TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN_Nhiều tác giả
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN_Nhiều tác giả

on

  • 2,416 vues

 

Statistiques

Vues

Total des vues
2,416
Vues sur SlideShare
2,416
Vues externes
0

Actions

J'aime
0
Téléchargements
23
Commentaires
0

0 Ajouts 0

No embeds

Accessibilité

Catégories

Détails de l'import

Uploaded via as Microsoft Word

Droits d'utilisation

© Tous droits réservés

Report content

Signalé comme inapproprié Signaler comme inapproprié
Signaler comme inapproprié

Indiquez la raison pour laquelle vous avez signalé cette présentation comme n'étant pas appropriée.

Annuler
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Votre message apparaîtra ici
    Processing...
Poster un commentaire
Modifier votre commentaire

TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN_Nhiều tác giả TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN_Nhiều tác giả Document Transcript

  • 2012 TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN Source : chim viet canh nam * *Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…)*Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) *Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927)* Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) * Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) *Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke* Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke *Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio *Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70)* Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909- 1943)* Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) *Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô *Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô *Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) *Bài 15 : Bàn chân Fumico - Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) *Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) *Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai August 18, 2012 Nhiều tác giả; Dịch:Nguyễn Nam Trân,Cung Điền chimviet-canhnam 7/15/2012 00
  • mục lục (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài )Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…)Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927)Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927)Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927)Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927)Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa RyunosukeBài 7 : Niềm tin - Akutagawa RyunosukeBài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima YukioBài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70)Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943)Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965)Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.IchirôBài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. IchirôBài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809)Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu DazaiHẾTTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 1
  • TỎ TÌNH VỚI NGƯỜI VỢ KHÔNG QUEN Asada Jirô (1951- ) Nguyễn Nam Trân dịch (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 2 View slide
  • Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTLời ngƣời dịch:(nguyên tác Mishiranu Tsuma E, đăng trong tạp chí Shosetsuhoseki,Số tháng hai , 1995, in lại trong tập truyện cùng tên do nhà Kobunsha,Tokyo, 2001)Asada Jiro sinh năm 1951 tại Tokyo. Bắt đầu viết văn từ 1991 khi đã 40.Chỉ ba năm sau, ông đƣợc tặng giải Tài Năng Mới mang tên nhà vănYoshikawa Eiji qua tác phẩm Lấy Xe Điện Ngầm (Metoro ni Notte).Năm 1997, Nhân Viên Đường Sắt (Poppoya) mang về cho ông giảiNaoki. Năm 2000, ông lại đoạt giải văn học mang tên nhà văn ShibataRenzaburo với Nghĩa Sĩ Đất Kinh Thành (Mibu Gishiden). Văn ôngnhẹ nhàng, điềm đạm, mang mang hoài cảm, trầm trầm nhƣ bài thơ bìnhthanh. Độc giả Nhật bình thƣờng, nhất là phụ nữ rất yêu thích. NhânViên Đường Sắt nói trên là một trong những tác phẩm cảm động và ănkhách nhất của văn học Nhật Bản đƣơng đại, bán đƣợc trên một triệurƣởi cuốn và đã đƣợc dựng thành phim với nam tài tử quốc tế TakakuraKen. Asada Jiro hiện có chân trong hội đồng giám khảo giảiAkutagawa, giải thƣởng văn học danh giá nhất của Nhật, phát mỗi nămhai lần.Nhà bình luận Hashizume Daisaburo nhân đọc Tỏ Tình Với Người VợKhông Quen đã xem hình ảnh trò chơi lắp hình (puzzle) nói đến trongTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 3 View slide
  • truyện này nhƣ chủ đề của văn chƣơng Asada, ngƣời làm công việc nhặtnhạnh và xếp lại vào khuôn những mảnh đời vỡ nát. Bản thân Asadacũng lắm phong trần. Sinh trong một gia đình có của, bị phá sản, mẹđành làm chiêu đãi viên quán rƣợu để nuôi con. Ông sống rày đây maiđó, quen biết với giới du côn anh chị, đăng lính, sau ra buôn bán, trúngmánh làm giàu, cuối cùng mới bƣớc vào làng văn và thành danh nhờngòi bút. Do đó, văn ông thƣờng lấy khung cảnh thế giới đen tối của bọnbăng đảng, cờ bạc, cá ngựa, rƣợu chè, đĩ điếm, nhà tù...làm đề tài. Lòngthƣơng đời của ông trải rộng đến những "ngƣời nghèo mới", thất cơ lỡvận, đầu đƣờng xó chợ, kiều ngụ trái phép...trong một xã hội toàn cầuhóa với biết bao nhiêu cô gái ăn sƣơng Hoa, Nga, Đông Âu, Phi, Thái,Việt... đang sống bám theo cơn lốc dục vọng quay cuồng sau lƣng nềnkinh tế hùng mạnh thứ hai thế giới nầy. *Chiều tháng chạp khi những Cây Nô-En hàng phố qua một đêm đượctrang hoàng trở lại để đủ biến thành bụi tùng cổ truyền đón chào nămmới, Hanada Akira choàng mình thức dậy vì tiếng chuông điện thoại giađình dưới tỉnh gọi lên.- Uả, bố đang ngủ ? Bộ ốm à ?Ậm ừ qua quít, Hanada vỗ tí nước rửa mặt, tỉnh người xong mới cầm lạiống nghe :- Đâu có, tại đi chơi với mấy ông khách, uống rƣợu đến sáng mới về,con ạ.- Tiền bố đã vào ngân hàng hôm qua, mẹ cám ơn bố đấy.- Bố gửi ít quá, đừng buồn nghe. Bây giờ làm ăn khó, tiền thƣởng cuốinăm cũng chả thấm tháp.- Đƣợc rồi ông ơi, thời buổi mà, trên Sapporo đây kiếm tiền cũng khôngdễ đâu. Nhƣng bố ạ, con có chuyện này......TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 4
  • Sau câu an ủi cha lém lỉnh như người lớn, giọng trong điện thoại của đứacon gái giữa chừng chợt xen lẫn tạp âm, tiếng được tiếng mất. Hanadavén màn cửa sổ, che bàn tay ngang tầm mắt, nhìn về dãy nhà chọc trờiphía Shintoshin, khu trung tâm mới của thành phố, đang in lên mảngnắng cuối ngày.- Nói gì, con, bố nghe không rõ !- ........Thì đó, con muốn học trƣờng cấp ba trên Tokyo. Mẹ với anh, haingƣời ngăn thì ngăn, con cũng lên với bố, bố à. Nói với họ hộ con nghe,bố !- Nói hộ với không gì hử. Có bao giờ tao đƣợc dịp chuyện trò với mẹmày đâu. Lúc nào cũng mỗi mình mầy chịu điện thoại tao thôi. Thế mẹđâu, đƣa máy bố nói dăm câu đi !- Mẹ không có nhà, tới tối may ra. Tối bố gọi lại nhé ?- Sao đƣợc hở con. Maa-chan (1) , con hiểu không ? Làm thế bố vô phépvới " ông ta ".Một sự yên lặng nặng nề kéo dài trong giây lát. Suốt mấy tháng nay,giữa người cha và đứa con gái, sự trao đổi qua điện thoại chỉ có từng ấynội dung. Từ ngày ly dị và giao con cái cho vợ nuôi đến nay đã tròn nămnăm , thì người vợ cũ ấy có sống cách nào đi nữa, Hanada thấy mìnhchẳng có quyền can thiệp. Y đâu ngờ đứa con gái ngày mình bỏ đi hãycòn tiểu học nay đủ đến tuổi để kéo y vào mấy chuyện rối rắm thế này.- " Ông ta " cái gì, ai thèm biết lão đó. Bố ơi, đừng gửi tiền về nữa, bốnha ! Bộ khùng sao, hở bố !- Chuyện gửi tiền về là bố hứa với mẹ, can gì con nói hành ông ấy. Dầusao, phải bàn thêm nghe con. Tết này, anh mày về nhà cơ mà?- Bố lúc nào cũng nói đƣợc bấy nhiêu. Thôi nghe, bố!Điện thoại bỗng cúp ngang.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 5
  • Đứa con trai lớn lên học đại học ở Tokyo từ lâu đã không thèm lui tới.Ngoài việc nó chia một căn gác ở Setagaya với cậu bạn đồng hương,Hanada chả biết gì thêm. Thằng anh cũng như mẹ nó chắc chắn khôngthể tán đồng ý nghĩ quá quắt của con em.- " Bộ khùng sao ! " Thế hả, con ?...................Hanada vừa lẩm bẩm, vừa tắt diện thoại cầm tay.Ngoài mười vạn yen đều đặn mỗi tháng, giữa hè hoặc cuối năm, Hanadabao giờ cũng rán châm thêm chút ít, nói dối gia đình là tiền thưởng củahãng. Gửi về như vậy, không nhất thiết vì kẹt lời hứa miệng với ngườivợ cũ, cũng không để chuộc lỗi lầm xưa. Lý do duy nhất là mỗi lần dướitỉnh nhận được tiền, thế nào y cũng có dịp nghe giọng nói của con gáiqua điện thoại. Giọng nói ấy là sợi dây gắn bó Hanada với quê hươngmiền bắc của y. Lúc sau này, từ khi cảm thấy sức khoẻ sa sút, giọng nóiđó còn là cái phao giúp y khỏi buông trôi sự sống.Hanada gập xong cái giường sắt rẻ tiền hay kẽo cà kẽo kẹt, thắng bộ đồlớn vào cho đúng cái " nhãn " viên chức ngân hàng tự phong. Tém mấyđường lược che những chỗ tóc bạc đã bắt đầu đập vào mắt người ta, y tắtđèn phòng rồi lửng thửng ra Kabuki-cho, bước giữa vùng ánh điện muônmàu của cái xóm ăn chơi này như thể lao mình vào ngọn lửa địa ngục.Căn phòng đơn trong chung cư Hanada mướn suốt năm năm nay lúc nàocũng thoảng cái không khí của lạnh lẽo, tạm bợ. Chẳng có lý do gì đặcbiệt. Chỗ này chẳng qua là nơi dừng chân từ khi Hanada làm sập hãngcủa mình rồi dắt người tình, một nữ nhân viên, bỏ xứ lên Tokyo. Chỉmột tháng sau, nàng ta đã chịu hết nổi, cuốn gói về lại Sapporo. Cănphòng biến thành chỗ ẩn náu cho người đàn ông trung niên, cô độc, đãđánh mất tất cả. Không có ma nào đến thăm nên chỗ trú chân của một gãbình sinh chuộng sạch sẽ và tính khí tẻ nhạt này chẳng có gì để tạo rabừa bãi.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 6
  • Nhưng khi dợm bước khỏi phòng, Hanada bỗng làm rơi tung toé khỏimặt bàn khung trò chơi lắp hình ráp đã gần xong. Y không nén đượctiếng thở dài. *Bên cửa tiệm hăm-bác-gơ nhìn ra đại lộ Okubo, bọn con gái ngoại quốctrên đường đi làm đang xếp thành hàng dài.- Hana-san, Hana-san ! (anh Hana, anh Hana ơi)Một em da trắng đẫy đà vừa gặm bánh mì nhét hăm-bác-gơ vừa chạytheo Hanada gọi tíu tít, nghe giọng mà đoán, có lẽ người Nga. Hình nhưcô nàng muốn cảm ơn Hanada đã rước mối hộ, nhưng Hanada không tàinào nhớ nổi từng vụ một.Trên mặt đường này, mỗi buổi tối có hàng trăm người bắt mối, kéokhách vào các tiệm nhậu. Tuy nhiên, nếu khách là người không chịutheo bài bản phiền phức, họ phải hướng dẩn khách điều đình thẳng vớichị em đứng đường bên kia bờ kênh, nơi có trụ sở của Sở Giới ThiệuViệc Làm. Xóm Shinjuku này không biết có mấy nghìn ả như vậy,chúng nó hết đến lại đi thành thử Hanada chả phân biệt được ai với ai.- Cảm ơn, anh Hana ! Có cái này nè !Hanada lật đật đẩy trả lại tờ giấy bạc năm nghìn về phía cô gái có lòngthơm thảo và nở một nụ cười hệt như viên chức ngân hàng thứ thiệt:- Không. Cảm ơn. Tôi có phải dân yakuza (2) đâu, em !Khẽ vỗ vai cô gái, Hanada rẽ qua con đường nhỏ, cất bước vào vùng ánhsáng náo nhiệt của khu Kabuki-cho.Đã qua cái tuổi bốn lăm, học lực không hơn mà chẳng kém ai, cắc cớ gìlại đưa chân vào cái nghề này. Nhiều khi trên con đường đến " sở làm "tức đại lộ Okubo, câu hỏi đó cứ ám ảnh trong trí y.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 7
  • Nhưng từ giờ là lúc phải suy nghĩ cho chín đây. Kiếm công chuyện gìđàng hoàng rồi mướn căn hộ hai buồng ở ngoại ô, rước con gái về. Nếubỏ lỡ cơ hội này, Hanada có cảm tưởng mình sẽ bị chôn vùi mãi mãitrong thế giới của hàng vạn bóng nê-ông. Thế rồi, tuy hãy chỉ là đồchừng, một khi con y đã lên đây học cấp ba thì mẹ nó dưới tỉnh thế nàocũng bước thêm bước nữa. Nội ba tháng sau thôi, chẳng còn ai cònmuốn nhận tiền chu cấp của y và liên hệ gia đình rồi sẽ bị cắt đứt vĩnhviễn.Hanada hết nói cười đùa nghịch với lũ con gái đã bắt đầu tụ tập trên conđường đầy hô-ten nhà chứa, lại bắt chuyện với bọn du côn trấn đóng khuvực. Khi băng qua con lộ có Sở Giới Thiệu Việc Làm, y bắt đầu đi vàokhoảng không gian diện tích mỗi một cây số vuông mà đã tập trung đếntám nghìn quán nhậu chật ních người, cái xóm ăn chơi vĩ đại nhất thếgiới.Nơi đây là chỗ Hanada "làm việc" suốt năm năm qua. Trên cái quãngtrường vừa náo nhiệt và trơ trẽn này, y đã để mặc giòng đời lôi cuốnmình đi.Một thằng bắt mối non choẹt từ tiệm xì-phé điện tử bước ra. Hanada làmbộ không thấy, vượt qua mặt thì nó đã đuổi theo bén gót, đi tới ngangtầm :- Chào anh Hana !Giỏi thay cho oắt con còn mặt dày mày dạn bày đặt chào với hỏi. Số làmấy hôm trước, vào lúc hừng sáng, chính thằng khỉ này đã mời Hanadađi uống. Ngồi trước quầy nói với nhau dăm chuyện bàn dân thiên hạxong, nó chợt lỉnh đâu mất. Đang tưởng mình gặp trúng đứa ăn uốngchạc thôi thì Hanada đã cảm thấy đầu óc nặng trĩu và buồn ngủ. Y nhanhtrí chạy thẳng vào nhà vệ sinh và dấu ngay chút tiền còm dưới bí tất. Khitỉnh lại, y đã thấy mình đang nằm khềnh sau con hẻm giữa trời mưa.- Nầy chú em, làm ăn có khó khăn đến đâu cũng đừng muối mặt cƣớpgiật cả đồng bọn nhé.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 8
  • - Chết, anh hai nói chuyện gì kỳ dzậy.- Anh sơ ý là lỗi tại anh. Nhƣng chú mầy không chôm đƣợc đồng nàonên anh cũng đánh chữ đại xá cho chú. Anh đâu đến nỗi ăn phải mấyđòn sơ đẳng của chú để bị đá lăn ra đƣờng đâu.Nói xong ngoảnh lại thì thằng ma-cô tập sự đã chạy qua bên kia đại lộ,đang đeo sát một người khách. "Khứa" này có vẻ như nhân viên hãngnào dưới tỉnh lên đây công chuyện, tướng còn hoi phèn. Đeo xắc hành lýlang thang giữa giờ này là loại khách dễ xỏ mũi như chơi. Dắt "khứa"vào mấy cái "ba trấn lột", loại hay quảng cáo "chỉ cần đặt năm nghìn tiềncọc", thảy một liều thuốc ngủ vào cốc rượu, là "khứa" sẽ thành bị thịtngoài hẻm ngay.Hanada chợt ngước mắt lên khung trời đêm chật chội mà y chẳng cómấy dịp nhìn, suy nghĩ về "chương trình làm việc" của ngày hôm ấy. *Cao Hùng (Kao Shiung), do một "má" người Đài Loan kinh doanh, đượccoi như quán "đứng đắn". "Đứng đắn" có nghĩa là không bỏ thuốc ngủvào rượu cho khách, không có mấy thằng đứng "ba" vũ trang bằng dùinhọn chọc nước đá, chứ không phải tử tế như loại "ba" đơn thuần đểuống rượu và hát karaoke. Nhưng dù sao, quán nào mở ra trên hai nămcùng một chỗ mà không thay bảng hiệu, không đổi chủ, có thể xem nhưcó "lương tâm nghề nghiệp" rồi.Bước xuống cầu thang hẹp, đẩy cửa vào tiệm, Hanada đã thấy vòngquanh phòng có đến hơn hai mươi em chiêu đãi viên ngoại quốc ngồinhư dán cả vào tường. Trời mới sập tối nên chưa thấy bóng khách.Hanada vừa đến ngồi bên quầy thì " má" đã chìa phong bì phần tiền thùlao ngày hôm trước, phân bua :- Tại cái ông khách đầu tiên, tới mà không uống, bỏ về liền. Xin lỗinhen.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 9
