaritës‟‟. (Suretul Enbija 47). Çështjen e peshojës e tregon Zoti i Madhëruar edhe në një ajet tjetër. ,,E kujt i peshojnë më rëndë peshojat (veprat e mira), ata janë tëshpëtuarit.,,Ndërsa, atyre që u peshojnë lehtë, peshojat (veprat e mira) ata janë qëhumbën vetveten dhe janë në xhehennem përgjithmonë. Zjarri do t‟ua djegëatyre fytyrat dhe do të duken shumë të shëmtuar brenda tij‟‟. ( Mueminune 102, 103, 104) Prej veprave që do të peshojnë rëndë në Mizan janë fjalët:SUBHANELLAH, VE BI HAMDIHI SUBHANELLAHIL ADHIME Muhamedi a.s. na ka mësuar për këtë në hadith: ,,Dy fjalë janë të lehta në gjuhë, ndërsa jan shumë të rënda në Mizan(peshojë) e i pëlqen shumë Allahut. Ato janë: SUBHANELL-LLAHI VE BIHAMDIHI SUBHANELLAHIL ADHIME. (BUHARIU DHE MUSLIMI) 143
  • 143. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Pyetje: 1. Çka është mizani? 2. Trego argumentin Kur’anor për mizanin? 3. Pse vendoset mizani në ditën e Kijametit? SHEFAATI Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: ,, …është e sigurt se Zoti yt (ty o Muhamed) do të ngrisë në një vend tëlavdishëm dhe pozitë të lartë‟‟ El Isra 79 Pozita e lartë apo ,,Mekami Mahmud‟‟ i cili përmendet në Kur‟an përMuhamedin a.s. është shefati apo ndërmjetësimi i tij për ummetin e tij për tinxjerrë prej xhehennemit. Muhamedi a.s. ka thënë: ,,Në ditën e gjykimit njerëzit do të përzihen njëri tek tjetri dhe do tëarrijnë te Ademi e do të thonë: Ndërmjetëso për pasardhësit tu, e ai do të thotë:Nuk jam në gjendje të bëj një gjë të tillë, por shkoni te Ibrahimi, sepse ai ështëmiku i Allahut. Ata shkojnë te Ibrahimi por edhe ky ju thotë; ,,Nuk jam nëgjendje të bëj një gjë të tillë, por shkoni te Musai, por edhe ky do t’u thotë:,,Nuk jam në gjendje të bëj një gjë të tillë, por shkoni te Isai, sepse ai ështëRuhul Kudusi dhe fjala e Allahut. Ata do të shkojnë te Isai por edhe ky do t’uthotë, nuk jam në gjendje të bëj një gjë të tillë por shkoni te Muhamedi.’’E kurdo të vijnë do t’ju them: Unë e bëj një gjë të tillë. Pastaj do të shkoj të kërkojleje nga Zoti im, e ai të më lejojë. Unë do të qëndroj para Tij duke eMadhëruar me lavdërime, të cilat nuk do të mund ti bëja përveq se meinspirimin e Allahut që më pas të bie në sexhde para Tij e Ai do të më thotë: OMuhamed, ngreje kokën lartë, fol të dëgjoj, kërko se do të jap çka kërkon,ndërmjetëso se do të pranohet ndërmjetësimi. Pastaj unë do ta ngrej kokën dhedo të lutem: ,, O Zot, Ummeti im, Ummeti im. Ai do të thotë: Shko, atë që në zemrën e tij ka iman sa një kokërr gruriapo meli, nxirre nga xhehenemi. Unë do të shkoj dhe do ta bëj atë. Pastaj, përsëri do të kthehem te Zoti im dhe do ta falenderoj mefalenderimet e tilla, dhe do të bie para Tij në sexhde. Ai do të më thotë: OMuhamed, ngreje kokën lartë, fol të ndëgjoj, kërko se do të jap çka kërkon.Unë prap do të lutem: O Zot, Umeti im, Umeti im.144
  • 144. MELAQET E ZOTIT 2 Do të më thotë; Shko, ai që në zemrën e tij ka iman sa pesha e kokrrësnxirre nga aty, e unë shkoj dhe e bëj atë. Pastaj përsëri kthehem te Zoti im dhee falenderoj me falenderimet e tilla dhe bie para Tij në sexhde. Ai do të më thotë: O Muhamed, ngreje kokën lartë, fol të ndëgjoj, kërkose do të jap çka kërkon, ndërmjetëso se do të pranohet ndërmjetësimi. Unë dotë lutem: O Zot, Ummeti im, Ummeti im. Allahu do të më thot: Shko, ai që në zemrën e tij ka iman edhe më pak, emë pak se pesha e kokrrës nxirre nga xhehennemi, e unë shkoj e bëj atë’’. Pyetje: 1. Çka është ,,pozita e lartë’’ e cekur në Kur’an për Muhamedin a.s.? 2. Trego hadithin i cili sqaron për shefatin e Muhamedit a.s. në ditën e Kijametit? SHPËRNDARJA E LIBRAVE Në ditën e fundit përpos veprimeve tjera do të shpërndahen edhe librat eregjistrimit të veprave, përndryshe ,,ditari i jetës‟‟. Pa marrë parasysh a ka ditur tëlexojë apo jo, atë ditë secili njeri do ta marrë atë libër dhe menjëherë do ta kuptojëdhe do të kthehet me të shpejt te familja e tij i gëzuar ose i pikëlluar. Disa njerëzve u jepet libri në dorën e djathtë. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Atij të cilit i jipet libri i tij në dorën e djathtë, ai do të jap llogari melehtësi dhe do të kthehet në familjen e tij i gëzuar‟‟ Disave u jepet libri në dorën e majtë. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Atij të cilit i jipet libri në dorën e majtë thotë: O i mjeri unë, më mirëmos ta kisha marrë këtë libër. Se nuk di se çfarë llogarie duhet me dhënë. Ah imjeri unë sikur mos të ishte shkruar fare, se sot nuk bën punë pasuria, jam i paaftë dhe nuk bën punë as pozita as udhëheqësia. (e Zoti iMadhëruar) thotë:Merreni atë, vënja prangat. Pastaj shtinie në xhehennem. (El Hakka 25-31) Disave u jepet libri pas shpine. Për këtë Zoti i Madhëruar thotë: Atij të cilit i ipet libri pas shpine ai do t`i ndjell vetes shkatërrim dhe do tëhudhet në zjarr përcëllues. (El Inshikak 10-12)Në një ajet tjetër Zoti i Madhëruar thotë: “Secilit njeri ia kemi ngjeshur fluturakën (shënimin e veprave në qafën etij, e në ditën e gjykimit, Ne do t‟ia prezentojmë atij libër të hapur, (e do t`ithuhet). ,, lexo librin tënd mjafton të jesh sot vet llogaritës i vetvetes ‟‟. ( Isra13,14) 145
  • 145. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PYETJE: 1. Çka iu shpërndahet njerëzve në ditën e Kijametit? 2. Si iu jepen njerëzve librat në ditën e Kijametit? LLOGARIA (HISABI) Njerëzit në ditën e kijametit përpos veprimtarive tjera ata do të inënshtrohen edhe llogarisë së veprave të tyre. Të gjithë një nga një do të japinllogari dhe do të gjykohen. Gjykimi i disave do të jetë i lehtë, ndërsa gjykimi i të tjerëve do të jetshumë, shumë i vështirë. Secili veç e veç do të pyetet për çdo vepër të madhe dhe për çdo vepër tëvogël. Nëse e flet të vërtetën është mirë për të. Nëse tenton me rrejtë apo mefsheh diçka atëherë gjymtyrët e trupit të tij do të flasin dhe do të dëshmojnëkundër tij. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Në ditën kur do ti mbyllim gojët e tyre dhe do të flasin kundër tyreduart e tyre, dhe do të dëshmojnë këmbët e tyre për atë çka kan vepruar. ( Suretu Jasinë, 65) Sikurse e ka bërë të mundur Zoti i Madhëruar me folë krijesat e tij ai ebënë të mundur me folë edhe gjymtyrët, apo pjesët e trupit sikurse thot Zoti iMadhëruar:” ,,Allahu i bën të flasin (gjymtyrët) sikurse e ka bërë me u kuptu çdogjë.‟‟ (Suretu Fusilet, 24) Në momentin e llogarisë apo hisabit njeriu do ta sheh dhe do tavërtetoj vetë çdo vepër të cilën e ka bërë. Atë ditë njerëzit shfaqen të ndarënë grupe që të shpërblehen për veprat e tyre. E kush punoi ndonjë të mirë,që peshon sa grimca, atë do ta gjejë. Dhe kush punoi ndonjë të keqe, qëpeshon sa grimca, atë do ta gjejë. Zelzele 6, 7, 8)146
  • 146. MELAQET E ZOTIT 2Pyetje:1. çka d.m.th. hisab?2. Si do të jet llogaria në ditën e gjykimit?3. Kush do të dëshmojë në ditën e gjykimit? KANTARETU NË MES XHENNETIT DHE XHEHENEMIT Pasi që besimtarët ta kalojnë siratin të qetë dhe të lumtur sepse e kanëkaluar xhehennemin ata vendosen në një bashqe në mes të xhenetit dhexhehenemit për me u pastrue plotësisht për padrejtësitë dhe urrejtjet të cilat i kanëpas mes vehte. Në një hadith të cilin e transmeton Buhariu: ,,Besimtarët do ta kalojnë rrezikun nga zjarri, pastaj do të jenë të ndalurnë bashqen ndërmjet xhenetit dhe xhehenemit ku do ti pastrojnë mes veti tëgjitha padrejtësitë që i kanë bërë njëri tjetrit në dunjallëk, e kur të jenë tërësishttë pastruar dhe të gatshëm, do t’u lejohet të hyjnë në xhennet. Pasha Allahun!,,çdonjëri prej tyre do ta njoh vendin e vet në xhenet më mirë se sa e ka njohurshtëpin e vet në këtë botë.’’ ( ,,Sahil Buhari’’) Pyetje 1. Çka ndodh me besimtarët pasi ta kalojnë urën e xhehennemit? 2. Si quhet bahqja në mes të xhennetit dhe xhehennemit? 147
  • 147. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Secili prej neve frigohet nga xhehennemi dhe lusim Allahun që të na largojë prej atij dënimi. XHEHENNEMI Xhehennemi është vend i përgatitur për pabesimtarët dhe ata të cilët ikundërshtojnë urdhërat e Allahut. Për këtë arsye Zoti i Lartëmadhëruar na thotë: O ju të cilët keni besuar, ruani veten dhe familjen tuaj prej zjarrit(xhehennemit), lëndë e të cilit jan njerëzit dhe gurët, i pregatitur përpabesimtarët” ( Suretul Bekare). Zoti i Lartëmadhëruar ka caktuar edhe kujdestarë dhe mbikëqyrës të cilëtjanë të rreptë dhe të ashpër: ,,Atë (xhehennemin) e kqyrin disa melaike të rrepta e të ashpra tëcilat nuk e kundërshtojnë Allahun për asgjë që ai i urdhëron dhe punojnëatë që urdhërohen. (Suretu Tahrimë 6)Në një ajet tjetër Zoti i Madhëruar thotë: ,,Mbikëqyrës mbi të (xhehennem) janë nëntëmbëdhjetë‟‟ ( Suretul Mudethir 26-30) Këta mbikëqyrës quhen ,,Hazenetu xhehennem‟‟ ose me fjalë tjera rojet exhehennemit. Përndryshe emri i melaqes së xhehenemit është edhe ,,MALIK‟‟ qëe ka domethanjen e të fortit, të fuqishmit por i ka edhe ndihmësit tjerë. Thotë Zoti i Madhëruar:,,Mbi të (xhehenem) janë melaqet e ashpëra dhe të forta‟‟Melaqet e xhehennemit quhen edhe Zebanije.148
  • 148. MELAQET E ZOTIT 2Thotë Zoti i Madhëruar: ,,Do ti thirrim Zebanijet‟‟ (për të ndëshkuar banorë të xhehennemit)‟‟Pyetje:1. çka është xhehenemi?2. Si quhen mbikëqyrësit e shehenemit?3. Si e ka emrin Melqja e xhehenemit dhe pse quhet ashtu?4. A ka ndihmës Melaqja e xhehenemit? GJËRËSIA E XHEHENNEMIT Nuk ka dyshim se xhehenemi është edhe shumë i gjerë edhe shumë i thellë,dhe numri i tyre që do të hynë në të do të jetë shumë i madh sa që Zoti iMadhëruar do t‟i thotë xhehennemit siq na trgon në Suretul Kaf: ,,Përkujto ditën, kur Ne i themi xhehennemit: ,,A u mbush plotësishtë?!‟‟ E ai thotë: ,,A ka më! (Kaf: 30) E lusim Allahun që të na mbrojë nga xhehennemi dhe mos të afrohemikurrë edhe pse është i gjatë e i thellë edhe pse numri i atyre që do të hynë në tëështë shumë i madh.Pyetje:1. A është xhehennemi i gjerë dhe i thellë?2. Tregojeni çka thot xhehennemi kur të pyetet: A u mbushe?! 149
  • 149. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHKALLËT E XHEHENNEMIT Xhehennemi është i shkallëzuar dhe i thellë që d.m.th. sa më e thellëshkalla, dënimi është më i madh dhe nxehtësia më e madhe për të u denuemosbesimtarët dhe munafikët në bazë të veprave të këqija dhe veprave më tëkëqija të tyre. Këtë e vërteton Zoti i Madhëruar në Kur‟an ku thotë: ,,Vërtetë, munafikët janë në shkallën më të ulët të xhehennemit‟‟. ( Suretu Nisa 145) Kjo na argumenton se në xhehennem munafikët do të digjen në shkallënmë të ulët të Xhehennemit që d.m.th. se në xhehenem banorët e tij do të hidhennë shkallë më të ulëta varsisht prej mëkateve të tyre.Pyetje:1. Trego për shkallët e xhehennemit?2. Ku do të jen munafikët në xhehennem?150
  • 150. MELAQET E ZOTIT 2 DYERT E XHEHENNEMIT Xhehenemi ka dyert ku para atyre dyerve janë edhe rojet. Na tregon Zoti i Madhëruar ngjarjen kur pabesimtarët do të përcillen në grupe në xhehennem, e kur të arrijnë deri te dyert e xhehennemit rojet do t‟i pyesin pabesimtarët se pse nuk i kanë dëgjue pejgamberët. ,,E ata që nuk besuan përcillen në grupe te xhehennemi, e kur të arrijnë tek ai dyert e tij hapen dhe rojet e tij u thonë atyre: ,,A nuk ju patën ardhur juve të dërguar nga mesi i juaj t‟ju lexojnë shpalljet e Zotit tuaj, t‟ju tërheqin vërejtjen për takimin tuaj të kësaj Dite?‟‟ Ata thonë: ,,Po‟‟ prandaj dënimi do të jet realitet dhe domosdoshmëri për pabesimtarët‟‟. (Suretu Zume: 71) Shtyllat e dyerve të xhehennemit janë shumë të mëdha, shumë të gjata dhe shumë të forta. Për këtë Zoti i Madhëruar thotë: ,,E di ti se ç‟është Hutame (xhehennem). Është zjarri i All-llahut i ndezur fort, që depërton deri në zemra. Ai i mbyll ata, ua zë frymën, në shtylla të gjata.‟‟ (Suretul Humeze)Roja e dyerve të xhehenemit quhet MALIKPyetje:1. Trego ajetin si përcillen pabesimtarët në xhehennem?2. Si janë shtyllat e xhehnenemit?3. Si quhet roja e dyerve të xhehennemit? 151
  • 151. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LËNDA DJEGËSE E XHEHENNEMIT Lëndë djegëse e xhehennemit përpos gurëve janë edhe njerëzit pabesimtarë. Për këtë arsye edhe Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an na ka thënë që të ruhemi e të mos bëhemi lëndë djegëse xhehennemit, por në të njejtën kohë t‟i ruajmë edhe familjet tona që të mos bëhen lëndë djegëse dhe të digjen në xhehennem. Pra ,Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: ,,O ju që keni besuar, ruanie veten dhe familjen tuaj nga një zjarr, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët.‟‟ (Et-Tahrim, 6) Në një ajet tjetër në Kur‟an thotë Zoti i Madhëruar: ,,Ruajuni zjarrit, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët. Ai është përgatitur për pabesimtarët‟‟ (El Bekare: 24)Pyetje:1. Trego për lëndët djegëse të xhehennemit?2. Trego ajetin për ruajtjen e vetes dhe familjes nga xhehennemi? 152
  • 152. MELAQET E ZOTIT 2 USHQIMI I BANORËVE TË XHEHENNEMIT Banorët e xhehennemit ushqehen, mirëpo ushqimi i tyre është shumë irëndë dhe nuk ua shuan urine, por përkundrazi e shton atë nuk e qetëson trupinpor përkundrazi e shqetëson atë. Ai ushqim nuk është ushqim tjetër përposushqim dënimi dhe sprovimi. Prej ushqimeve të xhehennemit është pema,,Zekum‟‟. Për këtë thotë Zoti i Madhëruar: “Është e vërtet se pema e Zekumit, do të jetë ushqimi i mëkateve. Vlonsi katrani në barqet e tyre ashtu si vlon uji valë. (Suretu Duhan: 43-47) Ushqimi tjetër është ushqimi i quajtur ,,DARIË‟‟ ky lloj ushqimi ndryshemund të quhet ushqim i barishteve përplot me therra. Për këtë lloj ushqimi thotëZoti i Madhëruar: ,,Ata (xhehennemlitë) nuk kanë ushqim tjetër po një barishte metherra helmuese i quajtur Darië, që as nuk jep fuqi, as nuk largon uri‟‟ ( Suretul Gashije: 6-7) Këto dy lloje të ushqimeve nuk mund të përtypen nga prishja dhe keqësijae saj. Për këtë thotë Zoti i Madhëruar: ,,Te Ne (në Ditën e Kijametit) kemi përgatitur pranga dhe zjarr.Edhe ushqim që nuk gëlltitet, përtypet edhe dënim të dhembëshëm‟‟ (Suretul Muzemil: 12) Përpos pemës së Zekumit dhe barishteve me therra të quajtur Darië nëxhehennem ka edhe ushqim tjetër i quajtur Gislinë dhe Gasak këtë e përmendZoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Sot (në Ditën e Kijametit) nuk ka shok askend këtu. Dhe nuk kaushqim tjetër përveqse Gislinit (lloj qorbe prej qelbit dhe ndyrësirave). Nuke ka atë kush pos mëkatarëv.” (Suretul Haka: 35-37) 153
  • 153. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje:1. A e shuan urinë ushqimi i xhehenemit?2. Trego disa prej llojeve të ushqimit të xhehenemit? PIJA E BANORËVE TË XHEHENNEMIT Përpos ushqimit xhehennemlitë do të kenë pije, por pijet e xhehennemitkanë cilësi të këqija, erë të keqe, shije të idhët, i nxehtë sikur vala kur vlon dhe izi si katrani, i cili djeg e përvlon. Për këtë thotë Zoti i Madhëruar:,,Atyre (xhehennemlive) u jepet të pijnë ujë valë, i cili ua këput zorrët.‟‟ (Muhamed: 15)“…e nëse ata (xhehennemlitë) kërkojnë ndihmë, ndihmohen me ujë sikatrani që i djeg fytyrat. Sa e keqe është ajo pije.”. (Kehf:2,,) “Në të cilin (zjarr), jepet ujë të ndyrë. Përpiqet ai ta përbijë, por nukmund ta gëlltisë atë‟‟. (Ibrahim: 16) Llojet e pijeve të banorëve të xhehennemit janë:1. Hamimë3. Gasak4. Sadid5. Muhl 1. Hamim-quhet uji, i cili ka arrit kulminacionin e vlimit. Për këtë lloj ujithotë Zoti i Madhëruar: ,,Ata (xhehennemlitë) do të sillen vërdallë ndërmjet atij (zjarrit) dheujit të vluar deri në kulminacion.‟‟ (Rrahman:44) 2. Muhl-quhet uji si katran që djeg fytyrat. Për këtë lloj uji thotë Zoti iMadhëruar:154
  • 154. MELAQET E ZOTIT 2 ,,E nëse ata (xhehennemlitë) kërkojnë ndihmë, ndihmohen me ujë sikatrani (Muhl) që i pjek fytyrat. Sa e shëmtuar është ajo pije.‟‟(Kehf:29) 3. Gasak dhe Gislinë-quhen qelbi dhe ndyrësirat që rrjedhin nga lëkurat ebanorëve të xhehennemit. ,,Le të shijojnë ata (pabesimtarët) ky është ujë i valë (hamimë) dhe pijetë ndyra (gasak) shpërlarje.” ( Sad: 5) 4. Sadid-quhet uji i ndyrë prej ndyrësisë së xhehenemit. ,,Për këtë lloj uji thotë Zoti i Madhëruar:“Në të cilin (zjarr) i jepet ujë të ndyrë (sadid)”Pyetje:1. Trego për cilësit e pijeve të xhehnenemit?2. Trego për llojet e pijeve të xhehennemit? RROBAT E BANORËVE TË XHEHENNEMIT Xhehenemlitë do të kenë edhe rroba, mirëpo rrobat e tyre nuk do të jenëtë rëndomta, por do të jenë prej gacave të zjarrit dhe prej katranit. Për këtë na katregue Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,E atyre që nuk besuan u qepen rroba rroba prej zjarri‟‟ (Haxh: 19) ,,Kriminelët (pabesimtarët) i sheh ti atë ditë (të Kijametit) të lidhurme pranga. Petkat e tyre janë nga katrani.” (Ibrahim: 49-50) Rrobat e xhehenemit nuk janë për të mbrojtë prej së ftohtit apo prej sënxehtit por për me i shkri likurat dhe barqet e atyre që janë në xhehennem. Thotë Zoti i Lartë Madhëruar: ,,…e atyre që nuk besuan, u qepen rroba prej zjarri e u hidhet ujë ivalë mbi kokat e tyre. Që me atë u shkrihet krejt ç‟ka në barqet dhe lëkurate tyre.‟‟ ( El-Haxh 19,20)Pyetje:1. Si do të janë rrobat e xhehenemit?2. A mbrojnë rrobat e xhehenemit prej së ftohtit apo prej së nxehtit? 155
  • 155. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PJEKJA E LËKURAVE NË XHEHNENEM Prej zjarrit të xhehennemit digjet lëkura e banorëve të tij, dhe pabesimtarindien dhimbje të fortë, pastaj i del lëkurë e re, por prap i digjet dhe ndiendhembje më të fortë, pastaj i del prapë lëkurë e re dhe përsëri i digjet për tëpërjetue dënim mbi dënim, dhembje mbi dhembje. Thotë Zoti i Lartë Madhëruar: ,,Ata që nuk besuan në ajetet tona, do ti fusim në zjarr, sa herë që udigjen lëkurat atyre ua ndërrojmë me lëkura të tjera që ta shijojnëdënimin.” ( En-Nisa: 56) DJEGJA DHE NXIRJA E FYTYRAVE Fytyra është pjesa më e ndershme e njeriut për këtë arsye edhe balli dhefytyra në sexhde është ibadeti më i çmueshëm, sepse njeriu pjesën më tëndershme të tij e vendos në pjesën më të ultë, pra në tokë për të iu përulurKrijuesit të tij, më të Lartit dhe më të Madhit. Mirëpo, pabesimtarët të cilët nuk inënshtrohen Krijuesit do t‟iu digjen fytyrat dhe do të nxihen. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an: ,,…zjarri do t‟ua djeg atyre fytyrat dhe do të duken shumë tëshumtuar brenda tij.” (El Muëminunë: 104‟ Sa për nxierjen e fytyrave thotë Zoti i Lartëmadhëruar:156
  • 156. MELAQET E ZOTIT 2 ,,Një ditë kur disa fytyra zbardhen e disa të nxihen, atyre që u janënxirë ato (fytyra) do t‟u thuhet: A mohuat pas besimit tuaj, pra shijonidënimin për atë që nuk besonit.‟‟ ( Ali Imran: 106) Pastaj pabesimtarët do të tërhiqen zvarrë në xhehennem. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar: ,,Vërtetë kriminelët janë në humbje dhe në zjarr të madh. Ditën e(Kijametit) kur mr fytyrat e tyre do të tërhiqen zvarrë në zjarr (u thuhet):,,Vuanie dënimin (e fortë të zjarrit të xhehenemit) në Sekar.”Pyetje:1. Trego për pjekjen e lëkurave të banorëve të xhehennemit?2. Trego për djegjen dhe nxirjen e fytyrave të banorëve të xhehennemit?3. Si do të tërhiqen në zjarr banorët e xhehennemit? Secili prej neve e dëshiron xhennetin. Shpresoj se Allahu do të na bëjë prej banorëve të tij. EMRAT E XHENNETIT Emrat e xhenetit janë:1. XHENNET-që d.m.th. bahqe, vend i mbushur me të gjitha të mirat,begatitë dhe çdo lloj kënaqësie e qetësimi.2. DARUS-SELAM që d.m.th. shtëpi e paqes, qetësisë, sigurisë dhe rehatisë.3. DARUL HULD që d.m.th. shtëpi e përjetëshme.4. DARUL MEKAM që d.m.th. shtëpi stabile dhe e qëndrueshme.5. DARUL HAJEVAN që d.m.th. vendqëndrim i jetës së vërtetë dhe kënaqësive të vërteta. 6. XHENNETUL MEËVA që d.m.th. vend bahqe e mbrojtur dhe e siguruar.7. XHENNATU ADN emër i posaqëm i xhenetit.8. XHENNATU NEIME që d.m.th. bahqe me begati të shumta.9. FIRDEVS emër i posaqëm i xhennetit.10. MEKAMUL EMINE që d.m.th. vend i sigurtë.11. MEK‟ADU SIDKIN që d.m.th. vend, pozitë e vërtetë.12. KIDEME SIDKIN që d.m.th. vend pozitë e lartë. 157
  • 157. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DYERT E XHENNETIT Xhenneti i ka tetë dyer. Dyert e xhenetit i kanë edhe emrat e tyre. Një dere xhenetit quhet dera e Rrejanit-d.m.th. dera e agjërimit. Dera tjetër quhet dera enamazit, tjetra derë quhet dera e sadakasë dhe dera tjetër quhet dera e luftëtarëvenë rrugë të Allahut. Pra nga emri i dyerve kuptojmë se në ato xhenete do të hyjnënëpër derë të agjërimit ata të cilët kan agjëruar, nëpër derë të namazit ata të cilëtjanë falur pandërprerë, nëpër derë të sadakasë ata të cilët kan dhënë sadaka, nëpërderë të Xhihadit hyjnë ata të cilët kan luftuar në rrugë të Allahut. Ndërsa ata tëcilët i kanë krye të gjitha kto detyra do të hyjnë nëpër të cilën derë dëshirojnë. Muhamedi a.s.ka thënë: ,,Xheneti ka tetë dyer, një derë nga dyert e tij quhet ERR-RREJAN,askush nuk hyn për atë derë përveq agjëruesve dhe kur ata hyjnë, ajo mbylletdhe nuk hyn askush më nga ajo.’’ (BUHARIU DHE MUSLIMI) Kur të hyjnë besimtarët në dyert e xhennetit përshëndeten me selam prejmelekëve. Thotë Zoti i Madhëruar në Kur‟an: ,,Derisa kur të vijnë aty (në xhenet), u happen dyert e tij dhe u thonërojet e tij (melekët) selamun alejkum. Paqja e All-llahut qoftë me ju, ishit tëpastër andaj hyni në të, aty qëndroni përgjithmonë.‟‟ ( Ez-Zummer: 73) Roja e dyerve të xhennetit quhet RIDVAN.158
  • 158. MELAQET E ZOTIT 2Pyetje:1. Sa dyer i ka xheneti?2. Cilat janë dyert e xhenetit?3. Si do të përshëndeten besimtarët kur do të hynë në xhennet, trego ajetin Kur’anor?4. Si quhet roja e dyerve të xhennetit?5. Përmendi emrat e xhennetit? LUMENJT E XHENNETIT Prej begative të shumta në xhennet është se aty pandërpre, rreth pallateve,rreth bahqeve, rreth pemëve, rrjedhin lumenj të ndryshëm, me shije të mirë tëëmbël si mjalti, me erë të mirë si aroma e miskut, me ngjyrën e bardhë tëqumshtit. Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: ,,Përgëzoi ata që besuan dhe punuan vepra të mira, se për ta kaxhennete, në të cilët rrjedhin lumenj…‟‟ (Bekare: 15) Në një ajet tjetër Zoti i Madhëruar thotë: ,,Shembulli i xhennetit, i cili u është premtuar të devotëshmëve në tëcilin ka lumenj me ujë të mirë për pije - lumenj nga qumshti me shuje të pa prishur kurrë - lumenj nga vera e shujshme për njerëz - lumenj nga mjalti i kulluar dhe i pastërt..‟‟ (Muhamed: 15) Prej lumenjëve të xhennetit është edhe lumi Kevther dheu i të cilit ështëprej misku, uji i të cilit është më i bardhë se qumshti, shija e të cilit është më iëmbël se mjalti. Për këtë Zoti i Madhëruar i ka thënë Muhamedit a.s. ,,INAEATAJNAKEL KEVTHER‟‟ që në gjuhën shqipe d.m.th: Ty o Muhamed Neta kemi dhënë Kevtherin (lumin). Ne duhet që ta duam Allahun dhe Muhamedin a.s., ta pasojmë rrugën eMuhamedit a.s. që Zoti i Mdhëruar të na e mundësoj që të pimë ujë nga lumi iKevtherit ku pastaj kurr nuk ndihet etje në trup. 159
  • 159. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje:1. Trego për shijën, aromën dhe ngjyrën e lumenjëve të xhenetit?2. Trego llojet e lumenjëve të xhenetit?3. Trego cilësit e lumit Kevther?4.A ndien etje ai i cili pinë ujin e Kevtherit? BURIMET E XHENNETIT Në xhenet ka edhe burime të shumta. Prej atyre burimeve disa i kapërmend Kur‟ani e ato janë: - Burimi i quajtur Kafur - Burimi i quajtur Tesnimë - Burimi i quajtur Selsebilë KAFURI është burim për Ebrarët (të mirët). Për këtë Zoti i Madhëruarthotë: ,,Ska dyshim se të mirët (ebrarët) do të pinë nga gotat që përzierjabrenda saj është nga Kafuri (aromatik). Është aty një burim prej të cilitpijnë robërit e Allahut dhe e bartin atë kudo që dëshirojnë.‟‟ (Insan: 5,6) TESNIMI është burim për të afërmit e Zotit (mukarrebinë). Për këtë Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: ,,Vërtet të mirët janë në begati. Të mbështetur në kolltukëvështrojnë. Në fytyrat e tyre mund të kuptosh kënaqësinë e përjetimeve. Ujepen të pijnë pije me enë të mbyllura. Pije që në fund asaj i vjen era misk.Për shpërblim të tillë le të garojnë ata që lakmojnë të mirën. Dhe përzierja easaj pije është me tesnim (uji i llojit më të mirë). Burim nga i cili do të pijnëmë të afërmit e Zotit.‟‟ (Mutaffifinë 22,28) SELSEBILE- përball ujit të ftoftë që quhet Kafurë është burimi me ujë tëngrohtë i përzier me zenxhebilë që quhet SELSEBILE. Për këtë Zoti i Madhëruarnë Kur‟an thotë:160
  • 160. MELAQET E ZOTIT 2 ,,Dhe u jepen të pijnë aty gota të verës të përzier me zenxhebilë.Burim aty që quhet selsebilë.‟‟ (Insan: 17)Pyetje:1. Cilat janë burimet e xhennetit të cilat i ka përmend Zoti i Madhëruar në Kur’an?2. Cilët do të pijnë ujë nga burimi i quajtur KAFURE?3. Cilët do të pijnë ujë nga burimi i quajtur TESNIMË? PALLATET E XHENNETIT Në xhennet Zoti i Madhëruar për banorët e xhenetit ka përgatitur: - Tenda të cilat janë shumë të mëdha - Dhoma të sigurta - Shtëpi të bukura dhe - Ndërtesa shumëkatëshe TENDAT- Sa i përket tendave ato nuk janë të vogla dhe të rëndomta por janëtë veqanta, ato janë prej xhevahirit të tharë, të larta e të gjata, në ato tenda ka hyritë cilat janë vetëm për besimtarët thotë Zoti i Madhëruar:,,Ato janë hyri që nuk i kalojnë (nuk dalin) tendat.‟‟(Rrahman: 72) DHOMAT-(GURUFAT). Dhomat e xhennetit kanë aso forme që prejbrendije shihet e tërë pjesa e jashtme. Për dhomat e xhennetit Zoti i Madhëruarthotë: ,,Dhe ata janë në dhomat e tyre” (Sebeë 37) SHTËPI Të BUKURA- Për shtëpi të bukura Zoti i Madhëruar në Kur‟anthotë: ,,Dhe aty kanë shtëpi të bukura, në xhennetet e Adnit.” (Tenbe: 72) 161
  • 161. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NDËRTESA SHUMKATËSHE- Për ndërtesat shumkatëshe na ka treguZoti i Madhëruar në Kur‟an ku thotë: ,,Por, për ata që i‟a patën frikën Zotit të tyre kemi pregatitur dhomambi të cilat ka dhoma tjera të ndërtuara (shumëkatëshe) nën të cilatrrjedhin lumenj. Ky është premtimi i Allahut dhe Ai nuk e thenë premtim.” (Zumer: 20) Në një hadith Muhamedi a.s. ka thënë: ,,Ai që ndërton një xhami dhe me këtë nuk dëshiron përveq sekënaqësinë e Allahut. Allahu do ti ndërtojë atij një shtëpi të ngjajshme nëxhenet.’’ ( BUHARIU DHE MUSLIMI)Pyetje1. Trego për pallatet e xhenetit?2. Çka i ndërton Zoti i Madhëruar atij i cili ndërton xhami? USHQIMI NË XHENNET Çështja e xhennetit është se aty ka çfarëdo ushqimi që dëshirojnë banorëte xhennetit, çfarëdo që i kënaqet syri dhe çfarëdo që u dëshiron shpirti. Për këtëZoti i Madhëruar thotë:,,Në të (xhennet) ka pemë çfarëdo që ata zgjedhin. Edhe mish të shpezëveçfarëdo që ata dëshirojnë.‟‟ (Vakia: 20-21) Në një ajet tjetër Zoti i Madhëruar thotë:,,Aty ka çfarëdo që të dëshiron shpirti dhe të kënaqet syri.‟‟ (Zuhruf: 24) Banorët e xhennetit në xhennet hanë në enë të arit dhe të argjent. ThotëZoti i Madhëruar: ,,Atyre u shërbehet aty (në xhennet) me enë dhe gastare prej arit.” (Zuhruf: 71)Në një ajet tjetër thotë Zoti i Madhëruar:,,Dhe atyre u bëhet shërbim me enë të argjenta.‟‟ (Insan: 15) Në këtë botë Zoti i Madhëruar ua ka ndaluar besimtarëve të ushqehen meenë të arit dhe argjentit ndërsa këte do tu kompenzoj në xhennet.162
  • 162. MELAQET E ZOTIT 2Pyetje1. Trego për enët me të cilat ushqehen banorët e xhennetit?2. Aju lejohet besimtarëve që në këtë botë të ushqehen me enë të arit dhe të argjentit? PIJA E BANORËVE TË XHENNETIT Pasi që banorët e xhennetit hyjnë në xhennet Zoti i Madhëruar do t‟iuthotë atyre: ,,…pini shijshëm nga se në ditët e kaluara ju e përgatitët këtë.‟‟ ( El-Hakka:24) Zoti i Madhëruar i ka përmend në Kur‟an lumenjt me ujë të pijshëm,lumenjt me verë, lumenjt me qumshtë dhe lumenjt me mjaltë e pasta. Në ajetettjera tregon mënyrën, enët dhe gotat e pijeve të xhennetit. Thotë Zoti i Lartë-madhëruar: ,,S‟ka dyshim se të devotshmit do të pijnë nga gota që përzierjambrenda saj është nga kufuri.‟‟ (El-Insan:5,6) ,,Dhe u jepet të pijnë aty gota të verës, të përziera me zenxhebilë(bimë aromatike). Burim aty që quhet selsebilë.‟‟ (El Mutaffifinë:27) Banorëve të xhennetit do t‟u shërbejnë djelmoshat: ,,Atyre (banorëve) të xhenetit u shërbejnë djelmosha të përhershëm.Me gastare, me ibrikë dhe me gota të mbushura plotë prej burimit (meverë). Prej së cilës pije alkoolike as nuk dhemb koka as nuk dehen.‟‟ (El Vakia 17,19) 163
  • 163. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje1. Trego për mënyrën, enët dhe gotat e pijeve të xhennetit?2. Kush ju shërben banorëve të xhennetit? RROBAT NË XHENNET Banorët e xhennetit veshin rroba shumë të bukura. Rrobat janë të zbuku-ruara prej: - arit - argjentit - xhevahirit dhe - mëndafshitThotë Zoti i Madhëruar për banorët e xhennetit: ,,…aty stolisen ata me rrathë të artë e me xhevahir, e patkat e tyrejanë të mëndafshta.‟‟ (El Haxh:23) ,,…dhe ata aty (në xhennet) u zbukuruan me rrathë të argjendit‟‟ (El Insan:21) Rrobat e banorëve të xhennetit janë me ngjyra të lloj-llojshme, janë edhetë holla por edhe të trasha.Thotë Zoti i Madhëruar: ,,Kanë të veshura petka mëndafshi të hollë e të gjelbër dhe tëmëndafshit të trashë: janë të stolisura me bylyzk të argjentë…‟‟ (El Insa: 21)164
  • 164. MELAQET E ZOTIT 2 Në këtë botë iu është ndaluar meshkujve musliman me u veshë me rrobatë mëndafshit dhe me u stolisë me stoli të arit ndërsa kjo iu kompenzohetmuslimanëve në botën tjetër.PYETJE:1. Me çka janë të zbukuruara rrobat e xhennetit?2. Trego për ngjyrën dhe cilësinë e rrobave të xhennetit?3. A ju lejohet meshkujve muslimanë që në këtë botë të vishen me rroba të mëndafshit dhe të stolisen me stoli të arit? SHTROJET E BANORËVE TË XHENETIT Shtrojet e banorëve të xhennetit janë të buta, të larta të përshtatshme përndeje dhe mbështetje, ato kan pamje të bukura dhe janë prej materialit të kadifesjanë të qëndisur me arë dhe kanë forma të përsosura dhe të përkryera që eqetësojnë syrin e xhennetliut. Po ashtu në xhennet ka edhe qilime dhe jastëk tërenditur. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar: ,,Aty (në xhennet) ka shtretër të lartë. Dhe gastare të vëna pranë.Edhe jastëkë të radhitur për mbështetje. Edhe qilima të shtruar.‟‟ (El Gashije: 13-16) Në një ajet tjetër thotë Zoti i Lartëmadhëruar:,,Të mbështetur në kolltukë që i kanë mbulesat e kadifesë, dhe pemët e atyredy xhenneteve jan krejt afër.‟‟ (Err-Rrahman:5,4)Janë në shtretër të qendisur me arë‟‟ (El Vakia: 16) 165
  • 165. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje:1. Trego për cilësit e shtrojeve të xhennetit?2. Trego ajetin i cili trgon për jastëkët e xhennetit?3. Trego ajetin i cili tregon për qilimat e xhennetit? PEMËT E XHENNETITPemët dhe frutet e xhenetit janë të shumta, të ndryshme dhe të për-hershme. Prej pemëve të përmendura në Kur‟an janë: hurma, rrushi, lotosi dheshega.Për hurmat thotë Zoti i Madhëruar: ,,S‟ka të dyshimt se të devotshmit kan fitime të mëdha. Kopshte dhevreshta rrushi.” ( Nebeë:31-32)Po ashtu edhe shega dhe hurma.,,Aty, në ata dy (xhennete) ka pemë, hurma dhe shegë.” (Rrahman: 69)Sa i përket bananeve lexojmë në Kur‟an si vijon:,,E për sa u përket atyre të djathtëve, çka është gjendja e të djathtëve? Janënën drunjët e pemëve pa xhemba ku ka banane me fruta palë-palë. Nën hijetë gjatë. Pran ujit rrjedhës. Edhe ndër pemë shumë llojesh. (Vakia 27-32) Përveç këtyre që i përmendëm në xhennet ka pemë dhe lule për të cilatveshi i njeriut kurr nuk ka dëgjuar, syri i njeriut kurrë nuk i ka parë dhe mendja enjeriut kurrë nuk ka mund me i paramenduar. Është karakteristikë e pemëve të gjennetit se ato nuk janë sezonale porjapin fryt në çdo kohë. Pemët e xhennetit përpos që japin fryte ato janë shumë të166