  • Sự thể ra sao, chỉ có trời biết, nhưng thôi, sá gì mấy chuyện nhỏ nhặt đómà đòi thêm.Luật chơi ở đây là hễ rước được khách thì người rước ăn huê hồng bằngphân nửa tiền rượu khách chi. Ở tiệm "đứng đắn" loại Cao Hùng thì cógửi chai (3) chăng nữa, một người khách trung bình bỏ ra khoảng haivạn Yen. Tiền khách chi không phải là tiền rượu, nó chỉ là thứ lệ phíđóng cho tiệm để được phép lúc mới ngà ngà đã có thể kéo một em ưngý ra đường. Muốn cô gái ở qua đêm phải mất bốn vạn Yen, trong đónăm nghìn thuộc về tiệm, đương sự lãnh vạn rưỡi, còn hai vạn kia phảiđóng cho băng đảng trên thực tế quản lý cô ả.Tuy nhiên cách phân chia lợi tức rõ ràng này chỉ đặt ra cho những tiệmnào thuộc loại ngon lành.-Mấy con này sao lạ hoắc. Hay tôi nhìn lầm?Hanada ngó quanh tiệm rồi đặt câu hỏi. Đã đành những cô nào khônghợp nhãn khách phải theo chỉ thị của băng đảng đổi qua chỗ khác nên ítcó ai trụ lại được lâu một chổ nhưng sao hôm nay, rặt những mặt lạ.- Vài bữa nữa, có tin " cớm " sẽ " bố ráp" nên mấy con hết hạn cƣ-trúphải chạy về trên Ibaraki cả.- À, ra thế ! Tin tức của ông Dobashi kinh khủng thật. Người đâu mànhư thánh sống, biết trước mọi chuyện.- Tại Dobashi không phải dân Yakuza. Ông quen lớn với cảnh sát đấy.Quen lớn thế nào không biết nhưng nhiều tiếng đồn cho rằng Dobashi,hiện làm nghề giới thiệu công việc chui, hay "thầu người" cũng thế,trước đây đã từng là nhân viên công lực.- A, a...nhớ ra rồi. Chú Hana ơi, ông Dobashi có chuyện muốn bàn vớichú đó. Ổng đang đợi trên gác. Đừng bày đặt chuyện tào lao nghe mấycha nội, cho tôi đỡ khổ.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 10
  • "Má" lo lắng nắm khuỷu tay Hanada giật lia. Chuyện Dobashi muốnbàn, "má" đã đoán già đoán non. Chắc lại có tiệm sắp mở muốn nhờHanada đem khách đến. Đối với những quán chỉ sống bám người rướckhách, bắt mối là cả một vấn đề sinh tử.- Lo gì "má". Có mở tiệm mới giữa thời buổi khó khăn bây giờ chắc"thọ" không quá ba tháng.- Nhƣng nếu chú Hana bỏ đi thì tui cũng dẹp tiệm luôn.Có bóng một người khách được dắt mối giới thiệu tới vừa bước vào cửa."Má" ra bộ đon đả, xồ tới. Làm nghề này, tuy không mất xu teng trảlương mấy cô chiêu đãi, nhưng khổ cái tiền nhà rất cao. Hết giật chỗ nàyđến vay chỗ khác còn phải dính vào nợ chui. Số tiệm mỗi tháng có sứctrả nợ sòng phẳng không được bao nhiêu. Thế là đành mượn thêm mấymón nặng lãi.Khổ nỗi, cái đon đả thiếu tự nhiên của má chỉ làm người khách mới vàođâm ra lúng túng. *Dobashi ngồi ở tầng trệt quán nước trước mặt con đường có cơ quanhành chánh quận, mắt dán vào cuốn sổ , tay bấm máy tính con.Cặp kính râm ngày đêm đeo không rời và bộ vó chững chạc chỉ tạo chohắn một vẻ khiếp đảm. Tuy vậy, dáng dấp đó coi bộ ăn khớp với cungcách nghiêm nghị cần thiết mà anh chàng nhà thầu sức lao động của đámngoại quốc bỏ xứ lang bạt kiếm ăn cần phải có.- Nghe nói bác Dobashi dạo này bận lắm? Mấy em út phải dọn lên mãiIbaraki cơ à ?Dobashi giật mình nhìn lên và tháo cặp kính ra.- Con mụ Cao Hùng chết tiệt, miệng không kéo da non. Chẳng có đứanào lên Ibaraki cả, Kofu thôi.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 11
  • Hanada trong bụng chắc mẫm là Ibaraki rồi, chớ chẳng chạy vào đâu.- Muốn bàn gì với em đó, bác. Có tiệm nào sắp mở ?- Không, không phải.Vừa nói Dobashi vừa đảo mắt nhìn quanh tiệm. Hắn gọi cho Hanada cà-phê và xăng-uýt.- Thôi nhé, chuyện rắc rối đừng để dính tới em nghe. Nhƣ bữa trƣớclãnh giữ dùm bác mấy thứ đồ quỷ. Từ rày cho em xin đi !- Không phải thứ đó nữa đâu mà !Dobashi khều Hanada ghé mặt sát lại giữa bàn, châm cho y điếu thuốc.- Ừ, kỳ này không phải giữ giùm nhƣng cùng nhƣ giữ giùm. Hana, chúcó nói tôi biết chú bị "hỏng một lần" rồi phải không. Thế thủ tục ly dị đãxong xuôi chƣa ?- Bây giờ em "cu-ky" một trăm phần trăm .... Nầy, đừng ỡm ờ, mà emđộc thân thì đã sao?- Vậy là " xịn " rồi . Chú lấy vợ cho tôi nhờ, chớ sao?Hanada giật mình, phun bắn cả cà-phê.- Đừng đùa, bác Dobashi. Tại sao em lại phải.........- Có gì đâu, hình thức thôi ! Làm bộ cƣới giùm " moả " con Xẩm. Nămtrăm ngàn thù lao, chịu không ? Ở cái tuổi chú mày thì còn sợ cóc gìmiệng thế gian. Thân hƣ đã hƣ mấy kiếp rồi. Này, đƣợc không, nói đi !Giọng điệu Dobashi thúc bách. Giữa cái quán này, nói chuyện xì ke matúy hay súng đạn cũng không làm ai ngạc nhiên, nhưng rù quến kiểu nàythì bụi đời như Hanada cũng chạy mặt.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 12
  • - Không ổn đâu. Em tuy chẳng trẻ trung lại lỡ cỡ một lần rồi nhƣng bềgì cũng có con trai sắp sửa đi làm, con gái đến tuổi lấy chồng, chứ bác.Làm như chê Hanada ăn nói kiểu thế gian thường tình, Dobashi banhmiệng cười.- Đƣợc rồi, nhƣ thế này đi ! Không lấy giả, cứ sống chung thẳng thừngvới nhau. Chế độ ƣu đãi đặc biệt đó nghe, cha nội.- Thôi bác ơi. Thế còn tệ hơn !- Thật sao? Nhỏ này ngon lành lắm nghe, chú ! Nấu cơm giặt đồ đƣợchết. Chuyện xong xả rồi cũng không thèm mè nheo chú đâu. Lấy nó cònsƣớng một chục lần hơn là chạy theo đuôi mấy chị em dƣới xóm.Khéo ăn khéo nói quá đi, Hanada khen thầm. Đến cái tuổi không cònthèm đàn bà chỉ vì xác thịt, nên nội hình ảnh người nội trợ mặc tấm tạp-dề đứng làm cơm trong bếp cũng đủ làm rung động trái tim y.Tiếng la lối ồn ào của bọn trẻ vọng vào tiệm, một gã ăn mặt loè loẹt radáng đầu nậu bước vào. Mới thoáng thấy dáng hắn ta, Dobashi đã chậclưỡi :- Làm ăn trên đe dƣới búa nhƣ kiểu xóm này khó sống quá. Không cáchchi phất nổi. Vụ này là sinh mạng "moa" đó. " Toa " rán nghĩ giúp"moa" nghe.Nắm tờ giấy tính tiền nước, Dobashi đứng dậy, tiến đến chỗ ông anh khinãy ngang ngược bước vào đang ngồi, chào hỏi xong rồi mới ra cửa vàmất hút vào đường phố đêm.Bên ngoài cửa sổ, bọn dắt mối bắt đầu tụ tập. Quanh vùng này là cứđiểm làm ăn của chúng nó.Không phải Hanada không hiểu tình thế cấp bách của Dobashi. Từ hồicó chiến dịch tảo thanh tới nay, bọn con gái đứa nào đứng đường cũng bịxét hỏi nghề nghiệp hết.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 13
  • Nhân viên công lực có thể xuất kỳ bất ý lục soát các tiệm. Ngay cảtrường hợp tiệm không bị tình nghi dính vào cái tội rối rắm nhất là chứagái mãi dâm, nhân viên sở nhập cảnh và cảnh sát vẫn có lý do khác đểđổ xô vào tóm cổ bọn con gái đem đi.Trong cái khu phố đầy những mắc míu cỡ này, bắt buộc phải đối phó vớibao nhiêu tổ chức khác nhau, cái nghề " thầu người " của Dobashi thật làmột nghề dễ nguy hiểm đến tính mạng.Chịu đủ ba món trời hành là tảo thanh cảnh sát, kinh tế suy thoái và nỗilo mắc phải Sida, hàng họ từ Nô-en bước qua năm mới cứ ế ẩm dài dài,không biết lối nào ra. *Thêm một lần nữa, ngày cuối năm lại đến như mọi năm. Mai là mồngmột rồi mà sao ngày giờ cứ thủng thỉnh đi qua làm cho Hanada nghĩmình chẳng cần gì phải tất tả.Cùng lúc, y lại có cảm tưởng trái ngược mỗi mình mình là người bị bỏlại bên bờ một giòng thác chảy xiết, nên vừa tỉnh giấc, Hanada đã vội rakhỏi nhà.Hết khu phố Ichibangai, qua con đường Yasukuni là vùng Shinjuku củamọi ngày mà y đã nằm lòng. Hanada bước đi như thể đang cố tình xôđẩy mình vào cái thế giới hưởng lạc quen thuộc. Y ghé tiệm sách đầuđường mua quyển truyện đang ăn khách mà chắc chắn sẽ không lật lấymột trang, lửng thửng về hướng cửa hàng bách hóa.Chiều cuối năm, cửa hàng chẳng có mống nào.Trước mắt, không thấy cómón gì cần, nhưng chợt nhớ, y mới mua chút quà cho đứa con gái vớithằng con trai.Cho thằng Yoshikazu chiếc đồng hồ đeo tay nhôm ti-tan, con nhỏ Masaesợi dây chuyền bằng bạc hiệu Tiffanys. Về nhà rồi sẽ tạt qua Bưu Điện,gửi cho tụi nó, ba hôm chắc tới.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 14
  • Còn vợ, hay đúng hơn người đàn bà ngày xưa có thời là vợ mình, thì,nghĩ đi nghĩ lại, thôi kệ. Có mua gì gửi cho, có khi bả lại không vui.Xách cái bọc giấy ra khỏi tiệm mới sực nhớ hôm nay Bưu Điện đóngcửa. Ngày cuối năm mà lại. Mới dợm trở lại căn buồng, viết bức thư chohợp tình hợp cảnh để kèm theo món quà, rồi nhờ hãng tư nhân chuyểnhàng tận nhà gửi đi vậy.Lúc đang đợi đèn xanh trên đường Yasukuni, Hanada tự dưng cảm thấyngao ngán. Từ cái xóm nhộn nhịp không khí Tết nhất kia, chỉ cần băngqua con đường là đã đi vào một khu vực tẻ nhạt, suốt năm không có lấychút hội hè để thay đổi không khí, không cả dấu hiệu mùa đến mùa đi.Hanada bước vào quán cà-phê đầu ngã tư không vì lý do gì đặc biệt,cùng lắm là do chút tình cảm quyến luyến với nơi đó. Độ rày, cốc cà-phêbán hai trăm Yen ở mấy chỗ khác đang được yêu chuộng, rẻ mà ngongấp mấy cốc giá một nghìn Yen trong mấy tiệm khu Kabuki-cho này.Lơ đãng nhìn đám đông chen lấn, bỗng nhiên y để ý đến bóng một thiếunữ trạc tuổi con gái mình. Nghe nói con nhỏ được chọn vào đội bóng rổtranh giải toàn vùng thì chắc nó phải cao to giống mẹ chứ đâu giốngmình. Đọc thư nhận được, coi bộ thành tích học tập cũng thuộc loại khá.Từ lúc chia tay tới nay, mỗi đầu tháng nó gửi đều đặn một lá, nhìn tuồngchữ thấy nó viết ngày càng đẹp ra.Không biết sao Hanada buồn buồn. Con gái y thích chống đối mẹ. Vàtrong lòng nó, lúc nào hình ảnh cái ông bố xa cách năm năm nay cùngđược xem như thần tượng. Mình không đáp lại nguyện vọng của con thìcó khác gì thần thánh từ chối lời cầu xin của tín đồ......Nghĩ đến đấy, bấtchợt trong đám đông đứng đợi đèn xanh, Hanada bỗng khám phá ra mộtsự tình cờ đến lạ lùng. Thằng con trai y ! Khoác trên vai cái áo da, thằngnhỏ đang ngồi trên thành rào sắt bên đường cùng đám bạn bè có vẻ sinhviên. Tướng nó nhỏ con, mắt ngay mũi thẳng, chẳng khác năm nămtrước bao nhiêu.Hanada vội phóng ra đường:TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 15
  • - Yotchan, Yotchan (1) ơi !Miệng cười toe, Hanada đưa tay vẫy vẫy. Thằng con trai hơi kinh ngạctrong giây khắc, bỗng nhấc mông xoay người định biến. Hanada đuổi sáttheo giữa đoàn người xuôi ngược, rốt cuộc chộp được tay nó.- Sao mày , Tết không về nhà hở ?- Về chớ. Tại chƣa lấy đƣợc vé xe !- Này, may quá. Bố định gửi món quà này cho Maa-chan với mày màBƣu Điện nó lại....Không thèm nghe hết câu, thằng con giật tay hắn ra và lẫn vào tronggiòng người đông nghịt. Đứa bạn tác người cao cao quay lại phía nó vớiđiệu bộ như dò hỏi :( - Cha đó , ông già mầy hả?( - Già gì mày, chả nhìn lộn tao với ai chắc.)Hanada có cảm tưởng nghe những lời xì xào như vậy giữa hai đứa. *Tối hôm đó, Hanada lại đi làm.Ngày cuối năm thuận tiện cho mưu đồ của bọn bất lương. Ngân hàngđóng cửa nên thiên hạ ai cũng thủ đầy nhóc tiền mặt trong túi mà khôngmảy may đề phòng. Đó là một tối dễ dàng nhất trong năm để tìm ra mấy"khứa" chưa hiểu Kabuki-cho là chốn thế nào, dụ họ vào mấy cái "ba"mà vặt lông.Trong khi chờ đợi khách bị làm thịt, phải đánh một vòng chào hỏi mấytiệm quen thân nên sau khi ba hoa chích chòe mỗi nơi xong, Hanada mớitạt vào Cao Hùng.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 16
  • Tiệm trông nhộn nhịp ra phết. Mới ngồi xuống bên quầy, đã thấy " má "với vẻ mặt khó đăm đăm, đẩy ly uýt-ki pha đá về hướng y.- Sao kìa ! Làm ăn coi bộ phát tài mà !- Khách gì mấy ông nội nầy. Dân Showa-kai (4) không hè.Rồi bực bội lẩm bẩm mấy câu tiếng Tàu mà y không hiểu ý nghĩa. Đạikhái như là năm hết Tết đến mà lại bị uống rượu chạc, chán bỏ xừ.- " Má " không biết điều gì hết. Mỗi năm một lần nhằm nhò gì. Cũngphải biết đền ơn trả nghĩa chứ.- Không, không đƣợc đâu. Làm ăn kiểu Nhựt Bổn, lúc nào cũng nhiêuđó."Má" vừa dợm nói gì thêm thì đã thấy Dobashi ngồi xuống cái ghế đẩucao bên cạnh.-Thiệt há "má". Cuối năm mà nhè ăn chực uống chực, không khá hả "má ".-Dạ, em đâu dám.Dobashi khều "má" đưa mặt lại sát mình, gấp mấy tờ giấy một vạn Yennhét vào chỗ ngực áo hở hang.- Ấy chết. Em lấy có sao không?Má bỗng đổi giận làm lành, nhìn về phía khách cười tươi rói rồi chuixuống thành quầy bước ra, cất giọng the thé, nắm tay mời kháchhát karaoke với mình.Bọn yakuza cười hô hố, hết đứa này đến đứa khác dắt các cô gái chúngvừa ý ra khỏi tiệm.- Coi kìa, bọn nó chuồn hết rồi, đừng xù xụ nữa. Để họ kiếm chác chútrƣợu cho nó xong đi. Mà này, Hana-san?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 17
  • Dobashi nghiêng đầu sát tai Hanada, thì thầm.- Chuyện nói với chú hôm trƣớc, chú tính giúp tôi chƣa?Tưởng đã quên rồi nhưng nghe nhắc lại việc ấy, Hanada cũng thấy lòngnao nao.- Dobashi-san, bác thấy em có ra hồn ngƣời không?Để tránh phải trả lời ngay, Dobashi nâng cốc ực một hơi.- Sao vậy, tự dƣng .......- Tình thật, bữa nay em đụng đầu thằng con ngoài đƣờng, bị nó khinhtái.Dobashi làm bộ ra chiều suy nghĩ, rồi cả cười:- A ha... té ra có nhiêu đó mà chú đã làm cái bản mặt tẻ ngoét. Tụi lỏi,đứa nào cũng nhƣ đứa đó. Không mắc mớ đến bề ngoài của chú mày gìráo. Con nít tuổi đó ở "mô" nó cũng " rƣa rứa".- Thật vậy sao bác.- Dĩ nhiên. Nghe này: chú lo cho con trai sắp đi làm, con gái sắp lấychồng nhƣng đối với chúng, chú chỉ gây thêm phiền phức thôi.- Chứ bác Dobashi có cháu nào không ?Dobashi chỉ cười hừm hừm bằng mủi.- Thôi, cứ mần thử con nhỏ rồi " toa " cho " moa " biết. Thế nào "toa"cũng mết nó cho coi.Vừa nói, Dobashi vừa ngoảnh lại nhìn trong quán:- Ủa, mới thấy nó đây mà, sao có ai rƣớc rồi hả ?- Cái gì, cổ là gái Cao Hùng à ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 18
  • - Không, bình thƣờng thì ở đằng tiệm Sylvia kia. Nhỏ mới từ Asakasachuyển xuống sau này thôi. Hana-san không biết nhỏ đâu ! Chắc tại cứchạng vạng là đã có khách bao nguyên đêm rồi.Lúc đó, cặp mắt Hanada và Dobashi bỗng giao nhau. Dobashi như thầmnói tuy hắn định dàn xếp một cuộc hôn nhân trá hình nhưng muốn hứavới Hanada rằng người này là một cô gái xứng đáng được bảo bọc.- Sống là phải biết dứt khoát chọn lựa, chú ơi. Dứt khoát ! Nếu là ngƣờibiết thƣơng vợ thƣơng con thì ai đi sống lây lất nhƣ kiểu tụi mình. Cóphải không, Hana-san?Dobashi nốc một hơi cạn sạch ly uýt-ki xong mới thốt ra câu nói trênnhư để hả hết chất độc trong người. *Khi Hanada đi thu hết phần chia lời từ mấy tiệm nhậu "trấn lột" rồi trởvề tới khu chung cư ở Okubo thì cũng sắp đến giao thừa.Thực tình, y có đầu óc đâu mà vẽ chuyện năm mới năm me. Bây giờ vôbuồng tắm, ngâm mình trong bồn nước nóng, ra tợp ngụm rượu ướp lạnhrồi mở ti-vi xem cho có tiếng người ồn ào là đủ để đón chào năm mớirồi.Nghĩ thế, Hanada vừa ca ư ử, vừa leo lên bậc thang xỉn màu bồ hóng.Khi vòng qua hành lang phía ngoài phòng, chân y bỗng khựng lại. Cóbóng ai đang ngồi xệp trước cửa phòng y. Đèn nê-ông của khu hô-tenhắt những mảng màu lên mái tóc xõa xuống ngang đầu gối.- Ai đó ?Người đàn bà ngước mặt lên, đưa tay sửa lại cổ áo khoác mỏng dính chongay ngắn, đứng dậy.- Chào Hana-san !TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 19
  • Cô vụng về cất tiếng hỏi thăm.- Sao, gấp gáp gì dữ vậy. Bộ tối nay không đi khách à?Cơ sự xảy ra đột ngột nên những điều Hanada định nói thêm như bịngáng trong họng. Phía bên kia chẳng thấy trả lời, có lẽ cô nàng khônghiểu ý nghĩa câu hỏi.- Hana ! anh Hana !Cô gái tay ôm một gói lớn, tiến về phía y. Như muốn phân trần điều chi,cô chìa cho Hanada xem một mảnh giấy con trên đó nguệch ngoạc hìnhvẽ chỉ dẫn đường đến nhà y.-Không bữa nay thì bữa khác đến cũng đƣợc mà !Suy nghĩ một chút, cô gái nói như để giải đáp sự ngờ vực của Hanada:- Khách, nó về rồi.Nói cho cùng, làm thân yakuza chăng nữa, gặp dịp Tết nhất cũng phảibiết về với gia đình. Chắc cô gái này làm xong chuyện cái vèo để trở lạitiệm thì vừa vặn được Dobashi chỉ thị phải đến đây.- Trăm sự nhờ anh nhé, anh Hana !Có khi cả Dobashi cũng không rành tên thật của Hanada nên cô ấy mớibắt chước gọi theo gọn lỏn như thế. Trên mảnh giấy chỉ viết theo cáchđọc ba âm Ha-Na-san. Khi thấy người con gái vừa nói vừa kính cẩn cúirạp người xuống, y không khỏi cảm thấy có gì bất ổn. Hôn nhân đâuphải trò hề. Cho dầu giả mạo, một nghi lễ quan trọng trong đời người takhông thể bắt đầu bằng cung cách này. Thật kỳ kỳ sao sao ấy.Bậm môi để khỏi bật cười, Hanada tra chìa vào ổ khóa, mở cửa phòng.- Thôi, vào đi vậy. Chƣa biết tính sao nhƣng kể từ hôm nay, cô cứ tạmxem nơi đây nhƣ nhà cô nhé. Ừ nhỉ, phải đánh thêm cái "spare key" nữa.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 20