  • 166. MELAQET E ZOTIT 2mëdha dhe kanë hije shumë të mirë dhe të thellë për këtë Muhamedi a.s. në njëhadith thotë: ,,Në xhenet është një pemë nën hijen e së cilës udhëton kalorësi njëqindvjet dhe nuk e kalon atë.’’ (BUHARIU DHE MUSLIMI) Prej pemëve të dalluara në xhennet janë: TUBA, SIDRETUL MUN-TEHA dhe lulja e quajtur REJHAN.Pyetje1. Trego për disa pemë të xhennetit të cilat janë përmend në Kur’an?2. Çka është karakteristikë e pemëve të xhennetit?3. Trego për madhësinë e pemëve të xhennetit?4. Përmendi emrat e disa pemëve të dalluara në xhennet? ÇKA ËSHTË MË I MIRË SE XHENNETI Në xhenet përpos begative të shumënumërta dhe të shumëllojta, përposbegative që as mund të i paramendojë mendja jonë do të jetë edhe një begati ecila është kulminacion i begative e ajo është kënaqësia e Allahut dhe shikimi nëAllahun e Lartëmadhëruar Kështu, banorët e xhennetit pasi të hyjnë në xhennet do të kënaqen mebegatitë e xhennetit, do t‟u zbardhen fytyrat dhe do t‟u ndriqojnë, atëherë Allahui Lartëmadhëruar do t‟u shtojë atyre edhe kënaqësinë më të madhe se begatitë exhennetit e ajo është shikimi në Allahun e Lartëmadhëruar. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar: ,,Atë ditë disa fytyra janë të ndritura, duke shikuar Zotin e tyre (El Kijame: 23)Po ashtu edhe Muhamedi a.s. na ka trgue se: ,,Kur të hyjnë banorët e xhennetit në xhennet, u thotë Allahu iLartësuar: A doni tju shtoj edhe diçka? Thonë (banorët e xhenetit): A nuk nashpëtove nga zjarri dhe na fute në xhennet e pastaj edhe na i zbardhe fytyrat.” - Atëher Allahu e heq perden (mes tij dhe xhennetlive) dhe nuk ka për ta asgjë më të dashur se sa shikimi në Allahun e Lartëmadhëruar. (MUSLIMI DHE TERMIDHIU ) 167
  • 167. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL Pra xhenetlijtë do të kenë çka dëshirojnë, por edhe më tepër se çkadëshirojnë siq thot Zoti i Lartëmadhëruar: Ata kanë aty çka do qëdëshirojnë. Por te Ne ka edhe më tepër. (Kaf:35Pyetje1. Çka është kulminacioni i begative të xhennetit?2. Çka ndodh me fytyrat duke shikuar Zotin e Lartëmadhëruar?3. Trego hadithin i cili vërteton shikimin në Zotin e Lartëmadhëruar? QELËSI I XHENETIT Sikurse çdo derë për qelje e ka çelësin dhe çdo çelës i ka dhëmbët eposaqëm po ashtu edhe xhenneti e ka çelësin e vet. Për këtë arsye kur ështëpyetur Muhamedi a.s. se cili është çelësi i xhenetit, ai u përgjegj: ,,QELëSI I XHENETIT ËSHTË DËSHMIJA SE NUK KA ZOTTJETËR PËRPOS ALLAHUT‟‟. ,,MIFTAHUL XHENETI SHEHADETEN EN LA I LAHE IL-LALLAH.‟‟168
  • 168. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani BESIMI NË KADERIN E ZOTIT 6 Planprogrami i muslimanit të vogël 169
  • 169. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL170
  • 170. MELAQET E ZOTIT 2 PËRKUFIZIMI I KADASË DHE KADERITKADA do të thotë dëshirë, vendim përfundimtarë apo caktim kryekëput.KADER do të thotë planifikim, rregullim, sistematizim dhe përcaktim përimtë i çështjeve. Besimtari beson me bindje të plotë në Kadanë dhe Kaderin e Zotit dhe e dise besimi në to është shtyllë kryesore e Imanit. Kur është pyetur Muhamedi a.s. për përmbajtjen e imanit, është përgjigjur; Besim në Zotin, melaqet, librat, pejgamberët e Tij, në ditën e fundit dhe në kaderin e Zotit.Pyetje: 4. Çka do të thotë Kada e çka Kader? 5. Cilat janë shtyllat e Imanit? 171
  • 171. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LLOJET E KRIJESAVE Zoti i Lartmadhëruar për nga aspekti i udhëzimit dhe dëshirës i ka kriju dylloje të krijesave e ato janë: 1. Lloji i krijesave të cilat nuk kanë dëshirë por i nënshtrohen Zotit drejtpërsëdrejti. Kësi lloj janë: dielli, hëna dhe gjithë planetet. 2. Lloji i krijesave të cilat kanë dëshirë dhe vullnet.Nga ky lloj i krijesave ka që: - kanë vullnet dhe dëshirë vetëm të mirë, siç janë melaqet; - që kanë vullnet dhe dëshirë vetëm për keq, siç është shjtani; - që kanë vullnet e dëshirë edhe për mirë edhe për keq, siç janë njerëzit.Pastaj nga lloji i njeriut kemi: - ata, të cilëve imani dhe logjika mbizotërojnë mbi epshin dhe dëshirën, ndaj dhe hynë në rangun e melaqeve; - ata, të cilëve epshi e mbizotëron tërësisht mbi imanin dhe hynë në rangun e shejtanit; - ata, të cilëve e mbizotëron epshi i shtazëve dhe kafshëve, ndaj dhe hynë në rangun e kafshëve.Pyetje: 1. Sa llojëshe janë krijesat e Zotit për nga përudhja e dëshira?172
  • 172. MELAQET E ZOTIT 2 NJËSIMI I ZOTIT DHE KADERI Allahu është i Vetmi krijues absolut.Kur të mësojë se Zoti vepron si të dojë dhe se të gjitha punët i ka në dorë, njeriu ibindet dhe pajtohet me kaderin e Zotit. E kur të pajtohet me kaderin e Zotit,atëherë njeriu nuk shqetësohet pa masë për ardhmërinë e vet, por ecën i sigurtdrejt ardhmërisë, pa këqyrë shumë se çfarë do t‟i ndodhë.Zoti i Lartmadhëdhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Thuaj: O Allah, Sundues i çdo sendi, Ti ia jep pushtetin atij që do, Ti ia heq prej dore pushtetin atij që do, e lartëson atë që do dhe e përul atë që do. Çdo e mirë është në dorën Tënde, vërtet Ti ke mundësi për çdo gjë!” (Ali Imran, 26)Pyetje: 1. Përse ndihmon besimi në kaderin e Zotit? 2. Thuaje ajetin, me të cilin shpjegohet se Zoti i jep e i merr pushtet kujt do? 173
  • 173. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DREJTËSIA DHE KADERI I ZOTIT Njeriu kur të besojë në Kaderin e Zotit, e di se Zoti të gjitha çështjet i kacaktuar me drejtësi. Kështu, sepse e di se Zoti është i Drejtë, ndaj dhe me drejtësika vepruar ndaj njeriut. Dhe, besimi në Kaderin e Zotin e bën më të fuqishëmdhe më të drejtë në veprime, pse ai e di se Zoti askujt nuk i bën padrejtësi dheaskujt nuk ia humb shpërblimin e punës e të mundit. Për këtë, Zoti iLartmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Allahu nuk ua bën aspak të padrejtë njerëzve, por ata i bëjnë të padrejtë vetes së tyre”. (Junus, 44)Pyetje: 1. Shpjego për drejtësinë dhe Kaderin e Zotit xh.sh.? 2. Thuaje ajetin që tregon se Zoti nuk bën padrejtësi?174
  • 174. MELAQET E ZOTIT 2 MËSHIRA DHE KADERI I ZOTIT Kur të besojë në mëshirën e Zotit dhe të dijë se mëshira e Zotit ështëabsolute, njeriu është i qetë, i sigurt dhe jeton e vepron pa brenga. Njeriupajtohet, athëherë, me gjithë dëshirë me kadanë e kaderin, ngaqë ka vetëdijen sepër të ka përcaktuar Zoti, të cilin e di për të mëshirshëm. Kështu, rrjedhimisht,asnjë ndodhi nuk mund t‟ia humb shpresën te Zoti i madhëruar. Pra, besimi në kaderin e Zotit ia qetëson shpirtin dhe zemrën njeriut, iasiguron trupin, i jep shpresë dhe vullnet që ai të veprojë dhe të punojë pa pasurbrenga që do ta pengonin.Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Thuaj: O robërit e Mi, të cilët e keni ngarkuar me shumë gabime veten tuaj, mos e humbni shpresën ndaj mëshirës së Allahut, pse vërtet, Allahu i falë të gjitha mëkatet, Ai është që shumë falë dhe është mëshirues!” (Ez-Zumer, 53)Pyetje: 1. Shpjego për mëshirën dhe Kaderin e Zotit xh.sh.? 2. Thuaje ajetin që thërret për të mos humbur shpresën te Zoti? 175
  • 175. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DITURIA DHE KADERI I ZOTIT Dituria e Allahut të lartmadhëruar kap çdo gjë nga e kaluara, nga etashmja e nga e dukshmja. Dituria e Tij është e pakufi. Kjo dituri është në Librin (KITABIN) eAllahut. Besimtari beson me bindje të plotë se në Librin e Allahut janë tëpërshkruara, e të gjykuara të gjitha çështjet. Këtë e argumentojmë me fjalën eAllahut xh.sh. në Kur‟anin fisnik: “Çelësat e fshehtësisë janë vetëm te Ai, atë (fshehtësinë) nuk e di kush pos Tij. Ai di çka ka në tokë dhe në det, Ai di për çdo gjeth që bie dhe s‟ka kokërr në thellësi të tokës, s‟ka të njomë dhe s‟ka të thatë që të mos jetë (shënuar) në Librin e qartë (Kitabin mubijnë)”. (El-En‟am, 59)Pyetje: 1. Shpjego për diturinë e Allahut xh.sh.? 2. Thuaje ajetin, në të cilin shpjegohet se çelësat e të fshehtave i ka vetëm Zoti i lartmadhëruar?176
  • 176. MELAQET E ZOTIT 2 LIBRI DHE KADERI I ZOTIT (KITAB) LEVHI MAHFUDH quhet libri me të cilin Zoti i Lartmadhëruar kashkruar të gjitha çështjet, gjithë imtësirat dhe në të cilin çdo gjë e ka përkufizuarme saktësi të plotë. Zoti i Lartmadhëruar ka ditur, di dhe do të dijë gjithçka. “Kur Zoti i Lartmadhëruar e ka krijuar lapsin i ka thënë: Shkruaj! Lapsi i ka thënë: Çka të shkruaj o Zoti im? Zoti i ka thënë: Shkruaj për çdo krijesë dhe për çdo ekzistencë dhe është shkruar çdo gjë prej atij momenti e deri në ditën e Kijametit”.Këtë e tregon ky ajet kur‟anorë: “A nuk e ke ditur se Allahu di çka ekziston në qiell e në tokë, e tërë kjo është e shënuar në libër (LEVHI MAHFUDH). Vërtet ajo për Allahun është shumë e lehtë”. (El-Haxh, 70) Zoti i Lartmadhëruar na ka urdhëruar që të pajtohemi dhe të qetësohemime këtë në ajetin fisnik: Thuaj: “Ne nuk na godet asgjë tjetër, përveç çka na është caktuar nga Allahu; Ai është ndihmëtar yni”. Prandaj, vetëm Allahut le t‟i mbështeten besimtarët”. (Et-Tevbe, 51)Pyetje: 1. Çka është LEVHI MAHFUDHI? 2. Thuaje hadithin, në të cilin shpjegohet se kur e ka krijuar Zoti Lapsin? 177
  • 177. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DËSHIRA DHE KADERI I ZOTIT - EL MESHIE - Allahu i Lartmadhëruar njeriu e ka lënë të zgjedhë. Kjo liri e dhuruar prejAllahut është dëshirë e Tij. Allahu i madhëruar, meqë Vetë ia ka lejuar dëshirën,edhe ia di dëshirën njeriut. Për këtë Allahu i madhëruar në Kur‟anin fisnik thotë: “Po ju nuk doni gjë, pos nëse do Allahu, e Allahu është shumë i dijshëm, shumë i urtë”. (El-Insan, 30) Ç‟ka do Zoti bëhet e ç‟ka nuk do, nuk bëhet. Dëshira e Zotit ka të bëjë meçdo gjë. Çdo lëvizje në qiej e në tokë dhe çdo heshtje apo moslëvizje në qiej e nëtokë ndodhë me dëshirën e Allahut.Muhamedi a.s. në një hadith ka thënë: “Secilit prej jush formimi i embrionit në barkun e nënës i bëhet kështu: për katërdhjetë ditë bëhet farë embrioni, pastaj për katërdhjetë ditë bëhet gjak, pastaj për katërdhjetë ditë të tjera bëhet mish, pastaj dërgohet një melaqe për t’i dhënë shpirtin dhe ajo melaqja urdhërohet për katër çështje: për regjistrimin, shënimin e rizkut; për caktimin e exhelit – jetës së tij; për caktimin e veprimtarisë së tij dhe për caktimin nëse ka për të qenë besimtarë (fatlum) apo pabesimtarë (fatkeq) ...”. (Muslimi)Pyetje: 1. Trego për “Dëshirën e Allahut” dhe dëshirën e krijesave? 2. Trego hadithin që flet për krijimin e njeriut në barkun e nënës?178
  • 178. MELAQET E ZOTIT 2 KRIJIMI DHE KADERI I ZOTIT Çka ka në qiej e në tokë i ka krijuar Allahu.Besimtari i vërtetë bëson në kaderin e Zotit dhe di se nga kaderi është fakti seZoti i madhëruar ka krijuar gjithë krijesat, disa nga të cilat i shohim e disa nuk ishohim, disa i dimë e i numërojmë e disa as i dimë e as mund t‟i numërojmë. Zoti i Lartmadhëruar ka krijuar jetën për ne, por gjithashtu ka krijuar dhevdekjen.Zoti i Lartmadhëruar në Kur‟an thotë: “Ai është që krijoi vdekjen dhe jetën,për t‟ju provuar se cili prej jush është më vepërmirë”. (El-Mulk, 2)Në një ajet tjetër Zoti i Lartmadhëruar thotë: “Ne çdo send kemi krijuar me masë të caktuar”. (El-Kamer, 49) Ne të gjithë e dimë se Zoti i ka krijuar lumenjtë, kodrat, diellin, hënën,yjet, erërat, njeriun, kafshët dhe se të gjitha gjallesat janë të krijuara ashtu siç kacaktuar Allahu, porse duhet mbajtur parasysh se Allahu në Kur‟an thotë se kakrijuar edhe sende e gjallesa të tjera të cilat nuk i dimë.Pyetje: 1. Shpjego pse Zoti ka krijuar jetën dhe vdekjen? 2. Shpjego për krijesat e Zotit? 179
  • 179. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL URTËSIA ME TË VEGJËLIT Enes bin Maliku r.a. ka qenë shërbëtor i Muhamedit a.s. kur ishte i vogël. Një ditë Muhamedi a.s. e dërgon për ta kryer një punë. Enesi niset për takryer punën, dhe udhës takon disa fëmijë duke lozur. Enesi u bashkangjitet atyredhe nga loje harron për të kryer punën për të cilën e kishte urdhëruar i dërguari iAllahut. Muahamedi a.s. teksa po shkonte pa në treg Enesin duke lozur me fëmijëdhe e rrok nga pas, i buzëqeshi, dhe mandej i tha: “O Enes shko kryje punën përtë cilën të kam thënë”. Enesi tha: “Po! o i dërguar i Allahut, po shkoj”. Enesi r.a. tregon: “i kam shërbyer Muhamedit a.s. nëntë vjet dhe saherëkur kam vepruar diçka, nuk mbaj mend të më ketë thënë: Pse e bëre, dhe saherëkur nuk e kam kryer një punë, nuk më ka thënë: Pse nuk e ke bërë, gjithmonëthoshte: “Çka ka dashur Allahu, është bërë dhe çka nuk ka dashur Allahu, nuk është bërë”. PREJ KADERIT TË ZOTIT NË KADERIN E ZOTIT Halifja i dytë i muslimanëve – Omeri r.a. - ishte nisur për në Siri. Udhëstakohet me komandantët e ushtrisë muslimane. Ata i tregojnë se në Siri ka filluartë përhapet sëmundja ngjitëse e Taunit (kolera). Omeri r.a. pasi u konsultua meshokë vendosi të kthehej; të mos shkonte në Siri që të mos sëmurej nga Tauani. Ebu Ubejde bin Xherrah r.a. i thotë Omerit r.a.: A po ikën nga kaderi iZotit xh.sh.? Omeri i përgjigjet: Po, po iki nga kaderi i Zotit që të shkoj nëkaderin e Zotit.Në atë tubim ishte edhe shoku i Muhamedit a.s. Abdurrahman bin Aufi i cilithotë se e kam dëgjuar Muhamedin a.s. të thotë: “Kur të dëgjoni se në një vend ka sëmundje ngjitëse, mos shkoni atje. Por nëse ka sëmundje ngjitëse aty ku jeni, atëherë mos u largoni nga aty”.Omeri u gëzua nga ky shpjegim dhe u kthye me ushtrinë e tij.180
  • 180. MELAQET E ZOTIT 2 KADERI DHE DURIMI Kur të tubohen të gjithë njerëzit për të dhënë llogari para Zotit tëLartmadhëruar, thërret një zë: “Ku janë durimtarët që të hynë në xhenet para llogarisë”?Një pjesë e njerëzve ngrihen. Melaqet i pyesin: - Ku po shkoni o bijtë e Ademit? - Në xhenet. - Para llogarisë? - Po. - Po kush jeni ju? - Ne jemi durimtarët. - Po në se keni duruar? - Kemi qenë durimtarë dhe i kemi dëgjuar urdhërat e Zotit xh.sh., dhe kemi qenë durimtarë çkado që na ka ndodhur prej Zotit të Madhëruar, jemi pajtuar me kaderin e Zotit xh.sh.”.Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: “Vërtet durimtarët do të shpërblehen pa llogari”. 181
  • 181. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KADERI DHE MBËSHTETJA E SINQERTË NË ZOTIN Xh.Sh. Rrëfehet se një ditë e kanë pyetur Ahmed bin Hambelin për një njeri i cilirrinte vetëm në shtëpi dhe në xhami, dhe që thoshte: Unë nuk punoj asgjë derisarizku (furnizimi i Zotit) të më vijë te këmbët e mia! Imami Ahmed bin Hanbeli u përgjigj: Ai është njeri i paditur. PseMuhamedi a.s. ka thënë:“Nëse ju i mbështeteni Allahut me mbështetje të sinqertë, Ai do të ju japë rizkashtu siç i jep shpendit i cili në mëngjes fluturon prej strofullit të tij i etur e iuritur dhe kthehet i ngopur”. Pra, Muhamedi a.s. ka treguar se shpendi shkon,fluturon dhe kthehet, e ai fluturim është fluturim i kërkimit të rizkut. Muslimani në rend të parë u shtrohet shkaqeve, rrjedhave normale që kacaktuar Zoti në këtë botë, pastaj i mbështetet Zotit të Lartmadhëruar, sepsekështu kanë vepruar sehabët e kështu të veprojnë i ka mësuar Muhamedi a.s. BESIMI NË KADERIN E ZOTIT E BËN MUSLIMANIN TË FORTË Besimi në kaderin e Zotit e bën muslimanin më të fortë e më të fuqishëm,sepse i shikon gjërat përpara, zhvillohet dhe forcohet.Për këtë arsye edhe Muhamedi a.s. në një hadith thotë: “Besimtari i fortë dhe i fuqishëm është më i dobishëm dhe më i dashur tek Allahu sesa besimtari i dobët e i plogësht. Prej çdo çështje besimtari përfiton. Angazhohu në çështje të dobishme dhe kërko përkujdesje dhe brojtje prej Allahut dhe mos u bëjsi i paaftë dhe i padobishëm. Nëse të ndodhë diçka mos thuaj: “Sikur të veproja këtë dhe këtë” , por thuaj: “E ka caktuar Zoti (KADERALLAHE) çka ka dëshiruar Allahu, ka ndodhur, sepse fjala “SIKUR”, hapë dyert e vesveseve (pandehnave) të shejtanit”. (Muslimi)182
  • 182. MELAQET E ZOTIT 2 KËSHILLA E MUHAMEDIT A.S. IBN ABASITMuhamedi a.s. e ka këshilluar Ibn Abasin në këtë mënyrë:“O djalosh po t’i mësoj disa çështje: - Ruaji (ligjet) e Allahut, Allahu do të të ruajë ty. Ruaji ligjet e Allahut, ai do të jetë me ty. Për t’iu, lutju Allahut. Për t’i kërkuar mbrojtje, kërko prej Allahut. Ta dish; nëse i tërë populli tubohet për të bërë dobi, nuk do të munden pos atë dobi që ta ka shkruar Allahu. Nëse i tërë populli tubohet për të bërë keq, nuk do të munden pos atë që ta ka shkruar Allahu. Letrat janë mbyllur,e lapsat kanë pushuar së shkruari. (Tirmidhiu) 183
  • 183. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PËRFUNDIM Inxhinieri i cili zbulon një mjet, i di detalisht pjesët e atij mjeti se si do tëfunksionojnë, e di mënyrën dhe fuqinë e veprimit të atij mjeti, e di edhe afatin eamortizimit dhe të prishjes. Poashtu edhe astronomi në bazë të diturisë së tij e di drejtimin, shpejtësinëdhe vendin nëpër të cilin lëvizë apo qarkullon në gjithësi. Derisa njeriu me dituritë kufizuar i di këto çështje, atëherë si është e mundur që zbuluesi dhe Kriuesi igjithësisë mos me i parapa, dhe mos me i ditur të gjitha çështjet në mënyrë detaleme diturinë e Tij të pakufizuar. Dituria e Allahut përfshinë të kaluarën, të tashmen, dhe të ardhmen. Pra,dituria e Allahut përfshinë; çka ka qenë, çka është dhe çka do të jetë. Dituria eAllahut është e përpiktë dhe precize. Behet pyetja: pse të besojmë në Kaderin eZotit?Besimi në Kaderin e Zotit na mbronë nga dobësimi dhe pikëllimi, nga hidhërimidhe dëshprimi, pse durojmë vetëm për atë se ashtu e ka caktu Zoti e jo për diçkatjetër. Besimi në kaderin e Zotit na forcon zemrën dhe na pasuron shpirtin, psebesimtari i cili beson në kaderin e Zotit bëhet i vendosur, stabil dhe trim, pse ai edi se nuk mund t‟i ndodhë asgjë atij përpos çka ka qenë e caktuar në diturinë eAllahut. Ai e di se edhe dëmi edhe dobia janë në dorë të Allahut. Besimi në kaderine Zotit na ruan nga urrejtja dhe zilia, pse ai i cili bën zilinë tjetrin ai nuk është pajtuar me kaderin e Zotit. Besimi në kaderin e Zotit na obligon me u angazhu në punë, në vepra tëmira dhe na obligon me i përdorë të gjitha mjetet dhe mundësitë të cilat na i kadhënë Allahu për gjëra të mira, të vlefshme dhe të dobishme. Besimi në kaderin e Zotit është begati prej Zotit dhe preventivë për t‟umbrojtur nga të këqijat.184
  • 184. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani TREGIME NGA JETA E MUHAMEDIT A.S. 7 Planprogrami i muslimanit të vogël 185
  • 185. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL186
  • 186. BIRI I DY KURBANAVE Thotë Muhamedi a.s.:“Unë jamë biri i dy kurbanave”Kurban d.m.th. m‟u sakrifiku vetëm për Allahun, apo m‟u bë viktimë vetëm përme fitu kënaqësinë e Allahut.- Stërgjyshi i Muhamedit a.s. Ismaili e ka dorëzu veten dhe ka dëshiru tëbëhet kurban për Allahun, mirëpo Zoti i Madhëruar në vend të tij urdhëroi tëbëhet kurban një dash.- Babai i Muhamedit a.s. - Abdullahu ka qenë dashtë të bëhet kurban. MirëpoAbdul Mutalibi në vend të tij i bëni kurban njëqind deve. Ibrahimi a.s. ishte pejgamber. Ëndërrat e pejgamberëve janë të vërteta. Njëditë ai sheh ëndërr duke e bë kurban djalin e tij, Ibrahimi e kuptoi se është urdhëri Zotit, mirëpo për këtë dëshiroi të merrte leje edhe prej djalit të tij. O djali im tha Ibrahimi. Unë vazhdimisht po shoh ëndërr duke të bërëkurban. Më trego si të veproj. Ismaili a.s. i tha: “O baba im, vepro ashtu si sheh ëndërr se ëndërra për ty ështëurdhër prej Allahut. E nëse Allahu deshiron, unë do të duroj”.Ibrahimi a.s. e mori djalin e dërgoi në shkretëtirë e rrëzoi për tokë dhe e pregaditime bë kurban.Në atë moment paraqitet Xhebraili me një dash e i thotë Ibrahimit: Ti endrrën erealizove. E për shpërblim merre dashin dhe preje kurban. Kaluan gjenerata e gjenerata, brez pas brezi drita e Muhamedi a.s. upërcjell deri te babai i Muhamedit a.s. Abdullahu. Abdullahu ishte djali i Abdul Mutalibit. Abdul Mutalibi kishte parë ëndërrse do të ketë dhjetë fëmijë, do ta zbulojë burimin e ujit zem-zem, dhe në fundnjërin djalë do ta bëjë kurban.Vërtete ndodhi ashtu, lindi dhjetë fëmijë dhe e zbuloi burimin e ujit zem-zem, ikishte mbetë vetëm ta bënte njërin djalë kurban. Abdul Mutalibi hudhi short se cilit do ti bie shorti për me pre kurban.Shorti i ra Abdullahut. Abdullahun baba e donte më së shumti, i dhimbej shumë,shkoi te një falltore që të bëjë zgjidhje që ta shpëtonte. Ajo i tha hudhe shortin e Abdullahut me dhjetë deve, nëse i bie shortiAbdullahut, atëher vazhdo deri sa të bie shorti në deve. E pastaj mblidhi numrine shorteve dhe po aq deve preji kurban. Ashtu edhe veproi, dhjetë herë hudhi short, dhjetë herë i ra Abdullahut,ndërsa herën e fundit i ra deveve. Kështu Abdul Mutalibi njëqind deve i bërikurban vetëm për ta shpëtuar djalin e tij Abdullahun i cili e kishte dritën eMuhamedi a.s. Për këtë arsye ka thënë Muhamedi a.s. “Unë jam biri i dy kurbanave”.
  • 187. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPYETJE: 1. Biri i kujt është Muhamedi a.s.? 2. Kush është stërgjyshi i Muhamedit a.s.? 3. Kush është babai i Muhamedit a.s.? 4. Kush është gjyshi i Muhamedit a.s.? 5. A janë të vërteta ëndërrat i pejgamberëve? 6. Çfarë ëndërre kishte pa Ibrahimi a.s.? 7. Çka i tha Ibrahimi a.s. Ismailit? 8. Çka i tha Ismaili babës së tij? 9. Çka i tha Xhebraili Ibrahimit a.s.? 10.Si ka lindë drita e Muhamedit a.s.? 11.Kush ishte Abdullahu? 12.Çfar ëndërre kishte pa Abdul Mutalibi? 13.A iu realizu ëndërra Abdul Mutalibit? 14.Kur e hudhi shortin Abdul Mutalibi. Kujt i ra shorti? 15.Çka i tha falltorja Abdul Mutalibit? 16.Sa herë i ra shorti Abdullahut e sa herë deveve? 17.Sa deve i beri kurban Abdul Mutalibi për ta shpëtuar Abdullahun? 18.Çka kishte në trup Abdullahu?188
  • 188. MELAQET E ZOTIT 2 MARTESA E ABDULLAHUT ME EMINËN Abdullahu ishte djalë i ri, i pashëm, trim dhe kishte virtyte të mira. Shumëvajza kishin dëshirë të martoheshin me të sepse përpos këtyre virtyteve të mira aie kishte në fytyrë edhe dritën e Muhamedit a.s.. Mirëpo Abdul Mutalibi e zgjodhipër Abdullahun vajzën fisnike Eminen e cila ishte e bija e Vehbit. Pasi u martu Abdullahu me Eminen drita e Muhamedit a.s. kaloi prejAbdullahut në Eminen. Eminja mbeti shtatzënë. Pasi kaluan tre muaj kur ajoishte shtatzënë Abdullahu u nis për tregti në drejtim të Sirisë. Duke u kthyer ngaSiria për në Mekë Abdullahu u ndal te shtëpia e Beni Nexharit në Medinë kuedhe ndërroi jetë. Abdul Mutalibi kur mori vesh se djali i tij kishte vdekur u mërzit shumësepse e donte Abdullahun pa masë. Po ashtu u mërzit edhe Eminja.Që të dy dëshironin që të lindë djalë që ta zëvendësojë Abdullahun.PYETJE: 1. Cilat ishin virtytet e Abdullahut? 2. Kush ishte Eminja? 3. Pse e zgjedhi Abdul Metalibi Eminen për djalin e tij? 4. Ku kaloi drita e Muhamedi a.s. prej Abdullahut? 5. Ku ka ndërrue jetë Abdullahu? 6. Çka dëshironin Abdul Mutalibi dhe Eminja kur dëgjuan se Abdullahu ka ndërrue jetë? 189
  • 189. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LINDJA E MUHAMEDIT A.S. Eminja jetonte me mall e me shpresë se do të lindë djalë.Ishte mëngjes. Ditë e martë 12, Rebiul Evel, viti 571.Eminja lindi djalë. U gëzua pa masë.Shërbëtori me të shpejtë shkoi te Abdul Mutalibi duke i thënë:Eminja ka lindë djalë. Urime. Gëzohu se Eminja ka lindë djalë. Abdul Mutalibi u gëzua shumë (ftoi kurejshët i pyeti, si ta quaj djalin.Secili thonte emër çka nuk i përshtatej Abdul Mutalibit dhe vetëm e tundëtekokën dhe nuk pranonte. Në atë moment ndëgjon një zë: “Emroje Muhamed,emroje Muhamed”. Pse ky djalë do të jetë i lavdëruar gjithmonë. Do tëlavdërohet dhe do të falënderohet prej gjithë popujve.Abdul Mutalibi pa hamendje u tha të gjithëve, kjo foshnje e ka emrin Muhamed. Kur lindi Muhamedi a.s. shtëpia e Eminës u mbush me dritë nga të gjithaanët. Trupi i tij shkëlqente. Ra në sexhde iu përkul Zotit, ndërsa drita e tijshpërndahej nga të gjitha anët.Kur arriti Abdul Mutalibi, me lot në sy, lot të gëzimit dhe përmallimit e thirriMuhamed dhe tha ketij fëmiu do ti kushtojmë kujdes të madh dhe do ta ruajmësi është më së miri.PYETJE: 1. Kur ka lindë Muhamedi a.s.? 2. Si veproi Abdul Metalibi kur dëgjoi se Eminja ka lindë djalë? 3. Çka dëgjoi Abdul Mitalibi dhe çka d.m.th. fjala Muhamed.? 4. Çka ndodhi me shtëpinë e Eminës kur lindi Muhamedi a.s.? 5. Çka bëri kur lindi Muhamedi a.s.?190
  • 190. MELAQET E ZOTIT 2 FATMIRËSIA E HALIMËS Arabët kishin shumë zakone. Një prej zakoneve kryesore ishte se kurlindnin fëmijët në qytet i dërgonin në majet e larta të fshatrave. Këtë e bënin senë fshat ajri ishte i pastër, uji i kthjellët, por mbi të gjitha fëmija e mësontedialektin e pastërt Arab, theksin e kulluar Arab. Kështu fëmija e mësonte gjuhëne pastërt arabe dhe trupi i tij që në fillim kalitej dhe bëhej i fortë. Gratë e fshatrave kur i merrnin fëmijët për me u kujdesë, për fëmijëtmerrnin edhe shpërblim të mirë. Kështu kur shkuan në Mekë, asnjëra prej gravenuk e merrte Muhamedin fëmijë, se e dinin se ai është jetim. E për jetimin nuk kakush paguan, por edhe nëse paguan, paguan pak. Në mesin e grave ishte edheHalime Bin Sead. Ajo e pranoi Muhamedin a.s. me dëshirë. Ajo ishte e kënaqur edhe mepak. Me rëndësi ishte për Halimen mos të kthehej duar thatë në fshat.PYETJE:1. Cili ishte njëri prej zakoneve kryesore të arabëve?2. Pse arabët i dërgonin fëmijët në fshatra?3. Çka fitonin gratë e fshatrave kur i merrnin fëmijët e qytetit nën kujdes?4. Psë gratë nuk e merrnin për kujdesje Muhamedin a.s?5. Cila prej grave e mori Muhamedin a.s.?6. Pse e mori Halimja Muhamedin a.s.? 191
  • 191. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MUHAMEDI A.S. I SJELLË TË MIRA HALIMES Halimja ishte grua e varfër. Ajo e kishte një gomar, rruga për në fshat ishtee largët e muzgu ishte afruar. Mirëpo për fat të mirë gomari i tejkaloi të gjithëtjerët, ecte me shpejtësi të madhe, thuaja se nuk prekte nëpër tokë. Në atëmoment Halimja e kuptoi se foshnja Muhamed ishte e bekueme. Kur arriti në tendën e saj ku ishte burri i saj “Harrithi” dhe bija e sajShejma, filloi ti jep qumsht nga gjiri i saj, kur e sheh se gjiri i saj është plotqumsht, ndërsa më parë kishte pasur më pak qumsht. Filloi zemra e saj të pëlcas nga gëzimi, u bind me të vërtetë se foshnja doti sjellë shumë të mira. Ditët kalonin e shtëpia e Halimes lulëzonte, filloi lumturia në shtëpinë esaj, bagëtia plot qumsht, ajo gjithnjë e kuptonte se të gjitha të mirat në shtëpinë esaj ishin për shkak të foshnjës Muhamed. Kur kaluan dy vite Halimja e mori foshnjen dhe e dërgoi te Eminja dhekërkoi prej saj që ta merrte nën kujdesje edhe dy vite tjera. Eminja në filim nukdeshi të pranonte, mirëpo kur e pa se foshnja ishte e shëndoshë dhe kishte pasurdobi pse ishte rritur në fshat e lejoi edhe për dy vite tjera.PYETJE:1. Çka kuptoi Halimja prej foshnjës?2. Cilat ishin të mirat e Muhamedit a.s. kur shkoi në shtëpinë e Halimes?3. Si veproi Halimja me Muhamedin a.s pas dy viteve?192
  • 192. MELAQET E ZOTIT 2XHEBRAILI IA PASTRON ZEMRËN MUHAMEDIT A.S. Muhamedi a.s. si foshnje i mbushi katër vite. Luante me fëmijët nëshkretëtirë. Me Muhamedin a.s. luante edhe motra e saj nga gjiri Shejma. Një ditë Shejma e pa një rast shumë të çuditshëm. Derisa Muhamedi a.s.luante, e marrin atë dy njerëz me rroba të bardha. E shtriejnë për tokeMuhamedin a.s., ia hapin krahërorin dhe e operojnë. Nga gjoksi i Muhamedit a.s.nxjerrin një pikë të zezë. Ia pastrojnë zemrën me ujë të xhenetit (zem-zemit).Dhe përsëri largohen pa gjurmë dhe e kthejnë Muhamedin a.s. si kishte qenë mëparë.Këtë ngjarje Shejma ia tregoi Halimes. E Halimja pastaj ia tregoi Emines dheAbdul Mutalibit. Të gjithë e kuptuan se Muhamedi a.s. një ditë do të jetë njeri me virtyte tëlarta dhe të pastërta.PYETJE:1. Kur i mbushi Muhamedi a.s. katër vite çka kishte pa Shejma se i kishte ndodhur Muhamedit a.s.? 193
  • 193. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MUHAMEDI A.S. JETIM, PA NËNË, PA BABË Eminja shkoi në një udhëtim për në Medinë që t‟i vizitonte të afërmit e saj.Pasi i kaloi disa ditë në Medinë Eminja vendosi të kthehej në Mekë. Muhamedia.s. i kishte mbushur gjashtë vite, kishte nevojë për kujdesje të nënës, mirëpocaktimi i Zotit ishte që të vdes edhe Eminja, nëna e Muhamedit a.s., kështuMuhamedi a.s. që në moshën gjashtë vjeçare mbeti jetim pa nënë dhe pa babë. Pas pak kohe i vdes edhe gjushi Abdul Metalibi. Kështu Muhamedi a.s. jovetëm se ishte pa nënë e pa babë por i mungonte edhe gjyshi, mirëpo gjithmonëishte nën kujdesin e Zotit të Madhëruar, i cili i kishte dhënë Muhamedit a.s.dashuri dhe e donin të gjithë njerëzit. Pse Muhamedi a.s. ishte i drejtë, besnik isinqert dhe i dashur.PYETJE:1. Ku shkoi Eminja dhe çka i ndodhi kur filloi të kthehej në shtëpi?2. Pas nënës kush i vdes Muhamedit a.s.?194
  • 194. MELAQET E ZOTIT 2 UDHËTIMI PËR NË SIRI Ebu Talibi ishte axha i Muhamedit a.s, ai shkonte për tregti në Siri dheJemen. Një ditë duke shkuar për Siri e mori me vete edhe Muhamedin a.s, rrugapër në Siri ishte e gjatë dhe e vështirë. Ishte sezonë vere, dielli përcëllonte merrezet e forta dhe shumë të nxehta. Ndërsa mbi Muhamedin a.s. gjithmonëqëndronte një re e cila i bënte hije, e freskonte ajrin dhe e përcjellte Muhamedina.s. këmba këmbës. Retë mbi Muhamedin a.s. lëviznin me urdhërin e Allahut qëta mbrojnë nga çdo vështirësi e rrugës. Në mes të rrugës në qytetin Basra,karavani u ndal për të pushuar. Në periferi të qytetit ishte një falltore, prift i sëcilës ishte Buhejra. Ai ishte i ditur, kishte lexuar shumë dhe kishte kuptuarshumë nga librat e mëparme. Kur karavani përsëri nisi rrugën për në Siri, Muhamedi a.s. u vonua. KurBuhejra e pa se si karavani shkoi, ndërsa mbi Muhamedin a.s. qëndrontemjegulla, kur u nis Muhamedi a.s. e përcjellte mjegulla pas, ai menjëherë ekuptoi se djaloshi Muhamedi a.s. do të jet pejgamber. Buhejra e ftoi karavanin në gosti dhe kërkoi prej tyre të ndaleshin pak nëfalltoren e tij. Pastaj filloi ta pyeste Muhamedin a.s për shumë qështje, ndërsaMuhamedi a.s. iu përgjigjej. Buhejra i tha Ebu Talibit ruaje këtë djalë se një ditëdo të jet pejgamber. Ebu Talibi u habit për një çast por prej atij momenti, filloi t‟ikushtojë kujdes të posaçëm Muhamedit a.s.PYETJE:1. Kush ishte Ebu Talibi?2. Si ishte rruga për në Siri?3. A e mundonte rruga Muhamedin a.s. dhe pse?4. Ku u ndal karavani?5. Kush qëndronte në periferi të Basrës?6. Kush ishte Buhejra?7. Si e kuptoi Buhejra se Muhamedi a.s. do të jet pejgamber?8. Çka i tha Buhejra Ebu Talibit? 195
  • 195. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL RINIA E MUHAMEDIT A.S Muhamedi a.s. prej fëmijërisë kaloi në moshën e rinisë dhe pjekurisë.Filloi të punojë, në fillim si bari e më vonë si tregtarë. Hatixhja ishte grua fisnike kurejshe, ishte e pasur, edhe ajo mirrej metregti. Shumë dëshironin të martoheshin me Hatixhen mirëpo ajo kishte refuzuar.Dhe ishte pajtuar me fatin e saj si e pasur dhe tregtare. Ajo e kishte një punëtor që quhej Mejser dhe atë e dërgonte për tregti nëSiri. Mirëpo i nevoitej edhe një punëtor. Ebu Talibi ia dërgoi Muhamedin a.s përpunëtor të ri, Muhamedi a.s. ishte i mençur, i drejtë dhe punëtor i mirë, Hatixhjaprej Muhamedit a.s fitoi profit të mirë çka nuk e kishte fituar më parë. Hatixhja filloi të mendojë. Muhamedi a.s. ishte më i dalluari prejkurejshëve, më fisniku, më besniku, më i moralshmi, më i edukuari dhe më ipopullarizuari, atëherë tha me vete është mirë të martohem me Muhamedin a.s.Hatixhja për ndërmjetësues e dërgoi Nesifen e cila ishte e mençur. Ajo ia ofroiMuhamedit a.s. martesë me Hatixhen dhe ai pranoi.Më vonë u bë fejesa dhe martesa dhe filloi jeta e lumtur e qiltër dhe pa brengame qiftin e ri bashkëshortor. Me Hatixhen Muhamedi a.s. ka pasë shtatë fëmijë. Prej tyre katër vajza etre djem. Vajzat ishin Zejnebja, Rukia, Umi, Kulthumi dhe Fatimja ndërsadjemtë: Kasimi, Tahiri dhe Abdullahu. Shtëpia e parë e cila është ndërtu për ta adhuruar vetëm Allahun ështëQabja.Qaben e ka ndërtu Ibrahimi me të birin e tij Ismailin. Në qabe gjendet guri i zi për të cilin thuhet se është guri i xhenetit. Nëfillim ky gur ka qenë i bardhë mirëpo idhujtarët (pabesimtarët) vazhdimisht ekanë prekë dhe e kanë ndryshu ngjyrën në të zezë. Qabja në kalimin e kohës ishte dëmtuar, kështu kurejshët vendosën tarindërtojnë. Pasi i rrënuan pjesët e dëmtuara dhe e rindërtuan përsëri, kishteardhur deri te një konflikt në mes fiseve sekush do të vendosë “Haxherul Esvendin” në vendin e vet. Secili fisdëshironte që ta vendoste sepse pastaj ai fis kishte famë të madhe. Aq shumë ishte acaruar gjendja saqë vetëm sa nuk kishte ardhur deri tegjakderdhja në mes tyre. Mirëpo në atë moment qëllon Muhamedi a.s. dhe e bënëpajtimin e tyre. Muhamedi a.s. e merr gurin “Haxherul Esved” e vendos nëxhyben e tij, pastaj u thotë që i pari i secilit fis ta kapë nga një anë kështuqë secilifis të merrte pjesë në vendosjen e gurit “Haxherul Esved” në vendin e tij. Ky propozim u pëlqeu të gjithëve, të gjithë u pajtuan, të gjithë u krenuan,dhe e vendosën së bashku “Haxherul Esvedin” në vendin e vet. E Muhamedi a.s.prej ati momenti të gjithë i thonin “Muhamedul Emin”, Muhamedi Besnik,Muhamedi fisnik.196