  • Chẳng thấy người con gái trả lời. Hầu như cô nàng không thông tiếngNhật lắm. Lại lôi thôi đây, Hanada nghĩ trong bụng. Những cô Phi LuậtTân hay Đài Loan không biết tiếng còn võ vẽ dăm chữ Anh để truyềnđạt ý nghĩ. Dân Trung Quốc, ít ai học qua tiếng Anh, nên khi Hanadadùng chữ "spare key" để chỉ cái chìa khóa đúp phải đánh thêm cho cô,cô ta không nắm được ý .- Lạnh phải không? Chờ tôi lâu quá hử?Nói mà như để một mình mình hiểu, Hanada vói tay bật đèn. Quay lạinhìn cô gái vẫn đứng lặng ở ngạch cửa, Hanada khẽ rùng mình. Mớithoáng thôi, y đã hiểu ngay cô ta là cái mối lợi lớn nhất trong đám gáimà chủ chứa không bao giờ chịu để đánh mất.Bỗng dưng, Hanada đâm ra bối rối, vội hướng cái nhìn của mình về phíalò sưởi.- Cứ tự nhiên nhé. Tôi sửa soạn nƣớc tắm đây.Người con gái níu tay Hanada khi anh ta dợm bước vào phòng tắm. Côlàm động tác như muốn nói thôi anh để em làm cho. Không nhữngchẳng cởi áo khoác ngoài , lại chẳng sợ ướt tất, cô bắt đầu cọ bồn tắm.Hanada bật Ti-Vi, vét mấy món nhắm bày lên bàn. Coi bộ nước đã nóngnhưng chưa đầy bồn nên cô nàng không chịu ra. Cô ta loay hoay trônggiống một con búp bê trông thật xinh xẻo nhưng chẳng có chút thần hồn.- Vô ngâm mình trƣớc đi, đừng làm khách mà, cô hai. Please, tắm trƣớcđi.Người con gái lúc lắc cái đầu ra vẻ không chịu. Cô ta mang túi giấy củamình vẫn nằm ngạch cửa đặt vào một góc phòng, lấy áo khoác phủ lênnhư ngượng ngùng về mớ hành lý nghèo nàn.- Uống tí nhé !TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 21
  • Cô gái gật đầu cười. Khi tia nhìn của Hanada bắt gặp cái nụ cười đangghé sát mặt mình, y thiếu điều bật ngửa vì cô gái nom xinh không chịuđược.- Uýt-ki ?Cô gái đưa tay chỉ bình rượu nhỏ như muốn bảo cô thích sake hơn.Thôi thì trước tiên phải nâng cốc mừng, mà mừng cái giống gì khôngbiết nữa, xong, Hanada mới nhớ ra, lấy tập giấy nháp và cây bút liên tửbày lên bàn. Đối với cô Tàu không thông tiếng Nhật, chỉ còn mỗi lá bài...bút đàm.Đặt bút viết tên mình bằng ba chữ Hán, Hoa-Điền Chương (HanadaAkira) xong, hắn đã thấy cô gái nhìn theo nét chữ lẩm nhẩm:- Howa Dien Chan- Ha-na-da. Hanada Akira. Biết đọc không?- Ha-na-da?Người con gái ra vẻ vui mừng, giật lấy cây bút từ tay Hanada, viết mấychữ Hán trông thật mềm mại liền bên cạnh.- Lý Linh Minh (Li Lin Min)Cô ta đọc tên mình với những âm thanh thánh thót như tiếng chuôngrung. Bất đồ, cô lấy bút xóa lia lịa chữ Lý. Hanada vội chụp tay cô, chậnlại.- Khoan mà ! Tôi đã hứa hẹn gì đâu, cô !Cô ta khéo léo vuột khỏi bàn tay của Hanada, dí bút viết Hoa Điền thayvào chỗ chữ Lý vừa mới xoá. Nghiêm trang đặt cây bút bên cạnh, cô tanhìn về phía Hanada, chắp hai tay, bập bẹ :- Hanada Lin Min. Hanada-san ơi, Hanada Lin Min đƣợc không ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 22
  • Không biết cô đang cầu khẩn hay van lơn nhưng khi tia mắt hắn gặp cáinhìn dìu dịu mà chân thành của cô gái, lồng ngực Hanada chợt nóng ranlên. Y không còn nghĩ xa gần về thân thế của cô gái nữa. Đi tìm cáikhông khí gia đình ư ?... Nó chỉ là thế này thôi !- Hanada Lin Min. Hanada-san ơi, Hanada Lin Min nhé ?- Không đƣợc ! Phải đọc Hanada Lei Mei (5) chứ !Nghe thế, Lin Min chợt thở hắt ra như để vợi hết bao lo lắng chứa chấtbấy lâu trong lòng.- Hanada Lei Mei. Tsui (6). Cảm ơn Hanada-san !Hanada viết con số 46 vào bên cạnh tên mình và cất tiếng hỏi:- Cô bao nhiêu? Mấy tuổi hử ?Lin Min ghi lên giấy 27.Đến đây, ít nhất Hanada đã mường tượng được cô gái này người TrungQuốc, 27 tuổi, tên là Lin Min. Có tí rượu vào, cô nàng liếng thoắng hẳn.Như muốn thông tin thêm về mình, cô ta ghi chi tiết vào tập giấy nhápbằng những chữ Hán giản thể hơi khó hiểu. Có thể cô muốn giải thíchhồi nhỏ mình ra sao và hoàn cảnh nào đã đưa đẩy mình đến đây. Tuynhiên, Hanada lại coi những chuyện đó không phải có gì đáng nói nếukhông bảo là y không muốn để ý tới. Ngay khi hai bên hiểu về quá khứcủa nhau đến mức nào đi nữa, có lẽ họ chỉ nắm được cái mặt ngoài giảdối mà thôi.Dầu sao, Hanada tiếp tục đưa mắt nhìn những điều Lin Min ghi trongcuốn sổ. Chương trình ca nhạc Kôhaku (7) trên truyền hình giữa hai độica-sĩ nam nữ hoạt náo vừa chấm dứt thì cái tĩnh lặng của đêm trừ tịch đãlen đến không biết tự lúc nào. Khi Lin Min để bút xuống cũng là lúc haingười cảm thấy cái sức nặng của ngọn sóng thời gian ồ ạt đã bao trùmlên họ. Thêm một năm nữa đến rồi.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 23
  • - Shin Nien Hao(8) Lin Min mỉm cười chúc Tết.- Akemashite, omedeto (8) ! Hanada chúc mừng trả lại. Thôi, mình đingủ đi !Hanada kéo cái chăn của chiếc giường xếp bằng sắt mua ở một tổ hợpchào hàng bằng tạp chí, thảy lên cái gác sát trần nhà.- Cô nằm giƣờng này đi, tôi lên ngủ trên kia.Hanada vừa hoa tay để cố diễn tả, thì Lin Min đã nghiêng nghiêng cáiđầu, ra dáng không hiểu tại sao.- Ngại ngùng gì ! Đừng để ý mất công. Thật mà !Cách giải thích coi bộ khó hiểu cho cô gái. Hanada dắt tay cô đẩy vàophòng tắm, Dù trong đầu đang tưởng tượng đến cái thân hình mềm mạinày đẫm ướt hơi nước nóng nhưng Hanada chẳng thấy dậy lên sự thèmmuốn nào cả.Rốt cuộc, Lin Min trong chiếc áo thun dài tay từ phòng tắm bước ra. Tócđã bới cao lên nên vẻ thanh tú của khuôn mặt cô càng hiện ra rõ nét.Lin Min thu người nằm xuống ngủ ở một góc giường. Trên sàn nhà, giữamấy vệt sáng tối mà cái rèm cửa in lên, cái áo thun lót đã cởi ra bỏ lănlóc.Khi Hanada rón rén leo cầu thang để lên cái gác con thì Lin Min khẽnhỏm dậy, kéo gấu áo ngủ qua một bên, nhường chỗ.- Đƣợc rồi, mấy khi đầu năm đầu tháng, cứ thong thả ngủ một mình đi !Lin Min lắc đầu, hai tay lại chắp trước ngực. Cô này muốn lời hứa thànhvợ thành chồng phải được dứt điểm một cách cụ thể hay sao đây ? Trongcái nhìn khẩn khoản không nói không rằng ấy, Hanada đọc được tất cảsự buồn bã của cô.- Đừng lo nữa, tôi không dối em đâu !TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 24
  • Như chợt nhớ ra, Hanada mở cái gói hàng mua hồi chiều ở tiệm báchhóa vẫn nằm trên sàn và lục ra hộp quà mua cho con gái, để lên đầu gốiquần ngủ.- Đây không phải nhẫn, nhƣng cứ coi nhƣ mình hứa hôn đi.Lin Min ngạc nhiên đón lấy cái hộp, cởi thắt nơ ra, thốt lên tiếng kêukiểu người Trung Quốc biểu lộ khi mừng rỡ.- Đeo thử ! Cô đeo chắc chắn đẹp.Choàng sợi dây chuyền lên cổ mình xong, Lin Min bất giác vươn haicánh tay tròn lẵn, trắng muốt về hướng Hanada.Trong cái hôn của hai người đã có thoáng hương vị của sự bất hạnh.Vừa tiếp nhận đôi tay của Lin Min, Hanada vừa nghĩ thầm chắc cô ả đốixử kiểu này với bất cứ thằng đàn ông nào cũng không chừng.Nhưng sao thân hình của người con gái anh ta đè lên lại săn cứng nhưgái tân. *Khi hai người mở mắt ra thì vừa vặn trưa mồng một.Đã lâu lắm cả hai mới ngủ được đẫy giấc như vậy. Lin Min khoác tấmchăn lên người, ngồi ở thành giường.- Shin Nen Hao, Hana-san !- Ô, chào ! Làm gì đó?Lin Min đang chí thú lắp lại mấy mẩu hình mà Hanada làm rơi tung tóelúc ra khỏi nhà và không buồn xếp lại.- Cha Shi Shem Ma ? Cái này, cái gì?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 25
  • Chắc cô ta đang tự hỏi nếu mình lắp xong thì trên khung này sẽ hiện racái hình thù gì đây.- Căn nhà đó mà. Đúng hơn là cái chòi con giữa tuyết, giống như chỗtạm trú của người đi săn, có cả ống khói, nằm giữa rừng tùng bách đạithụ.Hanada bắt đầu vụng về vẽ một bức tranh trên tập nháp cô gái chìa vềphía mình. Đúng là có khung cửa sổ với ánh sáng ấm áp của ngọn đèn,trên hàng hiên, con chó soãi người nằm ngủ. Y tiếp tục đến cả những chitiết như chiếc xe trượt mà khung xe đã lún phân nửa trong đống tuyết,nằm bên hông nhà..- Hao ! Lin Min mỉm cười như thể mơ theo.- Em có sắp lại đƣợc cho tôi không ? Đã mất mấy ngày công mới gắncho ra hình thù, lại lỡ chân đá phải văng tung tóe cả.Tôi thật chán mớ !Hai người quàng vai chung một tấm chăn và cùng hý hoáy xếp lại khunghình một lúc lâu, tuy không nói không rằng nhưng có cảm tưởng đangnói rất nhiều với nhau.Tiếng chuông điện thoại cầm tay bỗng reo. Tiếng con gái "Chúc mừngnăm mơơơới..." vang vang trong giây nói vừa lọt vào tai là Hanada đãquay phắt lưng về phía Lin Min.- Nầy bố. Hồi nãy anh con mới gọi điện thoại, nói đã lấy đƣợc vé tàunên mai về tới nhà đấy.- Thế à. Tốt quá còn gì !Chắc Yohikazu không hở môi cho ai hay chuyện nó mới chạm trán y.- Lúc anh ấy gọi, con mới mở miệng nói có việc muốn bàn với ảnh làảnh đã nổi nóng lên. Chắc bố chƣa cho ảnh biết chuyện con bàn với bốhôm trƣớc, hở bố ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 26
  • - Tao có biết gì đâu.- Con bảo con không muốn làm phiền ai cả mà.- Chắc anh con ghét bố rồi nên con nói thể nào nó cũng chống thôi.- Bố giúp con nghe bố. Giúp con nghe !Nghe con gái nói đến câu đó, từ ký ức của Hanada một điều cấn cáibỗng bật tung ra như khi răng cấm cắn nhằm hạt sạn. Chắc chắn đứa congái đang dùng hết sức bình sinh để giữ chặt y như muốn níu cha nó trởlại cái khung cảnh một gia đình bình thường.- Thế mẹ đâu?- Mẹ xuất hành đầu năm với lão ta rồi. Họ định kéo cả con đi nữa. ....À,mà họ về rồi kìa. Thôi, con cúp nghen, xin lỗi bố nhé.Điện thoại bỗng cắt ngang xương.Hanada cảm thấy làn da của Lin Min áp lên cái lưng trần của y và haingười ngồi đâu lưng với nhau một đỗi rồi cất tiếng thở dài cùng lúc.- Vợ hở ?Trực giác của người đàn bà chăng ?- Không, vợ ly hôn từ lâu rồi. Nãy là con gái. Hiểu không ? Con gái củaanh.Không biết sao, Lin Min có vẻ hiểu chữ ly hôn có nghĩa là gì. Cô quaylại, gương mặt như vừa trút đi một gánh nặng, áp má mình lên vaiHanada.- Em cũng ly hôn. Con, một.Nghĩ ngợi giây lát, Hanada chợt ngẩng đầu lên. Tấm kính trên mặt bànphản chiếu khuôn mặt Lin Min đang cúi gầm.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 27
  • - Bỏ con ở lại mà đi hả. Bye bye nó hả ?Mới vẫy tay ra dấu thì Lin Min đã gật đầu đáp:- Beijing. Shan-u-men. Con, một.Beijing đúng là Bắc Kinh rồi. Shan-u-men chắc tên chỗ ở.Không để cô nàng phải mủi lòng, Hanada mới tự kể chuyện mình :- Anh, trai, một, gái, một. Hiểu không ? Ở Sapporo. Sapporo trênHokkaido.- Sapporo. Tsui. Sapporo.Cô gái ôm hai cánh tay làm ra vẻ suýt soa như ớn lạnh, chìa bàn tay rarồi ngước mắt nhìn trời như muốn tỏ ra cô cũng biết Sapporo là một tỉnhmiền Bắc, lạnh lẽo và tuyết rơi nhiều.- Beijing cũng lạnh, rét run. Nhiều tuyết lắm chứ ?Lin Min gật đầu, mắt nhìn xa xôi ngoài cửa sổ.Hanada đã từng nghe chuyện trong đám những người lao động trái phép,có những kẻ để chồng con lại, dùng cả thủ đoạn như ly hôn trá hình đểrảnh rang sang Nhật kiếm ăn.-Bỏ đi nhƣ thế thì gia đình còn gì !Biết cô gái sẽ chẳng hiểu mình muốn nói gì nhưng Hanada không kìmđược để khỏi thốt ra mấy câu sặc mùi đạo đức. Chính vợ chồng y trướcđây cũng giả vờ ly hôn để trốn nợ và để bảo vệ gia đình, ít nhất họ cũngđã làm thủ tục vì mục đích đó. Thế nhưng sự tình mỗi ngày thêm phứctạp, rốt cục, thời gian và không gian đã khiến chuyện thôi nhau trở thànhchính thức.Lin Min không khóc.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 28
  • Hanada nhìn lên trần nhà và suy nghĩ. Tiền khách bao qua đêm là bốnvạn yen, phần cô gái còn lại trong tay được một vạn đến vạn rưỡi, từ đómà trừ đi tiền ăn với phần chia tiền mướn phòng, mỗi tháng cô ta giỏilắm để dành được chừng mười vạn yen. Nhưng mười vạn đó gửi về giađình trong nước thì có lẽ sẽ là món tiền lớn không tưởng tượng nỗi.Hanada chắt bóp để gửi về Sapporo suốt năm năm nay mỗi tháng cũngchỉ lên tới mười vạn.Lin Min vẫn loay hoay tìm cách sắp cho được mấy mẩu hình vào khung. *Hai thân thể như muốn làm quen với nhau, Hanada và Lin Min quyếnluyến không rời , đến lúc họ chợt ý thức ra thì đã hết ngày mồng ba.Dobashi ghé chung cư thăm họ nhằm chiều mồng bốn.- Điện thoại chẳng ai thèm bắt. Không thấy mặt mũi đâu cả, tƣởng cóchuyện gì rồi. May quá !- Shin nen hao !Lin Min tươi tắn chào.- Đƣợc rồi, đƣợc rồi. Thì Shin nen hao. Ta lên quận đi. Giấy tờ cô nàyđâu đã vào đó. Còn hơi kẹt chút đỉnh nhƣng sẽ thông qua thôi. Khôngbiết Hana-san có tin nổi không chớ đầu năm đầu tháng mà thành đƣợcbảy đám rồi. Chắc " moả " là ông mai số một ở xóm Shinjuku này đa.- Bảy đám !Ra vẻ không muốn đi vào chi tiết, Dobashi xua xua Hanada ra, và quaylại giải thích cho Lin Min bằng một thứ tiếng Hoa khá lưu loát.- Khùng hay sao mà mới ra giêng hai vợ chồng đã xúm lại chơi lắp hình.Mà coi bộ lắp gần xong rồi hả. Để tôi tác thành lè lẹ cho mấy ngƣờinhờ.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 29
  • Trong xe Dobashi, Lin Min nín thinh không nói một lời.Ủy Ban Hành Chánh Quận ồn ào nhộn nhịp chẳng khác phòng đợi sânbay quốc tế. Bên trong quầy các bàn giấy, nhân viên thông dịch tíu ta tíutíu tít. Bên ngoài, người đủ mọi màu da đứng đợi đông nghẹt.Lúc nộp đơn làm đám cưới, mọi chuyện rốt cục trót lọt hết. Tháo cặpkính râm ra, Dobashi oai vệ như một viên tư chức, không thèm để ý bọndân ngoại quốc tới bắt chuyện làm quen. Anh ta lo mọi thủ tục đám cướicho hai người chẳng khác nào ông mai lành nghề.- Những lúc này mới thấy công việc của Ủy Ban là quí hóa há. Chúcmừng hai ngƣời nghen. Thôi, mình dzọt đi.Như đám hung thủ chạy trốn khỏi phạm trường, bọn họ bỏ Ủy Ban HànhChánh Quận lại sau lưng, lẫn vào đám đông. Hanada nhìn quanh quấtbốn bên rồi đặt câu hỏi:- Bây giờ bọn em ra sao đây, bác ?- Đâu có ra sao ! Dắt mối với chiêu đãi chịu nhau thì lấy nhau, chớ sao! Tôi chỉ nhúng tay giúp chút đỉnh thôi, ai xía vô đƣợc.- Vậy Lin Min sẽ chồng con đàng hoàng ?- Ê, giỡn chơi sao chú ! Dobashi la lên và cả cười, tay trao cho Hanadacái phong bì đựng số tiền thù lao đã hứa. Hanada cảm thấy lưng mìnhnhột nhạt như vướng cái nhìn buồn bã của Lin Min, đang đi sau y mộtbước.- Cảm ơn bác, em xin nhé ?- Đƣợc, chú cứ cầm, tôi có đau lòng xót dạ gì đâu ! Tiền này coi nhƣ conbé nó vay thêm đấy thôi !- Thế cô ấy nợ bao nhiêu tất cả ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 30
  • - Ai biết bao nhiêu ! Chú muốn tìm hiểu thì cứ dẫn xác đến đằng trụ sởShowa-kai mà hỏi. Đến đó để mà coi ai thiếu ai bao nhiêu à, cái chúHana này hay thật !- Nếu cổ trả nợ thì còn tiền gửi về nuôi gia đình không, bác ?- Chuyện làm ăn, hai bên phải nghĩ cho nhau. Dân yakuza thời buổi nàycũng không tàn ác đến nỗi sang đoạt hết để ngƣời ta cạn cả tiền gửi vềnhà đâu !Hanada kéo tay áo của Dobashi, đứng lại. Nếu cơ sự đã thế, hắn muốnđặt câu hỏi để xác nhận một chuyện :- Này bác Dobashi, nếu con bé sạch bách nợ thì đƣợc tự do chứ gì ?Gương mặt Dobashi chợt đanh trở lại đúng như mặt viên thanh tra hìnhsự :- Này Hana, chú muốn nói gì ?- Em định hỏi có ngày cô ấy cũng phải hoàn lƣơng, có chồng có con nhƣai chứ !Mấy lần Dobashi muốn trả lời tình thật nhưng cứ bị ngúc ngắc khó nói,rốt cục, như không tự kìm hãm được, hắn phá lên cười ngặt nghẽo, cayđộc :- Nợ nần còn mớ bên nầy với mớ bên kia nữa chớ chú. Đƣờng giây BắcKinh lôi thôi lắm. Không biết từ lúc nào họ tính toán nhƣ vậy nữa.Dobashi ấn vai Lin Min, kéo cô rời Hanada.- Còn chống nổi hai chƣn thì cô này còn phải đi làm. Tôi nói chú nghe !Cả chú với tôi cũng vậy thôi. May có cái đất này mới kiếm đƣợc miếngcơm mấy năm nay. Nói chuyện mai sau chi cho nó tức cƣời. *TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 31
  • Mãi đến xế trưa hôm sau, Lin Min, mặt mũi hốc hác, mới tra cái chìakhoá đúp vào ổ khóa để mở cửa căn phòng của hai người. Em mới về! Cô gái nói, nửa muốn nhìn mặt Hanada nửa không dám, rồi vào dướivòi sen tắm một đỗi lâu.- Có gì vậy? Trong ngƣời mệt hử ?Hé cửa phòng tắm nhìn vào hỏi thăm, nhưng Hanada thấy Lin Min đangđể mặc cho vòi sen tưới ướt lưng, úp mặt vào lòng bàn tay mà khóc.- Hana-san. Em xin lỗi. Xin lỗi anh nghen.Không biết học ở đâu, Lin Min quì dưới đất, dập đầu xuống sàn phòngtắm, xin lỗi lấy xin lỗi để hệt như cung cách Nhật Bản.Tối hôm qua, lòng Hanada đầy thống hận. Tuy nhiên, y nghĩ trong cùnggiây phút đó, Lin Min phải đau khổ biết bao khi nằm trong vòng taynhững người đàn ông lạ.- Thôi, xin lỗi làm chi em, số tụi mình nó vậy. Không sao, anh khôngnghĩ xấu cho em đâu.- Em, vợ. Vợ Hana-san.-Biết rồi. Thôi, không khóc nữa. Không đƣợc khóc !Đêm ấy, Lin Min lại dịu dàng đáp lại sự âu yếm của Hanada. *Sự việc xảy ra cách đó ít lâu, vào đúng một chiều mưa lạnh. Mưa daidẳng như thế đã mấy hôm rồi.Hanada đang lảng vảng kiếm mối trên con đường Ủy Ban Hành ChánhQuận thì bỗng nghe tiếng còi xe cấp cứu hụ chói tai chạy băng qua. Lọtđược vào đám đông người hiếu kỳ, hắn vừa kịp thấy xe cấp cứu ngừngtrước tiệm Cao Hùng.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 32
  • - Lại có vụ ăn kẹo đồng nữa rồi. Trời đất quỉ thần!Người ta khiêng một chiếc băng ca len lỏi giữa đám đông hoảng hốt.Theo sau là nhân viên xe cấp cứu đang hộ tống cho "má" Đài Loan, haicánh tay băng bó, vừa chạy vừa bù lu bù loa như người loạn trí.Bọn dắt mối đứa nào đứa nấy mặt mày xanh lét, nhìn về hướng Hanada.Trên xe cấp cứu, một nhân viên cứu thương đang cúi xuống, tất bật làmđộng tác xoa bóp tim cho người bị nạn.-Ô kìa, Hanada !Một nhân viên hình sự quen biết với y, kéo mép nón lên, tiến lại gần.Bọn kiếm mối ngại tai bay vạ gió, lảng đi mất.- Bộ mày hồi nãy có trong quán à?- Không, em mới tới tức thì.-Thế à, may cho mày. Con mụ Cao Hùng bị đạn lạc đó.- Ai vậy, tụi nào nhắm ai vậy, hở thầy ?Lúc đó, xe cứu thương rú còi rồi chạy như biến.- Dobashi chớ ai. Thiệt không khá. Bắn cái đùng trúng chỗ này, chảđang ngồi trên quầy nguyên con.Nhân viên hình sự vừa giương dù cho Dobashi núp mưa, vừa lấy tay xoaxoa chỗ gân cổ hắn.- Vô đây, tao hỏi cái nầy coi !Không đợi ừ hử, anh ta ẩy Hanada vào trong xe đi tuần.- Mày biết gì về Dobashi nói hết cho tao nghe ! Cha nội có dính vôchuyện làm ăn của nó không ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 33
  • - Chuyện làm ăn nào, em sao biết. Em quen chớ đâu có thân !-Con mẹ mày ! Người hình sự lừ y. Bộ mầy chắc ăn là tụi tao chỉ thảy vôbóp một hai đêm rồi cho về tiếp tục ăn no ngủ kỹ sao chớ. Nè, Hanada,ngoài cái tội cản trở lƣu thông công lộ, bọn tao còn thiếu gì luật để "úm" tụi bay.- Nói thật mà, em có hay biết gì đâu.- Hả, chắc không ? Mầy chuyên môn trấn lột ở khu này mà. Một ngàythịt đƣợc ít nhất ba bốn mống chớ gì. Tao chỉ cần kêu tụi nạn nhân củamầy tới điều tra là có chục đứa đâm đơn kiện liền.Luật bất thành văn của khu Kabuki-cho là người đi lừa cũng như kẻ bịlừa đều mắc kẹt như nhau. Cảnh sát không thèm ra sức đánh dẹp mấy cáiba trấn lột, họ chỉ thủ mấy lá đơn khiếu nại của nạn nhân để làm áp lựckhi cần người điềm chỉ .- Mầy không làm hôn thú giả là gì ?Viên hình sự ném một câu hăm dọa vào giữa mặt Hanada, đang ấp a ấpúng.- Hôn thú giả gì thầy, nói tội nghiệp. Em chỉ....- Chỉ chỉ cái gì ? Nè, Hanada, đừng giỡn mặt chính quyền ! Mày chớquên rằng cảnh sát hay hành chánh quận đều là nhà nƣớc hết, nghechƣa !- Bề gì một bên cũng là dân sự, chứ thầy !Viên hình sự khuỳnh cái cùi chỏ tay áo ướt nước mưa hích vào cằmHanada.- Mở miệng ra là dân sự, dân quyền...Bộ tụi bay là két hay sao ? Nói chomà biết, xƣa giờ giữa cảnh sát tụi tao với bọn yakuza không có lý luậnTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 34
  • khó khăn kiểu đó. Thằng Dobashi dịch vật không hiểu trời trăng cứ lộnxộn mới lãnh đủ. Hiểu chƣa, vi phạm luật chơi là toi mạng !- Luật chơi nào ?- Chớ sao ! Ở xóm này, không theo đúng luật pháp chăng nữa cũng ítkhi ăn cơm tù nhƣng hễ phạm luật chơi là đi đong liền. Rƣớc họa vàothân tại nhiêu đó.Hanada câm như hến. Viên hình sự rút còng sắt ra, gõ lên đầu gối y.- Về bót đi. Hanada, tao nói thiệt chớ không hăm đâu. Tội danh lừa đảochắc chắn lãnh án từ hai tới ba năm. Dân ma cô ma cạo thứ mày là rácrƣởi của khu Kabuki-cho này mà.Như muốn chấm câu cho lời đe dọa, những giọt mưa mùa đông rơi lộpđộp trên nóc xe tuần cảnh làm cho toàn thân Hanada phát rét.Y đành khai hết tự sự.Lúc thốt ra cái tên Lin Min, tim Hanada bỗng thắt lại. Chắc không vìchuyện này mà cô bé bị liên lụy đâu nhỉ. Nhưng hắn không hiểu tội tìnhgì mà viên hình sự chép cả tên cô vào cuốn sổ tay.- Chớ vợ em có bị gì không, thầy ?- Vợ nào ? Mầy nói ai?- Thì vợ em chớ ai. Tuy không biết nhau nhiều nhƣng cũng là vợ em.Viên hình sự cười ha hả. Người cảnh sát ngồi bên tay lái cũng quay lạicười góp.- Thôi, chuyện đó cũng chẳng có gì đáng cƣời. Yên trí đi, tụi tao khônglàm đƣợc gì bọn bay đâu.- Không phải chuyện đó, em muốn hỏi từ nay cổ sẽ ra sao thôi ?TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 35
  • Viên hình sự mắt nhìn ra màn mưa dày ngoài đường phố, trả lời :- Ừ, hớ ! Dobashi đã ra nông nỗi này thì hết hòng làm ăn đƣợc ở vùngnày rồi. Bọn chung quanh nó không để cho yên đâu. Chuyện đó, tụiShowa-kai nắm hết. Nếu còn thƣơng tình đôi chút thì tụi nó còn để làmăn nội đêm nay thôi.Bước xuống khỏi xe tuần cảnh, Hanada cảm thấy bợn dạ và ói ra trênmặt lộ giữa trời mưa. Viên hình sự giương dù che cho cái lưng đang rétrun của y, tay chìa vuông mùi-soa.- Đừng tƣởng làm nhƣ mầy là cứu giúp đƣợc con nhỏ. Đó là cái chắc.- Thầy nói vậy là ý gì ?- Thiệt mày khùng hết cỡ. Viên hình sự vừa đảo mắt xem có kẻ hiếu kỳnào chung quanh không, thì thầm với hắn:- Tới cơ sự này thì Sở Cƣ Trú chẳng làm đƣợc gì, đuổi về nƣớc cũngkhông. Có nghĩa là con đó sẽ bị lôi cổ đi khắp địa phận của bọn Showa-kai và bị để xài xể đến hộc cơm luôn. Có thƣơng thì cùng lắm là đợi nóchết rồi tới lãnh xác về. Khôn hồn đừng héo lánh xóm này nữa, tụiyakuza biết thừa là mầy cặp kè với con nhỏ rồi.Viên hình sự đỡ Hanada đứng dậy rồi vỗ lưng hắn:- Còn chuyện này hơi thừa nhƣng cũng nói cho mà nghe....Hình sự bỏ nhỏ vào tai y:-Xe buýt của tụi Showa-Kai cứ mƣời giờ mỗi tối là đi ruồng. Buýt địnhkỳ từ Công Viên Trung Ƣơng thẳng đƣờng tới địa ngục đó, nghe con ! *Căn phòng có ánh đèn.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 36
  • Trên bếp ga, y như Hanada chỉ dẫn dặn dò, bát canh bột đậunành miso còn tỏa hơi nóng, nồi cơm điện có tiếng cơm sôi.- Lei Mei ơi ?Không thấy cái xắc tay của Lin Min, Hanada kêu tên vợ để kiểm chochắc.Chợt tập giấy nháp dùng để bút đàm giửa hai người đập vào mắt y. Mấyhàng chữ Hán viết tháu không biết muốn nói gì. Chỉ thấy ở phía cuối cóđề " Tái Kiến " với " Linh Minh " mà thôi.Hanada đứng khựng, thở dài. Khung trò chơi lắp hình đã sắp xong đâuvào đấy, được đặt ở trên giường. Trên cái đệm ngồi, còn in rõ hình chiếcmông, chứng tỏ cô bé đã dành chút thì giờ còn lại để lắp ráp cho xong.Từ căn phòng, Hanada vọt ra đường. Y nghẹn ngào không biết bây giờmình phải làm gì.Y chộp cái tắc xi đang trờ tới. Không biết từ lúc nào mưa nặng hạt thêm.Vừa cho người lái xe biết mình muốn đi đâu thì anh ta đã tỏ ra ngờ vực :- Ông khách nói Công Viên Trung Ƣơng hả. Nó rộng lắm. Khúc nào ?- Chú cứ chạy cho tui một vòng. Chờ ngƣời ta mà !Tài xế tránh lối đổ vào Shinjuku thường bị kẹt xe, chạy vòng đường tắtsau khu Kashiwagi. Trên mấy ngôi nhà chọc trời mới xây ở khuShintoshin, ánh đèn đỏ chớp tắt như thể đang đánh dấu thời gian trôiqua.Chợt Hanada tự đặt câu hỏi trong đầu về cái tương lai u ám của mình.Mai, mốt, ngày tháng rồi sẽ kế tiếp trôi qua mà chắc mình sẽ cứ đứngngu ngơ, chôn chân một chổ. Cái giòng thời gian rất vô tình, rất bất côngấy, có chờ đợi ai đâu. Bây giờ cũng như biết bao lần, tấm thân y như thểtrơ trơ giữa giòng nước xiết vì chẳng biết tiến thoái ra sao. Ôi, cái cảnhTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 37
  • phòng đợi ở phi trường Chitose ngày tất tả bỏ quê hương lại đằng sau !Rồi lúc bước chân đến khu phố Kabuki-cho này, đứng bên bờ cái bồnphun nước của quãng trường kia. Con nhỏ tình nhân, thấy như làm trònnhiệm vụ, đã đá mình cái rụp, tếch đi mất dạng ngoài ga Ueno. Đứa contrai coi mình chẳng ra cái giống gì trong đám đông xô bồ giữa ngã tưđèn xanh đèn đỏ.Thêm một tấm thân khác đang đứng tựa trời trồng ở cái chốn này đây.Chiếc tắc-xi giảm tốc độ, đánh một vòng ngoài thành Công Viên TrungƯơng. Trước đền thần đạo trên con phố Junisô, một chiếc xe buýt cỡnhỏ đã chực sẳn. Tắc-xi lướt chậm qua thì bọn trai trẻ như dân canhchừng cũng đảo mắt nhìn theo.- Chú ngừng đây, cho tôi xuống.Bước xuống tắc xi, Hanada tiến lại gần một gã trẻ tuổi quen mặt .- Ê, cha kia, sao léng phéng ở đây, hả !Thằng trẻ tuổi xem chừng còn để ý đến cái bóng tối bao chung quanhHanada hơn là con người y.- Trong xe có con nhỏ nào tên Lei Mei không ? Tôi muốn gặp cô ta.-Bộ mơ ngủ hay sao, tía. Ai mà nhớ tên từng đứa một.Hanada chẳng nói chẳng rằng tiến lại chiếc xe thì thằng kia đã túm lấycổ áo hắn. Cùng lúc, từ trong bóng tối mấy thằng trẻ khác cũng túa ra.- Gì mậy, phải mầy dân bắt mối không? Sao dẫn xác tới đây chi ? Ê,muốn cái gì hả ?Bị đá thốc vào bụng, Hanada ngã nằm giữa vũng nước. Chiếc xe buýtcon rồ máy chạy.- Hana-san, Hana-san !TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 38
  • Lin Min thò đầu ra ngoài khi xe chuyển bánh và gọi thất thanh. Hanadahất tay bọn trẻ, nhảy qua rào sắt và đuổi theo chiếc buýt.- Anh Hana. Tsai Chien. Xin lỗi nghen. Tsai Chien(9)!- Ơi, Tsai Chien nhé. Nhớ viết thƣ. Hiểu không ? Viết thƣ nghe!Lin Min thò đầu ra ngoài cửa xe, buồn bã lắc đầu. Có lẽ vì cô ta khôngbiết địa chỉ hoặc không muốn viết thư cũng nên. Không đâu, cô ấy cómuốn viết chăng nữa cũng đâu sành tiếng Nhật. Hanada cứ tạm cho rằngcái cử chỉ lắc đầu kia hẳn có nghĩa như vậy.Bất đồ, Lin Min vạch ngực áo khoác, giật đứt sợi giây chuyền trên cổ ra.Trong khi ấy, Hanada cố gắng đuổi theo chiếc buýt mỗi lúc mỗi tăng tốcđộ.- Hana-san, Hana-san !-Đƣợc rồi, trả lại làm gì. Cái đó, tặng em mà.-Hana-san, Hana-san !-Đƣợc rồi, có chút đó thôi mà!-Hana-san, Hana-san !Không hiểu ý Hanada, Lin Min ném trả sợi dây chuyền về hướng y.-Rán làm ăn, giữ gìn sức khoẻ nghe.Cố gắng lên!Thấy dầu mình đang nói những câu chia tay thật tầm thường đang vụtđến trong đầu nhưng trong hoàn cảnh này thì tựa hồ như đang rủa cô ta"Chết phứt đi ! ", Hanada mới dừng chân.-Hana-san, Hana-san !Lúc tiếng kêu không đủ sức vọng đến nơi nữa, Lin Min chắp hai tay lạitrước bộ ngực trắng ngần.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 39
  • - Đừng làm thế, Lei Mei ơi !Hanada vừa lẩm bẩm một mình, vừa nhặt sợi dây chuyền rơi trên mặtđất. Cơn mưa lạnh đã biến thành mưa tuyết.Lin Min quăng trả sợi dây chuyền biết đâu chẳng có dụng ý xa xôi. Cókhi cô nghĩ anh đàn ông đang đuổi theo mình để đòi lại món nữ trangcũng không chừng ?Trong màn mưa tuyết bốn bề, một mình Hanada lầm lũi. *Leo lên cái đình trú chân của công viên, Hanada châm một điếu thuốc.-Ông hai ơi, còn thuốc lá cho tụi tui xin!Một bọn vô gia cư không biết kéo đến khu này tự bao giờ, đang xúm xítvây quanh cái lò sưởi tạm. Vừa móc nguyên bao thuốc lá đưa ra, bọn họliền chuyền cho ít rượu trong cái cốc giấy.-Ngon thì không ngon nhƣng ấm bụng, ông hai ơi. Mà cũng chả dở đâunhá. Có tới đây lai rai với tụi tui không?Hanada ngẩng đầu về phía mấy ngôi nhà chọc trời cao nghệu. Dướichân, từ chỗ này mà nhìn, Hanada thấy những dinh thự ấy chẳng giúpngười ta hiểu được gì về cảnh đời đô hội ban đêm. Chúng chỉ giốngnhững tấm mộ bia khổng lồ nhưng vô nghĩa.Tiếng Lin Min gọi mãi tên mình vẫn còn vang bên tai Hanada. Cúimiệng xuống cái cốc, mùi hăng hắc của một thứ rượu không rõ gốc gáclàm Hanada hơi khựng lại.-Dở khẹt phải không. Kẹt quá cũng uống đại đi. Uống thét rồi quen mà.Chung quanh cái đình trú chân, những bông tuyết dày rơi xuống nãy giờđã tụ thành đống. Ngước nhìn chăm chăm về hướng dãy nhà chọc trời,TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 40
  • Hanada có cảm tưởng mình và bọn không cửa không nhà đang đáp mộtchiếc thuyền tạc bằng đá và bơi dần lên thinh không.Chuông điện thoại trong túi áo bỗng reo lên.-A-lố, a-lô. Hanada đây !-Vâng, a-lô, đây cũng là Hanada ạ !Tiếng đứa con gái tươi sáng, vượt màn đêm đen xa xôi tìm đến với y.Nghe câu chào đầy vẻ nghịch ngợm của con, Hanada bỗng ú ớ khôngbiết trả lời làm sao.-Uả, có gì thế bố. Sao bố êm ru vậy?-Maa-chan, chính con mới im đó chứ ! Sao thế ?-Này nhé bố....Tiếng đứa con gái trở thành ủ dột.-Anh hai nhất định không cho con đi đâu cả. Ảnh nói chắc bố cũngkhông muốn con lên.Giữ im lặng thì không xong nhưng biết nói thế nào trả lời nó đây.-Nói gì đi chứ bố. Con...con...phải đổi họ đó nghe bố. Lão đó cứ chạytheo bắt con phải đổi họ theo lão, không thì không đƣợc.-Con không lấy họ mẹ đƣợc sao?Hanada chợt nhận ra khẩu điệu của mình sao mà quá lạnh lùng.-Con không chịu thế đâu. Con muốn con lúc nào cũng mang tên HanadaMasae thôi. Nhƣng lão cứ nói mang họ Hanada mà chẳng bao giờ thấyHanada, ngƣời gì nhƣ cô hồn vất vƣởng đâu đâu. Lão nói khó nghe quábố nhỉ ? Con chịu hết nổi!Tiếng đứa con gái nhỏ lại, nghèn nghẹn ở cuối câu.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 41
  • -Maa-chan, bố không cho phép con ăn nói ngang ngƣợc. Con cứ làmđúng lời ông ấy cho bố nhờ.-Con, con bỏ nhà con đi cho mà xem. Con lên ở với bố đó, bố lãnh tráchnhiệm đó nghe.Con gái cứng đầu thế này, chẳng hiểu giống ai. Đang không biết tính thếnào, bỗng dưng cái câu mà y bao lần rắp tâm nói vọt bắn ra khỏi cửamiệng:- Không đƣợc nhé Maa-chan! Lúc này bố không đủ sức " cáng " conđâu. Anh con nghĩ về bố thế nào là đúng thế ấy, con ạ.-Tại sao hở bố. Con ghét bố quá. Làm gì có chuyện nhƣ thế !Đứa con gái khóc. Nó khóc vì van vỉ mà cũng chẳng ăn nhằm. Phía sautiếng khóc, văng vẳng như có ai đang nói gì. Tiếng người tựa hồ từ máytruyền hình vọng ra, hay là, giữa một trận cãi cọ trong nhà, con gái y trơvơ thất thế phải chạy ra ôm điện thoại lần cuối để cầu cứu cha. Như mộtsợi dây mong manh giữ cái cầu treo với bờ đất, tiếng khóc tỉ ti của đứacon gái tưởng chừng sắp đứt đoạn.Nắm chặt trong bàn tay sợi dây chuyền đã bị bứt đôi, Hanada thu hết canđảm :-Bố nói thật con nghe, bây giờ bố hết là bố của con rồi, nếu con còn ănnói kiểu đó, bố không gửi tiền về nữa đâu.-Con không cần tiền, con thèm vào tiền của bố !-Thôi, đừng điện thoại cho bố nữa nghe? Nhớ nhé, Maa-chan, bố khôngmuốn bắt điện thoại mày nữa. Đừng làm phiền tao nữa!Đứa con gái như á khẩu vì ngạc nhiên. Một lúc sau, điện thoại lặng lẽcúp.Chắc trên Sapporo, giờ này, trời cũng đang đổ tuyết.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 42
  • Hanada ôm ngực tức tưởi.-Nè, ông hai, tới đây " dzô " với tụi tui cái coi.Bọn vô gia cư như chẳng đành lòng nhìn thảm cảnh của y , lên tiếng rủrê.Đưa cái cốc giấy lên môi, Hanada nghĩ thầm : cái thứ rượu này coi vậymà uống cũng được đến. Asada Jirô (Dịch xong ngày 30/05/2003) Chú Thích"Tỏ Tình Với Ngƣời Vợ Không Quen" có đặc điểm sử dụng nhiều tiếnglóng (zogugo) của giới bình dân Nhật Bản. Ngƣời dịch cũng cố gắng đitrong chiều hƣớng đó.(1) Maa-chan, tiếng gọi tắt và thân mật của Masae cũng nhƣ Yotchan làtiếng gọi tắt của Yoshikazu.(2) Yakuza, đoàn thể phạm tội sinh sống ngoài vòng pháp luật và kiếmăn bằng cách dùng bạo lực uy hiếp ngƣời khác.(3) Gửi Chai hay Keep Bottle, tập tục bắt nguồn từ việc các hãng muarƣợu của quán với giá đắt và đặt chai tại chỗ để nhân viên có thể mờikhách hàng đến uống mà không phải bỏ tiền túi ra.(4) Showa-kai, tên một tổ chức băng đảng yakuza quản lý khu vựcKabuki-cho, xóm ăn chơi giữa trung tâm Tokyo, có lẽ mang tên đó vìthành lập dƣới thời thiên hoàng Chiêu Hòa hay Showa (băng đảngthƣờng cực hữu và bảo hoàng)..(5) Lei Mei la cách đọc chữ Linh Minh theo âm Hán Nhật.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 43