  • 196. MELAQET E ZOTIT 2PYETJE: 1. Çka ka punuar në fillim Muhamedi a.s. e çka ka punuar më vonë? 2. Kush ishte Hatixhja? 3. Çka kishte kuptu Hatixhja te Muhamedi a.s.? 4. Kush ishte ndërmjetësues i fejesës së Muhamedit a.s. me Hatixhen? 5. Sa fëmijë i ka pasur Muhamedi a.s. me Hatixhen? 6. Cila është shtëpia e parë që është ndërtu me adhuru vetëm Allahun? 7. Kush e ka ndërtu Qaben? 8. Çka gjendet në Qabe? 9. Çka kishte ndodhë me Qabën me kalimin e kohës? 10.Pse kishte ardhë konflikti në mes fiseve? 11.Si e bëri pajtimin e fiseve Muhamedi a.s. ? 12.Si e quanin arabët Muhamedin a.s.? 197
  • 197. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FILLIMI I ZBRITJES SË KURANIT Muhamedi a.s. kishte dëshirë të shikonte qiellin, natyrën, gjelbërimin dhetë mendonte në krijimin e tyre. Shikonte, vështronte, mendonte dhe e kuptonte seharmonia në gjithësi është vepër e një Krijuesi absolut e ai Krujues absolut ështëAllahu. Muhamedi a.s. nuk i dëshironte zotërat të cilët i adhuronin arabët për këtëarsye vetmohej në shpellën “Hira” që të mendojë dhe të qetësohej shpirtërisht. Një ditë, në muajin Ramazan, gjegjësisht në natën e Lejletul Kadrit deri saishte në shpellën Hira i vjen Melaqja Xhebrail e shtrëngon Muhamedin a.s e ithotë “Lexo”! Muhamedi a.s. i tha: Nuk di të lexoj,“Lexo” e përsëriti Xhebraili, Nuk di të lexoj-prap iu përgjigj Muhamedi a.s., Lexo në emër të Zotit tënd i cili ka krijuar, ka krijuar njeriun nga gjaku i ngjizur, Lexo – Zoti yt është më fisniku, Ai ka mësuar (njeriun) të përdorë lapsin, Ai ka mësuar njeriun çka nuk ka ditë e nuk di”. IKRE BISMI RABBIKE EL-LEDHI HALEKë HALEKAL INSANE MIN ALEKë IKRE VE RABBUKEL EKREM EL-LEDHI AL-LEME BIL KALEM AL-LEMEL INSANE MA LEM JEALEM. Pasi i përfundoi këto fjalë Xhebraili shkoi, ndërsa Muhamedi a.s. u kthy nështëpi e i tha Hatixhës: Më mbuloni, Më mbuloni! Hatixhja porsa e kishte ndëgju Muhamedin a.s atë që kishte përjetu i tha:Mos u frigo, se ti ke gjithçka, i ndihmon të varfërit e të drejtët, fiton edhe kur nukke asgjë. Zoti ty nuk do të të pikëllojë kurrë. Muhamedi a.s. kur i ndëgjoi këtofjalë prej Hatixhës u qetësua dhe pushoi një kohë. Pastaj i erdhi Xhebraili nëshëpi ku ishte i mbuluar e i tha: O Ti që je mbuluar, Qohu dhe publiko (Misionin tënd), Madhëroje vetëm Zotin tënd, Pastroji rrobat e tua, Largoju prej veprave të këqija.198
  • 198. MELAQET E ZOTIT 2Duke i ndëgju ajetet nga Xhebraili Muhamedi a.s. djersitej, skuqej dhe i tërëtrupi i përqëndrohej në fjalët e Allahut të cilat ia përcjellte Xhebraili. Hatixhja kur e vërejti këtë shkoi te axha i saj “Verekatu bin Nufel” dhe iatregoi ngjarjen. Ndërsa axha i saj i tha: ky është pejgamberi i fundit i cili ështëparalajmëru më parë në librat hyjnore. Ky është vula e pejgamberëve.PYETJE: 1. Çka kishte dëshirë Muhamedi a.s.? 2. A i adhuronte zotërat e arabëve Muhamedi a.s.? 3. Psë shkonte në shpellën “Hira” Muhamedi a.s.? 4. Në cilën natë ia zbret Kur’anin Muhamedit a.s Zoti i Madhëruar nëpërmjet Xhebrailit? 5. Cilat janë ajetet e para që i kanë zbritë Muhamedit a.s në shtëpi kur ishte i mbuluar? 6. Çka i tha axha i vet Hatixhes për Muhamedin a.s? 199
  • 199. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MUSLIMANËT E PARË Pasi është martu Muhamedi a.s. me Hatixhen e kishte gjendjen e mirëekonomike ndërsa Ebu Talibi kishte shumë fëmijë dhe ishte i varfër, kështu nënkujdes Muhamedi a.s. e kishte marrën Alijen, djalin e Eby Talibit. Pas Hatixhes ecila e kishte pranu islamin e para, është Alija r.a. i cili është bërë musliman. Muhamedi a.s. e kishte shok të ngushtë Ebu Bekrin kur ia paraqiti Islamin,prandaj edhe Ebu Bekri Sidiki e pranoi Islamin.- Pra e para femër e cila e ka pranu Islamin është Hatixhja r.a.- I pari i ri i cili e ka pranu Islamin Alija r.a.- I pari plak i cili e ka pranu Islamin është Ebu Bekri Sidiki. Përpos këtyre treve, Islamin e ka pranu edhe Zejd Ibn Harithi i cili ishterob nën kujdesjen e Muhamedit a.s.PYETJE: 1. Cilët janë Muslimanët e parë? 2. Kush është femra e parë e cila e ka pranu Islamin? 3. Kush është i riu i parë i cili ka pranu Islamin? 4. Kush është plaku i parë i cili ka pranu Islamin?200
  • 200. MELAQET E ZOTIT 2 THIRRJA NË ISLAM Muhamedit a.s. i zbret ajeti Kur‟anor: “Thirri (në Islam) dhe tërhiqja vërejtjen familjes dhe të afërmive”. Nga ky ajet Kur‟anor Muhamedi a.s. i thirrte në Islam familjen e tij dheata te të cilët kishte besim. Tri vite të plota Muhamedi a.s. i thirrte fshehtazi në Islam. Kështu numri imuslimanëve ishte i vogël në fillim, Muslimanët e parë tuboheshin në shtëpinë e“EKREME BIN ERKEM” dhe aty e lexonin dhe e mësonin Kur‟anin dhe ibënin planet e përhapjes se Islamit. Në këtë kohë e pranuan Islamin: Hamza - Axha i Muhamedit a.s , Jasiridhe Sumeja - prindërit e Amarit. Duhet përmend se Jesiri dhe Sumeja janë edhe shehidët e parë të cilët kanëdhënë jetën për Islam. Pastaj e kanë pranuar Islamin edhe Bilalli e Othmani e më vonë edhe Omerir.a.Pyetje: 1. Si e filloi thirrjen në Islam Muhamedi a.s.? 2. Sa vite Muhamedi a.s. ka thirrë fshehtazi në Islam? 3. Ku tuboheshin dhe pse tuboheshin muslimanët e parë? 4. Përmendi disa prej muslimanëve të parë? 5. Kush janë shehidët e parë në Islam? 201
  • 201. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL IMANI I FORTË I BILALLIT Në kohërat e vjetra ka ekzistu skllavërizimi, mirëpo Islami gradualisht eka zhduk skllavërizmin dhe ka sjellë lirinë e njeriut jetën e lumtur të njeriut,qetësin e njeriut me qëllim që njeriu të i shfrytëzoj të mirat e Zotit për jetën samë të mirë të tij. Bilalli eshte rob i Umejes. Ishte zakon që robi të i nënshtrohej çdo urdhëritë pronarit. Kështu Bilalli rob e pranoi Islamin. Umeje e urdhëroi Bilallin që tëkthehet në idhujtari (besim në shumë zotëra) mirëpo Bilalli nuk pranoi, atëherëUmej e merr Bilallin dhe e lidhë për këmbë e për duar e qet në mes tëshkretëtirës ku dielli ishte i fortë, era e nxehtë qielli përcëllues, nuk i jepte as ujëtë pijë që të freskohet, mbi trupin e tij vendosi gurë të mëdhenj të nxehtë dhenjëhetit e rrahte me kamxhik. Mirëpo të gjitha këto torturime nuk ndikuan aspakte Bilalli që të largohet prej fesë Islame, përkundrazi ai vashdimisht thonte: “KulHuvallahu Ehad” Kul Huvallahu Ehad, “Kul Huvallahu Ehad”, që nëgjuhën shqipe d.m.th. “Allahu është një”, Allahu është një, Allahu është një. Në këtë gjendje të vështirë shkon Ebu Bekri Sidiki dhe e blen Bilallin prejUmejes dhe e liron. Bilalli më vonë bëhet Muezini i parë në Islam.PYETJE: 1. Çka ka ekzistu në kohërat e vjetra? 2. Si e ka zhduk skllavërizmin Islami? 3. Çka ishte Bilalli dhe pasi e pranoi Islamin si e torturoi pronari i tij Umeje që të kthehej në idhujtari? 4. Çka thonte vazhdimisht Bilalli derisa ai torturohej? 5. Kush e bleu Bilallin nga Umeje? 6. Kush është Muezini i parë?202
  • 202. MELAQET E ZOTIT 2 SHPËRNGULJA NË ETIOPI Përveç Bilallit edhe muslimanët tjerë torturoheshin nga kurejshit. Kështumuslimanët shkuan dhe i treguan Muhamedit a.s. Mirëpo Muhamedi a.s.vazhdimisht u thonte që të duronin dhe të përmbahen. Më vonë u thamuslimanëve që të shpërnguleshin në Etiopi ku sundonte mbreti Naxhashij. U mblodhën shtatëdhjetë muslimanë dhe kaluan një rrugë të gjatë nëpërshkretëtirë e pastaj me anije dolën në kontinentin tjetër në Afrikë. Muslimanët ebënë këtë shpërngulje vetëm e vetëm për ta ruajtur Imanin dhe Islamin e tyre ecila ishte gjëja më e shtrejtë e tyre se çdo gjë tjetër. Prej të shpërngulurve nëEtiopi ishin Zubej Ibn Abami, Zhafer Ibn Ebi Talib dhe Osmani r.a.Kur shkuan në Etiopi mbreti Nexhashiji priti me zemërgjërësi dhe i la të qetë qëtë jetojnë dhe t‟i përmbahen fesë së tyre Islame. Kur kuptuan Kurejshët se muslimanët kanë shkuar në Etiopi e dërguanAmër Ibn Asim që t‟ia dërgojë disa dhurata mbretit Nexhashij dhe t‟i tregojë semuslimanët duhet të kthehen në Mekë, se përndryshe do t‟i sjellin problemengase ata besojnë në një Zot e nuk besojnë në Isën a.s. Kur i pyeti Nexhashiu përIsën muslimanët i thanë se ne besojmë në Isën a.s. si pejgamber dhe i lavdëruarte Zoti, sikurse besojmë në të gjithë pejgamberët tjerë edhe në pejgamberin tonëMuhamedin a.s. Kur Nexhashiu i ndëgjoi këto fjalë nuk i ktheu në MekëMuslimanët e parë. Kështu Amëri u kthy duarthatë në Mekë. Më vonë mbreti Nexhashi edhe e pranon Islamin.PYETJE: 1. Si vepronin banorët e Mekës me muslimanët e parë? 2. Ku u tha që të shkonin muslimanët e parë Muhamedi a.s.? 3. Sa muslimanë shkuan në Etiopi? 4. Pse shkuan muslimanët e parë në Etiopi? 5. Kur shkuan në Etiopi si i priti mbreti Nexhashij? 6. Kush shkoi në Etiopi për ti treguar mbretit Nexhashij për muslimanët? 7. Çka i tha Amër Ibn Asi Nexhashiut? 8. Çka i thanë muslimanët për Isën a.s. mbretit Nexhashij? 9. A e ka pranu mbreti Nexhashij Islamin? 203
  • 203. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL THIRRJA NË ISLAM HAPTAZI Muhamedi a.s. tri vite të plota ka thirrë në Islam fshehtazi ndërsa pas triviteve thirrjen e fillon haptazi. Kështu Muhamedi a.s. hypi mbi kodrën e Mekës equajtur “Ebu Kabise” dhe i thërret fiset arabe rend me rend: O Benu Zahre, OBenu Abdul Menaf e kështu me radhë. Pasi u tubuan të gjithë e pyetënMuhamedin a.s : pse na ke thirrë? Muhamedi a.s. u tha: nëse ju them se pas kësajkodre qëndrojnë kalorësit të cilët dëshirojnë të ndryshojnë gjendjen e juaj, a mëkishit besuar? Të gjithë i thanë: Po të besojmë se ti gjithmonë ke qenë besnik. AtëherëMuhamedi a.s. u tha: Unë jam i dërguar i Allahut, tek ju. Lajmëtar dhe Qortues.Ju thërras që të besoni vetëm në Allahun dhe mos i përshkruani shok Atij. Nga ky çast Muhamedi a.s. e filloi thirrjen Islame haptazi, kështu numri imuslimanëve dita ditës shtohej. Për këtë arsye u mblodhën fiset arabe dheshkuan te axha i Muhamedit a.s Ebu Talibi e i thanë: Muhamedi a.s. i ka fyer idhujt tanë dhe po thërret me besu në një Zot. Pornëse Muhamedi a.s. dëshiron pasuri, do ti japim pasuri sa të dojë, nëse dëshironpushtet do ta bejmë udhëheqës, çka të dëshiron ia plotësojmë, vetëm e vetëm tëlargohet nga rruga për të cilën është duke thirrur. Kur ia tregoi Ebu TalibiMuhamedit a.s këto kushte tha: Për Zotin o axha im, sikur të ma jepnin diellinnë dorën e djathtë dhe hënën në dorën e majtë për me u largu nga rruga edrejtë nuk do të largohem edhe nëse sakrifikohem deri sa të triumfojë feja edrejtë.PYETJE: 1. Sa vite Muhamedi a.s. ka thirrë fshehtazi në Islam? 2. Ku hypi Muhamedi a.s. dhe si veproi për ti thirrur fiset arabe në Islam dhe çka ju tha? 4. Pasi që numri i muslimanëve shtohej ku shkuan fiset arabe dhe çka i thanë në mënyrë që Muhamedi a.s. të hjekë dorë nga feja Islame? 5. Çka i tha Muhamedi a.s. axhës së tij kur ia dërgoi kushtet e fiseve arabe?204
  • 204. MELAQET E ZOTIT 2 SI E PRANOI OMERUL FARUKI FENË ISLAME Omeri para Islamit e urrente pa masë Muhamedin a.s .Një ditë derisa pranë Qabes banorët e Mekës bisedonin si me e zhdukëMuhamedin a.s. , shokët e tij dhe Islamin, Omeri me tërbim çohet në këmbë ethotë: “Sot unë do ta mbys Muhamedin dhe do të lirohemi përgjithmonë prej fesësë tij”. E mori shpatën dhe u nis në drejtim të Muhamedit a.s. Në mes të rrugës etakon një shok. Ku po shkon o Omer – e pyet shoku.Ta mbys Muhamedin – tha Omeri. Së pari rregulloje familjen tënde e pastaj tjerët – tha shoku,Çka don të thuash me këtë – e pyeti Omeri. Motra jote Fatimja dhe burri i saj e kanë pranue Islamin dhe tani lexojnë Kur‟an – i tha shoku. U hidhërua Omeri dhe me tërbim shkoi te shtëpia e motrës së tij. Në atëmoment ishin duke lexu pjesë të Kur‟anit fisnik. Kur trokiti Omeri në derë motrae tij e fshehu atë pjesë të Kur‟anit të cilën e lexonte. Kur hyri Omeri mbrenda metë fortë i ra shuplakë burrit të motrës Said it. Motra shkoi t‟i ndihmojë, Omeri errahu edhe motrën derisa filloi ti rrjedhë gjak për hunde e fytyre. Pastaj Omeri i tha: Ku është pjesa e Kur‟anit të cilin e lexojshi më parë?Atë pjesë të Kur‟anit e kam unë por ti je i papastërt dhe nuk mund ta prekësh derisa të pastrohesh. Omeri pastaj u pastru e mori atë pjesë të Kur‟anit dhe e lexoi dhe drita eKur‟anit hyri në zemrën e tij, drita e Islamit e mbuloi trupin e tij dhe tha: Kuështë Muhamedi?Në shtëpinë e Ekreme Bin Ubej bin Erkem- iu përgjigjën. Omeri shkoi atje trokiti në derë dhe pastaj ia hapën derën shkoi paraMuhamedit a.s dhe tha: “ESH-HEDU EN LA I LAHE IL-LALL-LLAH VE ESH-HEDU ENE MUHAMEDEN RESULALLAH”. Në gjuhën shqipe d.m.th.: Dëshmoj dhe deklaroj se vetëm Allahu është Zot, Dëshmoj dhe deklaroj se Muhamedi është i dërguari i Allahut. Pasi e dëshmoi shahadetin e pranoi Islamin. Omeri bëhet prej shokëve mëtë njohur të Muhamedit a.s dhe shokët e kanë quajtur Omerul Faruk pse e ka ndatë mirën prej të keqes, e ka nda të drejtën prej të padrejtës, e ka nda Hallallin prejHaramit. Omerul Faruki është Halifja e dytë e Muslimanëve pas Ebu BekriSidikit. 205
  • 205. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPYETJE: 1. Para Islamit, a e donte Omeri Muhamedin a.s? 2. Çka vendosi të vepronte Omeri pasi e urrente Muhamedin a.s? 3. Si veproi Omeri kur dëgjoi se motra e tij me burrin e saj këndonin Kur’an? 4. Çka kërkoi Omeri prej motrës së saj pasi e rrahu? 5. Çka i tha motra e saj dhe a e ndëgjoi Omeri? 6. Çka ndodhi me Omerin pasi e lexoi atë pjesë të Kur’anit? 7. Ku shkoi Omeri pasi e pranoi Islamin? 8. Pse e quajtën Omerin Faruk?206
  • 206. MELAQET E ZOTIT 2BLLOKADA EKONOMIKE NDAJ MUSLIMANËVE Kur pabesimtarët dhe idhujtarët i humbën të gjitha shpresat në Muhamedina.s. që ai të hjekë dorë nga rruga e tij, kur shihnin se numri i muslimanëve ditaditës shtohej dhe nuk pakësohej, vendosën që t‟i bllokojnë ekonomikishtmuslimanët; Muhamedin, familjen e tij dhe çdo kush që i përkrahte ata. E nënshkruan një marrëveshje pabesimtarët dhe vendosën në Qaben eshenjtë. Në marrëveshje ishte e shënuar që:- muslimanët të largohen prej Mekës dhe të vendoseshin në shkretëtirë jashtë Mekës,- mos me ble prej muslimanëve dhe mos me shitë,- mos me u martu me muslimanet dhe mos me u martu me muslimanët. Prej kësaj filluan vitet e vështira për muslimanët, tri vite të plota me uri,etje, vështirësi. Nuk kishin ushqim sa që detyroheshin me ngrënë gjethet edushkut dhe barishta. Një ditë prej ditëve Muhamedi a.s. e lajmëroi axhën e tij Ebu Talibin përnjë lajm të çuditshëm. O axha i im! Zoti e ka urdhëru krimbin me grimcu letrën ku ishte enënshkruar kontrata dhe ishte e vendosur në Qabe dhe krimbi e ka ngranë tëtërën përpos pjesën ku ishte “NË EMËR TË ALLAHUT” jo. Me të shpejtë Ebu Talibi shkoi në Mekë dhe u tha pabesimtarëve të Mekësse kontratën të cilën e kishin nënshkruar e kishte ngrënë krimbi dhe kishtembetur vetëm pjesa ku ishte e shkruar “në emrin e Allahut”. pabesimtarët thanënëse kjo është e vërtetë atëherë kontrata prishet dhe besimtarët mund të kthehennëpër shtëpitë e tyre dhe të vazhdojnë jetën e tyre. Kur shkuan në Qabe, pabesimtarët u befasuan, gati sa nuk u çmendën ngahabia kur e panë se çka kishte thënë Muhamedi a.s. ishte e vërtetë. Kjo ishte një mrekulli e Zotit për me ju tregue pabesimtarëve seMuhamedi a.s. ishte i dërguar i Zotit, pse Muhamedi a.s. ishte i lajmëruar prejZotit për këtë ngjarje. Megjithëkëtë, pabesimtarët vazhduan me kokëfortësinë etyre duke thënë se kjo është magji. I thonin Ebu Talibit se djali i vëllaut tëndështë magjistar dhe nuk besojmë se ai është pejgamber. Vetëm se më erëndësishmja ishte se Muhamedi a.s. u kthye me familjen dhe besimtarët dhe uthye bllokada ekonomike ndaj tyre. 207
  • 207. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPYETJE:1. Çka vendosën pabesimtarët kur panë se numri i muslimanëve shtohej?2. Çka ishte nënshkruar në marveshjen e pabesimtarëve?3. Ku e varën marveshjen?4. Sa vite kaluan muslimanët në bllokadë ekomonike?5. Kush e kishte shkyer letrën e marveshjes?6. Çka nuk e kishte shkyer krimbi prej marveshjes?7. Çka panë pabesitarët kur shkuan në Qabe.8. A u bindën pabesimtarët me mrekullinë e Muhamedit a.s ? VITI I PIKËLLIMIT Hatixhja bashkëshortja e Muhamedit a.s , ajo kishte pranuar Islamin. Ajo ishte që vazhdimisht i jepte kurajë Muhamedit a.s , i ndihmonte atij, eshpenzonte tërë pasurinë për rrugën e drejtë të tij. Ajo ishte me Muhamedin a.s.në kohërat më të vështira të jetës së tij. Kur ndërroi jetën Hatixhja, Muhamedi a.s. u pikëllua shumë në të njejtinvit vdiq edhe axha i tij Ebu Talibi i cili e mbronte Muhamedin a.s prejpabesimtarëve të Mekës. Për këtë arsye në historinë Islame ai vit quhet vit ipikëllimit.PYETJE: 1. Kush ishte Hatixhja? 2. A u pikëllua Muhamedi a.s. për Hatixhen dhe axhën e tij? 3. Pse quhet vit i pikëllimit?208
  • 208. MELAQET E ZOTIT 2 ISRAI DHE MIRAXHI Pas çdo vështirësie Zoti dërgon lehtësim. Pas çdo pikëllimi Zoti shpërblenme lumturi. Kështu Muhamedi a.s. në vitin e pikëllimit e ka berë udhëtiminhistorik të të gjitha kohërave. Në vitin e pikëllimit saktësisht më 27 Rexheb derisa ishte në shtëpinë eUmi Hanit befasisht i vjen Xhebraili dhe ia sjellë “Barakun”, kafshë e cilakishte shpejtësinë më të madhe të dritës dhe e bartë Muhamedin a.s prej Mekësnë shtëpinë e shenjtë në Jerusalem në Mesxhidi Aksa. Aty Muhamedi a.s. bëhetimam i të gjithë pejgamberëve dhe i falë dy rekate namaz. Me këtë vërtetohet se Muhamedi a.s. është vula e pejgamberëve. Pasi që ifalë Muhamedi a.s. dy rekate namaz ngritet në qiell për ti parë argumentet eshumta të Zotit. Në lartësirat e larta qiellore sheh mrekulli të shumta porkryesorja ishte se atje bisedoi drejtë për se drejti me Zotin. Në atë bisedë Zoti iabëri Muhamedit a.s dhe popullit të tij obligim me i falë pesë kohë të namazit. Udhëtimi prej Qabes deri në Mesxhidi Aksa të Jerusalemit quhet “Isra”,ndërsa udhëtimi prej Mesxhidi aksa në lartësinë qiellore quhet “Miëraxh”.PYETJE: 1. Çka vjen pas çdo vështirësie ? 2. Ku ishte Muhamedi a.s. kur erdhi Xhibrili? 3. Çka i sjelli Xhibrili Muhamedit a.s? 4. Ku e dërgoi në fillim Xhibrili Muhamedin a.s? 5. Çka u bë Muhamedi a.s. në Mesxhidi aksa? 6. Pasi i fali Muhamedi a.s. dy reqate ku u ngrit? 7. Çka pa Muhamedi a.s. kur u ngrit në lartësira qiellore? 8. Me kë bisedoi Muhamedi a.s. në Miraxh? 9. Çka e obligoi Muhamedin a.s. dhe popullin e tij Zoti i madhëruar në natën e Miraxhit? 10.Si quhet udhëtimi prej Qabes në Mesxhidi Aksa? 11.Si quhet udhëtimi prej Mesxhidi Aksa në lartësira qiellore? 209
  • 209. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL BESLIDHJA NË AKABE Edhe pse Muhamedi a.s. ishte i Mekës dhe i fisit kurejsh, edhe pse ishte injohur si besnik prapë nuk i besonin. Për këtë arsye Muhamedi a.s. filloi tashfrytëzojë sezonën e haxhit që t‟i ftonte fiset e tjera arabe në Islam. Kur takohej me ndonjë fis arab për të ju tregu atyre Islamin, atëherëKurejshët pabesimtarë i shkonin pas dhe i thonin atyre, “mos i besoni, largohuniprej tij”, dhe përdornin të gjitha metodat derisa i largonin fiset arabe prejMuhamedit a.s. Në një moment u takua me një fis të Medinës, pasi bisedoi shkurtazi umorën vesh që të takohen në periferi të Mekës në vendin e quajtur Akabe. Nëmbrëmje, në qetësi të errët por të sigurt u takuan në Akabe. Gjashtë persona tëgjithë të fisit “Hazregj” e pranuan Islamin dhe e bënë beslidhjen me Muhamedina.s për këtë arsye quhet Beslidhja e Akabes.PYETJE: 1. Pasi kurejshët e Mekës nuk e besonin Muhamedin a.s si veproi Muhamedi a.s.? 2. Si vepronin kurejshët pabesimtarë kur e shihnin se Muhamedi a.s. takohej me ndonjë fis arab? 3. Me cilin fis besedoi Muhamedi a.s.? 4. Ku u takua Muhamedi a.s. me gjashtë personat e fisit “Hazrexh”?210
  • 210. MELAQET E ZOTIT 2 SHKAQET E HIXHRETIT Kurejshët pabesimtarë i mundonin muslimanët e dobët. Ata ankoheshim teMuhamedi a.s. ndërsa ai i këshillonte që të shkonin në Medinë pasi që atje gati setë gjithë e kishin pranu Islamin. Kështu gati të gjithë muslimanët shkuan nëMedinë përpos një numri të vogël e prej tyre ishte Ebu Bekri Sidiki Aliu, dhenatyrisht Muhamedi a.s.. Kurejshit më së shumti i mundonte prania Muhamedita.s. në mesin e tyre prandaj vendosën që të zgjedhin nga një djalosh më të fortëprej secilit fis dhe ta mbytnin Muhamedin a.s në shtëpinë e tij. Për këtë ma-rëveshje Zoti e lajmëroi Muhamedin a.s.. Ky ishte shkaku që Muhamedi a.s. ekishte obligu Ebu Bekri Sidikin me pregadit dy deve për udhëtim. Pa dalë prej shtëpisë, kurejshit e kishin rrethuar shtëpinë e Muhamedit a.sdhe ishin pregaditë për me mbytë por Muhamedi a.s. në shtratin e tij e la Aliunr.a., ndërsa kur doli në derë mori pak dhé dhe e hudhi, kur të gjithë kurejshit ushurdhuan dhe u verbëruan. Këtë ngjarje e tregon Kur‟ani: VE XHEALNAA MIN BEJNI EJ‟DIIHIM SEDDEN VE MINHALFIHIM SEDDEN FE EGSHEJNAAHUM FEHUM LAA JUBSIRUUN. “Ne para bëmë perde (pengesë) po ashtu edhe pas tyre vendosëmperde dhe mbuluam shikimin e tyre ashtu që nuk shihnin asgjë”. (JASIN – 9) Muhamedi a.s. kaloi përmesi të tyre dhe nuk e hetuan fare. Kur ju erdhshikimi me të shpejtë hynë në dhomën e Muhamedit a.s i ngritën shpatat lartë pornë dhomë nuk e gjetën Muhamedin a.s por Aliun. Kjo i hidhëroi edhe më shumë,i ngrysën fytyrat e tyre, i shkulën flokët e tyre pasi tradhtia e tyre nuk iu bëridobi.. PYETJE: 1. Ku shkonin muslimanët për të gjetur siguri për jetën e tyre? 2. Çka vendosën kurejshët në lidhje me Muhamedin a.s? 3. Kush e lajmëroi Muhamedin a.s për marveshjen e kurejshëve dhe çka kishte ndodhë në shtëpinë e Muhamedit a.s? 4. Kush e zëvendësoi Muhamedin a.s në shtratin e tij? 5. Si veproi Muhamedi a.s. kur doli në derë dhe çka ndodhi me djaloshat të cilët e kishin rrethuar shtëpinë e tij dhe a e gjetën Muhamedin a.s në dhomën e tij? 211
  • 211. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NË SHPELLËN THEVR Kur kuptuan se Muhamedi a.s. kishte marrë rrugën për në Medinë shpallënnjë shpërblim prej njëqind deveve kush e zen Muhamedin a.s të gjallë apo tëvdekur. Pasi kishte dalë prej shtëpie, Muhamedi a.s. shkon te Ebu Bekri e ftonEbu Bakrin dhe se bashku u nisen për në Medinë. Rruga për në Medinë ishte egjatë dhe e mundimshme. Por Allahu atyre në çdo moment u kishte sjellë qetësitrupore dhe freski shpirtërore. Posa e kaluan Mekën për t‟u strehuar nga Kurejshët u vendosën nëshpellën Thevr. Kur hynë në shpellë Ebu Bekri filloi të frikohet e Muhamedi a.s.i tha: …”Mos u pikëllo – Allahu është me neve”. Vërtetë Allahu ishte me ta, posa u vendosën në shpellë dërgoi njëmarimangë dhe e thurri rrjetën e sajë në hyrje të shpellës, pastaj edhe njëpëllumb fluturoi dhe u vendos në hyrje të shpellës dhe bëri vezët e saj dhe ra tëpushojë. Kurejshët kaluan pranë shpellës u ndalën aty. Njëri tha të shikojmë nëshpellë ndoshta janë aty por të gjithë të tjerët filluan të tallen duke i thënë si kanëmundur të hynë në shpellë kur në hyrje është pëllumbi me vezë dhe rrjeta emarimangës kjo do të ishte e palogjikshme. Edhe në këso forma Allahu e ka mbrojtë Muhamedin a.s duke i përqakurejshët në mes vete dhe duke mos i kuptu mrekullitë e Allahut.PYETJE: 1. Çka shpallën kurejshët kur kuptuan se Muhamedi a.s. ka udhëtuar për Medinë 2. A ishte e vështirë rruga për në Medinë? 3. Kush i sjellte qetësi trupore dhe freski shpirtërore Muhamedit a.s dhe Ebu Bekrit? 4. Kur filloi të frikohet Ebu Bekri çka i tha Muhamedi a.s.? 5. Çka dërgoi Allahu në hyrje të shpellës? 6. Si u zhvillua biseda në mes kurejshve kur arritën afër shpellës?212
  • 212. MELAQET E ZOTIT 2 GARIMI PËR SHPËRBLIMIN E NJËQIND DEVEVE Çdo njeri lakmonte njëqind deve, trimat e të gjitha fiseve u pregaditën përta kërku Muhamedin a.s Njëri prej tyre ishte Suraka Bin Malik edhe ai kishtevrapu me të shpejtë për të kërku Muhamedin a.s. Muhamedi a.s. me shokët e tij dhe Ebu Bekrin kishin arrit në mes të rrugësaty edhe i takon Suraka. Ai vërsulet me kalin e tij si bishë e egër. Kur afrohetpranë Muhamedit a.s i thotë me lehtësi: “Zoti me shpëton”. Në atë momentkëmbët e para të kalit të Surakës sharrojnë në tokë deri në gjunjë dhe ai përplasetpër toke. I frikësuar Suraka dhe i tronditur i thotë Muhamedit a.s.: ”Lute Zotin tënd të më shpëtojë se do të kthehem, bile edhe tjerëve qëvijnë pas do t’ju them se nuk jeni në këtë drejtim”. Muhamedi a.s. i dërguar për mëshirë për të gjithë njerëzimin e bën një duate Zoti dhe e shpëtoi, ndërsa ai u kthy dhe edhe tjerëve u tha se në atë drejtimnuk ishte Muhamedi a.s.. Kështu të gjithë u kthyen duarthatë dhe të hidhëruar nëMekë, ndërsa Muhamedi a.s. vazhdoi rrugën dhe arriti i lumtur e i gëzuar nëMedinë.PYETJE: 1. Çka kërkonin trimat e fiseve të Mekës? 2. Ku e takoi Suraka dhe çka ndodhi me Surakën kur iu afrua Muhamedit a.s? 3. Kur u përplas Suraka për tokë çka i tha Muhamedit a.s. ? 4. Duke u kthy Suraka çka u tha të tjerëve? 5. Ku u kthyen dhe si u kthyen trimat e Mekës dhe ku shkoi Muhamedi a.s.? 213
  • 213. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ARRITJA E MUHAMEDIT A.S. NË MEDINË Pas një udhëtimi të gjatë Muhamedi a.s. arriti në Medinë. Fiset Evs dheHazrexh e pritnin me gëzim. Fëmijë, gra, pleq e të rinjë të gjithë kishin dalur nëpritje. Kur drita e Muhamedit a.s e shëndrriti këtë vend njëri me zë të lartë tha:Erdhi mëshira e Allahut. në atë moment filluan me i këndu lahi Muhamedit a.s. TALEAL BEDRU ALEJNA MIN THENIJATIL VEDA VEXHEBE SHUKRU ALEJNA MA DEA LILAHI DAAgoj Hëna katërmbdhjetësheNga ai vend i miqësisëSa të gëzuar po të presimFaleminderit Perëndi E JUHEL MEB‟UTHU FIJNA XHIETE BIL EMRIL MUTA XHIETE SHEREFTEL MEDINE MERHABEN JA HAJRE DAO i dërguar prej Madhërie t‟përqafojmë me kënaqësiTi Medinën e shëndrriteEja ngjirin e vëllazërisë Pasi u bë manifestimi i pritjes së Muhamedit a.s., secili prej banorëve tëMedinës kishte dëshirë që Muhamedi a.s. të ishte musafir i tij. MirëpoMuhamedi a.s. zgjodhi mënyrë të veçant. Ai u tha banorëve të Medinës: “Devja ime do të jetë e lirë, prandaj te cila shtëpi do të ndalet atje do tëjem musafir”. Që të gjithë i ofronin ushqim deves për me u ndalë pranë shtëpisë së tyre,por devja e zgjodhi me u ndalë pran Shtëpisë së Ejubit. Në atë vend Muhamedia.s. pastaj urdhëroi që të ndërtohet Xhamia e parë e Muslimanëve.PYETJE: 1. Kush ishte në pritje të Muhamedit a.s ? 2. Si e pritën Muhamedin a.s më Medinë? 3. Çka dëshironin banorët e Medinës? 4. Si e zgjodhi Muhamedi a.s. mënyrën për të qenë mysafir i tij? 5. Pranë cilës shtëpi u ndal devja? 6. Çka urdhëroi Muhamedi a.s. të ndërtohet aty ku u ndal devja?214
  • 214. MELAQET E ZOTIT 2 SHOQËRIA E RE NË MEDINË- Çështjen e parë që e bëri Muhamedi a.s. në Medinë ishte ndërtimi ixhamisë, pse xhamia është objekti kryesor ku bashkoheshin muslimanët,njoftoheshin në mes vete, i ndihmonin njëri tjetrit. Pastaj në xhami mësohej dhestudjohej Kur‟ani me një fjalë Xhamia ishte institucion shoqërorë, kulturorë dheedukativo-arsimorë.- Çështja e dytë ishte vëllazërimi i muslimanëve. Tani në Medinë jetoninmuslimanët e Mekës dhe të Medinës. Muslimanët e Medinës ishin prej dy fiseve: “Evs dhe Hazrexh” Fisi Evs dhe Hazrexh kishin pasë një armiqësi shekullore tëcilën e kishin mbjellë jahuditë. Mirëpo Muhamedi a.s. me urtësi i pajtoi, ibashkoi dhe i vëllazëroi. Përpos kësaj muslimanët e Mekës nuk kishin shtëpi aspasuri ishin të varfër, pse çdo gjë që kishin e kishin lënë në Mekë e atje e kishinuzurpu pabesimtarët e Mekës. Kështu prej mesit të muslimanëve kishte të pasurdhe të varfër. Muhamedi a.s. i vëllazëroi të varfërit e Mekës me të pasurit eMedinës kështu që ata kafshatën e gojës e ndanin së bashku, të mirën e ndanin sëbashku, pikëllimin e ndanin së bashku e edhe gëzimin e ndanin së bashku.- Çështjen e tretë të cilën e bëri Muhamedi a.s. ishte formimi i kushtetutësnë shoqërinë e re. Pse në Medinë përpos muslimanëve jetonin edhe jahuditë.Jahuditë ishin dinakë dhe trathëtarë, kështu që ata kishin mundësi me futë mollëne sherrit në mesin e muslimanëve për me i përqa. Për këtë arsye Muhamedi a.s.nënshkroi kontratë me ta çka ka të bëjë me të drejtat e tyre, tregtinë e tyre,besimin e tyre dhe veprimtarinë e tyre me qëllim që të nderohej dhe tërespektohej e drejta e tyre, por në anën tjetër edhe ata me nderu dhe me respektutë drejtën e muslimanëve. Kështu në Medinë filloi të lulëzoj shteti Islam, filloi tëndriçoj drita e Islamit e cila pastaj u shpërnda në lindje dhe përëndim në të gjithavendet e botës.PYETJE: 1. Çka ndërtoi Muhamedi a.s. në Medinë? 2. Çfarë rëndësie ka ndërtimi i xhamisë? 3. Cila ishte çështja e dytë të cilën e bëri Muhamedi a.s. në Medinë? 4. Psë i vëllazëroi Muhamedi a.s. muslimanët? 5. Cila ishte qështja e tretë që e bëri Muhamedi a.s. në Medinë? 6. Çfarë rëndësie kishte Medina? 215
  • 215. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL THIRRJA PËR NAMAZ ËSHTË THIRRJE PËR SHPËTIM Në Medinë për çdo ditë muslimanët takoheshin pesë herë në ditë nëxhaminë e Muhamedit a.s. Aty faleshin, mirëpo pasi që pesë herë në ditë ishtevështirë për disa të ishin të saktë në kohët e namazit, muslimanët filluan tëmendonin të bëhej ndonjë sinjal për të treguar se ka fillu koha e namazit. U tubuan te Muhamedi a.s. dhe secili e thonte mendimin e tij ndërsaMuhamedi a.s. i ndëgjonte. Njëri tha me i fry borisë, tjetri me i ra këmbanave,mirëpo kjo nuk i pëlqeu Muhamedit a.s e as shokëve të tij. Në atë tubim befas uparaqit Abdullah Ibn Zejd dhe tha: O i dërguari i Allahut“Kam parë një ëndërr se si bëhet thirrja në namaz: Allahu është më i Madhi, Dëshmoj se vetëm Allahu është Zot, Dëshmoj se Muhamedi është i dërguar i Allahut, Ejeni në namaz Ejani në shpëtim Allahu është më i Madhi, Allahu është më i Madhi Vetëm Allahu është zot”. Muhamedi a.s. dhe shokët e tij e ndëgjuan me vemendje ëndërrën e shokuttë tyre, pastaj u paraqit edhe Aliu dhe tha e kam parë të njejtën ëndërr dhe tënjejtën thirrje. Kur ndëgjoi edhe ëndërrën e Aliut Muhamedi a.s. tha: këto janë ëndërra tëvërteta dhe do të thirret ezani ashtu si e keni parë. Muhamedi a.s. shikoi shokët e tij, mori edhe pëlqimin e tyre, të gjithë upajtuan. Pastaj i tha Bilallit që të hypë mbi murin e xhamisë dhe ta thirrë ezanin.Bilalli me të shpejtë u pregadit hypi mbi xhami dhe filloi ezani: ALLAHU EKBER ALLAHU EKBER ALLAHU EKBER ALLAHU EKBER ESHHEDU EN LA I LAHE IL-LALL-LLAH ESHEHU EN LA I LAHE IL-LALL-LLAH ESHHEDU ENE MUHAMEDEN RESULULL-LLAH ESHHEDU ENE MUHAMEDEN RESULULL-LLAH HAJE ALES SALAH HAJE ALES SELAH HAJE ALEL FELAH HAJE ALEL FELAH ALLAHU EKBER ALLAHU EKBER LA I LAHE IL-LALL-LLAHPrej këtij momenti Bilalli u bë Meuzini i parë i Muhamedit a.s dhe imuslimanëve.216
  • 216. MELAQET E ZOTIT 2PYETJE: 1. Pse i tuboi Muhamedi a.s. muslimanët? 2. Ç’farë propozime dhanë shokët e Muhamedit a.s. për t’i thirrur muslimanët në namaz? 3. Cili mendim u pranua? 4. Kush është Muezini i parë në Islam? 217