  • (6) Đối (Tsui trong nguyên văn), tiếng Trung Quốc có nghĩa là vâng, phải rồi. (7) Kôhaku (Hồng Bạch Ca Hợp Chiến) : chƣơng trình ca nhạc thi đua để định thắng bại giửa hai đội nam (bạch) và nữ (hồng) ca sĩ đƣợc tuyển lựa trình diễn vào mỗi đêm giao thừa từ 50 năm nay, rất đƣợc khán thính giả Nhật yêu chuộng. (8) Hai câu đều có nghĩa Mừng Năm Mới. Câu tiếng Hoa là "Tân Niên Hảo". (9) Tsai Chien (Tái Kiến) tiếng Hoa nghĩa là chào từ biệt. *__________________________________________________________________________ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 44
  • BỨC HỌA NÚI THU Nguyên tác : Shuzanzu Tác Giả: Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếcmùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 45
  • Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTLời Người Dịch:Cũng nhƣ nhiều nhà văn Nhật Bản, Akutagawa Ryunosuke thƣờng mƣợn bốicảnh và đề tài Trung Quốc cho tác phẩm của ông. Bức Họa Núi Thu (Thu SơnĐồ) đã đƣợc đăng tải lần đâu tiên trên tờ Kaizô vào tháng giêng năm 1921, lúcông 29 tuổi.Các họa phổ của Trung Quốc thƣờng nhắc đến bức Phỏng Họa Hoàng Đại SiThu Sơn Đồ của Vƣơng Thạch Cốc mà không thấy ghi chép về bản chính ThuSơn Đồ do Đại Si sáng tác. Nếu Thu Sơn Đồ, bức danh họa mà nhà văn nóiđến ở đây,không hề có thực thì có quan trọng không? Vẻ đẹp tuyệt đối của mộttác phẩm nghệ thuật phải chăng chỉ có trong tâm khảm của ngƣời thƣởng thứcnó ?Hai lần nhìn một bức tranh, ngƣời ta có thể cảm nhận hai cách khác nhaunhƣng có thể nào cùng một ngƣời xem mà một bức tranh đƣợc coi là đẹp khitreo trong ngôi nhà hoang phế của khách tài tử phong lƣu lại đâm ra xuốngsắc khi chƣng trên tƣờng phủ đệ một phú hào thiếu nghệ sĩ tính.Ngƣời dịch sử dụng bản Nhật Ngữ của Tuyển Tập Văn Học Nhật Bản (quyển29: Akutagawa Ryunosuke) do nhà Chuô Kôron ấn hành lần đầu tiên năm1962 và tham khảo bản dịch qua Anh Ngữ nhan đề Autumn Mountain ( bị cắtxén nhiều chổ so với nguyên tác ) của nhà Nhật Bản Học Ivan Morris (ModernJapanese Short Stories, Charles E. Tuttle Co.,Tokyo, 1962). *- Nói đến Hoàng Đại Si (1) , thế cụ đã xem Thu Sơn Đồ của Đại Si chưa ạ? TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 46
  • Một tối mùa thu, Vương Thạch Cốc (2) đến thăm Âu Hương Các và khi đangnhấp mấy ngụm trà với chủ nhân Uẩn Nam Điền (3) , câu chuyện đưa đẩy thếnào mà tự dưng khách đi vào câu hỏi đó.- Thƣa không, tôi chƣa đƣợc xem ạ. Thế cụ đã có dịp thƣởng thức tranh ấychƣa ?Đại Si Lão Nhân Hoàng Công Vọng tề danh với Mai Đạo Nhân (4) và HoàngHạc Sơn Tiều (5) , đời coi là ba thánh thủ hội họa dưới triều Nguyên. Uẩn NamĐiền vừa nói thế mà có cảm tưởng những bức danh họa của Đại Si mình có dịpchiêm ngưỡng ngày xưa, nào Sa Tích Đồ, nào Phú Xuân Quyển như phảngphất hiện về trong ký ức.- Ấy, biết thƣa thế nào đây, bảo là xem rồi thì vẫn đúng mà bảo chƣa xem cũngchẳng sai. Chuyện nói ra thật khó tin, bẩm cụ ...- Cái gì mà xem rồi lại nhƣ chƣa xem, thế nhỉ ...?Uẩn Nam Điền lộ vẻ thắc mắc, nhìn Vương Thạch Cốc như dò hỏi.- Hay tranh cụ xem là bức họa mô phỏng thôi chứ gì ?- Thƣa không, chẳng phải phỏng họa nào cả. Rõ ràng tôi đƣợc xem bản chínhđấy. Nào phải một mình tôi đâu., Cả Yên Khách tiên sinh (6)(Vƣơng Thì Mẫn)lẫn Liêm Châu tiên sinh (7)(Vƣơng Giám) đếu có chút duyên may với bức ThuSơn Đồ nầy cả đấy, cụ ạ !Vương Thạch Cốc mới nhấp thêm ngụm trà, ra vẻ nghĩ ngợi lung lắm, rồi mớimỉm cười.- Nếu không nhàm tai cụ thì tôi xin đƣợc phép kể lại đầu đuôi câu chuyện.- Vâng, cụ tự nhiên cho.Uẩn Nam Điền khêu lại ngọn lửa trên giá đuốc đồng, vừa ân cần thôi thúckhách. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 47
  • *Chuyện xảy ra hồi Nguyên Tể tiên sinh (8) (Đổng Kỳ Xương) còn sinh tiềncơ. Mùa thu năm ấy, có hôm đang cùng Yên Khách Ông luận về hội họa, bấtchợt tiên sinh hỏi Ông đã được xem Thu Sơn Đồ của Hoàng Nhất Phong chưa.Như cụ thừa biết, trong ngành họa, Ông là môn hạ họa phái Đại Si, nên có thểbảo đã là tác phẩm của Đại Si lưu lại trên cõi đời nầy, Ông đều xem không sót.Thế mà mỗi một bức gọi là Thu Sơn Đồ, rốt cục ông chưa hề được xem.- Không ạ, tên còn chƣa nghe tới, nói chi đến xem !Yên Khách Ông vừa trả lời như thế vừa không khỏi thẹn thùa.-Thế thì khi nào có dịp, xin ông xem một lần cho biết. So với Hạ Sơn Đồ vàPhù Băng Đồ, tranh ấy còn nổi hơn một bậc. Có lẽ trong số họa phẩm củaHoàng Đại Si lão nhân, Thu Sơn Đồ chính là bạch mi ( 9 )đấy ạ !- Kiệt tác nhƣ thế hở cụ. Tôi phải tìm xem mới đƣợc. Thế cụ có biết hiện nay ailà chủ bức tranh ấy không?- Nó nằm ở nhà họ Trƣơng xứ Nhuận Châu. Trên đƣờng vãng cảnh Kim CácTự chẳng hạn, ông nhớ tạt qua gõ cửa hỏi thăm chủ nhân xem. Tôi sẽ xin vìông mà thảo một phong thƣ giới thiệu.Yên Khách Ông lãnh thư của tiên sinh, tức thời lên đường đi Nhuận Châu.Nghĩ thầm nếu nhà họ Trương là nơi sở tàng một bức danh họa như vậy thì đếnđó, ngoài tranh Hoàng Nhất Phong chắc còn có cơ chiêm ngưỡng được nhữngbức họa tuyệt vời khác, nên Yên Khách Ông bồn chồn bứt rứt không thể nàonán lại thư phòng Tây Viên (10) thêm một khắc nào nữa.Thế nhưng khi tới Nhuận Châu, Ông mới vỡ lẽ. Ngôi nhà họ Trương mà ôngthèm thuồng đến viếng kia, cơ ngơi đồ sộ thì có đấy nhưng sao hoang phế tiêuđiều quá. Giây trường xuân leo đầy tường dậu, cỏ dại um tùm trên sân, một đàngà vịt nhớn nhác nhìn khách lạ. Cảnh tượng như thế làm cho một người trunghậu như Ông cũng bất giác nghi ngờ lời nói của Nguyên Tể tiên sinh vì khôngnghĩ ra cớ gì mà tranh Đại Si lạc loài đến chốn hoang vu thế nầy. Nhưng đã cất TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 48
  • công đến lại chưa chìa danh thiếp mà đã bỏ về thì sao gọi là sở nguyện bìnhsinh. Vừa vặn lúc ấy người canh cửa bước ra, Ông đành phải trình bày việc làmkhách viễn phương ghé xem tranh Hoàng Nhất Phong, rồi trao phong thư giớithiệu của Tư Bạch Tiên Sinh.Chỉ trông chốc lát, Yên Khách Ông đã được mời lên đại sảnh. Ở đây cũng vậy,tuy có đặt bộ trường kỷ bạch đàn nom rất trang nhã nhưng thoang thoảng mốcmeo, như thể mùi hoang phế bốc lên cả từ nền gạch. May thay, khi chủ nhânbước ra thì dầu nhìn mặt thấy như người mang bệnh nhưng tướng mạo nom racũng hiền lành. Không những thế, khuôn mặt xanh xao và bàn tay thanh tú kiacho ta cảm tưởng người ấy có cái phong thái con nhà dòng dõi. Sau khi hai bênphân chia ngôi thứ theo đúng lễ sơ kiến, Ông bèn thưa với chủ nhân xin đượcchiêm bái tác phẩm cao diệu của Hoàng Nhất Phong. Nghe giọng khẩn khoảnmới thấy Ông có vẻ đang bị ám ảnh bởi nỗi lo sợ nếu không tìm xem cho đượcbức họa bây giờ, e nó sẽ biến thành sương thành khói mất.Chủ nhân vui vẻ nhận lời và cho treo ngay lên tường của sảnh đường một bứchọa :- Xin thƣa đây là Thu Sơn Đồ mà quí khách hằng ao ƣớc.Yên Khách Ông mới nhìn bức tranh trên tường một lượt thôi đã bất giác thốt ratiếng kêu kinh ngạc.Nền họa tuyền một màu xanh lục.Chỗ dòng khe uốn mình như rắn lượn, lácđác xóm làng và mấy nhịp tiểu kiều. Bên sườn ngọn núi vút lên cao nhất, chòmmây thu nhàn nhã được điểm đậm nhạt bằng mấy lớp phấn trắng. Núi xếpgiăng hàng theo phép hoành điểm (11) của Cao Phòng Sơn (12) , tươi tắn saucơn mưa như một nét mày xanh, lại ánh lên nét đẹp của màu son rắc đó đâytrên những khóm cây lá đỏ. Không biết dùng lời nào để diễn tả cho hết ý, vàcòn lo đòi hỏi đó vượt cả khả năng của ngôn ngữ nữa. Chỉ thấy bức họa vừadiễm lệ, vừa hùng tráng, bút mực lại rất đổi nồng đượm. Có thể nói màu sắcrực rỡ như thế mà vẫn toát ra một cái gì xa xưa, hư không lãng đãng.Yên Khách Ông để thần hồn bay bổng, mắt mải mê không rời bức họa. Càng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 49
  • nhìn càng ngắm, Ông khám phá hết chỗ ảo diệu nầy đến chỗ ảo diệu khác.- Thế nào, quí khách có hài lòng không ạ ?Chủ nhân miệng hơi mỉm cười, nghiêng nhìn ông dò hỏi.- Quả là thần phẩm ! Lời tán tụng của Nguyên Tể tiên sinh chẳng những khôngquá đáng tị nào mà còn nhƣ là chƣa đủ đấy ạ. Đem những danh họa tôi xemđƣợc cho đến nay mà so với bức tranh nầy thì chúng đều ở thế hạ phong cả.Miệng thì nói nhưng mắt Yên Khách Ông vẫn không rời khỏi bức họa.- Thế cơ, bức tranh nầy là kiệt tác đến mức đó sao, thƣa quí khách ?Yên Khách Ông lúc đó mới đảo mắt nhìn chủ nhân, ra dáng ngạc nhiên :- Tại sao bây giờ ngài lại tỏ ra mất tin tƣởng nhƣ thế.- Không ạ, tôi nào có mất tin tƣởng gì đâu. Chẳng qua là........Lúc đó, chủ nhân bỗng đâm ra bẽn lẽn như cậu thư sinh, mặt đỏ lên vì lúngtúng. Mãi sau mới nở một nụ cười buồn bã, tần ngần nhìn bức họa và tiếp lời :- Thực tình, mỗi lần nhìn bức họa nầy, dù mắt đang mở trao tráo, tôi vẫn thấymình nhƣ đang ở trong cõi mộng.Thu Sơn đẹp đến thế nầy ƣ ? Vẻ đẹp ấy chỉ cómình tôi cảm nhận đƣợc thôi sao ? Ngoài tôi ra, dƣới mắt ngƣời khác nó chỉ làmột bức họa tầm thƣờng chăng ? Không hiểu tại sao sự ngờ vực đó cứ dằn vặttôi. Đâu là nguyên nhân ? Một là tâm trí tôi bấn loạn vì nó hoặc giả bức tranhkia quá đẹp để có thực ở trên đời ? Mang một tâm trạng lạ lùng nhƣ vậy nênlời tán thƣởng mới đây của quí khách chỉ làm tôi dao động thêm thôi.Thật tình lúc đó Yên Khách Ông chẳng có vẻ để ý gì lời biện bạch của chủnhân. Đang bị Thu Sơn Đồ hớp hồn, ngoài nó Ông không thấy gì khác. Ông chỉcó cảm tưởng từ đầu chí cuối, chủ nhân toàn ăn nói lung tung nhằm che dấu sựyếu kém về khả năng thưởng thức hội họa của mình.Sau khi trò chuyện một đỗi, Yên Khách Ông cáo từ họ Trương và rời ngôi nhà TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 50
  • hầu như hoang phế ấy để lên đường.Thế nhưng làm sao thì làm, từ khi bức Thu Sơn Đồ mở bừng con mắt cho Ôngthì nó không rời khỏi tâm trí Ông nữa. Thực sự nếu ta đặt mình vào địa vị YênKhách Ông, người truyền thừa họa phong của Đại Si, thì chắc chắn sẽ sẵn sànglìa bỏ mọi thứ miễn sao bức họa kia lọt vào tay mình cho được. Ngoài lý dotình cảm đó, cá nhân ông còn là nhà sưu tập tranh. Những bức danh họa giabảo trong đó kể cả Sơn Âm Phiếm Tuyết Đồ của Lý Doanh Khâu (13) mà ôngđã phải trả bằng hai mươi dật hoàng kim, so với Thu Sơn Đồ thì vẫn còn thuasút về mặt thần diệu. Vì thế, ở cương vị một người chơi tranh sành sõi, ôngcàng thèm thuồng bức họa hi hữu của đại sư Hoàng Nhất Phong.Trong thời gian ở Nhuận Châu, bao lần Ông cho người đến thương lượng vớihọ Trương để nài Thu Sơn Đồ nhưng Trương thị trước sau không khứng. Theolời kể của người nhà được Ông phái đi, chủ nhân có khuôn mặt xanh xao kia đãnhắn lại : " Nếu quí khách có lòng yêu bức tranh ngần ấy thì tôi xin cho ngàimƣợn nhƣng xin thứ cho việc bắt tôi phải xa lìa nó vĩnh viễn". Đối với ngườihiếu thắng như Yên Khách Ông, lời từ chối đó như chạm mạnh đến tự ái. Đượcrồi, thèm gì mà mượn, một ngày nào đó bức tranh sẽ vào tay ta cho xem. Ôngđịnh bụng như vậy rồi, cuối cùng tạm xa Thu Sơn Đồ và rời khỏi Nhuận Châu.Vừa vặn một năm sau, Yên Khách Ông đã trở lại chốn cũ. Tới nơi, Ông liềnđến ngay nhà họ Trương. Cảnh vẫn chẳng có gì thay đổi , giây trường xuân bòlan tường dậu và cỏ dại mọc đầy sân, màu sắc cứ như xưa. Tuy nhiên khi hỏithăm người giúp việc, mới hay chủ nhân đi vắng. Không gặp được chủ nhânnhưng Ông cũng xin phép ngắm lại Thu Sơn Đồ. Có điều dầu khẩn khoản baolần, mượn cớ chủ không có nhà, gia nhân quyết ngăn Ông vào. Cuối cùng, họcòn sập cửa, không thèm cả ừ hử. Ông chỉ còn cách tơ tưởng đến cái bức danhhọa hiện đang được cất giấu một xó nào trong căn nhà điêu tàn ấy, bồi hồi trởgót quay về.Sau lần đó, lúc Ông có dịp gặp Nguyên Tể tiên sinh thì cụ lại báo cho biết ởnhà họ Trương, ngoài Thu Sơn Đồ của Đại Si, còn có cả những kiệt tác khácnhư Vũ Dạ Chỉ Túc Đồ và Tự Thọ Đồ của Thẩm Thạch Điền (14)nữa. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 51
  • - Lần trƣớc định nhắn ông rồi lại quên khuấy. Hai bức tranh tôi vừa kể ra phảinói là những kỳ quan của họa đàn cũng nhƣ Thu Sơn Đồ đấy ạ. Thế nào cũngphải tìm xem cho đƣợc, ông nhé.Yên Khách Ông tức tốc phái người nhà đến Nhuận Châu gặp họ Trương. Ngoàitờ thư với thủ bút của Nguyên Tể tiên sinh, người nhà còn được soạn sẵn chocả một đãy bạc để dùng vào mua tranh. Thế nhưng họ Trương vẫn khăngkhăng không chịu nhượng lại tác phẩm của Hoàng Nhất Phong. Ông đành bấmbụng bỏ rơi chuyện Thu Sơn Đồ. *Vương Thạch Cốc chợt ngừng bặt trong giây lát.- Những điều tôi kể đế đến đoạn này là nghe từ chính miệng Yên Khách Ôngđấy, thƣa cụ.- Thế thì chỉ có mỗi mình Yên Khách tiên sinh đƣợc chiêm ngƣỡng Thu Sơn Đồthôi phỏng ?Uẩn Nam Điền vừa mân mê chòm râu, vừa hỏi lại Vương Thạch Cốc cho chắc.-Tiên sinh bảo với tôi ngƣời đã xem rồi. Còn việc tiên sinh có thực thấy nóchƣa thì chẳng ai dám quả quyết.- Nhƣng qua nội dung câu chuyện dƣờng nhƣ ... ... ... ... ....- Ậy, để tôi kể thêm cái đã. Nếu mà nghe cho đến cuối thì e rằng cụ sẽ đƣa rakết luận khác tôi cũng không chừng.Lần này, Vương Thạch Cốc, trà cũng chẳng nhấp, kể luôn một mạch. *Yên Khách Ông cho tôi nghe câu chuyện trên, tính ra từ hồi cụ được xem ThuSơn Đồ lần đầu tiên là gần năm mươi năm sau, trải qua biết mấy tinh sươngrồi. Lúc đó Nguyên Tể tiên sinh ra người thiên cổ từ lâu mà cơ nghiệp họ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 52
  • Trương cũng đã truyền đến đời thứ ba. Cho nên bấy giờ tôi chẳng những khôngbiết ai là người giữ bức Thu Sơn Đồ mà còn ngay ngáy nỗi bức danh họa kiađã ngọc nát vàng phai. Lúc Yên Khách Ông tả cho tôi xong cái thần diệu củabức tranh mà cụ như đang cầm chắc trên tay, bèn ngậm ngùi than : " Cái bứcHoàng Nhất Phong ấy giống nhƣ đƣờng kiếm của Công Tôn ĐạiNƣơng (15) anh ạ. Bút mực có đó mà không thấy bút mực. Cái thần khí củabức tranh nhƣ ụp lên trái tim mình. Nhƣ thể nhìn rồng bay trong mây, khôngsao phân biệt đâu là ngƣời đâu là kiếm ".Chừng một tháng sau lần gặp gỡ nói trên, gặp lúc gió xuân sắp nổi, tôi địnhmột mình thăm thú phương nam. Đem chuyện đó thưa với Ông, Ông mới bàn :-Thế thì còn gì bằng. Anh cũng nhân cơ hội nầy tìm gặp Thu Sơn thử xem. Nếubức danh họa xuất hiện với đời lần nữa thì đúng là một tin vui cho làng họađấy.Dĩ nhiên tôi chỉ mong chừng đó, liền phiền Ông thảo hộ phong thư. Thế nhưngtrên bước đường du lịch, hết xem chỗ nầy đến chỗ nọ, không tìm ra thời giờđến nhà họ Trương xứ Nhuận Châu. Tôi để lá thư giới thiệu của Ông trong tayáo, mãi khi cuốc gọi vào hè vẫn quên bẵng việc viếng Thu Sơn.Chợt lúc ấy có tin đồn một vị quí thích họ Vương mới là người hiện giữ ThuSơn Đồ lọt vào tai tôi. Nếu thế thì là trong khi du lịch, tôi có lần đem thư YênKhách Ông cho một người quen xem và họ cũng là chỗ đi lại với một tânkhách của Vương. Chắc Vương thị nghe tin từ đó mới biết bức tranh đang nằmở nhà họ Trương Nhuận Châu. Theo lời thiên hạ kể thì nào là khi cháu Trươngthị tiếp người của vị họ Vương kia phái tới đã mang hết đỉnh vạc thư tịch tổtiên truyền lại, kể cả Thu Sơn Đồ của Hoàng Đại Si, mà hiến dâng ngay. Rồinào là Vương thị quá đỗi mừng rỡ, mời cháu nhà họ Trương ngồi ghế trên, hếtsai ca kỹ trong nhà ra tấu nhạc thù tiếp, yến ẩm linh đình, lại còn tặng nghìnvàng làm lễ thọ...Tôi mừng muốn nhảy tưng tưng vì trải qua năm mươi nămdâu bể Thu Sơn Đồ vẫn bình yên vô sự ! Hơn nữa, nó đang nằm trong tayVương thị, người mà tôi có chút quen biết. Ngày xưa Yên Khách Ông lao khổlà thế, lại không được nhìn lấy bức họa được lần thứ hai, hẳn là bị quỉ thần ghétbỏ để cuối cùng đành nuốt hận. Trong khi họ Vương kia cứ đủng đỉnh chẳng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 53
  • phải chờ mà bức họa lộ ra ngay trước mặt như lâu đài tiên xây cho. Chỉ có thểví với cái may sung chín rụng nhằm mồm. Tôi vội thu nhanh vén gọn tìm đếnngay phủ đệ nguy nga của họ Vương để hội kiến Thu Sơn.Đến nay tôi vẫn nhớ rõ như in mấy cành mẫu đơn khoe sắc thắm giữa một buổixế trưa đầu hè lặng gió ngoài hàng lan can đẹp như ngọc của viên đình nhà họVương. Mới nhìn Vương thị, chưa chào hỏi xong xuôi mà tôi đã không nénđược tiếng reo vui :- Giờ đây Thu Sơn là báu vật của quí phủ rồi. Yên Khách tiên sinh mất ăn mấtngủ bao nhiêu vì nó nhƣng chắc lần nầy cụ ấy đã an tâm. Chỉ nghĩ chừng đóthôi đã đủ sung sƣớng.Mặt Vương thị lộ vẻ mãn nguyện.- Hôm nay cả Yên Khách tiên sinh và Liêm Châu tiên sinh cũng ghé chơi. Thếnhƣng ta cứ theo thứ tự, ông đã đến xin mời ông vào xem trƣớc cho.Vương thị mới sai người treo bức Thu Sơn Đồ ấy lên trên tường bên cạnh. Vẫnthôn làng trong rừng lá đỏ nhìn xuống giòng nước, vẫn chòm mây trắng chekhuất thung lũng, cả những ngọn núi gần xa vút lên như mấy tấm bình phong,những gì Đại Si lão nhân tô vẽ đã hiện ra lồ lộ trước mắt tôi. Quả thật là mộtcõi tiểu thiên địa mà xem còn thần diệu hơn cả đại tự nhiên. Lòng rộn ràng,mắt tôi đăm đăm ngắm bức họa trên tường. Cái cảnh khói mây gò trũng này,phân vân gì nữa, Hoàng Nhất Phong đây rồi. Ngoài Si Ông ra, hỏi có mấy aithành công được khi vừa gia phép tuấn điểm (16) mà vẫn làm dậy nét mực, tômàu đậm đến thế mà không dấu ngọn bút. Tuy nhiên, vâng, tuy nhiên bức ThuSơn Đồ này so với bức tranh mà ngày xưa Yên Khách tiên sinh đã được xem ởnhà họ Trương là một Hoàng Nhất Phong khác mất. Bức này nếu đem ra mà sosánh với Thu Sơn Đồ mà ông đã tả cho nghe, hẳn còn thua một bậc.Từ họ Vương cho đến đám thực khách đang ngồi vây chung quanh đều nhìn vẻmặt tôi như chờ đợi. Chính vì vậy tôi cảm thấy cần giữ ý không để một chútthất vọng nào lộ ra cả. Cố gắng được có bấy nhiêu, rốt cuộc vẫn không tài nàodấu nỗi vẻ không phục. Vương thị mới từ từ quay lại phía tôi, lo lắng cất tiếng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 54
  • hỏi :- Thấy thế nào hở ông ?Tôi mới làm bộ trả lời:- Thần phẩm ! Bức tranh nầy xƣa có làm điêu đứng Yên Khách tiên sinh thìcũng chẳng lấy làm lạ. Mặt Vương thị mới tươi lên được một chút. Dù saogiữa khoảng đôi mày vẫn thấy có gì không được hài lòng về lời tán thưởng củatôi.Vừa lúc đó, Yên Khách tiên sinh, người từng đem cái cao diệu của Thu Sơn Đồra thuyết tôi nghe, đến nơi. Trong lúc chào hỏi họ Vương, tôi thấy Ông tủm tỉmcười ra dáng vui mừng.- Năm mƣơi năm trƣớc đƣợc xem Thu Sơn Đồ trong ngôi nhà đổ nát củaTrƣơng thị, ngày nay lại diện kiến Thu Sơn giữa khung cảnh dinh thự phú quínhƣ thế này, thật là một mối nhân duyên kỳ lạ.Vừa nói thế, Yên Khách Ông ngước nhìn bức họa trên tường. Thu Sơn này cóđúng là Thu Sơn ông nhìn thấy năm xưa hay không, chuyện đó ngoài ông rakhông ai có thể rõ hơn. Biết vậy, cả họ Vương lẫn tôi đều đổ dồn con mắt theodõõi nét mặt Ông lúc xem tranh. Quả nhiên, tôi bỗng nhận ra ngay khuôn mặtÔng như vương vướng chút mây mờ.Sau một hồi im lặng trầm tư, Vương thị càng thêm lo lắng, nhìn về hướng Ông,giọng run run:- Sao hở cụ? Mới đây Thạch Cốc tiên sinh vừa không tiếc lời khen.Lúc đó, bụng tôi sợ hết vía, không khéo một người thẳng thắn như Yên KháchÔng sẽ trả lời bộc trực quá chăng. Nhưng chắc Ông chẳng đành lòng để Vươngthị chuốc lấy thất vọng. Mắt nhìn Thu Sơn xong, ông mới nghiêm trang trả lờihọ Vương:- Ngài thật may mắn mới thu nạp đƣợc bức tranh nầy. Từ đây, kho tàng gia TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 55
  • bảo của quí phủ sẽ thêm mƣời phần hƣơng sắc.Thế nhưng nghe được lời nầy, nét mặt của Vương thị chỉ đắm chìm trong u ẩn.Nếu lúc đó không có Liêm Châu tiên sinh vì trễ hẹn hộc tốc chạy vào thì bầukhông khí giữa chúng tôi sẽ còn nặng nề hơn. May quá, lời bình phẩm của YênKhách Ông vừa đến chỗ ngúc ngắc thì tiên sinh đã khoái hoạt nhập đám:- Ủa, Thu Sơn Đồ vẫn đƣợc truyền tụng là đây à?Chào hỏi vội vàng xong, tiên sinh đến đứng trước mặt bức tranh của HoàngNhất Phong. Im lặng hồi lâu, tiên sinh chỉ cắn râu không thốt ra một tiếng.- Yên Khách tiên sinh cho biết năm mƣơi năm về trƣớc cụ đã đƣợc xem tranhnầy một lần rồi.Vương thị ra chiều lo lắng, giải thích thêm. Thật ra, Liêm Châu tiên sinh chưahề được Yên Khách Ông bình phẩm cho nghe cái thần diệu của Thu Sơn Đồ.- Thế nào ? Cụ giám định ra sao ?Tiên sinh chỉ khẻ thở hắt ra, mắt vẫn không rời bức họa.- Xin cụ chớ ngại ngùng, cứ bảo ban cho chúng tôi biết.Vương thị gượng cười, dục tiên sinh thêm lần nữa.- Bức nầy đấy à, bức nầy nó ... .....Mồm Liêm Châu tiên sinh mím lại.- Bức nầy nó ... ... ... ... ... ... ... ... ....?- Nó là danh tác số một của Si Ông đấy. Ngài cứ xem chỗ mây khói đậm nhạtkìa ! Không tràn trề sức sống là gì. Cách cho màu rừng cây phải gọi là thiêntạo mới đúng ! Nhìn cái đỉnh núi xa xa kia thử đi ! Toàn thể bố cục hài hoà với TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 56
  • nó, không có gì sinh động hơn đƣợc.Sau một hồi im lặng mới thấy Liêm Châu tiên sinh quay về hướng Vương thịkhông ngớt lời ca tụng và giảng giải từng chút cái cao diệu của bức họa. Tôikhông thưa chắc cụ cũng đoán được là nghe đến đâu, mặt mày Vương thị rạngrỡ ra đến đấy.Trong khi đó tôi và Yên Khách Ông ngầm đưa mắt nhìn nhau.- Thƣa thầy, đây là Thu Sơn Đồ thật sao ?Thấy tôi hạ giọng hỏi, Ông khẻ lắc đầu, vừa nháy mắt một cái thật khó hiểu :- Tóm lại mọi sự ở đời chỉ là thoáng chiêm bao. Xem sự thểxảy ra mới nghĩthầm biết đâu chủ nhân họ Trương kia lại chẳng là một thứ tiên chồn! *- Chuyện Thu Sơn Đồ chỉ có thế thôi, thƣa cụ !Vương Thạch Cốc kể xong, mới chiêu trọn một chung trà.- Thế à, câu chuyện quái lạ đấy chứ nhỉ !Từ nãy giờ, Uẩn Nam Điền vẫn lặng ngắm ngọn lửa trên giá đuốc đồng.-Về sau, dƣờng nhƣ Vƣơng thị cũng hết lòng thăm hỏi nhiều nơi nhƣng nếu nóiđến Thu Sơn Đồ của Si Ông thì ngoài bức ấy, ngay nhà họ Trƣơng chắc cũngchẳng biết gì khác. Do đó, Thu Sơn Đồ mà Yên Khách Ông có lần đƣợc xem,một là có ai dấu biệt đâu đâu, hai là không gì khác hơn một điều lầm lẫn trongtrí nhớ của cụ ta thôi. Sự thật thế nào, tôi không dám quyết. Có khi việc cụkhăn gói đến nhà họ Trƣơng để tìm xem Thu Sơn Đồ cũng chỉ là một câuchuyện hoàn toàn huyễn hoặc ... ... ... ... ....- Thế nhƣng trong tâm trí Yên Khách Ông vẫn ghi khắc rành rành hình ảnhbức Thu Sơn Đồ kỳ quái kia chứ hở cụ ? Và trong tâm trí của cụ cũng thế phải TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 57
  • không ?- Màu lục đậm của đá núi và màu son đỏ của rừng phong cho đến bây giờ vẫnrõ mồn một trong đầu tôi.- Nếu thế thì cho dù Thu Sơn Đồ không có thực chăng nữa, cụ có điều gì đểtiếc hận đâu nào !Đến đây, Uẩn, Vương hai bậc đại gia một lượt vỗ tay, cùng cười ha hả. (Tháng 12 năm Taishô thứ 9) Akutagawa Ryunosuke Người dịch : Nguyễn Nam Trân Chú thích(1) - Hoàng Đại Si tức Hoàng Công Vọng (1269-1354) hiệu Nhất Phong, họagia đời Nguyên, nổi tiếng về tranh sơn thủy. Một trong Tứ Đại Gia khoảngTống mạt Nguyên sơ.(2) - Vương Thạch Cốc tức Vương Kỳ (1631-1717), họa gia đời Thanh, thiệntranh sơn thủy, tập đại thành họa pháp hai phái Nam Bắc Tống.(3) - Uẩn Nam Điền hay Uẩn Thọ Bình (1633-1690) họa gia đời Thanh, sau khixem tranh sơn thủy của Vương Thạch Cốc thì bỏ sơn thủy mà chuyển qua tranhhoa điểu và thành công trong lĩnh vực nầy.(4) - Mai Đạo Nhân Ngô Trấn (1280-1354), họa gia đời Nguyên, có công nângcao kỹ thuật của tranh sơn thủy, mặc trúc, mặc hoa, là một trong Tứ Đại Giacũng như Hoàng Đại Si.(5) - Hoàng Hạc Sơn Tiều Vương Mông ( ? � 1385) họa gia đời Nguyên, mộttrong bốn đại gia, nổi tiếng về hội họa ( sơn thủy) lẫn văn chương.(6) - Yên Khách Ông Vương Thì Mẫn(1592-1680), họa gia thời Minh mạtThanh sơ. Cuối đời, về ở ẩn và đào tạo đệ tử trong đó có Vương Thạch Cốc.(7) - Liêm Châu Vương Giám (1598-1677) cũng là họa gia cuối Minh đầuThanh. Đứng ngang hàng với Vương Thì Mẫn, giỏi tranh sơn thủy.(8) - Nguyên Tể tiên sinh Đổng Kỳ Xương (1554-1636), hiệu Tư Bạch, họa gia TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 58
  • thời Minh mạt. Đầu đàn họa phái Nam Tông. Giỏi thi phú. (9) - Mã Lương đời Tam Quốc có đôi mày trắng, tài tuấn nhất trong năm anh em, tất cả đều là người giỏi (Thục Chí, Mã Lương Truyện). (10) - Tây Viên Thư Phòng là thảo am của Yên Khách Ông Vương Thì Mẫn, người còn có biệt hiệu là Tây Lư Lão Nhân. (11) - Hoành điểm là phép vẽ núi, khe, sương, khói bằng cách chấm chấm nhiều điểm theo hàng ngang bên nhau. (12) - Cao Phòng Sơn tức Cao Khắc Cung (? - 1310) hoạ gia đời Nguyên, hiệu là Tú Sơn, vẽ sơn thủy có tiếng. (13) - Lý Doanh Khâu tức Lý Thành ( ?-967), họa gia Đường mạt Tống sơ, đại sư về tranh sơn thủy. (14) - Thẩm Thạch Điền tự Thẩm Chu (1426-1509), họa gia sơn thủy, sống giửa đời Minh, ông tổ của Ngô phái. (15) - Công Tôn Đại Nương là người diễn trò dưới đời Đường Huyền Tông, múa kiếm cực giỏi. Đổ Phủ từng làm thơ ca ngợi (Quan Công Tôn Đại Nương Đệ Tử Vũ Kiếm Khí Hành) (16) - Tuấn điểm: thủ pháp chấm phá từ thời Bắc Tống để làm khói mây, núi non đất đá trên mặt tranh nổi bật lên cả chiều dày, sinh động như thực.__________________________________________________________________________ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 59
  • CHIẾC MÙI-SOA Nguyên tác : Hankechi Tác Giả: Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 60
  • Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTLời Người Dịch:Người dịch được đọc Hankechi bằng tiếng Việt lần đầu tiên khoảng năm 1963ở Saigòn trên tạp chí Văn Họccủa nhóm các nhà văn Phan Kim Thịnh, DươngKiền... dưới cái tựa "Chiếc Khăn Tay" nhưng không nhớ tên dịch giả. Năm1972, người dịch đã thử dịch từ bản tiếng Nhật và đăng trên một nội san sinhviên ở Paris. Sau vài lần dọn nhà, bản đó cũng mất.Bản dưới đây dịch lại từnguyên tác đăng trong Văn Học Nhật Bản Toàn Tập (A Treasury of JapaneseLiterature) của nhà Chuô-Kôron (1964), tập 29 nói về Akutagawa. Trong khidịch, đã tham khảo bản tiếng Pháp do giáo sư Mori Arimasa (Le Mouchoir,in Rashômon et autres contes, Gallimard, Unesco, Paris, 1965).Vũ sĩ đạo (Bushidô) được xem như một qui phạm đạo đức của giới quân nhânhình thành từ cuộc chiến tranh giữa hai họ Taira và Minamoto (cuối thế kỷ 11đến cuối thế kỷ 12) thời trung cổ Nhật Bản, phát triển với mạc phủ Kamakura(1185-1333). Đến thời Tokugawa (1600-1868), nó kết hợp với tư tưởng NhoGiáo và trở thành một định chế chặt chẽ nhằm củng cố chế độ phong kiến.Trung thành, hy sinh, tín nghĩa, liêm sỉ, giữ lễ, kiệm ước, đơn sơ, trong sạch,trọng danh dự, yêu vũ nghệ, không sợ chết... là những đức tính cần thiết củangười vũ sĩ được nhắc trong Hagakure (Diệp Ẩn, 1716), tác phẩm có tính cáchkinh điển của vũ sĩ đạo do đệ tử của Yamamoto Jôchô (Sơn Bản Thường Triều,1659-1719) chép lại lời ông giảng.Từ nhiều thế kỷ, dù đúng hay sai, vũ sĩ đạođược nhiều người coi như đồng nghĩa với lối sống Nhật Bản. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 61
  • "Chiếc mùi-soa" là tác phẩm tiêu biểu của Akutagawa Ryuunosuke, trong đó,ông đặt lại vấn đề giá trị đích thực của vũ sĩ đạo từ một câu chuyện giản dị. * Ngả lưng trên chiếc ghế mây dưới hàng hiên, Hasegawa Kinzô (1), giáo sư luật khoa Đại Học Đế Quốc Đông Kinh (2), đang đọc quyển Nghệ Thuật Viết Kịch (3) của Strindberg. Lãnh vực nghiên cứu chuyên môn của giáo sư là chính sách thuộc địa nên chắc độc giả không khỏi chưng hửng khi thấy tả ông ta đang đọc quyển sách về thuật viết kịch. Tuy nhiên, giáo sư vừa có tiếng là một học giả kiêm nhà giáo dục nên sách vở dẫu không liên quan tới phạm vi nghiên cứu của mình, miễn nó ảnh hưởng đến lề lối suy nghĩ và tình cảm của đám sinh viên là giáo sư muốn liếc qua một lần cho biết.Dạo nầy, chỗ trường Cao Đẳng Chuyên Khoa nơi giáo sư vừa nhậm chức hiệu trưởng, đám sinh viên đang mê đọc Từ Hố Thẳm (4) và Ý Hướng Nghệ Thuật (5) của Oscar Wilde (6). Chừng đó lý do cũng đủ làm giáo sư bỏ công ra đọc mấy cuốn trên. Tính giáo sư thế đấy nên bây giờ có kể là sách ông đang cầm đọc vốn trình bày về các vở tuồng và diễn viên làng kịch Âu Châu cận đại thì chẳng có gì khiến ta phải lạ lùng. Nếu muốn rõ nguồn cơn thì xin thưa trong đám học trò giáo sư đào tạo, ngoài những cậu viết khảo luận về Ibsen (7), Strindberg hay Maeterlinck còn có cả nhiều cậu hăm hở theo dấu các nhà soạn kịch cận đại để sinh sống bằng nghề viết kịch nữa kia. Cứ mỗi lần đọc xong một chương thấm thía, giáo sư lại để quyển sách bìa bọc vải màu vàng lên trên đùi, lơ đãng đưa mắt về phía chiếc lồng đèn Gifu (8) treo dưới mái hiên. Lạ cái là mỗi lần như thế, dòng suy nghĩ của giáo sư bỗng rời khỏi Strindberg lúc nào không biết. Thay vào đó, hình ảnh bà vợ, người đã cùng ông đi mua chiếc lồng đèn, lại hiện ra trong trí. Ông kết hôn trong thời gian du học Hoa Kỳ và dĩ nhiên ( 9 ) bà nhà là người Mỹ. Thế nhưng tình yêu đối với đất nước và con người Nhật Bản của bà chẳng thua gì kém chồng. Đặc biệt bà hết sức yêu thích đồ mỹ nghệ khéo léo của TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 62
  • người Nhật. Do đó, chiếc lồng đèn Gifu treo dưới hiên nhà chính ra thể hiệnsở thích cá nhân bà giáo chứ không phải khiếu thẩm mỹ của giáo sưHasegawa.Mỗi lần đặt sách xuống, dòng suy tưởng của giáo sư hết hướng về người vợ,về chiếc lồng đèn Gifu, rồi đến nền văn minh Nhật Bản tiêu biểu bằng chiếclồng đèn nầy. Theo chỗ ông nhận xét, trong vòng năm mươi năm nay, vănminh Nhật Bản đã có những bước tiến rõ rệt về phương diện vật chất. Thếnhưng về mặt tinh thần mà nói, hầu như không có tiến bộ nào đáng kể.Chẳng những thế, ở một ý nghĩa nào đó, nó còn tụt dốc nữa. Thế thì nhiệmvụ của nhà tư tưởng thời nay là phải tìm cách chỉ bảo đường lối thế nào giúpcho Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ tuột dốc. Theo ông nhận định, không cócách gì khác hơn là dựa vào vũ sĩ đạo, một truyền thống lâu đời. Không nênxem vũ sĩ đạo như một thứ đạo đức hẹp hòi và cứng nhắc của một giống dânở đảo. Ngược lại, trong vũ sĩ đạo đã có những giá trị giống y tinh thần CơĐốc Giáo của các quốc gia Âu Mỹ. Nếu làm mọi người chấp nhận được làvới vũ sĩ đạo, có thể chấn chỉnh lại trào lưu tư tưởng Nhật Bản hiện đại thìcoi như đã cống hiến lớn lao cho văn minh tinh thần của Nhật Bản rồi. Nhânđó tiến xa hơn mà giúp sự giao cảm giữa người Nhật và dân tộc các quốc giaÂu Mỹ thêm dễ dàng, chưa nói đến lợi ích đóng góp cho hòa bình thế giới.Điều này phù hợp với ước mơ đóng vai trò chiếc cầu nối hai bờ Đông Tâymà từ lâu giáo sư vẫn thường ôm ấp. Suy nghĩ đến đó, giáo sư không khỏicảm thấy dễ chịu khi nhận ra có một sự cân đối hài hòa giữa ba yếu tố: bàvợ, chiếc lồng đèn Gifu và nền văn minh Nhật Bản tượng trưng bằng chiếclồng đèn ấy.Sự sung sướng mà giáo sư cảm nhận cứ trở về liên hồi làm ông tuy tiếp tụcđọc sách mà chợt thấy tâm trí mình đã lãng đãng rời khỏi Strindberg. Ôngbực bội lắc đầu và lại chăm chú cúi xuống dán mắt vào những hàng chữ li ti.Vừa vặn lúc đó, đoạn ông đọc tới có viết như thế nầy:"Khi diễn viên tìm ra đƣợc một kỹ thuật diễn xuất thích hợp để diễn tả mộttình cảm thƣờng thức nào đó và thành công với lối diễn xuất ấy rồi, họ cóthói quen cứ dùng đi dùng lại bất kể trong tình huống nào, có khi vì chuộng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 63