  • 217. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PARA LUFTËS SË BEDRIT Islam d.m.th. paqë në këtë botë dhe shpëtim prej zjarrit të xhehenemit nëbotën tjetër.Feja Islame është fe e paqës, lirisë, sigurisë dhe lumturisë për të dy botërat. Nëse shikojmë jetën e Muhamedit a.s shohim se gjatë tërë jetës ka anu kapaqja. Kjo ka qenë arsyeja që Muhamedi a.s. trembëdhjet vite sa ishte në Mekë, ikëshillonte shokët i tij të duronin, të mos i kundërviheshin mundimeve tëpabesimtarëve të Mekës. Pas shumë viteve, pas shumë mundimeve, pas shumëtorturimeve Muhamedi a.s. e zgjodhi që të dashurën e tij, vendlindjen e tij ta lerëdhe të shkojë në Medinë. Kur Muhamedi a.s. është largu prej Mekës, nga kodra është kthy edhe njëherë, e ka shiku vendlindjen, i kanë piku lotët në fytyrën e tij dhe ka thënë: Ojvendlindja ime Unë po largohem pse jam i detyruar prej vendasëve të tu. Pomos të më përzinin banorët tu kurrë nuk do të isha larguar. Kur shkoi Muhamedi a.s. në Medinë, aty filloi jetë të re në shoqërinë e re,në liri dhe qetësi. Por kjo nuk zgjati shumë pasiqë pabesimtarët e Mekës kishinpregaditur një ushtri prej 900 vetësh që të shkonin në Medinë për ta zhdukMuhamedin a.s dhe shokët e tij prej tokës së dheut. Muhamedi a.s. kur mori vesh për këtë i tuboi banorët e Medinës e u tha:Çka mendoni ju, A të mbrohemi apo jo, A të luftojmë apo jo? Në atë tubim u ngrit Mikdad Ibn Amri dhe tha: “O i dërguar i Allahut ne jemi me ty. Ne nuk jemi si Beni israilët të cilët ikanë thënë Musës a.s. shko me Zotin Tënd lufto e ne do të rrimë këtu. Por nethemi: Shko me Zotin Tënd përpara, lujtu e ne së bashku me ju do të luftojmë”. Pastaj u ngrit Seadi i cili tha: “O i dërguar i Allahut, ne të besojmë, ne e kemi vërtetu se ti je në rrugën edrejtë, ne të kemi dhënë besën se do të nderojmë dhe do të ndëgjojmë. Nëse nathua me hi në detin e thellë të pakalueshëm, ne do të vejmë me ty dhe nuk do tëkundërshtojë askush”. Kur i ndëgjoi këto fjalë Muhamedi a.s. fytyra e tij shëndriti prej gëzimit,zemra e tij u qetësua dhe e përfundoi fjalimin duke thënë: Me ndihmën e Allahut do të ngadhnjejmë dhe fitorja është e jona.PYETJE: 1. Çka d.m.th. Islam? 2. Çfar feje është feja Islame? 3. Çka tha Muhamedi a.s. kur u ngjit në kodrën e Mekës? 4. Pse pabesimtarët shkuan prej Mekës në Medinë? 5. Çka tha Mikdad Ibn Amri? 6. Çka tha Seadi? 7. A u gëzua Muhamedi a.s. me fjalimin e shokëve të tij? 8. Çka tha Muhamedi a.s. në fund të fjalimit?218
  • 218. MELAQET E ZOTIT 2 LUFTA E BEDRIT Muhamedi a.s. bisedoi me shokët dhe banorët e Medinës dhe vendosi që tëdalë në rrethinën e qytetit me qëllim që atje të zhvillohej lufta, pasiqë në Medinëishte e mundur që të binë viktima fëmijët gratë dhe pleqtë. Në rrethinë tëMedinës ishte vendi i quajtur “Krojet e Bedrit”. Te “Krojet e Bedrit” u vendosMuhamedi a.s. me treqind shokët e tij ndërsa pabesimtarët ishin nëntëqindd.m.th. trefish më shumë. Përpos kësaj pabesimtarët ishin të armatosur deri nëdhëmbë, ndërsa besimtarët jo vetëm që nuk ishin të armatosur por ishin tëzdeshur dhe të zbathur. Për këtë arsye Muhamedi a.s. bëri lutje te Zoti që t‟iundihmojë besimtarëve në këtë betejë, të ju forcojë këmbët e tyre, dhe të juqetësojë zemat e tyre. Zoti i Madhëruar me mëshirën e Tij dërgoi një mijëmelaqe në ndihmë për besimtarët. Melaqet iu dolën në ndihmë besimtarëve dhelufta përfundoi me fitorën e tyre pa viktima të shumta. Ndërsa pabesimtarët lanëpas vete tërë armatimin e tyre dhe ia mbathën me të katërtat. Kurse shtatëdhjetëprej tyre u vranë dhe shtatëdhjetë tjerë u zunë robër. Pasi përfundoi lufta, besimtarët u gëzuan shumë pse numri i vogël i tyretriumfoi kundër grupit të madh të pabesimtarëve. Mirëpo gjithmonë kur vjen në konflikt e drejta dhe e padrejta, e drejtafiton pa marrë parasysh a janë të paktë në numër, apo janë të dobët, pse fuqia edrejtësisë është fuqi e cila nuk humbë kurrë por gjithmon fiton edhe nëse vononpak. Robërit i liroi me kompenzim duke e pagu veten me të holla ndërsa disaprej tyre Muhamedi a.s. i liroi me kusht që ai i cili di shkrim dhe lexim me iamësu fëmijëve musliman shkrimin dhe leximin. Nga kjo ngjarje kuptojmë se sarëndësi të madhe i ka dhënë Muhamedi a.s. edukimit dhe arsimimit të fëmijëve. PYETJE: 1. Pse nuk qëndroi Muhamedi a.s. me shokët e tij në Medinë? 2. Ku u vendos Muhamedi a.s. me ushtrinë e tij? 3. A ishin pabesimtarët shumë dhe të armatosur? 4. Çfar lutje bëri Muhamedi a.s.? 5. Sa melaqe i dërgoi Zoti për me iu ndihmu besimtarëve? 6. Kush e fitoi luftën e Bedrit? 7. Kur të bie në konflikt drejtësia dhe padrejtësia kush fiton? 8. Si veproi Muhamedi a.s. me robërit e luftës? 219
  • 219. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LUFTA E UHUDIT Në vitin e tretë të hixhrit prijësi i Mekës Ebu Sufjani pregaditi një ushtriprej tremijë ushtarësh dhe u nis për në Medinë me luftu kundër muslimanëve, qëtë hakmerrej për luftën e Bedrit. Gjatë rrugës atyre iu bashkuan edhe fiset “Tehame” dhe “Kenane”. Kur ekuptoi këtë Muhamedi a.s. bisedoi me shokët e tij dhe mori vendim që të dalë nëpritë për t‟u mbrojtur prej pabesimtarëve. Numri i muslimanëve për luftë në këtë kohë ishte njëmijë. Me njëmijëvetë doli Muhamedi a.s. prej Medine në mes të rrugës prijësi i munafikëve dheshpiunëve të Medinës Abdullah bin Seluli me treqind vetë u ndal dhe u nda prejmuslimanëve. Kështu numri i muslimanëve mbeti në shtatëqind vetë. Kur arriti Muhamedi a.s. në kodrën e Uhudit i urdhëroi shtatëdhjetëshenjëtarë me shigjeta të vendosen aty dhe në asnjë mënyrë mos më e lëshu atëvend por vetëm me qenë në mbrojtje të shpinës së muslimanëve. Filloi beteja, muslimanët në përleshjen e parë korrën fitore , ushtria epabesimtarëve filloi të zmbrapset, shigjetarët me shigjeta të cilët ishin tëvendosur në kodrën e Uhudit nuk e ndëgjuan urdhërin e Muhamedit a.s por elëshuan kodrën dhe vrapuan pas pasurisë se luftës, edhe muslimanët tjerë eharruan qëllimin pse ishin duke luftu në rrugën e Allahut dhe vrapuan paspasurisë së kësaj bote. E kundërshtuan urdhërin e Allahut dhe të dërguarit të Tij, për këtë arsyeedhe pse fitorja ishte në duart e tyre ata pësuan disfatë, pse Halid Ibn Velidiprijës i kalorësisë së pabesimtarëve ishte pregaditur më herët dhe pas kodrës sëUhudit befas iu bie pas shpine muslimanëve, kështu ata u detyruan të ngjiten nëmalet e larta për të shpëtuar dhe duke lënë pas vete shumë të vrarë, në mesin etyre ishte edhe Hamza mixha i Muhamedit a.s. Muhamedi a.s. pastaj mblodhi ushtrinë e tij dhe iu afru Medinës që tambrojë Medinën.Ebu Sufjani tentoi që të shprthejë frontin dhe të hyjë në Medinë mirëpo nuk iaarriti. Kështu ai u detyrua të kthehet në Mekë ndërsa Muhamedi a.s. u kthye nëMedinë me muslimanët. Nga kjo ndodhi muslimanët kuptuan se mos ndëgjimi i urdhërave tëAllahut dhe të dërguarit të Tij sjellë disfatë dhe humbje.220
  • 220. MELAQET E ZOTIT 2PYETJE: 1. Pse Ebu Sufjani pregaditi ushtri të fortë? 2. Si veproi Muhamedi a.s. kur kuptoi se ushtria e pabesimtarëve do ta sulmojë Medinën? 3. Si vepruan munafikët kur u nis Muhamedi a.s. për luftë? 4. Çfar urdhëri dha Muhamedi a.s. në Kodrën e Uhudit? 5. Çka ndodhi me muslimanët kur fituan betejën e parë? 6. Pse e humbën muslimanët betejën e Uhudit. 221
  • 221. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LUFTA E HENDEKUT E vërteta është një por të pavërtetat janë të shumta. Drejtësia është një porpadrejtësitë janë të shumta. Errësirat janë të shumta por drita është dritë e cilashëndritë në të gjitha drejtimet.Në Medinë jetonin Jahuditë. Me Jahuditë Muhamedi a.s. kishte lidhë marrveshjepër të jetuar në paqë, qetësi, liri dhe mardhënie të përbashkëta tregtare dheekonomike. Mirëpo jahuditë ishin tradhëtarë. Ata e trathëtuan Muhamedin a.sshkuan në Mekë i tubuan pabesimtarët e Mekës në krye me Ebu Sufjanin e ithanë: “Ti pregaditu me një ushtri të fortë dhe eja në Medinë dhe sulmoimuslimanët nga jashtë, e ne në atë moment do të sulmojmë nga mbrenda”. Kur mori vesh Muhamedi a.s. se Ebu Sufjani kishte pregaditë një ushtriprej 10.000 ushtarëve, i mblodhi muslimanët e i pyeti se si të veprojnë. Selman Faresiu ishte nga Persia icili e kishte pranu islamin. Ai i thotëMuhamedit a.s: ”Të hapim kanale në tri anët e qytetit të Medinës, ashtu qëkanalet të jenë të thella e kalorësit dhe devet do të jenë të paafta me depërtu nëMedinë e ne do të jemi të mbrojtur në kodër”. Muhamedi a.s. pranoi këtëpropozim dhe ai në krye së bashku me shokët e tij ditë e natë pa pushu hapikanale të thella rreth e përqark Medinës. Kështu kur arriti Ebu Sufjani meushtrinë e tij u çmend nga habia kur pa kanalin gjerë e gjatë dhe nuk mundi tëdepërtonte në Medinë. Jahuditë ishin brenda në Medinë, kështu ishte vështirë për ta me komunikume pabesimtarët për fillimin e sulmit pse u rrezikoheshin familjet e tyre. Neim Ibn Mesud ishte idhujtar i cili posa e kishte pranu Islamin dhe përkëtë ende nuk i dinin as jehuditë as idhujtarët se ai kishte pranu Islamin. Ai shkoite prijësi i jehudive “Keab bin Esad” dhe i tha: Si do të veprosh!? “Keab binEsedi i tha: Nuk di!? Por çka më propozoni. Neimi i tha: Ti me fisin tënd je nëMedinë, kurse Ebu Sufjani me idhujtarët jashtë Medinës, ata e kanë prishëmarrëveshjen dhe do të kthehen në Mekë, ndërsa nëse e kupton Muhamedi a.s. seke besë me idhujtarët me i sulmu muslimanët ti do të dënohesh. Pastaj Neimi shkoi te Ebu Sufjani e i tha: “Jahuditë e kanë prishëmarrëveshjen ata nuk do t‟i sulmojnë muslimanët”. Ebu Sujfani dërgoi njëdelegacion për me u tregu se të nesërmen së bashku do t‟i sulmojnë muslimanëtpor jahuditë u përgjegjën se është ditë e shtunë dhe ne nuk luftojmë. Ebu Sufjani e vërtetoi fjalën e Neimit dhe u frigu se plani i tij do tëdështojë. Zoti dërgoi erë të fortë dhe i prishi shatorët e idhujtarëve, ushqimi i tyreu hargju, kështu vendosi të kthehej duarthatë në Mekë e muslimanët me ndihmëne Allahut shpëtuan nga tradhëtitë ndaj tyre. Në ajet të Kur‟anit Zoti i Madhëruar thotë:222
  • 222. MELAQET E ZOTIT 2 “O besimtarë, përkujtoni të mirat e Allahut që u ka dhënë juve, kur uerdhi një ushtri e fortë, e ne kundër tyre dërguam erën e fortë dhe njëushtri (të melaqeve) të cilën ju nuk e keni parë. Nuk ka dyshim Allahu shehse si veproni”. (EL EHZAB, 9) Pasi ushtria e idhujtarëve u kthy në Mekë. Muhamedi a.s. urdhëroi Alijënqë t‟i sulmojë jahuditë dhe ata njëherë e përgjithmonë të largohen prej Medinësdhe të sigurohen prej tradhëtisë së tyre. Tradhëtari humb gjithmonë me tradhëtinë e tij. Ai kurrë nuk mund të fiton.Kështu edhe jahuditë të cilët ishin trathëtarë, humbën e për muslimanët ishte njëfitore e madhe.PYETJE: 1. Përveç muslimanëve kush jetonte në Medinë? 2. Si vepruan Jahuditë? 3. Si veproi Muhamedi a.s. kur kuptoi se Ebu Sufjani eshte pregadit me e sulmu Medinën? 4. Çfar propozimi dha Selman Feresiu? 5. Çka ndodhi me Ebu Sufjanin dhe ushtrinë e tij kurr arriti në Medinë? 6. Kush e pranoi Islamin? 7. Si veproi Neimi për me kalu rrezikun e luftës? 8. Si veproi Muhamedi a.s. me jahuditë e Medinës? 9. Çka ndodh me tradhëtarin? 223
  • 223. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MARRVESHJA E HUDEJBIJES Shtatëmbdhjetë muaj, Muhamedi a.s. është falur duke u kthyer në drejtimtë Mesxhidi Aksas në Jerusalem. Pastaj Zoti i Madhëruar e urdhëroi që gjatëfaljes të kthehej në drejtim të Qabes në Mekë. Kjo e gëzoi Muhamedin a.s pamasë. Pse Mekja ishte vendlindja e dashur e Muhamedit a.s Mekja ishte shpresae fundit e Muhamedit a.s kthyerja në vendlindje duhet të jetë shpresë e vetme eçdo besimtari. Në vitin e gjashtë të hixhretit Muhamedi a.s. kishte parë endërr se e ka vizitu Qaben. Mirëpo Qabja ende ishte nën thundrat e pabesimtarëve. Pabesimtarët ende kishin qëllim kryesor me mbytë Muhamedin a.s, porMuhamedi a.s me vendosmëri i pa armatosur me shokët e tij u nis për ta kryer“Umren” në Qabe. Kur arriti në vendin Hudejbije. Pabesimtarët menduan seMuhamedi a.s. ishte nisur me e sulmu Mekën. Kështu që Muhamedi a.s. e dërgoiOsmanin si delegacion për t‟u treguar pabesimtarëve të Mekës se ai me shokëtishin të paarmatosur dhe se ata ishin nisur vetëm me vizitu Qaben e shenjtë. Pas një vonese të gjatë u kthye Osmani dhe erdhi një delegacion prejpabesimtarëve të Mekës dhe lidhën një marveshje për paqë. Kjo marveshje uquajt Marëveshja e Hudejbijes.Në marëveshje u nënshkruan katër kushte kryesore të marveshjes, e ato ishin:- Armëpushimi i të dy palëve për dhjetë vjet, d.m.th. dhjetë vjet me jetu nëpaqë.- Kush dëshiron prej fiseve ti bashkohet muslimanëve dhe kush dëshiron tibashkohet pabesimtarëve,- Çdo pabesimtar i Mekës i cili shkon te Muhamedi a.s. ai me iu dorëzuMekasëve. Ndërsa kush prej shokëve të Muhamedit a.s ikë dhe shkon në Mekë,Mekasit mos me ia dorëzu Muhamedit a.s.- Në vitin tjetër i lejohet Muhamedit a.s me shokët e tij me vizitu Qaben mekusht që me qëndru në Mekë vetëm tri ditë. Nëse i shiqojmë këto kushte, kanë qenë në dëm të muslimanëve e në dobitë pabesimtarëve sa që disa prej shokëve të Muhamedit a.s në krye me Omerin uhidhëruan, por Muhamedi a.s. i qetësoi duke iu tregu se në paqë për shumë vitemuslimanët do të arrinin më shumë fitore dhe ardhmëri të lumtur.PYETJE: 1. Muhamedi a.s. kur në fillim është falur - në çfar drejtimi është kthyer? 2. Çfarë ëndërra kishte parë Muhamedi a.s. ? 3. Për çka ishte nisur Muhamedi a.s. për në Mekë? 4. Cilat ishin kushtet e marveshjes së Hudejbijes? 5. A ishin kushtet e marveshjes në dobi të muslimanëve apo në dobi të tyre?224
  • 224. MELAQET E ZOTIT 2 ARDHMËRIA E ISLAMIT NË PAQE Në vitin e shtatë të hixhretit Muhamedi a.s. përsëri me këmbët e tij fisnikehyri në Mekën e shenjtë dhe e vizitoi Qaben. Ishte krenari dhe lumturi e madheqë ai përsëri të kthehet në vendlindje por kjo lumturi ishte afatshkurtër pseMuhamedi a.s. kishte të drejtë të qëndronte në Mekë vetëm tri ditë në bazë tëmarveshjes së Hudejbijes. Kështu Muhamedi a.s. iu përmbajt marveshjes dhe pastri ditëve u kthye në Medinë. Në Medine Muhamedi a.s. vazhdoimisionin e tij fisnik, përforcimin e fesë Islame. Ai u dërgoi thirje perandorive mëtë mëdha të asaj kohe dhe u bëri ftesë që ta pranojnë fenë Islame. Thirrjetperandorëve të shteteve që ta pranojnë Islamin ishin: Thirrja: Kisraut – mbret i Persisë, Thirrja: Mukaukisit – sundues i Egjyptit, Thirrja: Negusit – Perandor i Etiopisë (Abisinisë), Thirrja:Herakliut – perandor i Romës (Konstantinopolisit). Prej këtyre perandorëve Negusi menjëher e pranoi Islamin. Mukaukisi i dërgoi një letër Muhamedit a.s ku shkruante se thirrjen e tij dota studjonte dhe pastaj me shpresë do ta pranonte Islamin. Ndërsa Kisrau dheHerakliu nuk e pranuan Islamin, pse frigoheshin për fronin e tyre se do tahumbasnin. Si do që të jetë, paqja muslimanëve u solli shumë të mira, pse Islamipërhapej në të gjitha anët e botës. Në këtë kohë edhe Halid Bin Velidi e pranoiIslamin e cili më vonë u quajt “Sejfullah” që d.m.th. shpata e Zotit. Pse ai kaqenë armiku më i madh i Islamit, ndërsa tashti luftëtari më i madh i Islamit.PYETJE: 1. Pas sa vite Muhamedi a.s. përsëri shkeli në atdheun e tij? 2. Sa ditë qëndroi Muhamedi a.s. në Mekë.? 3. Cilëve perandorë u dërgoi thirrës Muhamedi a.s. të pranojnë Islamin? 4. Cili perandorë e pranoi fenë Islame? 5. Pse Kisrau dhe Herakliu nuk e pranuan fenë Islame? 6. Çka u solli paqja Muslimanëve? 7. Kush e pranoi Islamin në këtë kohë? 8. Si quhet Halid Bin Velidi? 225
  • 225. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ÇLIRIMI I MEKËS ME PAQË Njëri prej kushteve të marveshtjes së Hudejbijës ka qenë që secili fis arabka të drejtë të i bashkohet muslimanëve ose pabesimtarëve. Kështu fisi “Huza”iu bashku muslimanëve, ndërsa fisi “Bekr” iu bashku pabesimtarëve. Pas kësajndodhi një konflikt në mes tyre, atëher fisi Bekr kërkoi mbrojtje prejpabesimtarëve. Pabesimtarët pastaj shkojnë te fisi “Huza” dhe vrasin shumë prejtyre. Kështu fisi Huza shkoi dhe u anku te Muhamedi a.s. dhe i tha sepabesimtarët e Mekës e kanë prishur marrëveshjen e paqës.Muhamedi a.s. pregaditi një ushtri prej dhjetëmijë vetëve dhe u nis për të çliruarvendlindjen e tij, atdheun e tij prej idhujtarisë. Kur ndëgjuan pabesimtarët e Mekës për këtë e dërguan prijesin e tyre EbuSufjanin te Muhamedi a.s. për me vazhdu marëveshjen e paqes. Ebu Sufjanishkoi te Ebu Bekri për të ndërmjetsu te Muhamedi a.s. por ai refuzoi. Pastajshkoi te bija e tij Umi Habibe e cila ishte grua e Muhamedit a.s. të ndërmjetsojëpor edhe ajo refuzoi kështu ai u kthye në Mekë pa arritjen e marveshjes për paqe. Kur arriti Muhamedi a.s. në vendin “Dhahran” u ndal me ushtrinë e tij përtë pushuar në shatore. Abasi, mixha i Muhamedit a.s. e shpallë se kush hynë nëQabe është i sigurtë. Kush hynë në shtëpinë e Ebu Sufjanit është i sigurtë. kushrrinë në shtëpinë e tij është i sigurtë. Kështu Muhamedi a.s. çliroi Mekën me paqë dhe pa luftë sepse banorët eMekës iu përmbajtën shpalljes së Muhamedit a.s Pastaj Muhamedi a.s. i pyeti:Çka mendoni si do të veproj me juve. Të gjithë iu përgjigjën: Ti je fisnik veprosi të duash. Atëher Muhamedi a.s. u tha: Shkoni nëpër shtëpitë e juaja të sigurtë, ju jeni të lirë. Zoti i Madhëruar e përshkruan këtë ngjarje kështu: “Kur të vjen ndihma e Zotit dhe Çlirimi, do ti shohësh njerëzit se si epranojnë Islamin grupe-grupe. Lavdëroje, Madhëroje dhe falënderoje Zotintënd. Kërko falje (prej Zotit tënd) Ai është falës”.226
  • 226. MELAQET E ZOTIT 2 SURETUN NASRBISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM IDHAA XHAAAAE NASRULL-LLAAHI VELFET‟H VE RE EJTEN-NAASE JED‟HULUUNE FII DIINIL-LAAHI EFVAAXHAA FE SEBBIH BIHAMDI RABBIKE VESTEGFIRH IN-NEHUU KAANE TEVVAABAA.PYETJE: 1. Cili fis iu bashkua muslimanëve e cili fis iu bashkua pabesimtarëve? 2. Cilin fis e sulmuan pabesimtarët? 3. Kush e prishi marrëveshjen? 4. Me sa u shtarë u nis Muhamedi a.s. për ta çliruar vendlindjen? 5. A e pranoi Islamin Ebu Sufjani? 6. Çka shpalli Muhamedi a.s. para se ta çlirojë Mekën? 7. Si veproi Muhamedi a.s. me banorët e Mekës? 227
  • 227. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LUFTA E HUNEJNIT Kur e çliroi Muhamedi a.s. Mekën të gjitha fiset e pranuan Islamin grupe-grupe, përpos disa fiseve të Havazinit. Fiset e Havazinit jo vetëm se nuk epranuan Islamin por edhe u pregaditën për t‟i luftuar të gjithë muslimanët. Nëkëtë kohë numri i muslimanëve ishte shumë i madh, ndërsa fiset e pabesimtarëvenë numër ishin shumë pak. Kështu muslimanët e harruan mbështetjen dhendihmën e Zotit dhe thanë: sot fitorja është e jona se jemi ushtri e madhe dhe efortë. Mirëpo kur u ndeshën në vendin “Hunejn” me pabesimtarët, hasën nërezistencë të fortë, filloi friga në zemrat e tyre, dhe e lëshuan frontin duke ikurmetë katërtat. Kështu ata e kuptuan se fitorja nuk mvaret prej forcës dhe prejshumës së madhe por mvaret prej vendosshmërisë dhe mbështetjes në Allahun.Pastaj Muhamedi a.s. hypi mbi një shkëmb dhe i thirri të gjitha fiset një nga njëdhe u tha që të kthehen në front. Fiset të gjitha e pranuan thirrjen e Muhamedita.s dhe iu vërsulën pabesimtarëve e edhe pse e humbën betejën e parë e fituanluftën. Këtë ngjarje e përshkruan edhe Kur‟ani në Suretu Tevbe në ajetin 25-27 sivijon: “Vërtetë Allahu ju ka ndihmu në shumë vende dhe në shumë raste e poashtu iu ka ndihmu në vendin Hunejn. (Në atë vend) ju u krenuat me shumën emadhe të juaj, mirëpo numri i madh nuk iu bëri aspak dobi juve pse (nga frigaduke ikur) ju ngushtua aq shumë toka edhe pse është e gjërë, e ju pastaj ia kthyetshpinën frontit dhe ikët. Pastaj Allahu zbriti qetësi të i Dërguari i tij dhe tëbesimtarët (po ashtu) zbriti ushtri (të melaqeve) të cilën ju nuk e keni parë dhe idënoi pabesimtarët. Kështu Zoti i ka ndëshku pabesimtarët, pastaj Zoti ia pranonpendimin kujt të donë Ai. Allahu është falës, i Mëshirshëm (për besimtarëtgjithmonë)”. Pyetje: 1. Kur e çliroi Muhamedi a.s. Mekën, çka ndodhi me fiset arabe? 2. Fisi Havazin, për çka u pregadit? 3. A ishte numri i muslimanëve i vogël në këtë kohë? 4. Çka harruan muslimanët? 5. Çka ndodhi me muslimanët në vendin Hunejn? 6. Çka kuptuan muslimanët në betejën e Hunejnit? 7. Si veproi Muhamedi a.s. kur pa se muslimanët po largoheshin nga fronti? 8. Si e përshkruan Zoti i Madhëruar në Kur’an ngjarjen e Hunejnit?228
  • 228. MELAQET E ZOTIT 2 HAXHI DHE LIGJERATA LAMTUMIRËSE Muhamedi a.s. prej jetimit arriti të bëhej prijës i të gjitha fiseve arabe. Prejtë vetmuarit arriti të bëhej më i dashuri i të gjithë njerëzve. Prej të varfërit arrititë bëhej kujdestar i të gjithëve. Me dëshirën e Allahut arriti ta sheh triumfin epunës së tij. Në vitin e dhjetë të hixhretit qëndroi në kodrën Arafat, ndërsa rrethtij ishin grumbulluar njëqindmijë muslimanë për të kryer së bashku haxhillëkun.Në haxhillëkun e fundit Muhamedi a.s. mbajti një fjalim ku tha: “O njerëz. Kjo shtëpi është e shenjtë, Ky vendë është i shenjtë, edhe gjakuështë i shenjtë. Kujdesuni mos lejoni gjakderdhje se gjakderdhja është e ndaluar. O njerëz. unë jamë pejgamberi i fundit i Zotit, pas meje kurrë nuk do tëketë pejgamberë, prandaj: falni namazin, agjinoni muajin e ramazanit, jepni zekatin dhe kryenihaxhillëkun, ndëgjoni dhe respektoni prijësat tuaj – ju garantoj xhenetin. Pasi e përfundoi ligjeratën zbriti ajeti Kur‟anorë: “Sot ju plotësova fenë tuaj, ju plotësova juve të gjitha të mirat, Jam ikënaqur që fe për juve vendosa Islamin”.PYETJE: 1. Sa muslimanë ishin tubuar rreth Muhamedit a.s në Arafat? 2. Trego ligjeratën e Muhamedit a.s. në Haxhin Lamtumirës? 3. Cili ajet i zbriti Muhamedit a.s? 229
  • 229. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL POROSIA E FUNDIT DHE VDEKJA Muhamedi a.s. i mbushi 63 vite. E kuptoi se jeta e tij kishte ardhur nëpërfundim prandaj muslimanëve u tha se po ua lë vetëm një porosi: “Mbajuni Kur’anit dhe hadithit, gjithmonë do të jeni ngadhnjimtarë dhekurrë nuk do të humbni”. Pas kësaj porosie Muhamedi a.s. ndërroi jetë dhe shpirti i tij u ngrit nëqiell te Zoti i Madhëruar. Kur u përhap lajmi se Muhamedi a.s. ka vdekë Omerime tërbim doli në qytet dhe tha: Kush thotë se Muhamedi a.s. ka vdekë do tëkonfrontohet me mua, se Muhamedi a.s. do të kthehet në jetë prapë. Vërtetë ishinmomente të vështira për të gjithë muslimanët, për në momentet më të vështira uparaqit Ebu Bekri i cili tha: O ju njerëz kush ka besu Muhamedin, ai ka vdekë, por kush beson nëAllahun Ai është i gjallë dhe i përgjithmonshëm dhe nuk vdes kurrë. Pastaj lexoi ajetin e Kur‟anit ku Zoti i Madhëruar thotë: “Muhamedi është vetëm pejgamber. Edhe para tij ka pasur pejgamber.Sikur të vdiste ai apo të vritej, a do të ktheheshit prap gjurmëve të juaja. Kushkthehet gjurmëve të veta nuk i bënë asgjë dëm Allahut, e Allahu i shpërblenmirënjohësit”.PYETJE: 1. Sa vite ka jetuar Muhamedi a.s.? 2. Cila është porosia e fundit e Muhamedit a.s? 3. Trego fjalimin e Ebu Bekrit kur e kuptoi se Muhamedi a.s. ka ndërru jetë?230
  • 230. MELAQET E ZOTIT 2 EDUKATA E MUHAMEDIT A.S. Thotë Zoti i Madhëruar: LEKAD KANE LEKUM FII RESUULILAAHI USVETUN HASENEH. ”Ju në (Muhamedin a.s ) të dërguarin e Juaj keni shembullin më të mirë”. Edukata e Muhamedit a.s ka qenë Kur’an.Kur është pyetur. Ajshja r.a. çfarë sjellje ka pasë Muhamedi a.s. në shtëpi ështëpërgjigjur: Ka qenë njeriu më i buti, më fisniku, më burrërori, gjithmonë ishte idisponuar dhe buzëqeshte, Muhamedi a.s. kurrë nuk ka mallkuar, Muhamedi a.s. gjithmonë ka qenë bëmirës, ndërsa në ramazan kur i vintexhibrili shkëlqente me punët e mira të tij, këndonte Kur’anin dhe drita e tijshëndrinte prej fytyrës së tij, Muhamedi a.s. kurrë nuk ka ofenduar, kurr nuk ka cenuar tjerët dhe kurrënuk ka shajtur, Muhamedi a.s. kur fliste, fliste qartë dhe me kujdesë dhe ishte ikuptuar për ndëgjuesin, Muhamedi a.s. kishte zërin e bukur dhe këndonte Kur’an për mrekulli, Muhamedi a.s. ka qenë shumë i durueshëm, Rrugës Muhamedi a.s. nuk shpejtonte shumë por edhe nuk ngadalsohej,Kur ecte Muhamedi a.s. dielli shëndriste prej fytyrës së tij, Muhamedi a.s. nuk hante bukë mbështetur për diçka, Kur ishte i uritur Muhamedi a.s. e përkujtonte Zotin, ndërsa kur ushqeheje falënderonte Zotin, Nuk ngopej shumë Muhamedi a.s. dhe thonte: Një pjesë e barkut përushqim, një pjesë për ujë, ndërsa pjesa e tretë për frymëmarrje të lehtë dhe tëqetë,Muhamedi a.s. ushqehej me dorën e djathtë, pinte me dorën e djathtë dhe kurpinte ujë pinte me tri herë dhe me ndërprerje, Muhamedi a.s. e pëlqente të djathtën në të gjitha veprimet, si në pastrimenë veshmbathje,Muhamedi a.s. pëlqente ëmbëlsirën, qumshtin, hurmet dhe mjaltin, Muhamedi a.s. ka qenë modest, vizitonte të sëmurët, ulej dhe bisedonte metë varfërit, i ndihmonte nevojtarit, e gëzonte të piklluarin, Muhamedi a.s.mahitej, mirëpo mahija e tij gjithmonë ka qenë realitet, pa rrena dhe paofendime. 231
  • 231. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LETËR NJOFTIM EMRI Muhamed Bin Abdullah EMRI I BABËS Abdullah Bin Abdul Mutalib EMRI I GJYSHIT Abdul Mutalib Abdul Menafe MBIEMRI EMINË, Besnik i drejtë EMRI I NANËS Emine Bint Vehebi EMRI I NANËS NGA QUMSHTI Halimete Seadije DATA E LINDJES 20.04.571sipas Isa. a.s.-12 Rebiul Evel VENDI I LINDJES Mekë FEJA (RELIGJIONI) I pari musliman PROFESIONI Pejgamber dhe i dërguar i Zotit VENDI I PUNËS Mekë dhe në periferi të saj VEND BANIMI Lagja Beni Hashim, Meka dhe pastaj mërgimi ne Medine NACIONALITETI Arab me gjuhë të kulluar arabe GRUPI I GJAKUT N.V.R prej Allahut DATA E DHËNIES 611 sipas Isa a.s. NUMRI I REGJISTRIT 25. Vula e pejgamberëve (numri i pejgamberëve 24)232
  • 232. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani FIKHU I NAMAZIT 8 Planprogrami i muslimanit të vogël 233
  • 233. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL234
  • 234. MELAQET E ZOTIT 2 TERMINOLOGJITË E FIKHUTTerminologjitë e fikhut të cilat do t`i shpjegojmë janë: 1. FARZI 2. VAXHIBI 3. SUNETI 4. HARAMI 5. MEKRUH TAHRIMEN 6. MEKRUH TENZIHEN 7. MUBAHIVërejtje: Këto janë ligjet obligative për çdo njeri të moshës madhore dhe i cili i ka përmbushur kushtet për me qenë person fizik i ngarkuar me të drejta dhe detyra ndaj Krijuesit . 235
  • 235. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FARZFarz do të thotë urdhër i prerë dhe i drejtpërdrejtë.Definicioni : Farz është çka kërkohet prej neve për ta kryer patjetër njëvepër me argument të qartë. Farzin duhet t`a besojmë, ta vërtetojmë dhe t`a veprojmë me bindje tëplotë. Mosbesimi i Farzit të shpie në pabesim, ndërsa refuzimi i Farzit në gabimtë madh, i cili nuk falet (Fisk).Farzi ndahet në dy lloje : 1. Farzi Ajn (Farzi i individit) 2. Farzi Kifaje (Farzi shoqërorë) - Farzi ajnë (farzi personal) është çdo farz që kërkohet prej secilit indvidpër ta kryer patjetër. Shembull kemi Namazin, Agjerimin etj.Këto janë farze të cilat kërkohen prej secilit për t‟i kryer veç e veç . - Farzi Kifaje (farzi shoqërorë) është çdo farz i cili kërkohet prej shoqërisëpër ta kryer patjetër. Nëse disa prej shoqërisë e kryejnë këtë farz, të tjerëtlirohen prej asaj vepre, nëse asnjëri nuk e kryenë, që të gjithë bëhen mëkatarë. - Shembull kemi namazin e xhenazës, nëse disa ia falin namazin exhenazës të tjerët lirohen prej atij farzi apo prej namazit të xhenazës .Pyetje : 1. Trego definicionin e farzit? 2. Çka bëhet nëse nuk e besojmë farzin? 3. Si ndahet farzi? 4. Çka quajmë farz ajn? 5. Çka quajmë farz kifaje?236
  • 236. MELAQET E ZOTIT 2 VAXHIBVaxhib do të thotë me vendosë.Definicioni:Vaxhib është çka kërkohet prej neve për ta kryer patjetër një vepër meargument jo të drejtpërdrejt dhe jo të qartë. - Vaxhibin duhet t`a veprojmë dhe t`a besojmë. - Nëse nuk besohet vaxhibi, bëhet mëkat i madh. - Nëse nuk veprohet dhe refuzohet prap bëhet mëkat.Shembull të Vaxhibit:Prerja e kurbanit, falja e namazit të vitrit, sadakatul-fitri, falja e namazit tëbajrameve …etj.Pyetje: 1. Çka do të thotë Vaxhib? 2. Trego definicionin e Vaxhibit? 3. Çka bëhet nëse nuk e besojmë dhe nuk e veprojmë Vaxhibin? 4. Trego shembuj të Vaxhibit? 237
  • 237. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SUNETSunet do të thotë rrugë, drejtim, traditë.Ndërsa në sheriat me “sunet” kuptojmë:Çka kërkohet prej neve për ta kryer një vepër, por jo në mënyrë tëdomosdoshme, sikurse te farzi, dhe jo patjetër . Pra, ai i cili e kryen sunetin meriton lavdërim dhe shpërblim, ndërsamoskryerja e sunetit meriton qortim dhe vërejtje.Definicioni:Sunet është çdo vepër çka është vërtetuar prej Muhamedit a.s, pa marrurparasysh ajo vepër a është vërtetuar prej fjalëve të Muhamedit a.s. apo prejveprave të tij apo prej ndonjë forme tjetër.Sunetet ndahen në dy lloje: 1. Sunete të sigurta dhe të regullta (sunete muekede). 2. Sunete jo të rregullta (gajri muekede). - Sunete muekede janë sunetet të cilat rregullishtë i ka vepruar Muhamedia.s. - Sunetet gajri muekede janë sunetet të cilat nuk i ka vepruar rregullishtMuhamedi a.s.Pyetjet: 1. Çka do të thotë Sunet? 2. Çka quajmë në sheriatin Islam Sunet? 3. Trego definicionin e Sunetit? 4. Çka meriton ai i cili e kryen Sunetin? 5. Çka meriton ai i cili nuk e kryen Sunetin? 6. Si ndahet Suneti? 7. Çka janë Sunetet muekede? 8. Çka janë Sunetet gajri muekede?238
  • 238. MELAQET E ZOTIT 2 MUSTEHABMustehab do të thotë çështje e pëlqyer, e mirë dhe e dashurë .Definicioni:Mustehab është çdo vepër e cila kërkohet prej neve për ta kryer, por jo nëmënyrë të domosdoshme, as në mënyrë të drejtpërdrejt, por vetëm ështëtreguar se është mirë me e kryer Ndryshe “Mustehab” është vepër vullnetare (nafile), edukative (edeb), evlefshme (nedeb). Ai i cili e kryen “mustehabin” meriton shpërblim prej Zotit, ndërsa ai icili nuk e kryen “mustehabin” nuk meriton as qortim, as ndëshkim, as denim, eas vërejtje.Pyetje: 1. Çka do të thotë Mustehab? 2. Trego definicionin e Mustehabit? 3. Çka meriton ai i cili e kryen Mustehabin? 4. Çka meriton ai i cili nuk e kryen Mustehabin? 239
  • 239. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL HARAMHaram do të thotë ndalesë.Definicioni:“Harami është çka ndalohet rreptësisht me argument të qartë dhe tëdrejtpërdrejtë”. - Prej haramit duhet të largohemi gjithsesi, duhet t‟a besojmë se ajo çështje është haram . - Nëse largohemi prej haramit meritojmë lavdata dhe shpërblim, nëse e veprojmë dënohemi me ndëshkim të rreptë dhe vuajtje të rendë.Shembull të haramit kemi: Kemi alkoolin, mishin e derrit, prostitucionin, vjedhja,vrasja pa ligj dhe pa të drejtë etj.Pyetje: 1. Çka do të thotëHaram? 2. Trego definicionin e Haramit? 3. Çka fitojmë nëse largohemi prej haramit? 4. Çka meritojmë nëse e veprojmë haramin? 5. Trego shembuj të haramit?240
  • 240. MELAQET E ZOTIT 2 MEKRUHMekruh do të thotë çështja jo e mirë, e urrejtur, e pa pëlqyer dhe jo e dashurë.Definicioni:Mekruh është çdo ndalesë që është kërku prej neve jo në menyrë tëdrejtepërdrejtë, as në menyrë të domosdoshme dhe jo në formë të prerë. Pra me vepru Mekruhin nuk meriton dënimin, ndërsa me u largu prejmekruhit meriton shpërblim .Mekruhi ndahet në dy lloje: 1. Mekruh tahrimen (Mekruhi i afërt me haramin ) 2. Mekruhi tenzihen (Mekruhi i largët prej haramit) - Mekruhi tahrimen është çdo ndales që është kërkuar prej neve jo me argument të qartë, por të dyshimtë. - Mekruhi tenzihen është çka është kërku prej neve për t‟u larguar, jo në formë të prerë.Pyetje: 1. Çka do të thotë Mekruh? 2. Trego definicionin e mekruhit? 3. Çka meriton me u largu prej mekruhit? 4. Si ndahet mekruhi? 5. Çka quajmë mekruhi tahrimen? 6. Çka quajmë mkruhi tenzihen? 241
  • 241. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MUBAHMubah do të thotë e lejuar apo çështje jo e ndaluar .Definicioni:Çdo çështje për të cilën njeriu është i lirë me zgjedhë, me kryer ose mos mekryer atë veprim. Nga definicioni kuptojmë se veprimi i mubahit ose mosveprimi, nuk sjellas shpërblim as ndëshkim. - Shembuj të mubahit kemi: Të gjitha nevojat dhe çështjet tona ditore .Pyetje: 1. Çka do të thotë Mubah? 2. Trego definicinin e Mubahit? 3. Trego shembuj nga Mubahi?242