  • sự dễ dãi, có khi vì thành công nó đem đến. Đó là cái mà ngƣời ta gọi là "kiểu cọ (10)"...Xưa nay, giáo sư vốn không phải là người rành rẽ về nghệ thuật. Kịch đốivới ông như đàn gảy tai trâu. Ngay cả sân khấu truyền thống, từng tuổi nầymà ông đã đi xem mấy lần đâu! Có lần một cậu sinh viên, khi viết tiểuthuyết, nhắc đến cái tên Baikô. Một người tự phụ học rộng nhớ dai như giáosư mà cũng chịu, không biết nhân vật nầy là ai. Sau đó, giáo sư có dịp gọianh chàng sinh viên ấy đến hỏi :-Nầy em, Baikô là ai vậy ?-Thưa thầy, Baikô (11) à ? Ông nầy là kép thường trực của rạp kịch Đế Quốckhu Marunouchi, hiện đóng vai Misao trong hồi thứ mười vởTaikôki (12) đấy ạ.Anh học trò, mặc cái hakama (có sọc) của vùng Kokura kính cẩn trả lời thầy.Do sự kém hiểu biết đó, giáo sư không thể có ý kiến gì về các loại kỹ thuậtdiễn xuất mà Strindberg đã phẩm bình với một ngòi bút sắc cạnh. Nó chỉđem đến cho giáo sư chút đỉnh thích thú trong phạm vi những vở kịch màông nhớ đã được xem ở phương Tây thời còn du học. Nói cách khác, trườnghợp của giáo sư không khác chút nào cảnh một như ông thầy Anh Văn bậctrung học, nhân vì đi kiếm vài thành ngữ mà bắt buộc phải đọc kịch bản củaBernard Shaw (13) . Tuy cái ích lợi quyển sách đem đến không phải thứ ôngmuốn tìm nhưng dù sao nó cũng là một thứ ích lợi.Chiếc lồng đèn Gifu treo lửng trên trần hàng hiên vẫn chưa ai thắp. Và trênchiếc ghế mây, giáo sư Hasegawa Kinzô nhà ta vẫn đang xem giở cuốn "Thuật Viết Kịch " của Strindberg. Người viết chỉ cần tả như vậy thiết tưởngcũng đủ giúp độc giả hình dung một cách dễ dàng đó là một buổi xế trưa đầuhạ ngày còn dài lê thê. Tuy nhiên khi nói thế, tác giả không có ý bảo giáo sưchán ngán cái gì đâu. Nếu có vị nào giải thích kiểu đó là cố ý đem ý nghĩacâu văn của tác giả bóp méo để mỉa mai đấy. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 64
  • Và bây giờ, cho dù là Strindberg đi nữa, giáo sư cũng đành cho rơi nửachừng. Tại sao ấy à, vì cô bé giúp việc vào báo có khách đến thăm làm giáosư chợt mất đi cái hứng thanh tao. Cho dù ngày có dài đến đâu, coi bộ ngườiđời không tìm đến quấy quả giáo sư là họ không chịu được hay sao ấy!Giáo sư đặt quyển sách xuống, cầm tấm danh thiếp cô bé giúp việc vừa mớiđưa vào, liếc qua một lượt. Tấm thiệp mầu ngà có ghi mấy chữ NishiyamaAtsuko xinh xắn. Thật tình giáo sư không nhớ đã gặp người mang tên nầybao giờ cả.Vừa đứng dậy khỏi cái ghế dựa bằng mây, con người giao thiệprộng như giáo sư đã thử soát lại cuốn sổ trong đầu ghi tên tuổi tất cả nhữngngười quen biết một lần cho chắc. Thôi chịu, không có khuôn mặt nào trùnghợp với cái tên ấy. Giáo sư bèn xen tấm danh thiếp vào giữa quyển sách thaycho thẻ đánh dấu trang, đặt quyển sách lên trên chiếc ghế mây, xong, với tháiđộ hơi bồn chồn, ông vừa sửa lại tấm áo bằng tơ Meisen mặc trên người chongay ngắn, vừa thoáng ngước nhìn lần nữa chiếc lồng đèn Gifu treo ngangtầm mắt. Thói thường, trong trường hợp như thế nầy, kẻ nôn nóng khôngphải là người khách bị bắt chờ mà là chủ nhân bắt khách phải chờ. Huốngchi giáo sư là người xưa nay vẫn hết sức cung kính đối với khách dầu lạ hayquen, nên ông không thể lấy cớ người đàn bà hôm nay không quen mà cố ýlàm khác đi cho được.Xem chừng giờ, giáo sư mở cửa phòng khách. Khi tay ông vừa buông khỏinắm đấm cửa thì hầu như cùng một lúc, khách, một người đàn bà tuổi trạcbốn mươi đang ngồi trên ghế bỗng bật dậy. Khách mặc một chiếckimono lụaxám ánh lục thật sang trọng mà phẩm chất vượt ngoài cả tầm hiểu biết củagiáo sư. Ở chỗ khép lơi lơi trước ngực áo haori choàng ngoài bằng sa đen,ánh lên một viên bích ngọc hình củ ấu để giữ chiếc thắt lưng, trông thật mátmắt. Một người không mấy tinh tế như giáo sư mà cũng nhận ra ngay bàkhách búi tóc theo kiểu marumage(14) . Bà ta có khuôn mặt bầu bầu vànước da đỏ thắm, đúng là dáng dấp tiêu biểu của bậc mẹ hiền dâu thảo trongxã hội Nhật cổ truyền. Mới nhìn thoáng thôi mà giáo sư có cảm tưởng đãthấy gương mặt nầy ở đâu rồi. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 65
  • -Thưa tôi là Hasegawa.Giáo sư vui vẻ cúi đầu chào. Tự giới thiệu đi thì nếu là người mình đã gặprồi, thế nào phía kia cũng thông báo chuyện đó trước.-Dạ tôi là mẹ cháu Nishiyama Ken-ichirô.Người đàn bà xưng tên bằng một giọng rõ ràng. Xong, lễ phép cúi đầu chàotrả giáo sư.Ai chứ Nishiyama Ken-ichrô thì giáo sư có biết. Chính anh ta là một trongnhững cậu sinh viên đã viết bình luận về Ibsen và Strindberg. Nếu khônglầm thì anh ta chuyên môn về luật Đức nhưng từ khi lên đại học tới naythường hay đem mấy vấn đề tư tưởng đến thỉnh ý giáo sư. Thế rồi mùa xuânnầy, anh mắc chứng viêm màng bụng phải vào nằm nhà thương của đại học.Giáo sư nhân dịp cũng đã vào thăm anh ta một hai lần. Suy ra, điều ông nghĩrằng khuôn mặt của bà khách nầy mình đã có lần gặp ở đâu đó rồi cũngkhông phải thiếu căn cứ. Người con trai có cặp mày rậm và năng nổ kia vớingười phụ nữ nầy quả đúng như cách ví von của người Nhật, dung mạo hệtnhư " một quả dưa bổ đôi ". Giống nhau đến mức sửng sốt được.-À, chú Nishiyama à. Ra thế!Giáo sư vừa gật gù, chỉ tay về phía cái ghế đối diện bên kia chiếc bàn nhỏ:-Xin mời bà ngồi.Người đàn bà trước tiên xin lỗi đã đường đột đến gặp, lại cúi đầu thi lễ, rồimới ngồi xuống chiếc ghế giáo sư vừa trỏ. Trong lúc làm động tác như thế,bà lấy trong ống tay áo ra một vật gì màu trắng, có lẽ là một chiếc mùi soa.Thấy vậy, giáo sư mau mắn mời bà dùng cây quạt Triều Tiên trên bàn rồiđến lượt mình ngồi xuống chiếc ghế trước mặt bà.-Thưa nhà giáo sư trông đẹp quá ạ. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 66
  • Người đàn bà có vẻ cố tình đảo mắt nhìn quanh căn phòng một vòng.-Dạ chỉ được cái rộng chớ bừa lắm.Giáo sư vốn đã quen lối chào hỏi kiểu cách như thế.Vừa vặn lúc đó, cô giúp việc mang trà ướp lạnh ra, giáo sư bảo cô ta để chongay ngắn trên bàn trước mặt khách, xong đổi hướng câu chuyện qua mụcđích của cuộc thăm viếng.-Thế chú Nishiyama thế nào? Bệnh tình chú ấy có khá ra không?-...Vâng.Người đàn bà đặt hai bàn tay lên đầu gối như đang băn khoăn điều gì. Tiếngcủa bà đứt ngang, xong mới tiếp tục bằng một giọng trầm tĩnh, thong thả:-Thực ra, hôm nay tôi đến gặp giáo sư cũng là để thưa chuyện của cháu. Từdạo đó trở đi, bệnh vô phương cứu chữa. Lúc còn sinh tiền, cháu đã làmphiền giáo sư quá đỗi...Cho rằng người đàn bà chưa đưa tay ra đụng vào tách trà vì còn ngại ngùng,nên lúc đó, giáo sư định nhấc tách trà của mình đưa lên môi. Ông nghĩ thayvì mời mọc lôi thôi chi bằng cứ cho khách thấy mình uống trước thì họ sẽlàm theo. Thế nhưng tách trà chưa chạm vào bộ râu mép mềm mại của ôngthì câu nói bà khách đã đập thốc vào tai. Uống trà hay là không uống trà?Câu hỏi nầy thực ra hoàn toàn độc lập với cái chết của người sinh viên kianhưng trong một khoảnh khắc nó làm ông bối rối. Chẳng lẽ cứ nhấc tách lênnhư thế nầy, chẳng nhẽ chưa nhấp mà đặt xuống. Nghĩ đến đó, giáo sưkhông dùng dằng nữa, hớp một hớp cạn đến nửa tách, lòng dàu dàu se lại vàgiọng nói nghèn nghẹn.-Ôi chao ôi!-Lúc nằm bệnh viện, cháu nó vẫn hay nhắc đến giáo sư cho nên dù biết thời TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 67
  • giờ giáo sư quí báu chúng tôi vẫn đánh bạo đến để xin phép báo tin cháu vàtỏ lòng tri ân .....-Thưa, tôi đâu dám.Giáo sư đặt tách trà xuống, tay cầm cây quạt Triều Tiên có những cái nanđánh bóng mầu xanh, thừ người :-Thế không cứu chú ấy được à. Khổ thân chưa ! Đường tương lai còn dài.Lúc sau nầy tôi không có dịp ghé đằng bệnh viện nên cứ ngỡ chú ấy khá rarồi ... Thế chú ấy mất từ hồi nào vậy ?-Hôm qua vừa đúng một tuần ạ.-Trong bệnh viện à ?-Thưa phải.-Chết chửa! Thật ai mà ngờ!-Dù sao thì việc gì trong tầm tay chúng tôi cũng đã làm hết sức, chỉ biết cúiđầu trước số mệnh. Nhưng mỗi khi nhớ đến cuộc đời của cháu, thật tôikhông khỏi than trời trách đất.Trong khi hai bên đang trao đổi câu chuyện, giáo sư chợt để ý đến một điềukỳ lạ. Nhìn thái độ và cử chỉ của người phụ nữ nầy, không thấy bà có vẻ gìđang nói về cái chết của con trai mình. Mắt không rưng một giọt lệ, giọngnói cũng bình thường. Không những thế, bên khoé miệng như còn điểm mộtnụ cười. Nếu không nghe bà ta nói chuyện mà chỉ nhìn dáng dấp bên ngoàithôi, ta chỉ có thể nghĩ bà đang nói chuyện cơm canh trà nước trong nhà.Giáo sư thấy đó là điều không tưởng tượng nỗi.Ngày xưa, giáo sư có thời du học ở Berlin. Lúc đó nhằm khiKaizer (15) William I tức là bố của Kaizer bây giờ, băng. Giáo sư nghe tinđó ở một quán cà phê ông hay lui tới và chẳng thấy cảm động gì cho lắm. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 68
  • Thế rồi cũng như mọi ngày, ông tươi tỉnh cắp gậy dưới nách trở về nhà trọ.Đến nơi vừa kịp mở cửa thì đã thấy hai đứa bé con nhà chủ chạy ùa ra bá cổông bù lu bù loa. Một đứa là con gái độ 12 tuổi, mặc cái áo len màu nâu, đứakia là trai mới lên 9, quần xanh nước biển. Giáo sư vốn yêu trẻ con nên tuykhông hiểu ất giáp gì cũng vò mái tóc nhàn nhạt của hai đứa vỗ về an ủichúng: "Sao vậy mấy em? Sao vậy hở?". Bọn trẻ vẫn không ngừng khóc. Saumột hồi như vơi đi nỗi sầu khổ, chúng mới bảo "Đức vua ông nội chết rồi,chú ơi!"Đối với giáo sư, cái chết của một nguyên thủ quốc gia khiến cho cả trẻ concũng buồn bã như thế là một điều khó tưởng tượng. Thế nhưng không chỉ cóliên hệ tình cảm của thần dân đối với vị hoàng đế của họ khiến giáo sư kinhngạc. Từ khi đặt chân lên các quốc gia phương Tây, qua nhiều dịp tai nghemắt thấy, giáo sư đã xúc động vì lối bộc lộ rõ ràng xung động tình cảm củangười dân bản xứ, và lần ấy, sự bày tỏ nơi mấy đứa trẻ đã làm một ngườiNhật tin tưởng vào vũ sĩ đạo như ông phải sửng sốt. Ông không bao giờ quênđược sự ngạc nhiên pha lẫn đồng tình đã dậy lên cùng một lượt trong lòngông lúc đó. Hôm nay, ngược lại, ông cũng ngạc nhiên biết bao thấy ngườiphụ nữ nầy không có lấy một giọt nước mắt.Thế nhưng sau phát hiện đầu tiên nầy, ông lại phát hiện thêm một điều thứhai.Câu chuyện giữa chủ khách sau khi xoay quanh mối hoài niệm về chàngthanh niên đã khuất, đến chỗ mấy chi tiết về cuộc sống hằng ngày của anh ta,xong lại quay về với nỗi tiếc thương. Vừa vặn lúc ấy, không biết sái nhịp thếnào mà cây quạt Triều Tiên bất chợt tuột khỏi tay giáo sư rơi xuống mặt sànlát gỗ vân. Câu chuyện đang nói dĩ nhiên chẳng phải gấp gáp đến nỗi khôngthể cắt ngang trong giây lát cho nên giáo sư mới hơi nhoài người ra khỏi ghế,cúi xuống duối tay về hướng mặt sàn. Dưới chân cái bàn nhỏ, lá quạt đangnằm bên cạnh bàn chân mang tất tabi trắng ẩn trong chiếc dép của bà khách.Khi đó, mắt giáo sư tình cờ nhìn lên khoảng đầu gối của người đàn bà. Haibàn tay cầm chiếc mùi soa của bà đang đặt trên đầu gối. Chỉ thấy chừng đó TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 69
  • chi tiết thì chưa đáng nói là phát hiện gì cả. Thế nhưng cùng một lúc giáo sưnhận ra rằng hai bàn tay ấy đang run lẩy bẩy. Không biết bà khách đang dồnhết sức lực để đè nén trào lòng đang dậy lên mãnh liệt hay sao mà hai bàntay bà ghì chiếc mùi-soa chặt đến nỗi thiếu điều làm nó muốn rách. Thế rồi,từ giữa những ngón tay mềm mại đang nắm chiếc mùi-soa lụa vò nhàu kiathoảng ra một âm thanh nhẹ như gió thoảng làm lệch chỗ viền thêu xanh lục.Người phụ nữ kia, ngoài mặt như thể tươi cười nhưng từ khi nãy đến giờ,chính ra toàn thân bà đang nức nở.Sau khi nhặt xong chiếc quạt và ngẫng đầu lên, vẻ mặt giáo sư khác hẳn từđầu buổi gặp gỡ đến giờ. Một phần vừa ngượng ngùng vừa kính cẩn vì đãnhìn thấy một điều gì đáng lẽ mình không nên thấy, hai là vui thoả về điềuvừa bắt gặp đã mang đến cho mình. Tuy hơi đóng kịch một chút nhưng đó làgương mặt biểu lộ cái tình cảm phức tạp bên trên kèm theo ý thức muốn phôbày sự hài lòng về điều đã cảm nhận.-Thưa bà, tuy không có con nhưng tôi cũng thông cảm được với sự đau xótcủa bà.Như người đang nhìn phải cái gì làm lóa mắt, giáo sư ngẩng đầu lên cao vàhất cần cổ đằng sau, thốt ra câu nói với một giọng nhè nhẹ u buồn.-Tôi xin hết sức cảm tạ lòng quí hóa của giáo sư. Nhưng nay chuyện đã quarồi, còn biết thưa gì với giáo sư bây giờ....Bà khách cúi đầu ngỏ lời. Thế nhưng trên khuôn mặt thanh thản kia vẫnđiểm một nụ cười nhẹ nhàng. *Thế rồi hai tiếng đồng hồ sau, giáo sư khi đã đi tắm, dùng cơm chiều vànhón mấy quả anh đào tráng miệng xong, lại thủng thỉnh ra buông người lênchiếc ghế mây kê dưới hàng hiên. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 70
  • Buổi chiều một ngày hạ dài, ánh sáng sâm sẩm vẫn còn đọng không đi. Trênhàng hiên rộng mà cửa kính nhìn ra ngoài vườn mở toang, trời chưa dễ dàngchịu tối hẳn. Trong ánh nắng yếu lịm, giáo sư, chân trái gác tréo lên chânphải, dựa đầu vào thành ghế mây lơ đãng ngắm tua giây đỏ kết dưới chiếclồng đèn Gifu. Quyển Strindberg kia, giáo sư cầm trên tay tự nãy giờ nhưngchưa buồn giở ra xem lấy một trang. Chuyện cũng dễ giải thích! Đầu óc củagiáo sư bây giờ hãy còn đầy ắp hình dáng và cử chỉ của bà NishiyamaAtsuko.Trong lúc dùng bữa chiều, giáo sư có kể cho phu nhân nghe một phần câuchuyện xảy ra. Nhân đó ông tỏ ra tán thưởng tinh thần vũ sĩ đạo của ngườiđàn bà Nhật Bản. Phu nhân vốn yêu nước Nhật và người Nhật, dĩ nhiên chỉbiết đồng ý với chồng. Về phần giáo sư, ông cũng mãn nguyện vì có mộtngười sốt sắng chịu lắng tai nghe mình như bà giáo. Cả phu nhân, bà kháchban nãy và chiếc lồng đèn Gifu, bây giờ đã hiện ra trong trí giáo sư như mộttổng hợp ba phần lồng trong một khung cảnh đạo lý.Không biết giáo sư đã chìm đắm trong dòng hồi tưởng như thế một khoảngthời gian dài đến bao lâu nhưng sau đó ông chợt nhớ ra việc một tạp chí mờiông viết bài. Tạp chí đó đưa ra đề tài dưới hình thức "Thư gửi cho lớp ngườitrẻ hôm nay" để các vị có tên tuổi khắp nơi có thể trình bày quan điểm củamình về vấn đề đạo đức nói chung. Giáo sư vừa gãi đầu vừa nghĩ chi bằng talấy ngay tư liệu từ câu chuyện xảy ra hôm nay mà trình bày cho độc giả cảmtưởng của mình.Bàn tay gãi dầu của giáo sư lại chính là bàn tay đang cầm quyển sách. Bâygiờ ông mới để ý đến quyển sách bỏ quên từ hồi nãy và mở ra đọc tiếp trangcó xen tấm danh thiếp đánh dấu chỗ đang đọc. Cũng nhằm lúc đó, cô giúpviệc bước vào thắp chiếc lồng đèn Gifu nên có đủ ánh sáng cho ông. Dù chữtrong sách in nhỏ, đọc cũng không khó lắm. Chả có hứng thú bao lăm, ôngvẫn để cặp mắt lướt bâng quơ trên những hàng chữ mà Strindberg viết nhưsau: TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 71