  • 242. MELAQET E ZOTIT 2 PASTËRTIAPastërtia është pjesë e Imanit. Kur të flasim për pastërtinë duhet të kemi parasysh pastërtinë shpirtëroredhe trupore, se imani është besim dhe veprim. Pse vendi i imanit është zemra,patjetër zemra duhet të jetë e pastërt, pastaj shpërndahet drita e imanit nëpërpjesë të trupit, ndërsa vepra është e mvarur prej pjesëve të trupit, kështuqë pjesëte pastërta të trupit e kryen veprën e pastërt .Në fikh pastërti nënkuptojmë largimin e ndytësirës dhe fëlliqësirës. . Ndytësira dhe fëlliqësira natyrisht largohet me ujë, por mund të largohetedhe me mjete të tjera . UJI Çdo ujë që zbret prej qiellit, pamarrë parasysh a është i ëmbël apo injelmët, derisa mos t`a ndrushojë ngjyrën dhe erën është i pastërt.Allahu i Madhëruar në Kur`an thotë:“Prej qiellit ju kemi zbritur ujin e pastërt (dhe që pastron)”.Ujërat e pastërta që pastrojnë janë: 1. Uji i shiut, 2. Uji i detit, 3. Uji i lumenjëve, 4. Uji i bunarit, 5. Uji i kroit, 6. Uji i borës dhe 7. Uji i akullit .Pyetje: 1. Çka quajmë pastërti në fikh? 2. Çka quajmë ujë të pastërt? 243
  • 243. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LLOJET E UJËRAVE 1. Uji i pastërt plotësisht: quhet uji i cili nuk është mekruh për t‟u përdorur dhe nuk është përzier asgjë me të, nuk e ka dnryshuar ngjyrën, as erën e as shijen. 2. Uji pjesërisht i pastërt: quhet uji i cili është mekruh me përdorë. - I këtij lloji është uji në të cilën ka pi ujë macja e shtëpisë dhe ka qenë sasi e vogël. 3. Uji i përdorur (edhe pse është i pastërt) quhet: uji me të cilën kemi marrë njëherë abdest, do të thotë: duke marrë abdest posa të ndahet uji nga pjesa e trupit është i pastërt, por i përdorur dhe nuk lejohet me marrë abdest me atë ujë tjetri. 4. Uji i papastërtë (i ndytur ): quhet uji në të cilën ka ra ndytësirë, dhe ka qenë pak e i palëvizshëm . - Nëse uji është i rrjedhshëm shumë dhe qarkullon pandërprë, llogaritet i papastërtë vetëm atëher kur bie ndytësirë dhe ia ndryshon erën, shijën dhe ngjyrën . 5. Uji i dyshimtë: quhet uji i cili dyshohet me u përdorë pse në të ka pi ujë kali, gomari e të ngjashme.Nga e gjithë çka thamë më lart, kuptojmë se:- nëse uji është me sasi të vogël, shiqojmë; nëse ka pi njeriu quhet ujë i pastërt,- e nëse ka pi qeni, derri apo egërsirat, quhet ujë i papastërt,- nëse ka pi macja, quhet mekruh (i papëlqyer) me u përdorë,- nëse ka pi gomari apo kali, quhet ujë i dyshimtë.Pyetje: 1. Cilat janë llojet e ujërave?244
  • 244. MELAQET E ZOTIT 2 ABDESTI Abdest quhet: pastrimi i posaqëm i disa pjesëve të trupit para se ta falimnamazin. Argument për abdestin se është farz, kemi fjalën e Allahut në Kur`an, kuthotë: “O besimtarë kur të ngriteni për me u falë (më së pari) pastroni fytyrat tuaja, (pastaj) duart e juaja deri në bërryla, lëmoni (jepni mes`h) kokat e juaja dhe (në fund pastroni) këmbët e juaja deri në nyje”. (SURETUL-MAIDE, 6) Argument tjetër për abdestin, kemi thënjen e Muhamedit a.s., ku thotë : “Allahu nuk e pranon namazin e juaj nëse kryeni nevojë e nuk merrni abdest ”.Pyetje: 1. Çka quajmë abdest? 2. Cili është argumenti Kur`anor për abdestin? 3. Cili është argumenti i Hadithit për abdestin? 245
  • 245. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FARZET E ABDESTIT Farzet e abdestit janë katër: 1. Larja e fytyrës - Farz me la fytyrën është prej ku kanë dalë flokët e deri në mjekërr dhe prej veshi deri në vesh. 2. Larja e duarve me gjithë bërryla : - Nëse një pjesë e bërrylave jet pa u pastruar, abdesti nuk pranohet. 3. Lëmimi i kokës (me i dhënë mes`h kokës ) - Farz është me e lëmu kokën një të katërtën e kokës apo sa përfshinë shuplaka e dorës. 3. Larja e këmbëve deri në nyje . - Nëse këmbët janë të krisura apo të qara, mirëpo larja nuk shkakton dhembje, atëherë patjetër uji duhet ta përfshijë edhe pjesën e mbrendshme, do të thotë, në mes të krisjes apo qarjes . - Nëse këmbët janë të krisura apo të qara, mirëpo shkakton dhembje atëherë nuk lahen mirëpo nëse e kërkon nevoja atëherë i jepet mes`h këmbëve, mirëpo nëse edhe mes`hi pengon apo shkakton dhembje atëherë pranohet abdesti. Pyetje: 1.Cilat jan farzet e abdestit?246
  • 246. MELAQET E ZOTIT 2 SUNETET E ABDESTITSunetet e abdestit janë: 1. Me fillu abdestin me “Bismilah “. - Nëse thuhet “ bismilah “ në mes të absdestit nuk arrihet vlera e sunetit. - Me thenë në fillim të abdestit “Elhamdulilah” ose “Eshhedu en La iLahe il-allah” arrihet vlera e sunetit. 2. Me i la duart. 3. Me e përdorë misfakun (brushën e dhëmbëve), nëse jo me e pastru gojën me gishta. 4. Me e pastru gojën. 5. Me e pastru brendinë e hundës. 6. Me e fërku mirë mjekrrën gjatë larjes së fytyrës. 7. Me i dhënë mes`h tërë kokës. Ndërsa 1- 4 të kokës me i dhënë është farz. 8. Fërkimi i duarve gjatë larjes së tyre dhe fërkimin e gishatave të këmbëve. 9. Me i pastru pjesët nga tri herë. 10.Me i dhënë mes`h veshëve. 11.Me i dhënë mes`h qafës. 12.Nijeti. 13.Renditja. 14.Radhitja. 15.Me fillu nga e djathta. 16.Me i dhënë mes`h pjesës së përpame të kokës. 17.Gojën dhe hundën me e shpërla mirë, për ate që nuk është agjerueshëm.Pyetje: 1. Cilat janë sunetet e abdestit? 247
  • 247. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MENDUBET E ABDESTIT [Çka është edukative gjatë abdestit?]Gjatë abdestit edukative janë: 1. Të ulesh në vend të ngritur 2. Të kthehesh në drejtim të kiblës 3. Mos me kërku prej tjetrit me qitë ujë 4. Mos me folë me tjerët 5. Që në të njejtën kohë me qenë; edhe nijeti i zemrës edhe i gjuhës 6. Lutjet 7. Me përmend emrin e Allahut para larjes së çdo pjese të abdestit 8. Me i pastru mirë veshët 9. Me lëvizë unazën 10.Shpërlarjen e gojës me bë me dorë të djathtë 11.Në mbrendi të hundës me shti ujë me dorën e djathtë dhe me largu - me dorën e majtë. 12.Me pi ujë pas përfundimit të abdestit 13.Me shqiptu shehadetin pas përfundimit të abdestit 14.Pas përfundimit të abdestit me thenë: “O Allahu im!, më bën prej atyre që pendohen dhe që gjithmonë janë të pastërt”.Pyetje: 1. Cilat janë mendubet e abdestit ?248
  • 248. MELAQET E ZOTIT 2 MEKRUHET E ABDESTITMekruhet e abdestit janë: 1. Me përplasë ujin për fytyre 2. Me shpërla gojen me dorën e majtë, ose - me e largu ujin nga hunda me dorën e djathtë . 3. Me lënë ndonjë sunet prej suneteve të abdestit, të cilat i kemi përmendur më parë. (Me lënë ndonjë sunet me harresë apo pa qëllim nuk është mekruh ) 4. Me i dhënë mes`h kokës tri herë. 5. Me i pastru pjesët e abdestit më shumë se tri herë 6. Me shpenzu ujë shumë gjatë marrjes së abdestit – nëse uji është pronë e atijë që merr abdest, është mekruh, por nëse është pronë e shoqërisë, si uji në xhami, uji në vende publike është haram 7. Me u stërpikë 8. Me marr abdest në vendin e ndytur 9. Me bisedu me të tjerët - nëse kthehet përshëndetja e selamit nuk është mekruh, po ashtu me përshëndet të teshurin e dikujt 10.Me kërku prej tjetrit me qitën ujë për të marrur abdest, kur nuk ka nevojë - Ndërsa për të sëmurin dhe plakun nuk është mekruh për ta, me marrë abdest e tjetri m`i ndihmuar me qitë ujë gjatë marrjes së abdestit.Pyetje: 1. Cilat jan mekruhet e abdestit? 249
  • 249. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ÇKA E PRISHË ABDESTINAbdestin e prishë çdo gjë çka delë prej trupit apo prej organeve. 1. Çka del prej organeve janë: urina, nevoja e madhe apo era e rëndë 2. Çka del prej trupit janë: gjaku, të vjellurit dhe nëse pështynë gjakë; - Nëse gjaku dhe pështyma janë të një sasie abdesti prishet - Nëse gjaku është më shumë se sasia e pështymës prishet abdesti - Nëse gjaku është më pak se sasia e pështymës nuk prishet abdesti 3. Gjumi - gjumi jashta namazit e prishë abdestin - gjumi në qendrim në këmbë gjatë namazit, në ruku ose në sexhde e prish abdestin - gjumi i lehtë apo të koturit për personin i cili dëgjon apo është në gjendje për të dëgjuar, nuk e prishë abdestin 4. Humbja e vetëdijës pa marrë parasyshë prej të fiktit, çmendurisë, apo humbje e vetëdijës me ilaqe ose me injekcion 5. Të qeshurit me zë në namaz - Buzëqeshja në namaz nuk e prishë abdestin - Të qeshurit pas etehijatit të uljes së fundit dhe para selamit namazi pranohet, ndërsa abdesti prishet - Të qeshurit para etehijatit të uljes së fundit dhe para selamit prishet edhe namazi edhe abdesti - me qeshë falësi e me ndi ai e jo tjetri përeth, atëherë namazi prishet e jo abdesti - nëse fëmija (para bylygut) qeshë me zë në namaz, namazi i prishet ndërsa abdesti jo - me marrë abdest, për të bërë sexhde të këndimit të Kur`anit (sexhdetu- tilaveti) dhe duke e bërë atë sexhde qesh me zë, sexhdja përsëritet ndërsa abdesti nuk prishet. 6. Dyshimi në abdest - nuk mundet me ndodhë që dyshimi me qenë proporcional, do të thotë 50% me qenë i dyshimtë se ke abdest , e 50 % me qenë i dyshimtë se nuk ke abdest - nëse anon dyshimi më shumë në ate se e ke prishur abdestin, atëher abdesti është i pavlefshëm - nëse je i sigurtë më shumë në atë se nuk e ke prishur abdestin, atëher abdesti është i vlefshëm . Se rregull e fikhut është: “E sigurta nuk çfuqizohet për shkak të dyshimit”.Pyetje: 1. Çka e prish abdestin250
  • 250. MELAQET E ZOTIT 2 LLOJET E ABDESTIT Abdesti është farz për me fal namaz.Mirëpo ka raste kur abdesti nuk është farz, por është mustehab.Abdesti është mustehab në këto raste: 1. Abdesti me përkujtu Allahun 2. Abdesti para se me ra me fletë 3. Abdesti për të papastërtin (xhunubin) - me këtë llojë abdesti nuk lejohet me u falë, por vetëm me ndejtë derisa të mirret gusuli. 4. Abdesti për çdo namaz do të thotë edhe me pas abdestin e namazit të kaluar me marrë abdest për namazin që vijon 5. Abdesti për personin i cili e ka bartë xhenazen 6. Abdesti pas hidhërimit të fortëPyetje: 1. Cilat janë llojet e abdestit? ÇKA NUK LEJOHET PER PERSONIN PA ABDESTPa abdest nuk lejohen këto çështje: 1. Pa abdest nuk lejohet me falë çfarëdo namazi farz apo nefile, sexhde falënderimi apo sexhde të këndimit të kur`anit 2. Pa abdest nuk lejohet tavafi rreth Qabes 3. Pa abdest nuk lejohet me prek Mus`hafinPyetje: 1. Çka nuk lejohet për personin pa abdest? 251
  • 251. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL GUSULI Gusuli është pastrimi i tërësishëm i trupit nga nevoja e madhe(papastërtia), për t`iu lejuar muslimanit me falë namazin dhe me i krydetyrat tjera të adhurimit në islam. - Allahu ka obliguar pastrimin fizik dhe shpirtëror që të jetë muslimani më efikas, më aktiv dhe më produktiv. - Pastrimin shpirtëror e ka obliguar për t‟u qetësuar, fisnikëruar dhe me e ndriquar shpirtin. - Nga definicioni kuptojmë se gusuli është pastrim i tërësishëm i trupit, ndërsa më parë kemi thënë se abdesti është pastrim i disa pjesëve të veçanta të trupit , pra gusuli e zëvendëson abdestin, ndërsa abdesti nuk e zëvendëson gusulin - Argument pë gusulin, kemi ajetin kuranor ku Allahu i Madhëruar thotë: “Nëse jeni (xhunub) të papastërtë pastrohuni”.Pyetje: 1. Çka është gusuli? 2. A e zëvendëson gusuli abdestin dhe anasjelltas? 3. Cili është argumenti kur`anor për gusulin?252
  • 252. MELAQET E ZOTIT 2 KUR OBLIGOHET GUSULIGusuli bëhet obligim në këto raste: 1. Ejakulimi, apo dalja e spermës prej organit seksual në mënyrë të rregullt (duke bërë marrëdhënie), apo për shkak të ëndërrimit - Nëse del sperma për shkak të ndonjë sëmundje apo për shkak të ndonjë rëndësie apo përshkak të ndonjë fatkeqësie, nuk është obligim gusuli, por mirret vetëm abdest. 2. Bashkimi i dy organeve seksuale (pa marr parasysh a ndodhë ejakulimi apo jo) 3. Ndërprerja e menstruacionit (hajdit) dhe kalimi i afatit prej 40 ditësh pas lindjes (nifasës) 4. Pabesimtari kur t`a pranojë islamin. 5. Besimtari pas vdekjes. - pas vdekjes së besimtarit shoqëria e ka për obligim me e pastru. - shehidi nuk pastrohet pse gjaku i tijë ka me qenë deshmi në ditën e kijametitPyetje: 1. Kur obligohet gusuli? 253
  • 253. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FARZET E GUSULITFarzet e gusulit janë: 1. Gojën dhe brendësinë e gojës së bashku me fytin me e pastru mirë. 2. Hundën, brendësin e hundës deri në ashtë me pastru mirë 3. Tërë trupin me e pastru plotësisht.Pyetje: 1. Cilat janë farzet e gusulit?254
  • 254. MELAQET E ZOTIT 2 SUNETET E GUSULITSunetet e gusulit janë: 1. Nijeti 2. Para se të pastrohemi me përmendur emrin e Allahut (Bismilahirr- rrahmani-rrahimë) 3. Larja e duarve 4. Larja e pjesës së turpshme para se me pastru tërë trupin 5. Me marrë abdest para se me pastru trupin - kur të mirret abdesti, larja e këmbëve vonohet pas marrjes apo përfundimit të gusulit, nëse qëndrojmë në vendin ku mblidhet uji i pastrimit 6. Me filllu me pastru kokën pastaj pjesën e djathtë, e pastaj të majtë, e kështu me radhë me vazhdu me pastru tërë trupin 7. Me pastru trupin tri herë - pastrimi i parë është farz, ndërsa pastrimi i dytë dhe i tretë është sunet.Pyetje: 1. Cilat janë sunetet e gusulit? MENDUBET E GUSULIT Mendubet e gusulit në përgjithësi janë mendubet të cilat janë përmendurte mendubet e abdestit, përpos lutjeve dhe kthimi në drejtim të kibles. - Nuk është mendub me bë lutje gjatë gusulit, pse personi është lakuriq, e lakuriq nuk lejohet me bë lutje - Nuk është mendub me u kthy kah kibla në gusël, ndërsa gjatë abdestit është mendub, për shkak se personi gjatë abdestit është i veshur dhe i mbuluar, ndërsa gjatë gusulit personi është lakuriq, ndërsa me u kthy kah kibla lakuriq gjatë pastrimit është mekruh.Pyetje: 1. Cilat janë mendubet e gusulit? 255
  • 255. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL LLOJET E GUSULITJanë tri lloje të gusulit: 1. Gusuli farz 2. Gusuli sunet 3. Gusuli mendubPyetje: 1. Cilat janë llojet e gusulit? GUSULI FARZGusuli bëhet farz në rastet: 1. Ejakulimi 2. Bashkimi i dy organave seksuale edhe pse nuk ndodhë ejakulimi 3. Ndërprerja e mestruacionit (Hajdit) dhe kalimi i afatit prej 40 ditësh pas lindjes (nifasës) 4. Pabesimtari kur t`a pranojë islamin 5. Pastrimi apo gusuli i besimtarit pas vdekjesPyetje: 1. Kur është gusuli farz?256
  • 256. MELAQET E ZOTIT 2 GUSULI SUNET Gusuli sunet është në katër raste: 1. Gusuli i namazit të xhumasë - Nuk është sunet gusuli i ditës së xhumasë, por sunet është gusuli në ditën e xhuma, për namazin e xhumasë, do të thotë, nëse personi merr gusul para xhumasë pastaj kryen nevojë apo flenë dhe merr abdest për me falë namazin e xhumase nuk e ka arritur vlerën e sunetit. 2. Gusuli i namazit të bajrameve - nuk është sunet gusuli në ditën e bajrameve, por gusuli për faljen e namazit të bajramit 3. Gusuli i Ihramit - gusuli i ihramit pa marrë parasysh për umre apo për haxh është sunet 4- Gusuli për të qëndruar në Arafatë.Pyetje: 1. Kur është gusuli sunet? KUR ËSHTË GUSULI MENDUBGusuli mendub është në këto raste: 1. Gusuli i personit të cilit i ka ra të fikët apo i ka humbur vetëdija pastaj normalizohet, edhe nëse nuk ka shenja të spermës në trupin e tij. 2. Gusuli pas dhënies së gjakut 3. Gusuli i Natës së Beratit, Natës së Kadrit dhe natës së qëndrimit në Arafat 4. Gusuli i personit i cili e pastron kufomën 5. Gusuli për me hy në Meke 6. Gusuli për me qëndru në Muzdelife dhe në Mine 7. Gusuli i namazit të zënies së diellit, të hënës dhe i namazit të shiut 8. Gusuli me hy në Medine 9. Gusuli për personin i cili dëshiron të pendohet 10.Gusuli pas një udhëtimi 11.Gusuli pas trishtimit, frigës prej errësirës së madhe apo fortunës së madhe 12.Gusuli i Mustehades do të thotë pasi të ndërpritet vonimi i menstruacionit.Pyetje: 1. Kur është gusuli mendub? 257
  • 257. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL I PAPASTËRTI DHE ÇKA I LEJOHET ATIJ - Sa më herët që pastrohet muslimani më e vlefshme është për të. Mirëpo maksimumi (për gjendje të rregulltë) i kohës për të qenë i papastërt është mos me i kalu një kohë e namazit, do të thotë hapsira në mes të dy kohëve të namazit. - Në këtë hapsirë kohore i lejohet atij ushqimi, prerja e thonjëve, prerja e mustaqeve, rruarja, qethja … etj. - Duhet theksuar se shejtani e shfrytëzon kohën derisa muslimani është i papastërt për të futur vesvese në mendjen e tij se është i papastërt e për këtë edhe toka e mallkon çka nuk është e vërtet. - Një natë para betejës së bedrit muslimanët kanë fjetur dhe kanë pushuar, kur janë zgjuar në mëngjes një pjesë e tyre kanë vërejtur se janë bërë të papastërt. Shejtani (i mallkuar) për shkak të papastërtis së tyre ua shton vesvesen në lutjet e tyre, nuk do të pranohen te Allahu, dhe ata betejën do t`a humbin dhe do të jenë të nënçmuar. - Allahu atë ditë zbret shi dhe pastrohen, u qetësohen zemrat e tyre, i forcojnë idetë e tyre dhe përgaditen moralisht dhe fillojnë betejën me zemra të qeta, dhe korrin fitore në betejë.Pyetje: 1. Si merret gusuli?258
  • 258. MELAQET E ZOTIT 2 ÇKA NUK I LEJOHET TË PAPASTËRTITTë papastërtit (xhunubit) nuk i lejohen: 1. Namazi, pa marrë parasysh a është farz apo nafile 2. Tavafi 3. Qëndrimi në “Xhami“ ose hyrja në xhami, - Nëse personi është i papastërt (xhunub), ndërsa ujë ka vetëm në xhami, merr tejemum dhe hynë në xhami me marrë ujin për abdest. - Nëse personi është i papastërt (xhunub) dhe patjetër duhet të strehohet në xhami për t‟u mbrojtur nga egërsira, armiku, merr tejemum dhe hynë në xhami. - Nëse personi është i papastërt flen në xhami dhe zgjohet i papastërt, merr tejemum dhe del menjëherë nga xhamia ose vazhdon qëndrimin nëse është i detyruar. 4. Me mbajtë ose me prekë mus`hafin - lejohet me mbajtë mus`hafin nëse është në qantë ose me mbështjellës 5. Leximi i Kur`anit apo i ndonjë ajeti të Kur`anit - Bismilahi rrahmani rrahimë: është ajeti i Kur`anit, por lejohet nëse personi xhunub ka për qëllim fillimin e një pune, e jo këndimin si ajet kur`anor. - “Rabenagfir lij ve li valideje ve lil mu`minine jeume jekumul hisab”, është ajet kur`anor por lejohet për të papastërtin me e thënë nëse ka për qëllim lutje e jo këndimi si ajet kuranor - Me ia tërhjek vërejtjen pabesimtarit “Kul huvallahu ehad“ edhe pse është ajet kur`anor lejohet.Pyetje: 1. Çka nuk i lejohet të papastërtit? 259
  • 259. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL TEJEMUMI Tejemum quhet pastrimi simbolik me dhé të pastërt. Pastrimi simbolik nuk përfshinë tërë trupin por vetëm fytyrën dhe duartëme gjithë bërryla. Tejemumi e zëvendëson ndonjëherë gusulin, e ndonjëherë zëvendësonabdestin, në raste të caktuara dhe në momente të domosdoshme . Argument për tejemumin kemi ajetin kur`anor, ku Allahu i Madhëruarthotë: “Nëse jeni të sëmurë ose gjendeni në rrugë dhe keni kryer nevojë natyrore apo keni pasur marrëdhënie me gratë, e nuk gjeni ujë, atëher synoni (në domosdoshmëri) me përdorë dheun e pastërt (për pastrimin simbolik), ashtu që fërkoni (me shuplakat e duarve) fytyrën tuaj dhe duartë tuaja”. - Tejemum do të thotë synim në diçka për shkak të imponimit të situatës, enë rastin konkret ka të bëjë synimi me u pastru simbolikisht me dhé të pastër,për me zëvendësuar gusulin ose abdestin në rastin e mungesës së ujit apo nëpamundësinë e përdorimit të ujit. - Tejemumi është caktuar vetëm për me lehtësuar muslimanin në kryerjen eobligimeve të tij. Allahu i Madhëruar në Kur‟an thotë: “Allahu dëshiron të julehtësojë juve”. - Tejemumi është bërë obligim në vitin e gjashtë të hixhretit, dhe atë pasluftës së beni Mustalikut.Edhe në një Hadithë, Muhamedi a.s. thotë: “Toka më është bërë e pastërt dhe Xhami”.Pyetje: 1. Çka quajmë tejemum? 2. Çka zëvendëson tejemumi? 3. Trego argumentin Kuranor për tejemum?260
  • 260. MELAQET E ZOTIT 2 LLOJET E TEJEMUMITLlojet e tejemumit janë tri: 1. Tejemumi farz Tejemumi është farz kur gusuli apo abdesti mirret për t‟i falur namazet ose me i kry farzet tjera. 2. Tejemumi mendub Tejemumi mendub është kur personi dëshiron me falë namaze nafile dhe nuk posedon ujë, namazi nafile nuk është farz por mendub, për këtë arsye edhe tejemumi është mendub…., pse nëse nuk falet namazi nafile personi nuk denohet, por nëse falë shpërblehet . 3. Tejemumi vaxhib Tavafi është vaxhib jo farz, për këtë arsye edhe tejemumi për kryerjen e tavafit është vaxhib.Pyetje: 1. Trego llojet e tejemumit? 261
  • 261. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHKAQET E TEJEMUMIT Shkak për të marrë tejemum mundet me qenë vetëm mungesa e ujit apopamundësia e përdorimit të ujit.Pra shkaqet të cilat obligojnë me marrë tejemum janë: 1. Mungesa e ujit, 2. Sëmundja të cilën e lëndon përdorimi i ujit apo e pengon shërimin, 3. Uji shumë i ftohtë në kohë të ftohtë dhe nuk ekziston mundësia me u nxe, 4. Posedimi i ujit por ajo sasi e ujit është e domosdoshme për ushqim dhe pije, 5. Ekzistimi i ujit në afërsi por personi frigohet të shkojë me e marrë prej egërsirës ose armikut. Mund të jetë uji në bunarë por nuk ka mjet me nxjerrë prej thellësisë, në atë rast lejohet tejemumi. 6. Nëse personi frigohet se mund t‟i kalojë koha e namazit e ai nuk do të jetë në gjendje të gjejë ujë para asaj kohe, - janë tri lloje të namazeve për të cilat duhet pasur parasysh me marrë tejemum, apo jo për shkak të kalimit të kohës, janë si vijon: - lloji i parë i namazeve çka nuk ka nevojë me u frigu se ai kalon koha a jo, si p.sh. namazet nafile - nëse ka ujë nuk lejohet me marrë tejemum. - lloji i dytë i namazeve të cilat nëse u kalon koha, e kanë zëvendësimin apo munden me u falë më vonë si p.sh namazi i xhumasë e ka zëvendës drekën - nëse ka ujë nuk lejohet me marrë tejemum, pse nëse nuk e arrinë namazin e xhumasë me xhematë e falë vetëm namazin e drekës, apo të ikindisë, akshamit apo jacisë nëse nuk e falë me xhematë e falë vetëm. - Lloji i tretë i namazeve të cilat nuk kanë zëvendësim si p.sh. namazi i xhenazës dhe i bajrameve. Këto namaze nëse janë duke u falur me xhematë edhe pse ka ujë lejohet për me marrë tejemum dhe me arritë me e falë me xhematë pse pastaj nuk e kanë zëvendësimin si me rastin e namazit të xhumasë.Pyetje: 1. Cilat janë shkaqet e tejemumit?262
  • 262. MELAQET E ZOTIT 2 SHARTET E TEJEMUMIT Shartet e tejemumit janë: 1. Nijeti 2. Mungesa e ujit apo pamundësia e gjetjes së ujit dhe pamundësia e përdorimit të ujit. 3. Mos me pasë diçka apo ndonjë pengesë në vendin ku fërkohet me dhe të pastër si p.sh. yndyra, rrobat etj. 4. Me i dhënë mes-h pjesëve të tejemumit më së paku me tre gishta. 5. Kërkimi i ujit në rend të parë. 6. Përfshirja me mes-h e tërë pjesëve të tejemumit. 7. Mos me qenë me menstruacion (Hajd) dhe Nifasë. 8. Me qenë dheu i pastër. Pyetje: 1. Cilat janë pjesët paraprake (shartet) e tejemumit? 263
  • 263. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FARZET E TEJEMUMIT Farzet e tejemumit janë tri: 1. Nijeti Nijeti është farz për tri çështje, e ato janë: - me bë nijet pastrimin për gusul apo për abdest - me bë nijet për me falë namaz, - me bë nijet pr cilin lloj të adhurimitShembuj: - Nëse bëhet nijeti me marrë tejemum për me prek mus-hafin, pastaj pasi ta prek mus-hafin e vendosë në vendin e duhur, atëherë nuk lejohet me atë tejemum me u falë. - Nëse bëhet nijeti me marrë tejemum për me thirrë ezanin, atëherë me këtë tejemum nuk lejohet me u falë, pse në esencë ezani pranohet edhe pa abdest. - Nëse bëhet nijeti me marrë tejemum për me lexu Kuran nuk lejohet me u falë, por duhet me marrë tejemum për të dytën herë dhe me e ba nijet për namaz, pse leximi i Kuranit lejohet edhe pa pastërtinë e vogël (abdestin), e nuk lejohet pa pastërtinë e madhe (gusulin). 2. Me dhé të pastër me i dhënë mes-h fytyrës - duhet të përfshihet me mes-h tërë fytyra. 3. Me dhé të pastër me i dhënë mes-h duarëve deri në bërryla. Pyetje: 1. Cilat janë farzet e tejemumit?264
  • 264. MELAQET E ZOTIT 2 SUNNETET E TEJEMUMITSunnetet e tejemumit janë: 1. Me fillu me emrin e All-llahut. 2. Renditja e pjesëve të tejemumit, pra në rend të parë me i dhënë mes-h fytyrës, në rend të dytë duarëve etj. 3. Mos me qenë pause (kohë zgjatje) e madhe kohore në mes të mes-hit të fytyrës dhe duarëve me gjithë bërryla. 4. Mes-hi me i përfshi mirë brendinë e mjekrrës dhe të gishtave dhe lëvizja (ndërrimi i vendit ) të unazës. 5. Me fillu nga ana e djathtë. 6. Që dhënja e mes-hit të jetë me pjesën e mbrendëshme të shuplakës. 7. Me i vendosë duart në dhé të pastërt pastaj me i ngritur, e pastaj me i shkund pak dhe me i dhënë mes-h fytyrës duke e përfshi të tërën. 8. Me i vendosë duart në dhé të pastërt pastaj me i ngritur e pastaj me i shkund pak dhe me i dhënë mes-h duarëve deri në bërryla duke i përfshirë të tëra.Pyetje: 1. Cilat janë sunnetet e tejemumit? MEKRUHET E TEJEMUMITMekruhet e tejemumit janë: 1. Mekruh është me e përserit mes-hin 2. Me lënë një sunnet prej sunneteve të tejemumit.Pyetje: 1. Cilat janë mekruhet e tejemumit? ÇKA E PRISH TEJEMUMIN Çdo gjë çka e prishë abdestin e prishë edhe tejemumin. Por tejemumiprishet edhe kur të gjindet uji apo ekziston mundësia e përdorimit të ujit.Pyetje: 1. Çka e prishë tejemumin? 265
  • 265. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL HAJDI (MENSTRUACIONI)Hajd do të thotë rrjedhje – qarkullim. Hajd quhet rrjedhja, qarkullimi i gjakut nga organi seksual i femrësnë gjendje të shëndoshë pas bulugit dhe jo për shkak të lindjes.Kushtet e hajdit janë: 1. Që femra t‟i ketë të mbushura 9 vjetë e më shumë. 2. Nëse ndodhë qarkullimi i gjakut te femra pa i mbushur nëntë vjetë quhet istihada. 3. Që të i mos ketë kaluar femra vitet e menstruacionit, do të thotë që të mos i ketë femra më shumë se pesëdhjetë e pesë vite. Nëse mbi këtë moshë gjaku nuk është si i zi dhe i fortë do të thotë i kuq, nuk konsiderohet hajd por istihada. 4. Që gjaku ta ketë ngjyrën e forte të kuqe ose të verdhë ose të ngjajshëm me të verdhë. 5. Nëse gjaku rrjedh në kohën kur gruaja është shtatzënë , atëherë nuk konsiderohet hajd por istihad. 6. Që gjaku të rrjedh më pak se dhjetë ditë, që do të thotë nëse gjaku vazhdon të rrjedh më shumë se dhjetë ditë nuk quhet hajd por istihada. 7. Që qarkullimi (rrjedhja) e gjakut të jetë më së paku tri ditë dhe tri netë.Pyetje: 1. Çka quajmë hajd (menstruacion)? 2. Cilat janë kushtet e hajdit?266
  • 266. MELAQET E ZOTIT 2 NIFASA Nifas quajmë gjakun i cili rrjedh nga organi seksual i femrës përshkak të lindjes. 2. Afati më i shkurtë i nifasës mundet me qenë një kohë shumë e shkurtë. 3. Afati më i gjatë i nifasës është katërdhjetë ditë, nëse vazhdon të rrjedhë gjaku pas lindjes më shumë se katërdhjetë ditë quhet istihada.Pyetje: 1. Çka quajmë nifas (lehoni)? 2. Cili është afati më i shkurtë dhe më i gjatë i nifasës? ÇKA I NDALOHET FEMRËS NË KOHËN E HAJDIT (MENSTRUACIONIT) DHE NIFASËS (LEHONISË) Femrës në kohën e hajdit dhe nifasës i ndalohen të gjitha veprimet të cilati ndalohen të papastërtit si: namazi, tavafi, qëndrimi në xhami, mbajtja dheleximi i Kuranit por në këto raste i ndalohen edhe gjëra tjera, e ato janë: 1. Agjërimi dhe 2. Marrëdhëniet seksuale me burrin.Pyetje: 1. Çka i ndalohet femrës në kohën e hajdit dhe të nifasës?Vërejtje: - Nëse femrës e cila është duke agjëruar në mes të ditës apo para iftarit ivjen hajdi (menstruacioni), ajo atë ditë e prishë dhe e përserit agjërimin ndonjëditë tjetër. - Femra me hajd dhe nifas agjërimin e bënë kada ndërsa namazin nuk ebënë kada pse ajo është e liruar prej namazit, ndërsa nuk është e liruar prejagjërimit. 267
  • 267. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ISTIHADAIstihad quhet gjakderdhja e femrës nga organi seksual për shkak të ndonjësëmundje jo për shkak të hajdit ose nifasës. Femrës së cilës i vazhdon gjakderdhja pas hajdit ose nifasës, i lejohet çdogjë si p.sh. namazi, agjërimi, me bë tavaf, me prekë mus-hafin, me lexu Kuranetj. Përjashtim nga i pastërti është se femra me istihad merr abdest për çdonamaz, dhe atë pasi të fillojë koha e namazit.Pyetje: 1. Çka quajmë istihad? 2. Çka i lejohet dhe si vepron femra në kohën e istihadës?268
  • 268. NAMAZINamazi është dritë e zemrës së muslimanit, dritë e cila shkëlqen në fytyrën emuslimanit, dritë e cila e shëndritë tërë trupin e muslimanit. Muhammedi a.s. kathenë: "Pastërtia është pjesë e imanit, Falënderimi ndaj All-llahut (elhamdulilah) peshon në mizan, Subhanall-llahi dhe Elhamdulil-lahi peshojnë më shumë se qielli dhe toka , ndërsa namazi është dritë". (Muslimi) Nuk ka kurrfarë dyshimi se zemrat qetësohen duke e përkujtuar All-llahun, pra duke falë namazin. Duke e falë namazin zemrat ndriqohen me dritëne All-llahut, atëherë shejtani nuk mund të depertojë në zemrën e cila ndriqohetme dritën e All-llahut, ngase Zoti i Madhëruar në Kuran thotë: "Ata të cilët i qetësojnë zemrat e tyre duke e përkujtuar All-llahun, (me namaz) dhe duke e përkujtuar All-llahun zemrat qetësohen plotësisht". (Suretu Er-Rrad, 28) Zemrat të cilat ndriqohen me dritën e All-llahut të vërtetën e shohin tëvërtetë, ndërsa të pavërtetën të pavërtetë, dhe kështu ata largohen nga të këqijatdhe imoraliteti, për këtë arsye All-llahu i Madhëruar thotë: "Vërtetë namazi të ndalon nga veprat e këqija dhe imoraliteti" (Suretu Ankebut, 45)Pastaj Muhammedi a.s. në një rast i pyet shokët: "Sikur para derës së ndonjërit prej juve qarkullon një lum, dhe ai lahet pesë here në ditë. A thua a do t’i mbetet ndytësirë në trup. Shokët i përgjigjen: Kurrfarë ndytësire. Atëherë (thotë Muhammedi a.s.) Pesë kohët e namazit pastrojnë gabimet sikurse e pastron uji trupin prej ndytësirës". (Buhariu dhe Muslimi) Ai i cili falet Zoti e qetëson zemrën e tij, e ndriqon zemrën e tij, pastrohetprej gabimeve, sheh me dritën e All-llahut dhe i mbyll dyert e shejtanit, për këtëarsye All-llahu në Kuran thotë: "O shejtan ti robërit e mi (të cilët falin namaz e Më përkujtojnë) nuk mundesh me i marrë nën sundimin tënd (nuk mund të dëpërtosh në zemrat e tyre)”. (Suretu Isra, 65)
  • 269. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL PJESËT E NAMAZITPjesët kryesore të namazit janë dymbëdhjetë: - 6 pregatitëse të cilat quhen sharte dhe - 6 përbërëse të cilat quhen rukne.Pra Rukni është pjesë përbërëse e namazit , ndërsa sharti pjesë përgatitëse enamazit. Pjesët përgatitëse të namazit (Shartet) janë: 1. Abdesti 2. Trupin vendin dhe rrobat me i pastru 3. Trupin me e mbulu 4. Në drejtim të qabes me u kthy 5. Në kohë të caktuar me u falë dhe 6. Me bë nijet. Pjesët përbërëse të namazit (Ruknet) janë: 1. Tekbiri fillestar 2. Qendrimi në këmbë - Kijam 3. Këndimi i Kurani - Kiraet 4. Përkulja - Ruku 5. Përulja - Sexhde 6. Ulja në fund të namazit - Kuudul ehir.Pyetje: 1. Çka është sharti? 2. Çka është rukni? 3. Cilat janë pjesët përgatitëse të namazit? 4. Cilat janë pjesët përbërëse të namazit?270
  • 270. MELAQET E ZOTIT 2 LLOJET E NAMAZITNamazet ndahen në katër lloje: 1. Namazet farz ajn (pesë kohët e namazit) 2. Namazet farz kifaje (namazi i xhenazës) 3. Namazi vaxhib (namazi i vitrit dhe i bajrameve) 3. Namazet nafile (sunnetet dhe namazet nafile të tjera).Përpos këtyre llojeve të namazeve duhet ta dimë se kemi; namaz ditorë , javorëdhe vjetorë. - Namazi ditor është pesë kohet e namazeve, - Namazi javor është namazi i xhumasë dhe - Namazi vjetor është namazi i dy bajrameve.Pyetje 1. Sa lloje të namazit kemi? 2. Trego cilat janë namazet farz ajn? 3. Trego një shembull të namazit farz kifaje? 4. Trego namazet vaxhib? 271
  • 271. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MBULIMI I TRUPIT Mbulimi i trupit është shart i namazit. Por bëhet pyetja, sa është farz me umbulu trupi. Trupi në namaz patjetër duhet të mbulohet prej kërthizës deri nëgjunjë për meshkujt.Argument kemi ajetin Kuranor: "O bijt e Ademit vishuni mirë para se të shkoni në xhami (për tu falur)". (Suretul Araf, 31) "Vishuni mirë" ajeti kuranorë ka për qëllim çka është pjesë e turpshmepër t‟u mbuluar.Këtë e përcakton hadithi i Muhammedit a.s. ku thotë: "Pjesë e turpshme e njeriut janë prej nën kërthizë e deri te gjunjët".Për gratë mbulimi i tërë trupit është farz përpos duarëve, këmbëve dhefytyrës.Për këtë kemi argument ajetin kuranor: "Mos i zbuloni stolitë (bukuritë) e juaja përpos (çka është e domosdoshme të shihet) çka shihet prej tyre". (Suretu Nur, 31) - Kusht është te mbulimi me qenë rroba jo e tejdukshme. - Kush nuk ka rroba fare i pranohet namazi edhe lakuriq, por në këtë rast falet ulur dhe nuk bie as në ruku e as në sexhde.Pyetje: 1. Çka është mbulimi i trupit në namaz? 2. Sa është farz mbulimi i trupit në namaz për mashkullin dhe trego argumentin kuranor dhe hadithin? 3. Sa është farz mbulimi i trupit në namaz për femrat dhe trego argumentin kuranor për këtë? 4. Si falet njeriu lakuriq kur nuk ka rroba?272
  • 272. MELAQET E ZOTIT 2 PASTRIMI I TRUPIT, RROBAVE DHE VENDITArgumentin për pastrimin e trupit kemi ajetin kuranor: "O ju të cilët keni besuar! Kur doni të ngriteni për të falur namazin, pastroni fytyrat e juaja dhe duart deri në beryla; jepni mes-h kokave të juaja dhe këmbët e juaja (gjithashtu pastroni) deri në nyje. Nëse jeni të papastërt, atëherë pastrohuni!" (Suretul Maide, 6)Argument tjetër kemi hadithin e Muhammedit a.s. ku thotë: "All-llahu nuk e pranon namazin pa u pastruar".Ajeti dhe hadithi përfshijnë pasrtrimin e plotë (guslin) dhe pastrimin e pjesëvetë trupit (abdestin).Argument për pastrimin e rrobave kemi ajetin kuranor: "…dhe rrobat tua pastrjoi pra!" (Suretul Mudethir, 4)Argument për pastrimin e vendit kemi: "Dhe pastrone (shtëpinë Time) qabën për ata që bëjnë tavaf, qëndrojnë aty dhe bien në sexhde." (Suretul Bekare, 125) NË CILAT VENDE ËSHTË MEKRUH ME U FALËVendet të cilat është mekruh me u falë janë: 1. Namazi mbi varre ose pranë varrit 2. në banjo 3. në kasabhane 4. në mes të rrugës pa e vendosur ndonjë pengesë (sutre) 5. mbi qabe 6. para murit që është i përlyer me ndytësirë 7. në kishë apo në sinagogë 8. në tokën e uzurpuar. 273
  • 273. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KOHËT E NAMAZITNamazi patjetër duhet të falet në kohën e vet të caktuar, pra, nuk pranohetp.sh. namazi i drekës nëse falet para se me fillu koha e namazit të drekës.Zoti i Madhëruar thotë: "Vërtetë namazi për besimtarët është obligim në kohën e (vet) të caktuar". (Suretu Nisaë, 103) Namazi është bërë obligim në natën e madhe të Israsë dhe Miraxhit.Namazin e parë të cilin e ka falur Muhammedi a.s. është namazi i drekës.Kohët e namazit janë: sabahu, dreka, ikindia, akshami dhe jacia. - Namazi i sabahut fillon me agimin e ditës apo me të zbardhurit e ditës nga nata. Muhammedi a.s. thotë: "Koha e namazit të sabahut fillon me zbardhjen në agim e deri me lindjen e diellit". - Namazi i drekës fillon pas kalimit të diellit nga zeniti (zevalli) në drejtim të perëndimit. - Namazi i ikindisë fillon pas zgjatjes së hijes së çdo trupi sa vetë gjatësia e tij duke mos llogaritur hijen e tij të mesditës dhe mbaron para perëndimit të diellit. - Namazi i akshamit fillon me perëndimin e diellit plotësisht dhe mbaron me errësimin e plotë të qiellit. - Namazi i jacisë fillon prej momentit kur të errësohet plotësisht qielli dhe mbaron deri në agim.Sabahu Dreka Ikindia Akshami Jacia___I_________I__________I____________I__________I____Pyetje 1. Në cilën natë të madhe është bërë obligim namazi? 2. Cilat janë kohët e namazit? 3. Kur fillon namazi i sabahut? 4. Kur fillon namazi i drekës? 5. Kur fillon namazi i ikindisë? 6. Kur fillon namazi i akshamit? 7. Kur fillon namazi i jacisë?274
  • 274. MELAQET E ZOTIT 2 KOHËT KUR NDALOHET FALJA E NAMAZITNë tri kohë nuk lejohet me u falë, e ato kohë janë: 1. Duke lindur dielli deri sa të lindë plotësisht 2. kur të jetë dielli në zenit (në kupë të qiellit) dhe 3. duke perënduar. Në këto tri kohë nuk lejohen me u falë farzet dhe vaxhibet ndërsapranohet namazi (inshaallah) edhe pse është mekruh nëse është në pyetje namazii xhenazës, apo ajeti i sexhdes.Argument është Hadithi i Muhammedit a.s.: "Na ka ndaluar i dërguari i All-llahut me u falë në tri kohë dhe me i varrosë të vdekurit tanë (me falë namazin e xhenazës), kur të lindë dielli deri sa të ngritet, kur të jetë ne zenit dhe kur të perëndojë”.Pyetje: 1. Kur nuk lejohet me u falë? KOHËT KUR ËSHTË MEKRUH FALJA E NAMAZITMekruh është me u falë në këto dy kohë: 1. Pas namazit të sabahut deri pas lindjes së diellit e që ngritet plotësisht, ku përjashtim bënë vetëm sunneti i sabahut, pra mund të falet dhe 2. Pas namazit të ikindisë deri sa të perëndojë dielli.Argument është Hadithi i Muhammedit a.s.: "Nuk ka namaz pas sabahut deri sa të ngritet dielli prej pikës së lindjes dhe nuk as namaz pas ikindisë deri sa të perëndojë dielli”.Pyetje: 1. Në cilat kohëra është mekruh me u falë? 275
  • 275. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KUR ËSHTË MUSTEHAB ME U FALË- Për burrat mustehab është me e falë sabahun para zbardhjes së ditës do të thotë me e pritë agimin e plotë para lindjes së diellit.- Për gratë mustehab është me e falë sabahun në agim kur ende nuk është zbardh dita plotësisht.- Mustehab që namazin e drekës në vendet e nxehta dhe verës me pritë që të flladitet (të vonohet pak). Muhammedi a.s. thotë: "Drekën flladiteni me namazin e drekës se nxehtësia e fortë i përngjanë nxehtësisë së xhehenemit”.- Në vendet e ftohta dhe Pranverës, vjeshtës dhe dimrit mustehab është që dreka të mos vonohet. Hadithi i Muhammedit a.s.: "Kur ishte ftohtë e falte drekën menjëherë, ndërsa kur ishte nxehtë e pritte kohën që të freskohej".- Mustehab është me e vonuar ikindijën pak për shkak të lënies kohë për me u falë sunneti, pa marrë parasysh verës apo dimrit.- Mustehab është me e falë akshamin menjëherë posa të fillojë koha.- Mustehab është me e vonuar jacinë kur është mjegull.Pyetje: 1. Kur është mustehab me u falë sabahu? 2. Kur është mustehab me u falë dreka? 3. Kur është mustehab me u falë ikindia? 4. Kur është mustehab me u falë akshami? 5. Kur është mustehab me u falë jacia?276
  • 276. MELAQET E ZOTIT 2 EZANI All-llahu ekber Esh-hedu en la ilahe il-lall-llah Esh-hedu enne Muhammeden resulull-llah Hajje ales-salah Hajje alel felah All-llahu ekber La ilahe il-lall-llah.Vërejtje: Në namazin e sabahut pas fjalëve “Hajje alel felah” themi dy here“Essalatu hajrun minen-nevm”. Ezan do të thotë thirrje për namaz apo proklamim për fillimin enamazit.Argument është Hadithi i Muhammedit a.s.: "Kur të fillojë koha e namazit le të thërras dikush prej juve ezanin dhe më i madhi (i miri) prej juve të bëhet imam".Në një hadith tjetër Muhammedi a.s. ka thenë: "Muezini në ditën e kijametit do të jetë më i gjati dhe më i larti".Në suren Xhumua All-llahu xh.sh. thotë: "O ju që keni besuar kur të thërret ezani për në namazin e xhumasë shpejtoni për ta falur namazin e xhumasë dhe ndërpritne shitblerjen”. (Suretul Xhuma, 9)Pyetje: 1. Çka do të thotë ezan? 2 Trego argumentin nga Kur’ani për ezanin? 3. Trego argumentin nga hadithi për ezanin? 277
  • 277. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL QËLLIMI I THIRRJES SË EZANIT Ezani është ligjësuar në vitin e parë të hixhretit.Muslimanët janë tubuar dhe janë konsultuar se si ta bëjnë lajmërimin për namaz.Disa propozuan t‟i bihet borisë sikur te krishterët, disa propozuan me i fry briritsi te jehuditë, ndërsa propozimi i ezanit të sotshëm ishte propozimi i Omerit r.a.me çrast u miratua edhe nga vetë i dërguari i All-llahut. Pra qëllimi i ezanit është për të lajmëruar kohën e namazit dhe me utubuar njerëzit sa më shumë. Për këtë arsye ezani është sunnet i rregullt (sunnetmuekede), ndërsa për një lagje sunnet kifaje.Vërejtje: Për namazin e xhenazës, bajramit, për namazin për shi, namazin ezënies së diellit me hënën dhe për vitër ezani nuk është sunnet.Pyetje: 1. Trego qëllimin e thirrjes së ezanit? 2. Trego si janë konsultuar muslimanët për lajmërimin e kohës së namazit? 3. Kur është ligjësuar ezani? IKAMETI Ikameti është sunnet. Për dallim nga ezani në ikameti thërret për me u falëndërsa ezani lajmëron kohën e namazit. All-llahu ekber Esh-hedu en la ilahe il-lall-llah Esh-hedu enne Muhammeden resulull-llah Hajje ales-salah Hajje alel felah Kad kametis-salatu All-llahu ekber La ilahe il-lall-llahPyetje: 1. Trego dallimin ndërmjet ezanit dhe ikametit?278
  • 278. MELAQET E ZOTIT 2 SHARTET E EZANIT Ezani i ka shartet, nëse një shart i mungon ai ezan është i pavlefshëm.Shartet e ezanit janë: 1. Që teksti i ezanit të jet i renditur do të thotë mos me i thënë dy rreshta me pushu një kohë e pastaj me vazhdu. 2. Që të thirret ezani pasi të fillojë koha, nuk pranohet që të thirret para se të fillojë koha. 3. Që të këndohet fillim e mbarim prej një personi do të thotë mos me i këndue pjesët e para një muezin, e me i vazhduar muezini tjetër. 4. Që të jetë në gjuhën arabe. Nëse prej xhematit asnjë person nuk e di ezanin në gjuhën arabe lejohet me e thirrë në gjuhën e tyre të cilën e kuptojnë.Vërejtje: Nëse teksti i ezanit ndryshon në rreshtimin e thënjeve p.sh. “Haje alelfelah” këndohet para “Haje ales-salah” është mekruh që do të thotë muezini erifillon thirrjen e ezanit, por nëse nuk e rifillon ai ezan pranohet.Sunnetet e ezanit janë: 1. Që muezini të jet me abdest 2. Që muezini të ket zë të bukur. Muhamedi a.s. e ka pëlqyer zërin e Mahdhurit dhe ia ka mësuar ezanin për me thirrë 3. Që muezini të hypë në ndonjë vend të lartë (nëse ezani thirret pa ndonjë zëzmadhues) 4. Që ezani të këndohet në këmbë e jo ulur (nëse ska mundësi në këmbë lejohet ulur) 5. Me u kthy ka kibla gjat këndimit të ezanit (kur të këndohet “Hajje ales- salah” kthehet muezini pak në të djathtë. Kur të këndohet “Hajje alel felah” muezini kthehet pak në të majtë) 6. Në ezanin e sabahut sunet është që të shtohen fjalët “Essalatu hajrun minen-nevm. Essalatu hajrun minen-nevm” që do të thotë “namazi është më i vlefshëm se gjumi”. 7. Me i fut gishtat në vesh gjat këndimit të ezanit.Pyetje: 1. Cilat janë shartet e ezanit? 2. Cilat janë sunetet e ezanit? 279
  • 279. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KTHIMI NË DREJTIM TË KIBLES Kibble do të thotë me u kthy kah Qabja e Madhëruar.Me u kthye në drejtim të Qabës në Meke është farz për namaz.Argument për këtë kemi ajeti kur‟anor:“Ktheje fytyrën tënde në drejtim të Mesxhidi Haramit (Qabës në Meke)”. (Suretul Bekare, 144)Po ashtu hadithi i Muhamedit a.s. ku thotë: “Kur të falesh plotësoje abdestin pastaj kthehu në drejtim të Kibles (Qabës në Meke) dhe Madhëroje Allahun me Allahu Ekber dhe vazhdoje namzin”. (Buhariu dhe Muslimi) Kush e di drejtimin e Kibles kthehet nga Kibla, por kush nuk e di pas njëangazhimi duhet ta gjejë, e nëse jo kthehet nga ja merr mendja më së shumti. Tregon Amr Ibn Rebia r.a. se ai me disa shokë kanë qenë me të Dërguarin eAll-llahut a.s. dhe kishte qenë natë e errët dhe nuk e kanë ditur drejtimin e kiblesdhe secili është falë kah ia ka marrë mendja, dhe kur për këtë dëgjonMuhammedi a.s. zbret ajeti kuranor: "Të All-llahut janë lindja dhe perëndimi ngado që të ktheheni aty është All-llahu". (El Bekare, 115)Rastet kur lejohet mos me u kthy kah kibla Nuk prishet namazi edhe nëse nuk kthehemi kah kibla në këto raste: 1. Nëse jemi në mjet transportues si p.sh.: në automjet, në anije, në tren, në aeroplan etj. 2. Namazi i të detyrumit (je i bllokuar ose i lidhur) 3. Namazi i të sëmurit, pra ai i cili është i sëmurë dhe në shtrat nuk mundet të kthehet nga Kibla. 4. Namazi i frikës (frika ndaj armikut ose kafshëve të egra) e lejon edhe me ia kthy shpinën Kiblës. Namazi mbi Qabe dhe mbrenda në Qabe pranohet, por sa i përket namazitmbi Qabe është mekruh për shkak të lëshimit të rrespektimit të Qabës.Pyetje: 1. Çka do të thotë kible? 2. Cili është argumenti kuranor për t’u kthyer kah kibla? 3. Cili është argument ii hadithit për t’u kthyer kah kibla? 4. Si vepron ai cili nuk e di drejtimin e kibles në namaz? 5. Trego rastet kur lejohet mos me u kthy kah kibla?280
  • 280. MELAQET E ZOTIT 2 NIJETI NË NAMAZ Nijeti në namaz është farz.Argument kemi ajetin kur‟anor: "Janë të urdhëruar që ta adhurojnë All-llahun me nijet të pastër me sinqeritet dhe me përkushtueshmëri". (SuretulBejine, 5)Argument kemi edhe hadithin e Muhammedit a.s.: "Vërtetë veprat shpërblehen sipas nijetit". Nijeti farz është nijeti i zemrës, ngase qëllimi duhet të jetë me zemërkurse vetëm shprehja me gojë nuk është farz, por gjuha është vetëm mjet çka etregon burimin e nijetit prej zemrës. Kush falet për qëllim të dynjasë nuk i pranohet e po ashtu kush falet përqëllim lavdërimi namazi nuk i pranohet.Nijeti me zemër pranohet edhe nëse gabon gjuha. Nijeti duhet me qenë para tekbirit fillestarë, e nëse bëhet pas tekbirit nukpranohet. Nijeti duhet të bëhet pasi të fillojë koha e atij namazi e jo para se të fillojëkoha e atij namazi.Pyetje 1. Çka është nijeti në namaz? 2. Cili është argumenti kuranor për nijetin? 3. Cili është argument i hadithit për nijetin? 4. A pranohet nijeti me zemër nëse gabon gjuha? 5. A pranohet nijeti nëse bëhet pas tekbirit fillestarë? 6. A pranohet nijeti para se të fillojë koha e namazit? 281
  • 281. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL TEKBIRI FILLESTARËTë fillosh namazin me tekbir (All-llahu Ekber) është farz.Argument kemi ajetin Kur‟anor: “E përmend emrin e Allahut dhe falet”. (Suretul Eala, 15)Poashtu edhe ajeti tjetër Kur‟anor: “Allahun (Zotin tënd) madhëroje”. (Suretul Mudethir, 3)Përpos ajetit kuranor kemi edhe thënien e Muhammedit a.s.: "Qelës i namazit është pastërtia, fillimi i namazit ku të ndalohet gjithçka përpos kur’anit dhe lutjeve është tekbiri, ndërsa dalja prej namazit është selami".Po ashtu hadithi tjetër, ku Muhamedi a.s. thotë: “Kur të falesh fillo me tekbir (All-llahu Ekber)." Nëse nuk e di në gjuhën arabe me thënë Allahu Ekber lejohet me thënë“Allahu është më i Madhi”. Nëse është memec apo është i paaftë me shprehë me gojë, atëherë vetëmme zemër e madhëron All-llahun. Nëse ai i cili falet thotë Allahu Exhel ose Allahu Eadha ose ErrahmanuEadham ose Subhanallah lejohet, pse të gjitha këto kanë domethënjen emadhërimit të Allahut. 4. Me zgjatën “a - në” te fjala “AALLAHU” nuk pranohet namazi. 5. Me zgjatën “b - në” te fjala “EKBEER” nuk pranohet namazi. 6. Me thënë fjalën Allahu Ekber është farz. 7. Me i ngritë duart deri tek veshët duke thënë Allahu Ekber është sunet.Pyetje: 1. Cili është argumenti kur’anor për tekbirin fillestarë në namaz? 2. Cili është argumenti i hadithit për tekbirin fillestarë në namaz? 3. A lejohet në gjuhën shqipe me thenë tekbirin fillestarë nëse nuk e din? 4. A lejohet ndonjë formë tjetër përpos fjalës Allahu Ekber në namaz? 5. Çka është me i ngritë duartë deri te veshët në namaz?282
  • 282. MELAQET E ZOTIT 2 QËNDRIMI NË KËMBË NË NAMAZ Qëndrimi në këmbë gjatë namazit është farz.Argument për këtë kemi ajetin kur‟anorë: "Qëndroni para All-llahut në këmbë dhe me përkushtueshmëri".Po ashtu edhe hadithi i Muhamedit a.s.: "Falu duke qëndruar në këmbë, e nëse nuk mundesh falu ulur, e nëse edhe ulur nuk mundesh falu i shtrirë dhe i mbështetur." Me qëndru në këmbë është farz deri sa të këndohet suretu fatiha dhe surjae paraparë e Kuranit për namaz. (I sëmuri) ai i cili nuk mund të qëndrojë në këmbë edhe në namazet farzemund të falet ulur se Muhamedi a.s. ka thënë: ”Falu në këmbë, nëse nuk mundesh falu ulur,e nëse edhe kështu nuk mundesh falu i shtrirë”. Në namazet nafile nuk është farz qëndrimi në këmbë që do të thotë lejohetedhe ulur, por shpërblimi është më i vogël. Po ashtu ulur mund të falet edhe aicili nuk ka rroba dhe është lakuriq. Në namazin farz nëse ai i cili falet dhe gjatë qëndrimit në këmbëmbështetet në shtagë, murë ose diçka tjetër e me supozim se ai murë po të hiqejai do të rrëzohej namazi nuk i pranohet. - Me qëndru në këmbë deri sa të thuhet tekbiri fillestar, të këndohet Fatihadhe sureja ose tri ajete të shkurtëra të kuranit është farz. - Me i lidhë duart në mes të trupit dhe duart e vendosura nën kërthizë ështësunet.Pyetje: 1. Cili është argumenti kuranor për qëndrimin në këmbë gjatë namazit? 2. Cili është argumenti i hadithit për qëndrimin në këmbë gjatë namazit? 3. Sa është farz me qëndru në këmbë gjatë namazit? 4. A është farz qëndrimi në këmbë në namazet nafile? 5. Si falet i sëmuri i cili nuk qëndron në këmbë dhe trego argumentin për këtë? 6. Si falet ai i cili nuk ka rroba? 7. Çka është lidhja e duarve në mes të trupit? 283
  • 283. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KËNDIMI I KURANIT Këndimi i çfarëdo pjese të Kuranit në namaz është farz.Argument kemi ajetin kur‟anorë: "Lexoni çka është më së lehti për ju prej Kuranit". (Suretul Muzemil, 20)Argument jetër kemi hadithin e Muhammedit a.s. icili ka thënë: "Kur të falesh merr abdest, kthehu kah kibla pastaj lexo çka është më e lehta prej Kuranit". - këndimi i fatihasë në namaz nuk është farz - këndimi i fatihasë në namaz është vaxhib - sunnet është me e këndu suren pas fatihasë.Pyetje: 1. Cili është argumenti Kuranor për këndimin e Kuranit në namaz? 2. Cili është argumenti i hadithit për këndimin e Kuranit në namaz? 3. Çka është këndimi i fatihasë në namaz? 4. Çka është me këndu suren pas fatihasë?284
  • 284. MELAQET E ZOTIT 2 SURETUL-FATIHA BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM ELHAMDU LILAHI RABBIL ALEMIN ERRAHMANI RRAHIM MALIKI JEVMID DIN IJJAKE NEABUDU VE IJJAKE NESTEIN IHDINES SIRATAL MUSTEKIM SIRATAL LEDHINE ENAMTE ALEJHIM GAJRIL MAGDUBI ALEJHIM VE LED DAL - LIN SURETUL-KEUTHER BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM INNA EATAJNAKEL KEVTHER FESAL-LI LIRABBIKE VENHAR INNE SHANIEKE HUVEL EBTER SURETUL-IHLAS BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRR-RRAHIM KUL HUVALLAHU EHAD ALLAHU SAMED LEM JELID VE LEM JULED VELEM JEKUN LEHU KUFUVEN EHAD 285
  • 285. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL RUKUJA NË NAMAZ Për çdo namaz rukuja është farz.Argumen për këtë kemi ajetin kuranor: "O ju të cilët keni besuar bini në ruku dhe sexhde". (Suretul Haxhxh, 77)Argument kemi edhe hadithin e Muhamedit a.s.: "Pastaj bjer në ruku deri sa të përkulesh plotësisht". - Kur të biejmë në ruku duart i vendosim mbi gjunjë dhe gishtat i zgjerojmë. - Me ra në ruku është farz - Me qëndru deri sa të pushojnë pjesët e trupit plotësisht është vaxhib - Me thenë “subhane rabbiel adhim” tri here është sunnet - Ngritja nga rukuja është vaxhib.Pyetje: 1. Cili është argumenti kuranor për rukunë? 2. Cili është argumenti i hadithit për rukunë? 3. Si i vendosim duart dhe si veprojmë me gishtat gjatë rukusë? 4. Çka është farz në ruku? 5. Çka është ngritja nga rukuja?286
  • 286. MELAQET E ZOTIT 2 SEXHDJA Përulja apo sexhdja në namaz janë farz. Sexhde do të thotë me e vendosë ballin në tokë me gjithë shuplaka,gjunjët dhe këmbët.Argument për këtë kemi ajetin kuranor:"O ju besimtarë bini në ruku dhe sexhde". (Suretul Haxhxh, 77)Po ashtu argument kemi edhe hadithin e Muhamedit a. s.: "…pastaj bjerë në sexhde deri sa të plotësosh mirë sexhden pastaj ngritu nga sexhdja deri sa të qëndrosh ulur, pastaj bjer në sexhde deri sa të plotësosh edhe sexhden e dytë…"Dijetarët janë pajtuar se sexhdja përbëhet prej shtatë gjymtyrëve të trupit: - fytyra me hundën, - dy shuplakat e dorës, - gjunjët e këmbëve, - dy këmbët.Këtë e bazojnë me hadithin e Muhamedit a.s.i cili ka thënë: "Jam urdhëruar që të bëj sexhde me shtatë pjesë: me ballë dhe me hundë, me duar, me gjunjë dhe me këmbë." - me bërë sexhden e me prek vetëm hundën për toke nuk pranohet ajo sexhde dhe prishet namazi. - vaxhib është me qëndruar në sexhde deri sa të pushojnë tërë pjesët e trupit, - sunnet është që kur të biejmë në sexhde në rend të parë me i vendosur gjunjët, pastaj duart, ballin dhe në fund hundën. - pushimi në mes të dy sexhdeve është vaxhib, - Me ra në sexhde është farz - me thenë tri here në sexhde “subhane rabbiel ala” është sunnet. Pyetje: 1. Çka do të thotë sexhde? 2. Cili është argumenti kuranor për sexhden? 3. Cili është argumenti i hadithit për sexhden? 4. Prej sa gjymtyrëve përbëhet sexhdja? 5. Çka është pushimi në mes të dy sexhdeve? 287
  • 287. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL QËNDRIMI ULUR NË FUND TË NAMAZIT Të qëndrosh ulur në fund të namazit deri sa të këndohet etehijatuështë farz.Argument për këtë kemi hadithin e Muhamedit a.s: “Kur ta thuash këtë (etehijattin) ose qëndron kështu deri sa të këndohet etehijatu, e ke plotësuar namazin”. Kur të qëndrojmë ulur në namaz këmbën e majtë e shtrimë për toke kursekëmbën e djathtë e mbajmë të ngritur ashtu që të jetë e kthyer në drejtim tëkiblës.Pyetje: 1. Cili është argumenti për uljen e fundit në namaz? 2. Si qëndrojmë ulur në namaz?288
  • 288. MELAQET E ZOTIT 2 DUAJA E ETEHIJATIT Etehijatu lilahi ve salavatu ve tajibatu Eselamu alejke ejuhen nebiju Ve rametullahi ve berekatuhu Eselamu alejna ve ala ibadil lahi salihinë Eshhedu en la ilahe ilallah Ve eshhedu ene Muhameden abduhu ve resuluhu - Me qëndru sa të këndohet kjo lutje (etehijati) është farz, ndërsa me këndu këtë lutje është vazhib në namaz. - Me i këndu salavatet dhe lutjet nuk është farz në namaz por sunet. SALAVATET Allahume Sali ala muhamedin ve ala ali muhamed Kema salejte ala ibrahime ve ala ali ibrahime Ineke hamidun mexhid Allahume barik ala muhamedin ve ala ali muhamed Kema barekte ala ibrahime ve ala ali ibrahime Ineke hamidun mexhidë DUAT Rabbena atina fi dunja haseneten ve fil ahireti haseneten Ve kina adhaben nar Rabenagfir lij ve li valideje Ve lil muëminine jevme lekumul hisabëPyetje: 1. Sa është farz me qëndru ulur në namaz? 2. Çka është me e këndu “etehijatin” ulur në namaz? 3. Me i këndu salavatet dhe duat në uljen e fundit a është farz apo sunet? 289
  • 289. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL VAXHIBET NË NAMAZ Lënja e vaxhibit nuk e prishë namazin por nëse e le me harresëbënë sehvi sexhde pas selamit. Nëse e le me qëllim duhet ta përsëritësh namazin, por nëse nuk epërsëritë, atëherë namazi është i plotë (pranohet), por ai i cili e ka falëka bërë gabim.Vaxhibet e namazit jan 17 e ato janë: 1. Këndimi i “Fatihas” në çdo rekatë të namazeve synete dhe në të dy rekatet e para të namazeve farz. - Vaxhib është këndimi i fatihas para sures, por nëse e këndon pas sures bën sehvi sexhde. 2. Me ja bashkangjitur surën “Fatihas” në çdo rekate sunet, në namazin e vitrit dhe në dy rekatet e para të namazeve farze. - Vaxhibi i sures plotësohet me tri ajete të shkurta ose një ajeti të gjatë me tridhjetë shkronja. 3. Mos me shtu diçka në namaz prej veprimeve të namazit si p.sh. falja e pesë rekateve ose me i bë tri sexhde. 4. Përqëndrimi në kushtet e namazit, si përqëndrimi në ruku apo sexhde. - Përqëndrimi plotësohet aq sa të thuhet subhanellah. 5. Ulja e parë në çdo namaz. 6. Këndimi i etehijatit së bashku me shehadetin në uljen e parë dhe ngritja menjëherë në rekatin e tretë, që do të thotë nëse këndohen salavatet bëhet sehvi sexhde, nëse i këndon salavatet me qëllim duhet me përsërit namazin, mirëpo edhe nëse nuk e përsëritë prap namazi pranohet me një gabim. 7. Dhënja e selamit dy herë në fund të namazit.290
  • 290. MELAQET E ZOTIT 2 8. Këndimi i duasë së kunutit në namzin e vitrit. 9. Tekbiret e Bajramave. 10. Imami me këndu me zë në namazin e sabahut dhe në dy rekatet e para të akshamit dhe të jacisë, poashtu në namazin e Bajramave, të Xhumasë, teravisë dhe vitrit në Ramazan. 11. Me këndu në vetëvete Imami por edhe ai i cili falet vetë në sunetet e ditës, në farzet e drekës, të ikindisë, në rekatin e tretë të akshamit, në dy rekatet e fundit të jacisë dhe në namazet “kusufë”, “husufë” dhe “istiska”. 12. Mos me këndu prej këndimit të Kur‟anit ai i cili i mbështetet Imamit si këndimi i fatihas dhe sureve. 13. Me mbështetë edhe hundën në tokë së bashku me ballin kur të bie në sexhde. 14. Me fillue namazin me “Allahu Ekber” vetëm nëse nuk mundet të shqiptojë lejohet me emër tjetër të Allahut. 15. Tekbiri i rukuit në rekatin e dytë të namazit të bajramit pse pasi ju ka bashkangjitur tekbirave të bajramit është bërë vaxhib. 16.Me përcjellë Imamin në namaz. 17.Ngritja nga rukuja dhe plotësimi i rukneve.Pyetje: 1. Cilat janë vaxhibet e namazit? 291
  • 291. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SUNETET E NAMAZITSunetet e namazit janë katërdhjetë e një, e ato janë: 1. Ngritja e duarve deri në vesh gjat tekbirit për burra, ndërsa deri në shpatulla për femrat. 2. Lënja e gishtërinjëve normalë ashtu siq janë; as ngjitur fortë, as ndaras fort gjat namazit, përpos në ruku. 3. Gjat qëndrimit në këmbë burrat me vendosë dorën e djathtë mbi të majtën dhe nën kërthizë ndërsa gratë me vendosë dorën e djathtë mbi të majtën dhe mbi gjoksin e tyre. 4. Me lavdëruar Allahun (me këndu “subhaneke Allahumen”). 5. Me thënë “Eudhu bilahi mine shejtani rraxhimë”. 6. Me thënë Imami në vetvete “Bismilahi rrahmani rrahim” para “Elhamdulilahit” te çdo rekate, ndërsa para sureve nuk është sunet, nëse thuhet nuk prish punë, që do të thotë nuk është mekruh, ndërsa më mirë është mos me thënë. 7. Me thënë “amin” pas këndimit të “Fatihas”. 8. Me thënë “Semi Allahu limen hamideh” dhe “Rabena lekel hamd”. 9. Me thënë në vetvete “Subhaneke Allahume”, “Semi Allahu limen hamideh”, “Rabena lekel hamd” dhe “Amin”. 10.Drejtimi i trupit gjat shqiptimit të tekbirit fillestarë. 11.Imami me i thënë me zë “tekbiret”, “Semi Allahu limen hamideh” dhe “eselamu alejkum ve rahmetullah”. 12.Gjatë qëndrimit në këmbë të jenë të larguara këmbët në hapsirë prej katër gishtave. 13.Me i këndu suret me rend duke shkuar që nga fillimi e deri në mbarim dhe jo me qenë e kundërta. 14.Tekbiret e rukuit dhe të sexhdeve, përpos tekbirit të rukusë së rekatit të dytë të bajrameve se aty tekbiri është vaxhib. 15.Me thenë tri herë në ruku “Subhane rabiel Adhijmë”. 16.Me thenë tri herë në sexhde “Subhane Rabiel eala”. 17.Me i vendosur duart mbi gjunjë në ruku. 18.Me i pasur gishtat larg njeri-tjetrit gjatë rukusë nëse është mashkull e nëse është femër jo. 19.Drejtimi i gjunjëve (këmbët) me i mbajtë drejtë gjat rukusë. 20.Me drejtu shpinën gjat rukusë. 21.Me barazu kokën me shpinën gjat rukusë. 22.Me u ngritur plotësisht prej rukusë. 23.Me u ngritur plotësisht prej sexhdes.292
  • 292. MELAQET E ZOTIT 2 24.Me i vendosur gjunjët, duart e pastaj ballin në sexhde, ndërsa me qenë e kundërta gjatë ngritjes. 25.Me e vendosur fytyrën në tokë në mes të shuplakave të duarve gjatë sexhdes. 26.Mos me e mbështetur barkun mbi shpatullat e këmbëve gjatë sexhdes dhe mos me i mbështetur krahët për toke gjatë sexhdës. 27.Gruaja me e mbështetur barkun mbi shpatullat e këmbëve gjatë sexhdes. 28.Ulja në mes të dy sexhdeve. 29.Me i vendosur duart mbi shpatullat e këmbëve gjatë uljes në mes të dy sexhdeve. 30.Që burri ta shtrijë këmbën e majtë për toke, ndërsa gishtat e këmbës së djathtë të jenë të kthyera kah kibla gjatë qëndrimit në etehijat. 31.Që gruaja të mbështetet në thembrrat e saja dhe që këmbët t‟i ket të bashkuara. 32.Me sinjalizu me gisht gjatë shqiptimit të shehadetit. 33.Këndimi i “Fatihas” pas rekateve të para të çdo namazi farz, ndërsa pas rekateve të para të namazeve sunet është vaxhib e jo sunet. 34.Në uljen e fundit me dërgu salavate për Muhamedin a.s. 35.“Duaja” pas salavateve në uljen e fundit. 36.Me laku kokën në të djathtë dhe në majtë gjatë selamit. 37.Me pasë për qëllim Imami që selami të jetë për xhematin dhe ruajtjen nga e keqja e xhinëve. 38.Me pas për qëllim xhemati me ju dhënë selam xhematit në të djathtë dhe në të majtë dhe të jet i ruajtur nga të këqijat e xhinëve. 39.Ai i cili falet vetëm me pas për qëllim me ju dhën selam melaqeve. 40.Me dhënë selam në heshtje (ai i cili falet vetëm). 41.Me prit xhemati pak pas selamit që ndoshta Imami nuk e thot selamin e dytë e bie në sehvi sexhde.Vërejtje: Këtu janë përfshirë punët e pëlqyera në namaz (mustehabet) do tëthotë veprimet të cilat i ka pëlqyer Muhamedi a.s.Pyetje: 1. Cilat janë sunetet e namazit.? 293
  • 293. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MEKRUHET E NAMAZITMekruhet e namazit janë: 1. Çdo sunet prej suneteve të namazit me e lënë është mekruh. 2. Me e ngritë shiqimin lart nga qielli. 3. Me e laku fytyrën në të djathtë apo në të majtë. 4. Me lexu Kur‟an në ruku apo sexhde. 5. Me i përvjel mënget e krahëve, apo pantalonat para se me ra në sexhde. 6. Në namazin farz me përsërit dy herë një sure pas fatihas ose në dy rekate e njejta sure me u përsëritë. Në namazet sunete, nafile nuk është mekruh përsëritja e surës. 7. Me i lëviz rrobat, mjekrrën etj. 8. Me shiku diçka çka ta humb orientimin në namaz. 9. Me i mbyllë sytë pa nevojë. 10.Me e prishë renditjen e këndimit të sureve do të thotë suret e fundit me i këndu para sureve të para të renditura në Kur‟an. 11.Mekruh me u falë duke u shtrënguar prej nevojës natyrore. 12.Namazi para ushqimit të shtruar apo të përgatitur. 13.Me e ngjit namazin farz me namazin nafile. 14.Me u falë përgjumësh. 15.Me sinjalizu me dorë apo me gishtë. 16.Përsëritja e suretul “Fatiha”. 17.Me i bashku këmbët. 18.Lëvizja e kokës pa nevojë majtas apo djathtas, poshtë e përpjetë. 19.Duke qen e lëshuar radio apo televizioni.Pyetje: 1. Cilat janë mekruhet e namazit?294
  • 294. MELAQET E ZOTIT 2 ÇKA E PRISH NAMAZINNamazin e prishin këto veprime: 1. Me folë, nëse edhe një shkronjë thuhet që ka domethënie, atëherë e prish namazin. 2. Me ngrënë ose me pi. 3. Me ja kthy shpinën kibles. 5. Me lëvizë shum në namaz. 6. Zbulimi i trupit me qëllim. 7. Paraqitja e nevojës natyrore (lëshimi i gazërave). 8. Paraqitja e ndyrësirave të mëdha. 9. Të qeshurit. 10.Largimi nga feja apo çmenduria ose të fiktit. 11.Me u falë para se me hy koha e namazit. 12.Ndryshimi i nijetit. 13.Ndryshimi i domethënies për shkak të zbukurimit të zërit. 14.Me lënë një pjesë përbërëse të namazit (rukn) dhe mos me plotësu si p.sh. rukunë. Ose me lën një pjesë pregatitëse (shart) të namazit. 15.Muktedia (ai i cili falet pas imamit) me kry ndonjë detyrë të namazit para Imamit. 16.Me u falë gruaja para burrit pa mburojë. 17.Kur ai i cili është duke u falë me tejemum gjenë ujë apo kalojnë pamundësitë të cilat më parë nuk ka mundur me marrë abdest. 18.Me dhënë selam me qëllim para plotësimit të namazit.Pyetje: 1. Çka e prish namzin? 295
  • 295. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DHIKRI DHE DUAT PAS NAMAZIT Sunet është për atë i cili e përfundon namazin me thenë tri herëestegfirullah dhe pastaj me thënë: Allahume ente selam ve minke selam Tebarekte ja dhel xhelali vel ikramPastaj me këndu Ajetul Kursijën, me thënë tridhjet e tri herë “Subhanellah”,tridhjet e tri herë “Elhamdulilah” tridhjet e tri herë “Allahu Ekber” dhe tënjëqintën herë: La ilahe il-lall-llahu vahdehu la sherike leh Lehul mulku ve lehul hamdu Ve huve ala kuli shej in kadirë Pastaj me bë lutje (dua) çka e sheh të arsyeshme për të mirat e kësaj botedhe botës tjetër, por më e pëlqyer është ajo çka është transmetu nga Muhamedia.s. Argumentet nga hadithi për këto çka thamë më lartë transmetohet ngaThuban - shërbëtori i Muhamedit a.s. se ka thenë: “Muhamedi a.s. kur e përfundonte namazin thonte tri herë Estegfirullah dhe pastaj e vazhdonte: “Allahume ente selam ve minke selam Tebarekte ja dhel xhelali vel ikram”. MUSLIMITransmeton Hasan bin Alij r.a. se Muhamedi a.s. ka thenë: “Kush e këndon ajetul kursijën pas çdo namazi prej namazeve farze do të jet në përkujdesjen e Allahut deri në namazin tjetër”. (Taberani Senedi Sahihë)296
  • 296. MELAQET E ZOTIT 2 AJETUL KURSIJA Allahu la ilahe il-la huve El hajjul kajjum La teëhudhuhu sinetun ve la nevm Lehu ma fis-semavati ve ma fil erd Men dhel-ledhi jeshfeu indehu il-la bi idhnihi Jealemu ma bejne ejdihim ve ma halfehum Ve la juhitune bi shej in min ilmihi Il-la bima shae vesia kursij juhus semavati vel erd Ve la jeuduhu hifdhuhuma Ve huvel alijjul adhimë.Transmeton Ebu Hurejre se Muhamedi a.s. ka thenë: “Kush pas çdo namazi thotë: tridhjet e tri herë Subhanellah dhe thotë tridhjet e tri herë Elhamdulilah dhe vazhdon me tridhjet e tri herë Allahu Ekber këto bëjnë së bashku nëntëdhjetë e nëntë herë dhe të njëqintën e plotëson duke thenë: La ilahe il-lallahu vahdehu la sherike leh, lehul mulku ve lehul hamdu ve huve ala kuli shej in kadirë, I falen gabimet edhe nëse janë të shumta sa shkuma e detit”.Transmeton Hakemi dhe Ebu Davudi se Muhamedi a.s. pas çdo namazi e bëntekëtë dua: Allahume afinij fi bedenij Allahume afinij fi semiij Allahume afinij fi besari Allahume in-ni eudhubike minel kufri vel fekr Allahume in-ni eudhubike min adhabil kabri La ilahe il-la enteNë gjuhën shqipe do të thotë: O Zoti im jepi shëndet trupit tim O Zoti im përforcoje dëgjimin tim O Zoti im përforcoje shiqimin tim O Zoti im kërkoj mbrojtje prej teje nga mosbesimi dhe varfërija O Zoti im kërkoj mbrojtje prej Teje prej dënimit në varr Nuk ka Zot tjetër përpos Teje.Përpos kësaj duaje lejohet me bë edhe dua tjera. 297
  • 297. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NAMAZET FARZE DHE NAMAZET (SUNET) NAFILE DITORENAMAZE FARZE quhen ato namaze që ka urdhëru Zoti iMadhëruar patjetër me u falë.NAMAZE NAFILE (SUNET) quhen ato namaze të cilat Muhamedi a.s. mevullnetin e tij i ka falur për me iu afru Zotit të Madhëruar, njëherit edheneve na ka thenë që të falim namaze vullnetare që me iu afrue Zotit tëMadhëruar.NAMAZET FARZE DITORE JANË: 2 Rekate farz të sabahut 4 Rekate farz të drekës 4 Rekate farz të ikindisë 3 Rekate farz të akshamit 4 Rekate farz të jacisëNAMAZET SYNETE DITORE JANË: 2 Rekate sunet të sabahut 4 Rekate sunet para farzit të drekës 2 Rekate sunet pas farzit të drekes 4 Rekate sunet para farzit të ikindisë 2 Rekate sunet pas farzit të akshamit 4 Rekate sunet para farzit të jacisë 2 Rekate sunet pas farzit të jacisë Përpos kësaj në fund të ditës apo përmbyllje e të gjitha namazeve të ditëskemi 3 rekate vaxhib të Namazit të Vitrit. Pra ky namaz falet pas namazit tëJacisë.Pyetje: 1. Çka quajm namaze farze? 2. Çka quajm namaze nafile? 3. Çilat janë namazet farze ditore? 4. Çilat janë namazet sunete ditore?298
  • 298. MELAQET E ZOTIT 2 NAMAZI FARZ JAVORË - NAMAZI I XHUMASË -Në vend të drekës në ditën e xhuma falet namazi i xhumasë.Argument për këtë kemi ajetin Kur‟anorë: “O ju të cilët keni besuar, kur të thëret ezani për namaz, ditën e xhumasë, shpejtoni në përkujtimin e Allahut (me namaz të xhumasë) dhe ndërprene shitblerjen, kjo është më e mirë për ju nëse e dini”. (SURETUL XHUMUA, 9)Argument tjetër kemi hadithin e Muhamedit a.s. ku thotë: “Kam menduar ta urdhërojë një njeri që ta falë namazin e xhumasë,ndërsa unë të shkojë me ia djegur shtëpitë atyre të cilët nuk kanë ardhur për ta falur namazin e xhumasë”. (MUSLIMI)Namazi i xhumasë përbëhet prej dhjetë rekateve: 4 rekate sunet para farzit 2 rekate farz 4 rekate sunet pas farzit të xhumasëVërejtje: Tek ne është bërë traditë me i falë edhe gjashtë rekate të drekës.Namazi i xhumasë është obligim për: 1. Çdo musliman të lirë, 2. në moshën madhore, 3. që nuk është udhëtar, dhe 4. i cili ka mundësi të shkojë në vendin e faljes së xhumasë.Ndërsa namazi i xhumasë nuk është obligim për: 1. Për femrat 2. Fëmija para moshës madhore 3. I sëmuri i cili nuk ka mundësi të shkojë në xhuma 4. Udhëtari 5. I shëndoshi i cili për shkak të frigës apo ndonjë arsye që me të vërtetë nuk mundet me shku në xhuma.Pyetje: 1. Çka falim në ditën e xhuma në vend të drekës? 2. Trego ajetin e obligimit të namazit të xhumasë? 3. Trego argument nga hadithi për namazin e xhumasë? 4. Prej sa rekateve përbëhet namazi i xhumasë? 5. Për cilin nuk është obligim namazi i xhumasë? 299
  • 299. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHARTET E NAMAZIT TË XHUMASËShartet e namazit të xhumasë janë si vijon: 1. Që të jet në kohën e drekës 2. Që të falet me xhematë dhe atë më së paku tre që do të thotë se namazi i xhumasë vetë nuk falet 3 Tubimi i të gjithëve në një vend për me falë një xhuma që do të thotë në një afërsi mos me qenë dy vende ku falen dy xhumaja, por një vend dhe të gjithë aty me e falë namazin e xhumasë. 4. Me qenë në qytet apo ku ka vendbanime të njohur si vendbanim 5. Hytbet e XhumasëPyetje: 1. Cilat janë shartet e namazit të xhumasë?300
  • 300. MELAQET E ZOTIT 2 NAMAZET VJETORE - NAMAZET E BAJRAMAVE -Namazi i Bajramave është bërë vaxhib në vitin e parë të hixhretit.Argument për namazin e Bajramit kemi ajetin kur‟anorë:“FESALI LI RABBIKE VENHAR” që do të thotë: “Falu për Zotin Tënd (fale bajramin) dhe preje kurbanin”. (SURETUL KEVTHER, 2) Argument kemi edhe hadithin ku Ibn Abasi thotë se e ka falur namazin ebajramit të fitrit me Muhamedin a.s. dhe Ebu Bekrin e Omerin dhe të gjithë ekanë falë bajramin para hutbes. Po ashtu në një rast tjetër Ibn Abasi thotë seMuhamedi a.s. e ka falë bajramin pa ezan dhe pa ikamet. - Namazi i bajramit përbëhet prej dy rekateve - Nuk ka as ezan as ikamet për namazet e bajramave Namazi i bajramit për dallim nga namazi farz i sabahut është se pastekbirit fillestarë Imami dhe xhemati i thonë edhe tre tekbira tjerë, pastaj Imamikëndon “Fatihanë” dhe “suren” dhe bie në ruku dhe i kryen dy sexhdet e rekatittë parë, pastaj në rekatin e dytë Imami këndon “Fatihanë” dhe “Suren”, mirëponuk shkon në ruku por i thotë edhe tre tekbira së bashku me xhematin dhe pastajme tekbirin e katërt bie në ruku dhe në dy sexhde dhe ulen në fund të namazit,kështu që e përfundojnë namazin. Petje: 1. Prej sa rekateve përbëhet namazi i bajramave? 2. Trego argumentin kur’anor për namazin e bajramave? 3. Trego argumentin e hadithit për namazin e bajramave? 4. Si falet namazi i bajramave? 301
  • 301. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NAMAZI I VITRIT Namazi i vitrit është namaz vaxhib sikurse është vaxhib edhe namazi iBajramave.Argument për këtë kemi hadithin e Muhamedit a.s.ku thotë: “Vërtet Allahu ka parapa edhe një namaz shtesë, e ai është vitri, pra falne atë namaz në mes të jacisë dhe agimit të ditës”. (AHMEDI – me isnadin sahih) Koha e namazit të vitrit është prej faljes së jacisë e deri në agimin e ditës,pra namazi i jacisë mund të falet në fillim të natës, në mes të natës dhe në fundtë natës. - Ky namaz përbëhet prej tri rekateve. - Në fund të rekatit të tretë para se me ra në ruku këndohet duaja e Kunutit pasi që të thuhet tekbiri dhe pasi që të ngriten duart. DUAJA E KUNUTIT ALLAHUME INNA NESTEINUKE VE NESTEGFIRUKE VE NESTEHDIKE VE NUëMINU BIKE VE NETUBU ILEJKE VE NETEVEKKELU ALEJKE VE NUTHNI ALEJKEL HAJRE KUL LEHU NESHKURUKE VE LA NEKFURUKE VE NEHLEU VE NETRUKU MEN JEFXHURUK ALLAHUME IJAKE NEABUDU VE LEKE NUSALI VE NESXHUDUK VE ILEJKE NES‟A VE NEHFIDU NERXHU RAHMETEKE VE NEHSHA ADHABEKE INNE ADHABEKE BIL KUFFARI MULHIKUNPyetje: 1. Çfarë namazi është namzi i vitrit? 2. Cili është argumenti për namazin e vitrit? 3. Kur është koha e faljes së namazit të vitrit? 4. Prej sa rekateve përbëhet namazi i vitrit? 5. Si veprojmë në rekatin e tretë të namazit të vitrit? 6. Thuaje duanë e kunutit?302
  • 302. MELAQET E ZOTIT 2NAMAZI PËR SHKAK TË NXËNIES SË DIELLIT [SALATU KUSUF] NAMAZI PËR SHKAK TË NXËNIES SË HËNËS [SALATU HUSUF] Këto dy namaze përbëhen prej dy rekateve, vetëm se mirë është qëkëndimi të jet i gjatë (leximi Kur‟anit) po ashtu edhe rukuja edhe sexhdja tëzgjaten. Argument për këtë kemi hadithin e Muhamedit a.s., kur është zënë diellidhe u errësua shumë për këtë arsye doli i dërguari i Allahut s.a.v.s. dhe i fali dyrekate, e zgjati leximin e Kur‟anit dhe ka thenë: “Dielli dhe Hëna janë dy argumente prej argumenteve të Allahut me të cilat i frikëson njerëzit. Kur ta shihni errësirën dhe nxënien e tyre faluni kështu (pra dy rekate) si në namazin farz (të sabahut)”. - Këto dy namaze nuk kanë ezan as ikamet, por mirë është me i thirrë njerëzit me u tubu. - Mustehab është që të bëhet falja me xhemat dhe në xhami, por lejohet me u falë edhe veç e veç. NAMAZI PËR SHI [ ISTISKA ]Kur ka mungesë të ujit dhe nuk ka shi sunet është me falë namaz për me ra shi. - Namazi për shi përbëhet prej dy rekateve, falet me xhematë dhe jasht vendbanimit. Nuk ka ezan dhe nuk ka ikamet. Mirëpo lajmërohet populli që të tubohen sa më shumë. - Namazi për shi falet në çdo kohë përpos kohëve të ndaluara të cilat janë të ndaluara për pesë kohët e namazit. - Mustehab është që kur të del xhemati në fushë për ta falur namazin, në një fushë tjetër me i tubu edhe kafshët. - Nuk ka hytbe namazi për shi por Imami kthehet në drejtim të xhematit dhe bën duanë e “ISTIGFARIT” - Mustehab është që para namazit për shi banorët e atij vendi me bë tevbe, me bë pajtimin e ngatërresave, dhe të armiqësive, me dhënë sadeka, me i agjinu tri ditë e në ditën e katërt me u falë për shi. 303
  • 303. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NAMAZI I VAPËS SË MESDITËS [SALATU DUHA] Ky namaz përbëhet prej dy rekateve, por lejohet apo mirë është me i falëtet rekate.Koha e këtij namazi është kur dielli është i fortë, përcëllues dhe vapë e madhe. Ka dalur Muhamedi a.s. në Kuba dhe i sheh disa njerëz duke u falur nëvapë të mesditës [salatul duha] dhe thotë “Namazi i të devotshmëvekonsiderohet ai namaz kur falet deri sa dielli përcëllon. Ky namaz përbëhet prej dy rekateve por mund të falet deri në tetë rekate. NAMAZI I NDERIMIT TË XHAMISË [TEHIJETUL MESXHID] Ky namaz përbëhet prej dy rekateve.Muhamedi a.s. në hadithë thotë: “Kur të vjen në xhami ndonjëri prej juve le t’i falë dy rekate para se të ulet”.304
  • 304. MELAQET E ZOTIT 2 NAMAZI I ZGJEDHJES SË VEPRIMIT [NAMAZI ISTIHARE] Ky namaz përbëhet prej dy rekateve.Ai i cili dëshiron dhe synon me vepru një punë të mire, e falë namazin prej dyrekateve dhe në fund e bënë duan e transmetuar nga Muhamedi a.s. të cilën po eshënojmë më poshtë: Allahume inij estehijruke bi ilmike Ve estekdiruke bi kudretike Ve es eluke min fadlikel adhimë Fe ineke tekdir ve la ekdir Ve tealemu ve la ealem Ve ente al-lamul gujub. Allahume in kunte tealemu hadhel emr hajrunli Fi dijni ve meashij ve akibetu emri fekdirhu li Ve jesirhu lij thume barik li fijh Ve in kunte tealemu enne hadhel emr sherrun lij Fi dijnij ve meashij ve akibetu emrij fesrifhu Ani vesrifnij anhu vekdir lijel hajru hajthu Kane thume redinij bih. (Transmeton “Xhematu” Përpos muslimit). NAMAZI PËR NEVOJË TË POSAQME [ SALATUL HAXHE ] Namazi për nevojë të posaqme përbëhet prej dy rekateve.Në fund të namazit këndohet duaja si vijon: La ilahe il-lallahul Halimul Kerimë Subhanall llahi rabil arshil adhimë Elhamdu lilahi Rabil aleminë Es’eluke mevxhibati rahmetik Ve azaime magfiretik Vel ganimete min kuli birr Ves-selamete min kuli ithm La ted’u li dhenben il-la gaferteh Ve la hemen il-la fer-rexhteh Ve la haxheten hije leke redijun il-la kadejteha Ja Erhamu Rrahiminë 305
  • 305. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NAMAZI ME PUSHIME [NAMAZI I TERAVIHËS] Ky namaz falet në Ramazan pas namazit të jacisë përbëhet prej njëzetrekateve. Pas çdo dy rekateve jepet selam, por mund të jepet selam pas çdo katërrekateve. Namazi i teravisë edhe pse është sunet mund të falet veç e veç, por edheme xhematë, vetëm se kuptohet me xhematë është më e vlefshme. Argumenti për namazin e teravihës:Transmetohet prej Ebu Hurejrës se Muhamedi a.s. ka dëshiru dhe e ka pëlqyshum faljen gjat natës në Ramazan, por nuk ka urdhëruar (se ka ba obligim), dhevazhdon duke thënë se Muhamedi a.s. ka thenë: “Kush falet në Ramazan duke besuar dhe duke llogaritë se shpërblehet i falen gabimet e mëparshme”. (KUTUB SITTE – SAHIHË) Transmeton Aishja se gjat Ramazanit në mbrëmje Muhamedi a.s. u faldhe u falën tjerët me të, pastaj natën tjetër prap u fal dhe njerëzit u shumuan nëxhami, pastaj natën e tretë dhe të katërtën u tubuan shumë në xhami, mirëpoMuhamedi a.s. nuk prezentoi. Në mëngjes Muhamedi a.s. iu tha: “E kam ditur sejeni tubuar shumë, mirëpo nuk kam prezentu vetëm për atë se jam frigu se do tëju bëhet obligative”. MUSLIMI306
  • 306. MELAQET E ZOTIT 2 NAMAZI I UDHËTARIT Udhëtar nuk quhet çdo udhëtar i rëndomtë, por udhëtar quhet çdo person icili i kalon mbi 90 km prej vendbanimit ose vendlindjes së tij ose 18 orë rrugëme ecje të rëndomtë në këmbë. Argument kemi ajetin Kur‟anor: “Nëse udhëtoni nëpër tokë nuk bëni gabim me shkurtu namazin dhe nëse frikoheni se ju sulmojnë ata të cilët nuk besojnë”. (SURETU NISA 101)Namazet të cilat shkurtohen janë:DREKA - farz prej katër rekateve shkurtohet në dy rekateIKINDIJA - farz prej katër rekateve shkurtohet në dy rekateJACIJA - farz prej katër rekateve shkurtohet në dy rekateAKSHAMI - nuk shkurtohet po ashtu edhe sabahu nuk shkurtohet por falet si në shtëpi. Kjo sa i përket farzeve, ndërsa sa i përket suneteve ato nuk shkurtohen. Udhëtari gjatë udhëtimit tri dit e tri netë ose 90 km prej vendbanimit ishkurton namazet, por nëse arrin në vendin e caktuar dhe vendos të qëndrojë mëshum se 15 ditë, atëherë nuk e shkurton namazin, por nëse vendos të qëndrojëmë pak se 15 ditë, e shkurton namazin.Pyetje: 1. Kush quhet udhëtarë në fikhun islam? 2. Trego argumentin për namazin e udhëtarit? 3. Trego namazet të cilat shkurtohen në udhëtim? 4. Deri sa ditë duhet me bë nijet udhëtari për ta shkurtuar namazin? 307
  • 307. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SEXHDETU SEHVI Me lënë një farz prej farzeve të namazit, namazi prishet, andaj nuk lejohetme bë “sehvi sexhde”, por namazin e përsërisim. Me lënë një sunet prej suneteve të namazit, namazi pranohet, por meshpërblim më të vogël. Me lënë ndonjë vaxhib të namazit ose me e vonu ndonjë farz të namazit,atëherë bëjmë “sehvi sexhde”. Sehvi sexhde do të thotë që në fund të namazit - pasi të japim selam ibëjmë edhe dy sexhde dhe e këndojmë “etehijatin”, “salavatet”, “duat” dhe epërfundojmë namazin me selam. Tani do t‟i përmendim rastet kur bëjmë sehvi sexhde apo ndryshe kur eharrojmë ndonjë vaxhib të namazit, e ato raste janë: 1. Mos me e këndu “Fatihan” ose pjesën më të madhe të suretul “Fatiha” në rekatet e para të namazeve farze. 2. Mos me i këndu tri ajetet e shkurta ose një ajet të gjatë ose surën ose “Fatihan” në rekatet e para të namazeve farze. 3. Në namazet (farzet) e drekës dhe ikindisë me këndu me zë ose në namazet (farzet) e sabahut, akshamit dhe të jacisë me këndu pa zë. 4. Mos me qëndru në uljen (etehijatin) e parë të namazeve tri rekate ose katër rekate. 5. Mos me këndu Etehijatin në uljen e fundit. 6. Me harru e me bë një sexhde në vend të dy sexhdeve, atëherë atë sexhde e bëjmë në fund të namazit dhe prap bëjmë sehvi sexhde. 7. Me ra në ruku e pastaj me u ngritë në këmbë me e këndu “Fatihan” dhe “Suren”, e përsërisim atë ruku dhe në fund bëjmë “sehvi sexhde”. 8. Me e këndu ajetin e sexhdes në namaz e mos me ra në sexhde prej harresës në fund bëjmë sehvi sexhde. 9. Mos me qëndru sa duhet në ruknet e namazit ose në mes të rukneve të namazit, si p.sh. në mes të rukusë dhe sexhdes. 10. Me këndu “suren” para “fatihas” ose me i këndu suret në rekatën e tretë dhe të katërtë të namazeve farze ose me këndu suren në rekaten e dytë dhe të tretë të namazeve farze e në të parën jo. 11. Mos me bë duanë e kunutit (rrespektivisht duan) në namazin e vitrit. 12. Mos me e thenë tekbirin (Allahu Ekber) në namazin e vitrit.308
  • 308. MELAQET E ZOTIT 2 13. Mos me i thenë tekbirat (Allahu Ekber) ose njërin tekbir (Allahu Ekber) në namazin e Bajramave. Ose mos me e thënë tekbirin (Allahu Ekber) të rukusë së rekatit të dytë të namazit të bajramave. 14.Me i bë dy përkulje (dy ruku) bëjmë sehvi sexhde. 15.Mos me qëndru në uljen e parë (etehijatin e parë) 16.Me dyshu në namaz.Pyetje: 1. Çka do të thotë sehvi sexhde? 2. Trego disa raste kur duhet me bë sehvi sexhde?NAMAZET TË CILAT NUK JANË FALUR MUND TË FALEN [ KADA ] PAS KALIMIT TË KOHËS“EDA” do të thotë me falë namazin në kohën e tij të rregullt.“KAZA” do të thotë me fal namazin pas kalimit të kohës së tij, me fjalë tjera nëkohën e ç‟rregullt. Nëse muslimanit i kalojnë shumë kohë të namazit, ai ka gabuar për këtëarsye ai duhet të pendohet dhe me falë namazin kada (kaza).Nëse muslimanit i kalon koha e namazit me arsye nuk e ka gabim si p.sh. friganga egërsira apo armiku.Argument për namazin kada është Hadithi i Muhamedit a.s: Kujt i humb koha e namazit ose e harron le ta falë kur të iu kujtohet, pse Zoti i Madhëruar ka thenë: “Fale namazin për me më përkujtu Mua”. ( MUSLIMI – nga Enesi) RENDITJA E NAMAZEVE KAZA Nëse gjat tërë jetës (pos fëmijërisë) nuk kanë kaluar pa i falë më shumë sepesë kohë të namazit atëherë renditja është vaxhib. Ndërsa nëse kanë kaluar mëshumë, atëher renditja nuk është vaxhib.Pyetje: 1. Çka do të thotë “EDA” dhe çka “KADA”? 309
  • 309. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL NAMAZI I XHENAZËS Namazi i xhenazës është farz kifaje që do të thotë nëse ndonjëri ose disaja falin namazin të vdekurit tjerët lirohen prej obligimit.Ndryshe namazi i xhenazës është lutje për të vdekurin. Në namazin e xhenazës as nuk bimë në ruku as në sexhde dhe as nukqëndrojmë në uljen e fundit. Namazi i xhenazës fillim e mbarim bëhet në këmb. SI VEPROJM NË NAMAZIN E XHENAZËS - Vendoset kufoma para xhematit - Imami qëndron pran gjoksit të kufomës - Xhemati rreshtohen pas Imamit - Imami dhe xhemati e bëjnë nijetin - Pas nijetit fillon namazi me Tekbirin “Allahu Ekber” - Pas tekbirit të parë këndohet “Subhaneke” duke ia shtuar ”ve xhelethenauke” - Pas tekbirit të dytë këndohen salavatet - Pas tekbirit të tretë këndohet lutja për të vdekurin dhe - Pas tekbirit të katërtë ipet selam. NAMAZI ME XHEMATNamazi me xhemat është sunet muekede (i forte)Argument kemi hadithin e Muhamedit a.s. ku thotë: “Namazi me xhematë është më i vlefshëm se namazi vetëm për njëzet e shtatë shkallë”. BUHARIU DHE MUSLIMIArgument kemi ajetin Kur‟anorë: “Kur të jesh në mesin e tyre dhe ju falë atyre namazin”. SURETU NISA 101Në një hadith tjetër Muhamedi a.s. thotë: “Kush pastrohet në shtëpi pastaj shkon në xhami të cilat janë shtëpitë e Allahut për ta kryer farzin prej farzeve të Allahut për çdo hap i fshihet një gabim dhe për çdo hap tjetër i ngritet një vlerë”.310
  • 310. MELAQET E ZOTIT 2KUR LEJOHET MOS ME U FALË ME XHEMAT Lejohet për mos me shku në xhami me u falë me xhematë në këto raste: - Të ftohtit e fortë ose shiu i fortë apo bora e madhe - Kur të jetë baltë e madhe dhe rruga shumë e prishur dhe është errësirë - I verbëri i cili nuk ka udhëzues - Sëmundja - Për shkak të nevojës - Kur ushqimi është i pregatitur - Kur të jet njeriu i lodhur për gjumë - Nëse përdoret ushqimi me hudër apo ndonjë ushqim me erë të rendëPyetje: 1. Çka është namazi me xhematë? 2. Trego hadithin për vlerën e namazit me xhematë? 3. Trego ajetin Kur’anorë për namazin me xhematë? 4. Kur lejohet mos me u falë me xhematë? 311
  • 311. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL312
  • 312. MELAQET E ZOTIT 2BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMELEM TEREKEJFE FEALE RABBUKEBI ES-HABIL FIIILELEM JEXH‟AL KEJDEHUM FII TEDLIIIILVE ERSELE ALEJHIM TAJREN EBABIIIILTERMIIHIM BI HIXHAARETIN MIN SIXH-XHIIIILFE XHEALEHUM KE ASFIN MEëKULë.BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMLI IILAAFI KUREJJJSHIILAAFIHIM RIHLETESH-SHITAAI VES-SAJJJFFEL JEA‟BUDUU RABBE HAADHEL BEJJTEL LEDHII ET‟AMEHUM MIN XHUUIN]VE AAMENEHUM MIN HAUFë. 313
  • 313. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL314
  • 314. MELAQET E ZOTIT 2BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMERE EJTEL-LEDHIIJUKEDH-DHIBU BID-DIIIJNëFEDHAALIKEL LEDHIIJEDU‟UL JETIIJMëVE LAA JEHUDDUALAA TA‟AAMIL MISKIIIINëFE VEJLUN LIL MUSAL-LIINEL-LEDHIINEHUM AN SALAATIHIM SAAHUUUNëEL-LEDHINE HUM JURAAAAUUUUNëVE JEMNE‟UUNEL MAA’UUUNëBISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMIN-NAAA EATAJNAAKEL KEVTHERFESAL-LI LIRABBIKE VENHARINNE SHAANIEKE HUVEL EBTER 315
  • 315. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL316
  • 316. MELAQET E ZOTIT 2BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMKUL JAAA EJJUHEL KAAFIRUUUUNëLAAAA EABUDU MAA TEABUDUUNëVE LAAAA ENTUM AABIDUUNE MAA EABUDVE LAAAA ENE AABIDUN MAA ABEDTUMVE LAAAA ENTUM AABIDUUNE MAA EABUDLEKUM DIIJNUKUM VE LIJE DIIJNë.BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMIDHAA XHAAAAENESRULL-LLAAHI VEL FET‟HVE RE EJTEN-NAASE JED‟HULUUNEFII DIIJNIL-LAAHI EFVAAXHAAFESEBBIH BIHAMDI RABBIKE VESTEGFIRHIN-NEHUU KAANE TEVVAABAA 317
  • 317. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL318
  • 318. MELAQET E ZOTIT 2BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMTEBBET JEDAAAA EBII LEHEBIN VETEBBëMAA AGNAA ANHU MAALUHUU VE MAA KESEBSE JESLAA NAAREN DHAATE LEHEBëVEMREETUHUU HAMMAA LETEL HATABëFII XHIIDIHAA HABLUN MIN MESEDëBISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMKUL HUVALLAAHU EHADëALLAAHUS-SAMEDëLEM JELIDëVE LEM JUULEDëVE LEM JEKUN LEHUUKUFUVEN EHADë 319
  • 319. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL320
  • 320. MELAQET E ZOTIT 2BISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMKUL EUUDHU BIRABBIL FELEKëMIN SHERRRRI MAA HALEKëVE MIN SHERRRRI GAASIKIN IDHAA VEKABëVE MIN SHERRRRI NEFFAATHAATI FIL UKADëVE MIN SHERRRRI HAASIDIN IDHAA HASEDëBISMIL LAHI RRAHMANI RRAHIMKUL EUUDHU BI RABBIN-NAAAASMELIKIN-NAAAASILAAHIN-NAAAASMIN SHERRRRIL VESVAASIL HAN-NAAAASEL-LEDHII JUVESVISUFII SUDUURIN-NAAAASMINEL XHIN-NETI VEN-NAAAAS.Vërejtje: Shkronjat të cilat janë më të theksuara duhet të shqiptohen rëndë për tëpasur kuptim të plotë në gjuhën arabe se përndryshe fjala merr kuptim tjetër.- Zanoret e dyfishta apo të katërfishta duhet të zgjaten po aq sa janë fishuar. 321
  • 321. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL322
  • 322. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani FIKHU I ZEKATIT 9 Planprogrami i muslimanit të vogël 323
  • 323. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL324
  • 324. MELAQET E ZOTIT 2 ZEKATI Zekat d. m.th. shtim, zhvillim, pastrim etj. Muslimani e jep zekatin, pra pjesën e pasurisë të cilën e ka bërë obligimZoti i Lartëmadhëruar. Në atë mënyrë ai e pastron veten nga gabimet dheshpreson në Zotin i Madhëruar se do t‟ia bekojë pasurinë, do t‟ia shtojë pasurinëdhe do të zhvillohet ekonomikisht, sepse u ka ndihmu të varfërve me pasurinë etij.Argument nga Kur‟ani për zekatin është ajeti: “Dhe faleni namazin dhe jepni zekatin ...”.(El Bekare, 43)Argument nga suneti për zekatin është hadithi: “Është ngritur islami mbi pesë shtylla: Dëshmija se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i dërguari i Tij, falja e namazit, dhënia e Zekatit agjërimi i muajit të ramazanit dhe haxhi në Qabe kush ka mundësi”. (Buhariu) Zekati është farz në islam, kush nuk e jep është mëkatarë i madh, por kushe mohon dhënien e zekatit ai është pabesimtarë, se zekati është shtyllë prejshtyllave të islamit.Pyetje: 1. Çka d.m.th. zekat? 2. Pse muslimani e jep zekatin? 3. Trego argumentin Kur’anor dhe të sunetit për dhënien e zekatit? 4. Si konsiderohet ai i cili nuk e jep zekatin? 5. Si konsiderohet ai i cili e mohon zekatin? 325
  • 325. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL QËLLIMI I DHËNIES SË ZEKATIT Zoti i Lartëmadhëruar na ka bërë obligim zekatin për shumë çështje,e prej tyre po i përmendim vetëm tri: 1. Që nga pasuria jonë t‟i japim të varfërve, t‟u ndihmojmë atyre dhe të kemi rrespekt ndaj tyre. Ashtu që, edhe i varfëri ta ndiejë veten të lumtur kur t‟i kryejë nevojat e tij elementare. 2. Që shoqëria muslimane të jetë shoqëri e cila i ndihmon njëri-tjetrit dhe e don njëri-tjetrin. 3. Që me dhënien e zekatit me i bë ibadet Allahut (me adhurua Allahun), me iu afru Allahut me qëllim që me fitu shpërblim në këtë botë dhe në botën tjetër.Pyetje: 1. Pse na ka bërë obligim Zoti i Lartëmadhëruar dhënien e Zekatit? VLERA E ZEKATIT Zoti i Lartëmadhëruar e do dhënësin e zekatit dhe e shpërblen në këtë botëdhe në botën tjetër. Zoti i Lartëmadhëruar e bekon dhe e shton pasurinë e atij i cili e jepzekatin, sa që për shkak të dhënies së një sasie të vogël e bën shumë të madhe.Thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an: “Ata që shpërndajnë pasurinë e vet, edhe natën por edhe ditën, fshehurazi por edhe haptazi, ata kanë shpërblimin e vet te Zoti i tyre, dhe për ta nuk ka as frikë as pikëllim”. (El Bekare, 274)Muhamedi a.s. në hadithë ka thënë: “Siguronie pasurinë tuaj duke dhënë zekatin dhe shëroni sëmundjet tuaja duke dhënë sadakanë”. (Ebu Davudi, Taberani dhe Bejhekiju)Pyetje: 1. Trego për vlerën e dhënies së zekatit?326
  • 326. MELAQET E ZOTIT 2 DËNIMI PËR MOSDHËNIEN E ZEKATIT Për ata të cilët nuk e japin zekatin dhe pengojnë dhënien e zekatit Zoti iLartëmadhëruar ka parapa dënim të dhimbshëm në ditën e Kijametit.Thotë Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an: “... Ata të cilët e ruajnë arin dhe argjendin e nuk e japin për në rrugën e Allahut, lajmëroi për një dënim të dhimbshëm”. (Et Tevbe, 34) Atë ditë kur ajo (pasuri e deponuar) fërgohet në prushin e xhehenemit, e me të (ashtu zharavë) lyhen ballët, anët dhe shpinat e tyre ( do t‟u thuhet): “Kjo është ajo që e depozituat për veten tuaj, pra shijoni atë që e depozitonit!”. (Et Tevbe, 35)Pyetje: 1. Trego ajetet kur’anore për dënimin e atyre të cilët nuk e japin zekatin? 327
  • 327. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHARTET E ZEKATITShartet e zekatit janë: 1. Me qenë musliman - Jomuslimani me dhënë zekatin nuk i pranohet, pse Zoti i Lartëmadhëruar nuk i do veprat e pabesimtarëve. 2. Me qenë i lirë. - Robi nuk e ka për obligim dhënien e zekatit sepse ai nuk ka pronësi as për veten e tij. 3. Me qenë në kompetencë absolute - Pasuria për të cilën ipet zekati duhet me qenë në pronësi. 4. Mosha madhore - Fëmija para moshës madhore nuk e ka për obligim zekatin, pse Muhamedi a.s. ka thënë: “Tre personave lapsi nuk i shkruan veprimet e tyre: Fëmiut deri sa të rritet, të çmendurit deri sa të vetëdijesohet dhe i fjeturi deri sa të zgjohet”. (Ebu Davudi, Nesaiu) 5. Që pasuria me arritë shkallën e Nisabit Nisab quhet sasia e caktuar e pasurisë kur bëhet obligim zekati e ajo është 85 gr. të arit. Muhamedi a.s. ka thënë: “Nuk ipet zekati nën shumën prej 100 dërhemëve”. 6. Që pasuria me kalu një vit pa qarkulluar - Kur pasuria e arrin kufirin e nisabit dhe kalon një vit bëhet obligim zekati. - Në pemë dhe perime zekati ipet në kohën e të mbledhurave ose të krrurave.Pyetje:1. Cilat janë shartet e zekatit?328
  • 328. MELAQET E ZOTIT 2 NË ÇKA IPET ZEKATIZekati ndahet në dy lloje: 1. Zekati i trupit (zekatul fitri), i cili ipet në fund të ramazanit, 2. Zekati i pasurisë.Zekati i pasurisë ipet në pesë gjëra: 1. Në Ari 2. Në argjend 3. Në pemë dhe perime dhe produkte bujqësore 4. Në mall tregëtie 5. Në kafshë shtëpiake 6. Në thesarë dhe 7. Në xehe.Pyetje: 1. Si ndahet zekati? 2. Në cilat gjëra ipet zekati? 329
  • 329. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ZEKATI NË ARI Kur ari e arrinë shkallën në 85 gr. ose kur pasuria e arrinë vlerën e arit në85 gr. dhe kjo sasi e arit apo kjo shumë e vlerës së arit kalon një vjet pa hy nëpërdorim apo pa qarkulluar, atëherë bëhet obligim (farz) dhënia e zekatit. NISABI i arit është 85 gr. (ar1).Ndërsa vlera të cilën duhet dhënë zekat për ari është 2.5 %. Shembull praktik për dhënien e zekatit për ari: Nëse Muslimani i ka 85gram ari dhe vlera e gramit është 20 € , atëherë veprojmë kështu: E llogarisim vlerën e arit në €uro: 85 gr. ari x 20 € = 1700 € 1700 € x 2.5 % 1700 € x 2.5 100 17 x 25 10 25 x 17 = 425 = 42.5 € 10 10Ky musliman e ka farz me dhënë zekat 42.5 €Pyetje: 1. Sa gram duhet të arrijë vlera e arit për t’u bërë obligim zekati? 2. Sa është përqindja e dhënies së zekatit në ari?330
  • 330. MELAQET E ZOTIT 2 ZEKATI NË ARGJEND Argjendi konsiderohet prej sendeve të çmuara dhe me vlerë ashtu sikurseari. Për të qenë obligim dhënia e zekatit për argjend, duhet me arritë vlerën eNISABIT. NISABI i argjendit është 700 gr. (argjend). Nëse një person ka më pak se 700 gr. argjend, nuk e ka për obligimzekatin. Por nëse ka 700 gr. e më shumë, atëherë e ka për obligim dhënien ezekatit. Vlera të cilën duhet dhënë zekat për argjend është 2.5%.Shembull praktik për dhënien e zekatit për argjend: Nëse muslimani i ka 700 gr. argjend dhe vlera e argjendit është 10 €,atëherë veprojmë kështu: E llogaritim vlerën e argjendit në €uro: 700 gr. argjend x 10 € = 7000 € 7000 € x 2.5 % 7000 € x 2.5 100 70 x 25 10 25 x 70 = 1750 = 175 € 10 10Ky musliman e ka farz me dhënë zekat 175 €Pyetje: 1. Sa gram duhet të arrijë sasia e arigjendit për t’u bërë obligim zekati? 2. Sa është sasia e dhënies së zekatit në argjend? 331
  • 331. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ZEKATI NË PEMË E PERIMEZoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: “Dhe shpenzoni nga të mirat (pasuria) të cilat i keni fituar dhe prej atyre që i përfitoni prej tokës (pemëve dhe perimeve)”.Muhamedi a.s. po ashtu e ka caktu edhe shumën e dhënies së pemëve dheperimeve duke thënë: “Çka e ka ujitur qielli me shi ipet 10 % zekat (d.m.th. 1 )”. 10 Ndërsa arat apo plantacionet të cilat nevojiten me i ujitur me mjete, përatë arsye se shpenzohet mund dhe angazhim, atëherë përqindja e zekatitzvogëlohet prej 10 % në 5 %.Për këtë Muhamedi a.s. ka thënë: “Çka ujitet me kafshë dhe me mjete tjera, atëherë zekati është 5 % ”. Duhet ditur se zekati i pemëve dhe perimeve ipet në kohën e të vjeluraveose të korrurave. Thotë Zoti i Lartëmadhëruar: “Dhe jepne pjesën e cktuar (zekatin) ditën e të korrurave”. (El En‟am, 141) Zekati i pemëve dhe perimeve ipet kur sasia e tyre e arrin NISABIN. Nisabi i pemëve dhe i perimeve është pesë barrë apo 60 saëja , qëështë e barabartë me 1092 kg.,që d.m.th., nëse pronari i pemëve dhe perimeve ka më pak se 1092 kg. Nuk jepzekat, ndërsa kur arrin në 1092 kg. E më shumë e jep zekatin. Muhamedi a.s. kathënë: “Nuk ka zekat në (sasinë) më pak se 5 EVTHAK (barrë)”.Pyetje: 1. Trego argumentin e ajetit Kur’anorë për dhënien e zkatit në pemë dhe perime? 2. Sa është përqindja e zekatit nëse toka ujitet vetëm prej shiut? 3. Sa është përqindja e zekatit nëse toka ujitet me mjete dhe me kafshë? 4. Kur ipet zekati i pemëve dhe perimeve dhe trego argumentin Kur’anorë për të?332
  • 332. MELAQET E ZOTIT 2 ZEKATI I MALLIT TREGËTARË Përpos në ari , argjend, pemë dhe perime, zekati ipet edhe për mallintregëtarë me të cilën pronari i dyqanit apo i ndonjë firme mirret me tregëti. Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë:“O ju që besuat, ndani nga gjërat e bukura të cilat i fitoni ...”. Në çfarëdo malli tregëtarë me të cilin tregëtohet ipet zekati, si p.sh.aparatet, objektet, mobilejet, ushqimet, stolitë, drithërat, kafshët etj. NISABI i mallit tregëtarë është po ai i arit, të cilën e kemi përmendurmë herët, e ai është 85 gr. ari.Shartet e dhënies së zekatit në mallin tregëtarë janë: - Me arritë nisabin – pra 85 gr. ari, - me kalu një vit tregëti me atë mall, - që malli të jetë me qëllim tregëtie.Sasia e dhënies së zekatit të mallit tregëtarë është 2.5 %. P.sh. Nësetregëtari pas një viti tregëtie në dyqan i ka 1000 € ka pasurshitje (qarkullim), atëherë konsiderohet se i ka pasur 2000 € mallë tregëtarë,andaj veprejmë kështu: 2000 € : 2.5 = 50 €Pra 50 € i jep zekat në fund të vitit.Pyetje: 1. Trego argumentin e ajetit Kur’anorë për dhënien e zekatit në mall tregëtie? 2. Sa është NISABI i mallit tregëtarë? 3. Cilat janë shartet e dhënies së zekatit në mall tregëtarë? 4. Sa është përqindja e zekatit në mall tregëtarë? 333
  • 333. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ZEKATI I KAFSHËVEKafshët shtëpiake për të cilat ipet zekati janë: - Lopët - Devet - Delet dhe dhitëShartet të cilat duhet t‟i plotësojnë kafshët për dhënien e zekatit janë: 1. Që këto kafshë me arritë numrin e caktuar me sheriatë, 2. Me kalu një vit të plotë, 3. Që kafshët të ushqehen më shumë se gjysmë viti në kullosë, pra në fushë apo mal. ZEKATI I DEVEVE Nëse numri i deveve është më pak se 5 nuk është farz zekati. Posa të arrijënumri i deveve në 5 e më shumë, atëherë është arritur nisabi dhe është farzdhënia e zekatit: - Në 5 deve ipet 1 dele zekat - Në 10 deve ipen 2 dele zekat - Në 15 deve ipen 3 dele zekat - Në 20 deve ipen 4 dele zekat ZEKATI I LOPËVE Nëse numri i lopëve është më pak se 30 nuk është farz zekati. Posa tëarrijë numri i lopëve në 30 e më shumë, atëherë është arritur nisabi dhe ështëfarz dhënia e zekait: - Në 30 lopë ipet një viç i dy viteve zekat, - Në 60 lopë ipen dy veta nga një vjet zekat.334
  • 334. MELAQET E ZOTIT 2 ZEKATI I DELEVE Nëse numri i deleve është më pak se 40 nuk është farz zekati. Posa të arrnumri i deleve në 40 e më shumë, atëherë është arritur nisabi dhe është farzdhënia e zekatit: - Prej 40 deleve deri në 120 dele, ipet 1 dele zekat, - Prej 121 deleve deri në 200 dele, ipen 2 dele zekat, - Prej 201 deleve deri në 399 dele, ipen 3 dele zekat.Pyetje: 1. Cilat janë shartet e dhënies së zekatit në kafshë shtëpiake? 2. Sa është NISABI i zekatit në deve? 3. Sa është NISABI i zekatit në lopë? 4. Sa është NISABI i zekatit në dele? 335
  • 335. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL RUKAZI (THESARI)Rukaz quhet thesari i fshehur në tokë në të kaluarën dhe kur muslimanirastësisht has në të apo e gjenë pas një hulumtimi, ai e ka për obligim qëprej atij thesari me dhënë 20 % zekatin.Argument për zekatin e Rukazit kemi hadithin: “Në pasurinë e gjetur në brendinë e tokës (Rukazit) ipet zekati 20 % ose një e pesta”. (Buhariu)Shembull:Nëse një musliman gjen ari në tokë me vlerë prej 10 000 €, atëherë ky muslimane ka për obligim 20 % me dhënë zekat, kështu që veprojmë si vijon: 10 000 : 5 = 2000Farz për dhënien e zekatit nga thesari është 2000 €. - Rukazi nuk ka NISAB, që d.m.th. se sa do e vogël që të jet vlera e thesarittë gjetur ipet zekati. - Po ashtu në rukaz nuk nevojitet me kalu një vit, por bëhet obligimmenjëherë dhënia e zekatit.Pyetje: 1. Çka quajmë rukaz? 2. Sa është sasia e dhënies së zekatit në rukaz (thesarë)?336
  • 336. MELAQET E ZOTIT 2 XEHETXehe quhet çdo lëndë me vlerë e nxjerrur prej toke siç janë: ari, argjendi,nafta, gazi natyrorë, plumbi, alumini, hekuri etj.Argument për dhënien e zekatit në xehe kemi ajetin Kur‟anorë: “O ju besimtarë, jepni nga më e mira e asaj që e fituat dhe nga ajo që ju kemi mësuar që ju ta nxjerrni prej toke (xehet)”. (El Bekare, 267) Në xehe nuk është kusht me kalu një vit, por ipet zekati kur të nxjerretxehja prej toke.Përqindja e zekatit në xehe është 20 % (ose një e pesta).Pyetje: 1. Cila është përqindja e zekatit në xehe? 2. Cili është argumenti Kur’anorë për dhënien e zekatit në xehe? 337
  • 337. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KUSH KA TË DREJTË NË ZEKAT Pasi që zekati është shtyllë e islamit, dhe ka vlerë dhe rëndësi të posaqmenë Islam, Zoti i Madhëruar në ajet kur‟anorë e ka caktu kujt i takon zekati:“Nuk ka dyshim se zekati takon vetëm: - të varfërve, - të gjorëve, - nëpunësve, - atyre që duhet përfituar zemrat, poashtu duhet dhënë - për lirimin e robërve, - të ngarkuarve në borgje, - në rrugën e Allahut (luftëtarëve) dhe - udhëtarit pa mjete materiale.Caktim dhe obligim prej Zotit (për dhënien e zekatit në këto kategori)Allahu është më i dituri, Ai është më i Urti”. (Et-Tevbe, 60)Pyetje: 1. Kush ka të drejtë në zekat sipas ajetit kur’anorë në suretu Tevbe?338
  • 338. MELAQET E ZOTIT 2 FUKARAI VEL MESAKIN (TË VARFËRIT DHE TË GJORËT)Zoti i Lartëmadhëruar në Kur‟an thotë: “Nuk ka dyshim se zekati (sadakaja) u takon të varfërve, të gjorëve, ...”. (Et-Tevbe, 60) Zoti i Madhëruar disa i ka dalluar me pasuri, disa me dituri, disa meshëndet. Disa i ka dalluar me profesione, ndërsa të gjithë njerëzit kanë nevojë përnjëri tjetrin. Vetëm se duhet pasur parasyshë se për çdo ndihmë që njeriu i bëntjetrit Zoti e shpërblen, ndërsa për ndihmën të cilën Zoti e ka parapa me i ndihmutjetrit dhe nuk i ndihmon, atëherë Zoti e ndëshkon dhe e dënon. Për këtë arsyeZoti i Lartëmadhëruar në një ajet kur‟anorë thotë: “Dhe në pasurinë tuaj keni obligim të caktuar (zekatin) për lypsat dhe nevojtarët”.Pashtu edhe në një ajet tjetër thotë: “Dhe i ushqejnë me ushqim për dashurinë që kanë ndaj Tij (Allahut) të gjorët, jetimët dhe robërit”.Pyetje: 1. Trego ajetin kur’anorë i cili tregon për obligimin e dhënies së zekatit të varfërve dhe të gjorëve? 339
  • 339. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL AMILIJNE ALEJHA (NËPUNËSIT E TUBIMIT TË ZEKATIT) Zekati është institucion shoqëror.Për zekatin patjetër duhet të ekzistojë ministria e zekatit.Ministria e zekatit në kuadrin e saj ka: 1. Sektorin për tubimin e zekatit dhe 2. Sektorin për shpëndarjen e zekatit. - Sektori për tubimin e zekatit organizon qështjen e llogaritjes së zekatit; sai takon pronarëve me dhënë zekatin, si duhet llogaritur, kohën e dhënies sëzekatit dhe mënyrën e dhënies së zekatit. - Sektori për shpërndarjen e zekatit organizon çështjen e atyre të cilët janëmë meritorë për dorëzimin e zekatit, sa u nevojitet atyre, kur u nevojitet atyre nëbazë të rregullorës së rrethanave shoqërore. Për këtë arsye profesionistët dhe punëtorët të cilët hargjojnë mund dhekohë në tubimin dhe shpërndarjen e zekatit në formën më të mirë u takon edheatyre një pjesë e zekatit të tubuar. Vetëm se duhet pasur parasysh se ministri izekatit dhe punëtorët duhet me qenë besnik dhe të siqert sikurse Musa a.s. dheJusufi a.s.: “Ai (Jusufi a.s.) i tha (mbretit): “Më emëro ministër të magacioneve të tokës dhe financave se vërtet unë jam i ditur (dhe profesionist për këtë çështje) dhe jam sigurues (i mallit)”. (Jusuf, 55) “Zekati nuk i takon familje së Muhamedit a.s.”.(Transmeton Muslimi, marrur nga hadithi i Mutalib ibn Rebia)Pyetje: 1. Sa sektorë i ka ministria e zekatit dhe cilat janë ato? 2. Çka organizon sektori i tubimit të zekatit dhe çka organizon sektori për shpërndarjen e zekatit?340
  • 340. MELAQET E ZOTIT 2 MUELEFETU KULUBUHUM (PËRFITIMI I ZEMRAVE)Muhamedi a.s. në një hadith thotë: “Duaje të dashurin në masë se ndoshta një ditë mund të bëhet i urrejtur dhe urreje të urrejturin në masë se ndoshta një ditë mund të bëhet i dashur”. Në shoqërinë islame mund të ketë pabesimtarë, mirëpo Islami është fe etolerancës, dashurisë dhe bëmirësisë, për këtë arsye ka prapa që edhejomuslimanit me i dhënë pjesë nga zekati me qëllim që të përfitohet zemra e tijdhe ta pranojë islamin. Kjo tregon se islami është fe që ia do të mirën çdo kujt. Muhamedi a.s. i ka dhënë Safvan ibni Umejjit nga pasuria e fituar nëluftën e Hunejnit edhe pse nuk ishte musliman. Po ashtu zekati i ipet edhe muslimanit i cili e ka pranu islamin, mirëpoimani i tij është ose i dyshimt ose i dobët. Islami e ka parapa me i dhënë pjesë tëzekatit kësaj kategorie vetëm me tregu sinqeritetin që ka ndaj çdo muslimani. Po ashtu zekati i ipet edhe jomuslimanit i cili mundet me ju bë keqmuslimanëve, kështu që me dhënien e zekatit mundet të zbutet zemra e tij, dhe sepaku ai mos me i dëmtu muslimanët. Këtu bën pjes tubimi i zekatit për me iudhënë udhëheqësve jomusliman që gjatë luftës kan zënë rob musliman dhe janëpengje të luftës.Kështu që me zekat paguhen udhëheqësit jomusliman për me i liru pengjetmusliman të luftës.Pyetje: 1. Trego për dhënien e zekatit atyre që duhet përfituar zemrat në islam? 341
  • 341. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL RIKAB (LIRIMI I ROBËRVE) Në kohërat e lashta ka ekzistu sistemi skllavo-pronarë, ka pasur robër tëcilët kanë punuar vetëm për pronarët e tyre dhe nuk kanë pasur liri të plotë. Kur Muhamedit a.s. i ka zbritur Kur‟ani, atëherë idhujtarët e Mekes i kanëmaltretuar robërit e tyre pa masë. Kështu ka ndodhë edhe me muezinin e parë nëIslam – Bilallin. Pronari i tij, Umeje e torturonte pa mëshirë në mes tëshkretëtirës dhe në mes të diellit përcëllues, derisa e bleu Ebu Bekri dhe e kaliru. Islami është feja e cila e ka zhdukur robërinë me masa dhe forma tëndryshme. Njëra prej atyre masave është edhe tubimi i zekatit për lirimin erobërve që edhe ata të jetojnë të lirë. Në kohë të sotit mund të bëhet tubimi izekatit për lirimin e robërve tëluftës apo lirimi i pengjeve të luftës. Për lirinë e njeriut ka folë edhe Omeri r.a.-Halifja e muslimanëve kur kathënë: “Deri kur ju do t’i robëroni njerëzit, ndërsa nënat e tyre i kanë lindur të lirë”. Për këtë arsye lirisht mund të themi se Islami është feja e paqës dhe lirisë.Pyetje: 1. Shpjego për dhënien e zekatit në lirimin e robërve ?342
  • 342. MELAQET E ZOTIT 2 GARIMINË (TË NGARKUARIT NË BORGJE)Gariminë quhen ata të cilët kanë marrë borgj, mirëpo kur ka arritur afati ikthimit nuk kanë mundësi me pagu borgjin. Për këtë arsye sheriati Islam kujdeset që ata sa më shpejtë ta paguajnëborgjin dhe ka parapa zekatin me ia dhënë atyre që sa më shpejt me la borgjindhe me vazhdu jetën normale. Duhet pasur parasysh se secili mund të ketë borgje, por borgjet mund tëlahen, dhe secili mund të merr borgj për profit tregëtie, ndërtimi,etj. etj. Pra “Garim” (i ngarkuar me borgj që s‟ka mundësi me e la) është ai i cili ika marrë borgj dikujt, mirëpo përpos Nisabit (85 gr. ari) që e ka në veten e tijnuk ka pasuri tjetër dhe nuk mund ta lajë borgjin. Pa marrë parasysh a ka borgjshumë apo pak, me rëndësi është që prej zekatit të cilin e merr me la borgjin. Shartet të cilat duhet t‟i plotësojë ai i cili meriton zekatin si i ngarkuar nëborxh (Garim) janë: 1. Që borgjin që e ka marrë i ka skadu afati i kthimit dhe patjetër duhet me e la, 2. Që borgjin që e ka marrë ka qenë për qëllime që janë të lejuara në islam (jo për alkool, bigjoz etj.), 3. Që borgjin që e ka marrë të jetë për atë vit, jo për vitin tjetër (pra, jo për vitin e ardhëshëm).Muhamedi a.s. ka bërë lutje, dhe nëve na ka mësuar të lutemi: “O Zoti im, unë kërkoj mbrojtje nga pamundshmëria e larjes së borgjit”.Pyetje: 1. Shpjego për dhënien e zekatit të ngarkuarve në borgje? 343
  • 343. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL FI SEBILILAH (NË RRUGË TË ALLAHUT) Ka njerëz të cilët luftojnë për hirë të Allahut, mirëpo nuk kanë mjetemateriale.Rruga e Allahut është rruga stabile, e drejtë dhe e qëndrueshme. Shpenzimi në rrugën e Allahut përfshinë të gjitha shpenzimet në punë tëmira dhe në ngritjen e fjalës së Allahut në shkallën më të lartë. Mirëpo nëveçanti zekati i takon atyre që luftojnë për hirë të Allahut, angazhohen për hirëtë Allahut. Të githë dijetarët janë të pajtimit se nuk lejohet tubimi i zekatit përndërtimin e rrugëve, urave, objekteve shkollore, spitaleve. Ngase për ndërtimin ekëtyre patjetër duhet shteti islam të gjejë fonde tjera përpos zekatit me i ndërtu,si p.sh. tatimeve, vetkontributeve etj. Sasia e zekatit e cila i takon kësaj kategorie është aq sa është e nevojshmeme i pregaditur luftëtarët me ushqim, veshëmbathje, pregaditje luftarake, mjeteluftarake dhe aq sa u nevojitet atyre në momente të caktuara. Ndonjëherë utakon e tërë sasia e zekatit të tubuar kësaj kategorie nëse është e domosdoshmenë momente të vështira dhe në momente të caktuara.Pyetje: 1. Shpjego për dhënien e zekatit në rrugë të Allahut?344
  • 344. MELAQET E ZOTIT 2 IBNI SEBILË (UDHËTARI PA MJETA MATERIALE) Nëse një udhëtarit gjat rrugës i hargjiten mjetet financiare dhe materialedhe nuk ka mundësi të kthehet në vendlindje, i takon zekati. Feja islame i ka kushtuar rëndësi të posaqme udhëtimit për arsye tëshumta, sepse edhe Zoti i Madhëruar në Kur‟an ka kërku për me udhëtu përfurnizim. “Udhëtoni nëpër tokë dhe hani prej furnizimit të Tij”. - Ka kërku me udhëtu me kërku dituri dhe me hulumtu: “Thuaj udhëtoni nëpër tokë dhe shikoni, vështroni dhe hulumtoni si ka filluar krijimi e pastaj ju do të ktheheni (te Zoti)”. - Ka kërku me udhëtu për me luftu në rrugën e Allahut: “Dilni (në luftë), le t‟ju vijë (lufta) e lehtë ose e rëndë. Luftoni për hirë të Allahut me pasurinë tuaj dhe me veten tuaj, kjo është me dobishmja për ju, sikur ta kuptonit”. (Et-Tevbe, 41) - Ka kurku me udhëtu me e kryer haxhin: “Allahu ka obligue njerëzit, ata që kanë mundësi t‟i përballojnë rrugës ta vizitojnë dhe ta kryejnë haxhin në shtëpinë e (Tij)”. (Ali Imran, 97) Për të gjitha këto shkaqe islami ka lejuar dhënien e zekatit kësaj kategorie,por ka parapa edhe shartet e ato janë: 1. Me pasur nevojë për ato mjete me u kthy në vendlindje, 2. Që nijeti i udhëtimit mos me qenë për çështje të ndaluara, si p.sh. vrasje, vjedhje, plaqkitje. Personit të tillë nuk i jepet zekati. 3. Që udhëtari nuk ka mundësi me huazu, që kur të kthehet me ia la borgjin ose nuk ka formë tjetër për me i ardhë mjete prej vendlindjes së tij.Pyetje: 1. Shpjego për dhënien e zekatit udhëtarit pa mjete materiale? 345
  • 345. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL ZEKATUL FITRIZekati ndahet në dy lloje: 1. Zekatul fitri (zekati i trupit apo personal) dhe 2. Zekati i pasurisë. Zekatul fitri (personal) është vaxhib.Zekatul fitri është bërë vaxhib në vitin e dytë të hixhretit, atë vit kur është bërëobligim agjërimi i ramazanit. Ndryshe Zekatul fitri është vaxhib me dhënë në ramazan para faljes së fitrbajramit. Ky zekat ipet me qëllim që në ditën e fitër bajramit të gjithë muslimanët tëken ushqim, të gjith muslimanët të ken veshmbathje, të gjith muslimanët të kenëvendbanim dhe të gjithë muslimanët të jenë të gëzuar dhe të gjithë muslimanëtt‟i ndihmojnë njëri-tjetrit.Për këtë zekatul fitrin e ka baxhib edhe i pasuri edhe i varfëri.Për këtë arsye Muhamedi a.s. ka thënë: “Sa i përket të pasurit (ai e jep zekatul fitrin) Allahu e pastron dhe ia shton pasurinë, ndërsa sa i përket të varfërit Zoti ia kthen më shumë dhe ia jep më shumë se sa ka dhënë (zekatul fitr)”. (AHMEDI DHE BEJHEKIU)Argument nga Kur‟ani kemi ajetin: “Ka shpëtuar kush e ka dhënë zekatin (zekatul fitrin) dhe e ka përkujtu emrin e Allahut dhe e ka falur namazin (e bajramit)”. (El Ea‟la, 14-15)Argument nga hadithi kemi thënien e Muhamedit a.s.: “Për agjërimin e ramazanit është bërë obligim zekatul fitri për çdo njeri; musliman, rob apo i lirë, mashkull apo grua, i vogël apo i madh një SAË prej hurmave ose një SAË prej elbit”. (MALIKU, NESAIU, MUSLIMI) Nga hadithi kuptojmë se zekatul fitri është një SAË.Një SAË është e barabartë me 2 kg. grurë ose 4 kg. elb. - Zekatul fitri mund të ipet edhe në të holla aq sa kushtojnë 2 kg. grurë ose4 kg. elb.346
  • 346. MELAQET E ZOTIT 2 - Kush e jep zekatul fitrin para faljes së bajramit e ka kryer vaxhibin edhënies, ndërsa kush e jep zekatul fitrin pas faljes së bajramit nuk e ka kryervaxhibin e dhënies, por ajo i konsiderohet vetëm si sadaka e rëndomtë.Thotë Muhamedi a.s.: “... kush e jep atë para namazit të (bajramit) ajo i pranohet, e kush e jep pas namazit (të bajramit), ajo konsiderohet sadakë nga sadakatë e rëndomta vullnetare”. (Ebu Davudi)Pyetje: 1. Kur është vaxhib me u dhënë zekatul fitri? 2. Kush e ka vaxhib me e dhënë zekatul fitrin? 3. Trego ajetin Kur’anorë dhe hadithine Muhamedit a.s. për dhënien e zekatul fitrit? 4. Sa është sasia e zekatul fitrit? 347
  • 347. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL MJEGULLA Një njeri udhëtonte në një rrugë dhe duke shiquar lart i sheh retë. Ku mbire ndëgjon një zë duke thënë: O ju mjegulla lëshoni shi në kopshtin e robit tëAllahut (ABDULLAHUT) të mirë. Kur i sheh se mjegullat ecin në drejtim të një kopshti i cili ishte i mbushurme pemë dhe perime, dhe aty ndalen dhe bie shi i plotë, ndërsa njeriu e punontekopshtin: Ky njeri u habit pse mjagullat shkuan saktësisht te kopshti i robit tëmirë të Allahut (ABDULLAHUT). Dhe pa pritur e pa u kujtuar shumë, shkondhe e pyet atë njeri: - Si e ke emrin? - Ai iu përgjigj: ABDULLAH (rob i mirë i Allahut). Por, pse po të intereson emri im!? - E kam dëgjuar një zë i cili urdhëronte mjegullat për të lëshu shi në kopshtin tënd, dhe i kam përcjellur mjegullat deri sa kanë lëshuar shi në kopshtin tënd, por po të pyes se çka punon në këtë kopsht? - Pasi që po më pyet po të të tregoj: Unë e mbjelli këtë tokë me pemë dhe perime dhe fitoj, mirëpo fitimin e ndaj në tri pjesë; një pjesë e shpenzoj për të varfërit, një pjesë e shpenzoj në familjen time, ndërsa një pjesë e shpenzoj për reprodukcionin e kopshtit, pra e kthej prap në kopsht për të sjellë fitime tjera. - Tani e kuptoj fshehtësinë pse Allahu ju sjell juve fitim në kopshtin tënd dhe bënë që të bie shi dhe të sjellë fryte dhe fitim kopshti yt.348
  • 348. MELAQET E ZOTIT 2 KARUNI “Karuni ishte nga populli i Musati a.s. dhe ai e shtypte atë popullngase Ne i patëm dhënë aq shumë pasuri saqë një grup i fuqishëm mezibartnin qelësat e (pasurisë së) tij. e kur populli i vet i tha: Mos u kreno aqfortë sepse Allahu nuk i do të shfrenuarit”! (El Kasas, 76) Karuni ka qenë prj popullit të Musa a.s. për ndryshe ai ka qenë edhe prejfamiljes së Musa a.s. Ai e dinte Tevratin përmendësh dhe kur e këndonteTevratin e këndonte me zë të bukur. Karuni kishte aq shumë pasuri sa që një grup njerëzish nuk mund t‟imbanin as çelësat e magacioneve të pasurisë. Kur Zoti Lartmadhëruar kaurdhëru që me dhënë 1 % zekat, atij i dukej se është shumë dhe jo vetëm që karefuzu me dhënë zekatin por u thonte tjerëve: Musa a.s. çdo gjë që ju ka urdhërue keni ndëgju por tashti mos e ndëgjoni. Atëherë Zoti i Lartmadhëruar i thotëMusa a.s. bën dua që të fundoset Karuni me tërë pasurinë e tij.Musa a.s. u lut: “Oj tokë fundose Karunin dhe pasurinë e tij”. Lutja e Musa a.s. është pranu, kështu që Karuni së bashku me pasurinë etij është fundosur në tokë dhe e ka mbulu dheu për së gjalli, për arsye se nuk eka dhënë zekatin, nuk e ka ndëgju urdhërin e Zotit dhe nuk i ka ndihmu tëtjerëve, sepse Musa a.s. i ka thënë: “Dhe bën të mira (ndihmoju të tjerëve) ashtu siç të ka bë mirë Allahu (të ka dhënë pasuri) ty, e mos bën të këqija në tokë”. (El Kasas, 77) Përpos Karunit Allahu ka shkatërru dhe i ka fundosë edhe shumë popuj tëcilët kanë qenë edhe shumë të pasur edhe të fuqishëm, vetëm e vetëm se nuk ikanë rrespektuar urdhërat e Allahut dhe kanë bërë shkatërrime në fytyrën etokës, kanë tregu kryelartësi, i kanë shtypur dhe nuk iu kanë ndihmu të tjerët. 349
  • 349. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL KOPSHTI I SHKRUMBUAR Një pronarë i një kopshti me pemë e perime, përplot me fryte e begati, çdoherë kur i mblidhte pemët apo i korrte të lashtat i thirrte të varfërit dhe ujeptepjesën e tyre apo zekatin. Mirëpo pas një kohe ai vdes dhe e trashëgojnë djemt etij. Ata ishin koprracë dhe zemërngushtë. Kur vjen koha e mbledhjes sëpemëve vendosin mos me i lajmëruar të varfërve dhe mos me iu dhënë atyre(zekatin) hisen e tyre. Por me shku në mbrëmje dhe para sabahut me i mbledhëfrytat dhe me u kthyer në shtëpinë e tyre. Gjatë natës Zoti kishte lëshuar një zjarr dhe kopshtin e kishte djeg, ekishte bërë shkrumb e hi. Kur arritën para mëngjesit në kopshtin e tyre, nuk e njohën, menduan se ekanë humbur rrugën gjatë natës dhe kanë shkuar në një kopsht të lënur pas dore.Mirëpo pas një kohe vërtetuan se kopshti i tyre ishte bërë shkrumb e hi dhe nukkishte mbetur asnjë fryt në të. Ata e kuptuan se zemërngushtësia dhe mosdhënia të varfërve hisen e tyreishte shkak që Zoti i kishte dënu dhe kopshtine tyre e kishte bërë gërmadhë. Atajanë pendu por ishte vonë. Kështu është dënimi në këtë dunja për mosfalënderimin e Zotit,mosnjohjen e begative të Zotit dhe mosdëgjimin e urdhërave të Zotit, pordënimet në ahiret janë shumë më të mëdha dhe shumë më të rënda.350
  • 350. MELAQET E ZOTIT 2 VËRTETIMI I LAJMIT Harith ibn Dirari pasi që e kishte pranu islamin, ishin pajtu meMuhamedin a.s. që të shkojë te populli i tij me i ftu në islam dhe me tubuzekatin, e pastaj Muhamedi a.s. me dërgu një delegat me pranu zekatin dhe meia shpërnda muslimanëve. Muhamedi a.s. e dërgon Velid bin Ukben për te Harithi me marrë zekatine tubuar. Në mes të rrugës Harithi është friguar prej popullit të tij pasi që mëherët kishte pasur një armiqësi me atë popull dhe kthehet te Muhamedi a.s. e ithotë: O i dërguar i Allahut, Harithi jo vetëm që nuk ka dashur me ma dhënëzekatin por edhe ka dashur të më vras. Mirëpo Muhamedi a.s. ka qenë i kujdesshëm, dhe nuk e ka dërgu Halidbin Velidin dhe ushtrinë pa e verifikuar lajmin. Në anën tjetër Harithi me padurim priste të deleguarin e Muhamedit a.s.për t‟ia dorëzu zekatin dhe për t‟i tregu se populli i tij e ka pranu islamin. Pas pak kohe Harithi niset për te Muhamedi a.s. në Medine. Ai në mes tërrugës takohet me ushtrinë e Muhamedit a.s. dhe e kuptojnë realitetin.Për këtë arsye ka zbritur ajeti Kur‟anorë: “O ju që keni besuar, nëse ndonjë i pandërgjegjshëm u sjell ndonjë lajm, ju shqyrtonie mirë, ashtu që të mos e goditni ndonjë popull pa e ditur realitetin, e pastaj të pendoheni për atë që keni bërë”. (El Huxhurat, 6) 351
  • 351. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL HADITHE TË MUHAMEDIT A.S. RRETH SADAKASË Muhamedi a.s. në shumë hadithe e ka inicuar dhe e ka kërku fisnikërinëdhe bujarinë. Edhe vetë Muhamedi a.s. ka qenë bujarë dhe fisnik. Ai ka qenëshembulltyra më e mirë në bujari. Çka ka pasur Muhamedi a.s. dhe i kanë kërkunuk i ka refuzu. Ai i ka dashtë muslimanët dhe i ka këshillu muslimanët.Në një hadith thotë: “O bir i Ademit shpenzo (dhe jepi e ndihmoi të tjerëve) se atëherë do të ipet ty dhe do të shpenzohen të mirat në ty”. (MUTEFIKUN ALEJH)Në një rast tjetër e kanë pyetur Muhamedin a.s. se cilat janë punët më të mira, eai është përgjigjur: “Me i ushqyer të tjerët, me dhënë (shpërnda) selamin te ata të cilët i njeh e nuk i njeh”. (MUTEFIKUN ALEJHI)Muhamedi a.s. na ka tregu se për dorëdhënësin edhe melaqet luten: “Çdo mëngjes kur robërit e Zotit zgjohen, zbresin dy melaqe në tokë dhe njëra thotë: O Zot shtoja pasurin atij i cili jep dhe shpenzon për të tjerët. Ndërsa tjetra thotë: O Zot mos i jep pasuri atij i cili nuk jep dhe nuk shpenzon për të tjerët”. (MUTEFIKUN ALEJHI) Duhet pasur parasysh se Muhamedi a.s. nuk na ka mësu me qenë parazitdhe të padobishëm për shoqërinë. Për këtë arsye ka thënë: “Dora e cila jep (e larta) është më e mirë se dora e cila merr (e ulëta)”. (Muslimi) BUZËQESHJA SADAKAMuhamedi a.s. ka thënë: “Buzëqeshi vëllaut tënd se konsiderohet sadaka”. (Tirmidhiu) Islami është fe e tolerancës dhe e paqës, e drejtësisë dhe bujarisë. Për këtëarsye edhe Muhamedi a.s. vazhdimisht ka qenë i butë dhe i sjellshëm, ka qenëtolerant dhe i buzëqeshur, mahitej me shokët e tij dhe ata qeshnin, ndërsa imani ityre ishte i mbushur plot dritë. Buzëqeshja e sinqert tregon simpatinë, dashurinë, qëllimin e mirë dhesjelljen e mirë dhe bëmirësinë. Buzëqeshja e sinqertë e qetëson zemrën, i hjekdhembjet, ndihmon në zgjedhjen e problemeve, e aktivizon mendjen, i lironeshtrat e trupit dhe e bënë njeriun stabil dhe të sinqert. Duhet pasur parasysh se edhe kur mahitemi, mahija me qenë pa lajka dhepa rrena. Muhamedi a.s. ka thënë: “Unë vërtetë mahitem, por mahija ime është e drejtë dhe e sinqert”.352
  • 352. MELAQET E ZOTIT 2 Dr. Musli Vërbani FIKHU I AGJËRIMIT 10 Planprogrami i muslimanit të vogël 353
  • 353. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL354
  • 354. MELAQET E ZOTIT 2 AGJËRIMI Agjërim d.m.th. me u pengu, apo me ndalu veten nga diçka. Ndërsa, nëSheriatin Islam: Agjërim është me e pengu ose me e ndalu veten nga ushqimi, pija dheepshi prej agimit e deri në perendim të diellit, me nijet për me iu afru Allahutxh.sh.Ibadeti ndaj Allahut xh.sh. bëhet në mënyra të ndryshme: - Kemi ibadet vetëm me fjalë, siç është shehadeti - Ibadet me fjalë dhe me trup së bashku siç është namazi - Kemi ibadet me të holla, siç është zekati - Kemi ibadet me të holla dhe me trup, siç është haxhiNdërsa agjërimi është ibadet truporë. Edhe popujt e mëparshëm kanë agjëruar, mirëpo agjërimi i tyre kandryshu nga agjërimi në Islam. Kur‟ani fisnik përmend agjërimin e Merjemespara se t‟i lind djali Isa a.s., por agjëri i saj ka qenë vetëm pengimi apo detyrimii vetes së saj për të mos folur. Në të njejtën mënyrë ka agjëru edhe Zekerija a.s., kur i ka lind djali Jahjaa.s. Ai tri ditë e tri net ka ngrënë dhe ka pi , mirëpo nuk ka folur. Ai vetëm kasinjalizu me shenja. Për këtë Zoti i Madhëruar në Kur‟an thotë: “O ju të cilët keni besuar, ua kemi bërë obligim agjërimin ashtu siq ua kemi bërë për obligim popujve para jush, me qëllim që të jeni të devotshëm”. (El-Bekare:183)Pyetje:6. Trego definicionin e agjërimit?7. Trego për mënyrat e ibadetit? 355
  • 355. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL AGJËRIMI I MUAJIT RAMAZAN Agjërimi i muajit ramazan është shtylla e katërt e islamit. Agjërimi i muajit ramazan është bërë obligim në muajin Shaban të vitit tëdytë të hixhretit. Muhamedi a.s. për 9 vite i ka agjëruar nëntë muaj të ramazanit. Argument për agjërimin e muajtit të ramazan kemi ajetin Kur‟anorë: “Muaji i Ramazanit është (muaji) në të cilin filloi zbritja e Kur‟anit, që është udhërrrëfyes për njerëzit dhe sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i të vërtetës nga e pavërteta). E kush prej jush përjeton këtë muaj le të agjërojë”. (El-Bekare:185) Argument për agjërimin e muajit ramazan kemi edhe hadithineMuhamedit a.s. ku thotë: “Kushe e agjëron muajin ramazan me bindje dhe sinqeritet të plotë, me shpresë se do të shpërblehet, atij i falen gabimet e më parme”. (Transmeton Ahmedi) Kush me qëllim nuk e agjëron muajin ramazan, ai do të ndëshkohet mendëshkim të madh.Pyetje: 1. Në cilin vit është bërë obligim agjërimi i muajit ramazan? 2. Sa vite ka agjëruar Muhamedi a.s.? 3. Cili është argumenti Kur’anor për agjërimin e muajit ramazan? 4. Cili është argumenti i hadithit përi agjërimin e muajit ramazan?356
  • 356. MELAQET E ZOTIT 2 HËNA E RE DHE RAMAZANIKemi dy lloje të Kalendarëve: 4. Kalendari diellorë dhe 5. Kalendari hënorë.Kalendari diellorë bazohet në rrotullimin e tokës rreth diellit.Kalendari hënorë bazohet në rrotullimin e hënës rreth tokës dhe së bashku metokën rreth diellit. Një rrotullim i hënës rreth tokës quhet muaj. Ndërsa 12 rrotullime tëhënës rreth tokës plotësohet një rrotullim i hënës rreth diellit. Në kalendarin hënorë ndonjëherë muaji i ka 29 ditë, ndonjëherë 30 ditë.Për këtë arsye nevojitet me pritur për me shiqu hënën e re, me vërtetu se muajishaban; a i ka plotësuar 29 ditë apo 30 ditë.Muhamedi a.s. në hadithë thotë: “Filloni me agjëru me të shikuarit e hënës së re, dhe ndërpritni agjërimin me të shikuarit e hënës së re”.Pyetje: 1. Sa lloje të kalendarëve i kemi? 6. Në çka bazohet kalendari diellorë? 7. Në çka bazohet kalendari hënorë? 8. Sa ditë i ka muaji ramazan? 9. Kur fillon dita e agjërimit të muajit ramazan dhe trego hadithin? 357
  • 357. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL DOBITË PREJ AGJËRIMITMuhamedi a.s. në hadithë thotë: “Agjëroni do të jeni të shëndoshë”.Prej agjërimit kemi dobi të shumta. Dobitë e agjërimit kryesishtë janë: - Dobi trupore - Dobi shpirtërore - Dobi mendore dhe - Dobi shoqërore.Agjërimi është bërë obligim që besimtari me e arritur shkallën më të lartë tëbesimit dhe të devotshmërisë. Për këtë arsye Allahu xh.sh. na ka tregu nëpërmjetMuhamedit a.s. se : “Çdo vepër e njerëzve apo e bijve të Ademit është për ta, pëveç agjërimit, ai bëhet mër Mua (Allahun) dhe Unë shpërglej për të. Agjërimi është mburojë” (Transmeton Buhariu)Muhamedi a.s. në një hadithë tjetër thotë: “Vërtetë në xhenet është një derë që quhet “REJAN” nëpër të hynë vetëm agjëruesit ditën e Gjykimit e askush tjetër, e kur të hynë agjëruesit mbyllet ajo derë dhe askush nuk mundet të hyjë nëpër të”. (Transmeton Buhariu)Pyetje: 1. Cilat janë dobitë e agjërimit?358
  • 358. MELAQET E ZOTIT 2 LLOJET E AGJËRIMITLlojet e agjërimit janë: 1. Agjërimi farz – është agjërimi i muajit ramazan. 2. Agjërimi vaxhib. Në agjërimin vaxhib bënë pjesë: Agjërimi i përbetimit, agjërimi i ditës së prishur të agjërimit nafile dhe agjërimi i përbetimit të iëtikafit. 3. Agjërimi sunet Në agjërimin Sunet bënë pjesë: Agjërimi i ditës së nëntë, dhjetë dhe të njëmbëdhjetë të muajit muharrem. 4. Agjërimi mendub Në agjërimin mendub bënë pjesë: - Agjërimi i ditëve të bardha, d.m.th. dita e 13, 14 dhe 15 të çdo muaji të muajve të kalendarit hënorë. - Agjërimi i ditës së hënë dhe të enjte. - Agjërimi i gjashtë ditëve të muajit sheval. - Agjërimi i tetë ditëve të para të muajit dhul hixhe, d.m.th. para ditës së arafatit. - Tërë jetën me kalu një ditë në agjërim një ditë pa agjërim. - Agjërimi i muajit sha‟ban 5. Agjërimi mekruh tahrimen: Mekruh tahrimen është me i agjëru këto ditë: - Agjërimi i ditës së parë të fitër bajramit - Agjërimi i ditës së parë të kurban bajramit - Agjërimi i ditës së premte pa ia bashkangjitur të enjten - Agjërimi i ditës së premte pa ia bashkangjitur të shtunën - Agjërimi i dy, tri e më shumë ditëve pa iftarë dhe pa suhur, që d.m.th. 48 orë apo 94 orë pa ngrënë ose pa pi, ndryshe kjo quhet grevë urie. - Agjërimi i tërë jetës pa ndërprerje. - Agjërimi nafile i gruas pa lejën e burrit kur ai është në prani të saj. - Agjërimi në udhëtim nëse udhëtimi është i vështirë dhe e mundon shumë gjendjen e agjëruesit. 6. Agjërimi mekruhi tenzihen - Mekruhi tenzihen është me agjëru ditën e dhjetë të muajit Muharrem pa të nëntën. - Mekruhi tenzihen është edhe me e agjëru ditën e dhjetë të muajit Muharrem pa të njëmbëdhjetën. 359
  • 359. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËLPyetje:2. Cilat janë llojet e agjërimit?3. Kur është agjërimi farz?4. Kur është agjërimi sunet?5. Kur është agjërimi mendub?6. Kur është agjërimi mekruhi tahrimen e kur tenzihen?360
  • 360. MELAQET E ZOTIT 2 RUKNET E AGJËRIMIT Rukni dhe sharti janë dy pjesë thelbësore të çdo çështjeje, ashtu qyshjanë pjesë thelbësore të agjërimit. Dallimi në mes të ruknit dhe shartit është vetëm dallimi formal , pse pamarrë parasysh a mungon rukni apo sharti agjërimi është i pavlefshëm. Mirëporukni është pjesë brenda agjërimit sikurse është sexhdeja pjesë përbërëse brendanamazit.Po ashtu sharti është pjesë prbërëse jashta agjërimit ashtu siç është abdesti shart,jashta namazit. Agjërimi ka vetëm një rukn e ai është: “Me pengu ose me ndalu veten nga të ngrërit, pija dhe kontaktimartesorë, prej agimit e deri në perendim të diellit”.Argument për këtë kemi ajetin Kur‟anor: “Dhe hani e pini deri sa ta dalloni ju saktësisht penin e zi nga peni i bardhë”. El Bekare: 187 - Alegoria e Kur‟anit “peni i bardhë” ka të bëjë me të zbardhurit e ditës në agim. - Alegoria e Kur‟anit “peni i zi” ka të bëjë me të errësuarit e natës pas perëndimit.Këtë e ka sqaruar Muhamedi a.s. në hadith: “Vërtetë Bilalli e thirrë ezaninin në mbrëmje ndërsa ju hani dhe pini deri sa të thirrë (Bilalli) i biri i Umi Mektumit”. - Janë pajtu të gjitë dijetarët-juristët islam se të penguarit apo të detyruarit e vetes nga ushqimi, pija dhe kontakti martesorë është prej agimit deri pas perëndimit.Pyetje: 1. Çka është rukni dhe çka është sharti? 2. Sa rukne i ka agjërimi? 3. Prej cilës pjesë të ditës fillon të agjëruarit, dhe në cilën pjesë të ditës përfundon të agjëruarit? 361
  • 361. DR. MUSLI VËRBANI: PLANPROGRAMI I MUSLIMANIT TË VOGËL SHARTET E AGJËRIMITShartet e agjërimit ndahen në tri lloje, e ato janë: 1. Shartet e vuxhubit (obligueshmërisë) 2. Shartet e edait (e kryerjes së agjërimit) dhe 3. Shartet e sihatit (vlefshmërisë)Shartet e vuxhubit (obligueshmërisë) janë: 1. Islami - Jomuslimani nuk e ka për obligim agjërimin 2. Mentalisht me qenë i shëndoshë 3. Mosha madhore 4. Me e ditë se e ka për obligim agjërimin.Shartet e edait (e kryerjes së agjërimit) janë: 1. Shëndeti 2. Mos me qenë në udhëtim. - Ai i cili gja