  • "Khi tôi còn trẻ, ngƣời ta có kể cho nghe câu chuyện về chiếc khăn tay củabà Heiberg, có lẽ bắt nguồn từ Paris. Đó là một kỹ thuật diễn xuất hai tầng:mặt thì vẫn mỉm cƣời mà đã xé rách chiếc mùi-soa cầm trong tay làm đôi.Diễn xuất lối đó thì ngƣời ngày nay cho là khôi hài đen".Giáo sư lại đặt quyển sách lên đùi. Chỗ ông đang mở, tấm danh thiếp của bàNishiyama Atsuko vẫn nằm giữa hai trang nhưng cái còn đọng lại trong tâmtrí ông, chẳng phải là hình ảnh người đàn bà ấy nữa. Cả hình ảnh của phunhân lẫn nền văn minh Nhật Bản cũng không tuốt. Có một vật gì kỳ lạ khôngrõ hình thù đã phá vỡ sự hòa hợp và bình lặng của ba yếu tố nói trên. Cái lốidiễn xuất mà Strindberg phê phán dĩ nhiên không liên quan tới vấn đề đạođức trong cuộc sống. Tuy vậy, sau khi tiếp nhận gợi ý đến từ trang sách vừađọc, có một cái gì đã làm rối loạn sự thoải mái mà ông cảm thấy lúc từ bồntắm bước ra. Vũ sĩ đạo, rồi cái "kiểu cọ" của nó!Giáo sư lắc đầu hai ba lần với vẻ khó chịu. Thế rồi, ông nhướng mắt nhìn lênvà bắt đầu chăm chú ngắm nghía ánh sáng của chiếc lồng đèn Gifu có vẻhình mấy cọng cỏ thu. Taishô thứ 5 (1916) tháng 9 Akutagawa Ryunosuke Người dịch : Nguyễn Nam Trân Chú thích(1) Nhân vật hư cấu tạo theo mẫu Nitobe Inazô (1862-1933), học giả NhậtBản, từng dạy các đại học Sapporo, Kyoto và Tokyo, sau chết ở Canada.Nitobe chịu ảnh hưởng tư tưởng Ki-Tô Giáo, nổi tiếng với tácphẩm Bushidô (Vũ Sĩ Đạo) viết bằng tiếng Anh.(2) Một trong 8 đại học hàng đầu lúc Nhật còn tự xưng là đế quốc.(3) Thuật Viết Kịch (Dramaturgie, 1907-1910), tác phẩm của August TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 72
  • Strindberg (1849-1912), nhà soạn kịch Thụy Điển,một trong những ngườitiên phong của kịch nghệ hiện đại.(4)De Profundis (1905) trong đó, Wilde kể lại hai năm sống trong ngục tốicủa mình.(5)Intentions (1891), tập bình luận với quan điểm " nghệ thuật trên hết " củaWilde.(6) Oscar Wilde (1854-1900), người Anh, nhà văn tiêu biểu của trường pháiduy mỹ.(7) Henrik Ibsen (1828-1906), người Na Uy, nhà viết kịch thuộc trường pháitự nhiên, phê phán xã hội thị dân, đề nghị một phong cách mới cho kịch cậnđại.(8) Gifu Chôchin, một loại đèn lồng nan nhỏ phết giấy mỏng của vùng Gifu,trung bộ Nhật Bản, trang trí cây cỏ chim chóc rất trang nhã, có tính nghệthuật dân gian. Dùng để treo bên hiên trong những chiều mùa hạ để đón giómát hay đặt bên ban thờ Phật dịp lễ Vu Lan, đưa đường cho người chết vềnhà.(9) Thời đó, phụ nữ Nhật sống ở Mỹ rất hiếm hoi nếu không nói là không có.(10) Nguyên văn Manieru (Manière theo tiếng Pháp)(11) Kép hát Kabuki nổi tiếng Onoue Baikô (Vĩ Thượng, Mai Hạnh) tậpdanh đời thứ sáu (1870-1934). Từng là giám đốc rạp hát Đế Quốc dưới thờiMeiji.(12) Tuồng dựa trên hành trạng của tể tướng Toyotomi Hideyoshi (1536 ?-1598), một trong ba danh tướng có công thống nhất Nhật Bản. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 73
  • (13) George Bernard Shaw (1856-1950) nhà soạn kịch người Anh, giảiNobel Văn Chương.(14) Một kiểu búi tóc của người đàn bà có chồng.(15) Hoàng đế nước Đức TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 74
  • TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 75
  • CHÁO KHOAI Nguyên tác : Imogayu (1916) Tác giả : Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 76
  • Lời Người Dịch:Nguyên tác Nhật ngữ của Cháo Khoai (Imogayu) mà người dịch sử dụng trích từtuyển tập bỏ túi (bunkobon) Akutagawa Ryunosuke Sakuhinshu Kaihen (Tuyển TậpAkutagawa Ryunosuke Cải Biên) của nhà Kadogawa Bunko (Tokyo) ấn hành năm1989.Tác giả Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) đi ngang qua nền trời văn học NhậtBản như một ánh sao băng nhưng vai trò trên văn đàn của ông đến nay vẫn chưa aithay thế nổi. Giải thưởng văn chương mang tên ông từ năm mươi năm nay là mộtdanh dự tối cao của người cầm bút Nhật Bản... Akutagawa được biết nhiều ở nướcngoài nhờ các tác phẩm điện ảnh mượn chủ đề từ văn ông (La Sinh Môn, Địa NgụcMôn. Người con gái đạo thành Nam Kinh...) dầu nhiều tác phẩm ông đã được dịch rangoại ngữ kể cả tiếng Việt. Cùng với La Sinh Môn, truyện Cháo Khoai (Imogayu)trên đây là cảm nghĩ thống thiết của ông về thân phận con người.Akutagawa bi quan chăng khi muốn nói đến cái hụt hẫng của con người lúc sắp đạtđược lý tưởng mà lý tưởng chỉ có giá trị khi người ta không đạt đến. Ông lạc quanchăng khi muốn bảo rằng mọi cuộc đời dù hèn mọn đến đâu cũng đều đáng sống, lýtưởng dù nhỏ nhoi thế nào cũng phải ấp ủ. Tuy nhiên, tất cả những đề tài tranh luậnđó đã trở thành câu hỏi không lời giải đáp vì trong đêm rạng ngày 24 tháng 7 nămShowa thứ 2 (1927) Akutagawa đã uống hai liều thuốc ngủ trí mạng để tự sát, lúcmới 35 tuổi. Chỉ mong sao ông sẽ giống như triết gia Đức Arthur Schopenhauer(1788-1860), người mà ông "phao tin" trong tác phẩm Kapppa (Hà-đồng) là sau khitự sát đã thác sinh vào thế giới của loài thủy quái Kappa và vì chán sống ở đấy, đã tựsát thêm lần nữa để trở lại... thế giới loài người. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 77
  • Chuyện sau đây xảy ra vào cuối năm Gan-gyo (1) hoặc đầu năm Ninna (1) thì phải.Mà thôi, thời đại hay niên hiệu thật chẳng ăn nhập gì với những gì sẽ được kể đâu.Độc giả chỉ biết giùm cho bối cảnh của câu chuyện này là triều đại Hei-an(1) xa lắcxa lơ là đủ. Thuở ấy, trong đám thị tùng ở dinh quan nhiếp chính FujiwaraMototsune có một anh ngũ-vị (2), hàng chức sắc hạng bét, tên Mỗ.Đúng ra không có quyền viết Mỗ không khống mà phải nói chức ngũ-vị ấy là ai chođủ danh đủ tánh, nhưng khổ nỗi, sách cổ (3) chỉ để lại chừng đó chi tiết... Hoặc giảmột gã đàn ông quá tầm thường như Mỗ không đáng cho người ta phải nhớ tới tên.Văn nhân đời xưa vốn chẳng thiết tha gì với đám phàm phu tục tử và mấy chuyện vặtvãnh xoay quanh bọn chúng. Ở điểm này, họ khác hẳn những nhà văn thuộc trườngphái tả chân Nhật Bản ngày nay. Các cụ ta xưa đâu phải là dân rảnh rỗi...... Nói tómlại, trong đám người tùng sự ở cửa quan nhiếp chính Fujiwara Mototsune, có anh ngũvị họ Mỗ, chức sắc hạng thấp nhất, nhân vật chính của câu chuyện.Thần thái Mỗ ta chẳng có gì khởi sắc. Người đã lùn tịt còn thêm cánh mũi đỏ và haiđuôi mắt xệ. Râu mép dĩ nhiên lưa thưa ba sợi, cặp má lại hóp khiến cho cái cằmchoắt đi một cách khác thường. Cặp môi thì......thôi, kể từng thứ một thì biết bao giờcho hết! Đó là tất cả cái vô cùng bê bối trong tướng mạo của ông bạn họ Mỗ chúngta.Mỗ ở đâu chui ra và đến hầu hạ ở phủ Mototsune từ đời kiếp nào, chẳng ai rõ. Điềuchắc chắn là không biết từ bao giờ, Mỗ vẫn mặc manh áo khoác bằng vải bô đã bạcmàu, đội cái mũ đen nhàu nát, mỗi ngày lập đi lập lại phận sự của mình không biếtchán. Đến nỗi những người nhìn thấy Mỗ bây giờ, không ai tưởng tượng được hắncũng có một thời trai trẻ như ai. (Ngũ-vị thật ra phải trên bốn mươi). Chẳng thế, thiênhạ còn có cảm tưởng cái mũi đỏ vì dạn dày sương gió và ba tí râu cằm để cho ra vẻkia từ thuở cha sinh mẹ đẻ đã biết nếm mùi những cơn gió luồng thổi tạt qua đại lộSuzaku (4) rồi. Trên từ ông chủ tức quan nhiếp chính Mototsune đến bọn chăn bòphía dưới, ai cũng yên chí về điều đó nên không hề thắc mắc.Một gã đàn ông tướng mạo như thế bị người chung quanh đối xử như thế nào, khôngcần viết ra mọi người cũng hiểu. Bọn kẻ ăn người ở trong phủ coi anh chàng còn tệhơn ruồi nhặng. Hữu vị hay vô vị (5), tất cả đám tiểu lại gần hai mươi người, chẳngai đếm xỉa đến khi hắn đi ra đi vào. Ngay khi hắn thưa gửi điều chi, bọn chúng cũng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 78
  • không thèm bỏ giở câu chuyện gẫu đang tán với nhau. Đối với chúng, ngũ-vị cũngthể như không khí, có đó mà không có đó, chẳng bận mắt ai. Bọn kẻ ăn người làmcòn đối xử như thế thì nói chi hàng quan chức trong phủ. Việc họ chẳng coi hắn vàođâu cũng là lẽ thường tình. Đối với ngũ-vị, bọn họ dấu đằng sau bản mặt lãnh đạmmột chút ác ý rất trẻ con, có bảo ban gì chỉ cần phất tay ra dấu. Nhưng ở đời, ngônngữ không phải đặt ra để làm cảnh nên không hẳn lúc nào bọn họ đều phất tay đâu.Nói chung, tất cả dường như nghĩ rằng đầu óc của ngũ-vị lú lẫn nên khi không cóviệc gì sai bảo, họ thường quét một cái nhìn dò xét trên xuống dưới, dưới lên trên, từchỏm mũ màu quạ nhàu nát đến gót đôi giép rơm lệch lạc của anh chàng, cười mũimột cái rồi ngoáy đít quay đi. Trước cảnh tượng như vậy, ngũ-vị vẫn không hề tỏ ratức giận. Gặp bất công mà chẳng cảm thấy bất công để có phản ứng, mới biết anh takhiếp nhược đến chừng nào.Bọn đồng sự với ngũ-vị càng ngày càng lấn lướt trêu chọc. Lớp có tuổi một chútthường đem cái dáng dấp lôi thôi lếch thếch của hắn để khơi mào kho truyện tiếulâm, người trẻ hơn thì lợi dụng những lúc đó để trau dồi tài giểu cợt. Trước mắt ngũ-vị, bọn chúng đàm tiếu không biết chán về cái mũi đỏ cà chua, hàm râu lún phún, vaiáo vải bô và chiếc mũ quạ của anh chàng. Đôi lúc chúng còn đem cô vợ lẹm cằm màngũ-vị đã thôi nhau từ năm sáu năm trước cũng như tình tiết lem nhem của ả ta vớiông sư nát rượu ra mà kháo. Đó là chưa tính đến những lối đùa nghịch trời đánhkhác, không đếm hết. Chỉ cần viết ra chuyện bọn chúng lấy ống trúc đựng rượu củangũ-vị (6), uống cho kỳ hết rồi đái vào đó thì mọi người có thể từ đó tưởng tượng rabao nhiêu trò khác.Ngũ-vị lại không mảy may xúc động trước những thí dụ mới đưa ra. Bảo "hình như"không xúc động thì có lẽ khách quan hơn. Ai nói mặc sức nói, sắc mặt của anh takhông thay đổi, chỉ lặng im, mân mê mấy sợi râu cằm rồi làm nốt việc đang bận tay.Ngoại trừ lúc bọn chúng chơi lố như kết tua giấy trên chỏm tóc hay cột giép rơm vàovỏ kiếm thì hắn mới mêu mếu một chút, dở cười dở khóc lên tiếng "không được nghebay!". Nhìn khuôn mặt và nghe giọng nói đó, bọn mất dạy cũng có lúc chạnh lòng.(Người bị bọn chúng trêu chọc không chỉ có một mình ngũ-vị với cái mũi đỏ của y.Nhiều người bị chọc ghẹo đã mượn vẻ mặt và giọng nói của ngũ-vị để trách móc sựvô tình của chúng ) . Vì vậy, trong thoáng nào đó, cũng có tí thương cảm mơ hồ thấmnhẹ vào lòng của chúng. Nhưng kẻ giữ được lâu dài chút tình cảm đó không có mấy TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 79
  • ai. Trong đám hiếm hoi còn chút lòng tốt, có một anh vô-vị, nghĩa là không chứctước gì. Anh ta người xứ Tanba, hãy còn trẻ, trên mép miệng mới nhú chút râu mềmnhư lông măng. Dĩ nhiên anh chàng này buổi đầu còn bắt chước mọi người, chẳngmắc mớ gì cũng đem cái mũi đỏ của ngũ-vị ra chế nhạo. Đến một hôm, có dịp nghe"Không được nghe bay!" thì câu trách cứ kia không lúc nào rời khỏi tâm trí anh tanữa. Từ ấy, trong ánh mắt của anh, ngũ-vị là một con người khác. Bởi vì khuôn mặthom hem, xanh xao và khờ khạo của ngũ-vị đã toát ra tất cả uất ức của một "conngười" bị đồng loại áp bức. Mỗi lần nghĩ về ngũ-vị là anh chàng vô (địa) vị này chợtthấy hiện ra trước mắt mọi thấp hèn của giống người. Cái mũi đỏ vì sương ăn và hàmrâu thưa thớt kia tự dưng đã đem lại cho anh một chút dịu ngọt trong lòng.Tình người tốt đẹp chỉ còn sót lại ở mỗi anh bạn ấy. Trừ lúc hưởng chút ngoại lệtrên, ngũ-vị vẫn tiếp tục sống cái kiếp chó ghẻ. Ngũ-vị ta không có cả lấy một tấm áonên hồn. Thật tình hắn vốn có cái áo khoác bằng vải bô và cái quần cùng một màuxanh thẫm nhưng đến nay thì màu thẫm kia đã bạc thếch thành một thứ màu khôngbiết gọi là xanh hay lam nữa. Cầu vai đã trệ xuống, chỗ cài khuy với đường viền hoacúc biến thành một thứ màu dị hợm, còn gấu quần thì bên thấp bên cao. Bên trongquần lòi ra cặp chân khẳng khiu chẳng có nổi mảnh hakama (7) che đằng trước.Không đợi đến lời bàn ác nghiệt của bọn đồng liêu, ai mà chẳng tội nghiệp khi thấycái tướng ngũ-vị bước đi hệt như con bò đói đang kéo xe cho một ông chủ đói. Đó làchưa kể thanh đao to bản hắn đeo hình thù cũng lơ mơ, thếp vàng trên cán đã phaimà nước sơn đen vỏ bọc cũng bong ra. Ngũ-vị vác cái mũi đỏ kia, lệch xệch đôi dépcũ, cong cái lưng vốn còng sẵn, co rút đi dưới bầu trời lập đông. Bước thấp bướccao, mắt hắn nhìn phải nhìn trái như đang tìm kiếm vật gì khiến bọn bán hàng rongbên đường cũng tìm cách trêu chọc. Cả những cơ sự như sau lại còn xảy ra nữachứ!...Hôm ấy, lúc ngũ-vị đi từ cửa Sanjobo về phía vườn Shinsen (8) thì bọn trẻ con nămsáu đứa đã tụ tập ven đường, không biết bày trò gì. Tưởng chúng lôi kéo con ngựacon nào chạy vòng vo chơi thì nhìn từ đằng sau mới biết chúng đang thắt thòng lọngtrên cổ một chú khuyển lạc chủ, hùa nhau đánh con vật. Ngũ-vị vốn hèn nhát, chođến nay có đồng tình với ai cũng suy trước tính sau, chưa bao giờ dám tỏ bằng hànhđộng. Tuy nhiên kỳ này, đối thủ là bọn trẻ con nên anh ta bỗng dạn dĩ ra. Ngũ-vị sửasoạn một nụ cười cầu tài, bước đến vỗ vỗ vào vai thằng có lẽ là đầu đảng. "Thôi tha TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 80
  • cho nó đi. Chó cũng biết đau chứ, mấy em!." Nghe thế, thằng bé kia quay quắt lại,nhướng mắt trừng trừng nhìn hắn khinh miệt, cái ánh mắt mà ngũ-vị đã từng biết mùikhi cấp trên ném vào bản mặt của hắn lúc không được việc cho họ. "Đừng xía vôchuyện chúng ông!", thằng bé vừa đặt một chân chấm đất, vừa bĩu môi; "Mắc mớ gìmày hở, thằng mũi đỏ!". Ngũ-vị cảm thấy như ăn tát. Thế mà hắn ta vẫn không dámcoi đó là hỗn xược, trong lòng cũng không hề loé lên một tia lửa giận. Hắn tự tráchtại sao can thiệp làm chi vào chuyện chẳng dính dáng gì tới mình và chỉ mắc cỡ chobản thân thôi. Hắn lúng ta lúng túng giấu nụ cười gượng gạo, lẳng lặng rảo bước vềhướng vườn Shinsen. Sau lưng, bọn trẻ con quàng vai nhau, phùng mang trợn mắt,thè lưỡi làm hề. Dĩ nhiên, hắn không biết chuyện đó, mà có biết thì cái anh ngũ-vịchết khiếp này đã làm được gì nào?...Nếu bảo nhân vật chính của câu chuyện này ra đời để cho người ta khinh rẻ chà đạpvà không có một ước mơ gì thì không đúng đâu. Từ năm sáu năm nay, ngũ-vị hết sứcthèm món ăn gọi là cháo khoai. Cháo khoai là cháo trộn với khoai rừng chặt thànhmiếng và ninh nhừ trong nước cốt của một loài sắn ngọt. Thời ấy, món ăn này đượccoi như ngon nhất trần đời, cỗ bàn của những bậc giàu sang không thể thiếu nó. Dođó, chỉ vào dịp thết khách ngày mùng hai Tết trong phủ, mỗi năm chàng Mỗ ngũ-vịcủa chúng ta mới được nếm một lần. Nói là ăn chứ thực tình hắn chỉ húp được mộtngụm nhỏ để tráng sơ cổ họng. Ước mơ duy nhất của hắn thuở giờ là làm sao ănđược một bữa cháo khoai thứa bứa. Dĩ nhiên hắn chưa hề thổ lộ ước mơ này cho bấtcứ ai. Tuy bản thân không hề ý thức một cách hẳn hoi rằng ăn một bữa cháo khoaicho đã thèm là giấc mộng bình sinh của hắn nhưng có ai bảo hắn sinh ra chỉ để ngồiđợi một nồi cháo khoai thì chắc không oan tí nào...... Con người ta có lúc hiến mấtcuộc đời của mình cho một ước mơ, lúc đạt được lúc không, mà nội dung của ướcmơ đó chính mình không nắm trọn. Ai mà cười cái điều ngu này là kẻ kết cuộc chỉđứng bên lề cuộc đời.Dầu sao đi nữa, cái mộng tưởng "cháo khoai ăn đã đời" đó đã được thực hiện mộtcách hết sức đơn giản và mục đích của truyện Cháo Khoai nhằm thuật lại đầu đuôi sựviệc xảy ra. ***Một năm vào mồng hai tháng giêng, nhằm lúc tiệc Rinji No Kyaku được thết ở phủđệ của Mototsune (tiệc này trùng ngày với tiệc tân niên trong hoàng cung, là dịp TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 81
  • quan Nhiếp Chính Tể Tướng thết đãi các quan dưới cấp bậc đại thần nhưng nó cũnglà một đại yến). Ngũ-vị cùng với bọn thị tùng đồng sự có dịp nếm các cỗ bàn thừa.Thời đó chưa có lệ chia cỗ thừa cho người ngoài, bọn vũ sĩ nhà nào nhà nấy họpnhau trên sảnh hưởng lộc mà thôi. Nói là đại yến nhưng vào thời xưa, đồ ăn tuynhiều mà món ăn chẳng có bao nhiêu, quanh quẩn bánh dày tươi, bánh dầy rán, bàongư hấp, khô chim, cá mùa đông ở Uji, cá chép vùng Omi, cá mè sống xắt lát, bọctrứng cá hồi, bạch tuộc nướng, tôm to, cam, quít, quất, hồng khô... Chỉ có điều trongsố đó có chút cháo khoai đã nói. Mỗi năm, ngũ-vị lại có dịp thưởng thức món ănkhoái khẩu của hắn. Vì lúc nào nhân số cũng đông, có vài hớp cháo thật chẳng bõdính mép. Năm nay đặc biệt lượng cháo lại ít, chắc thế nên hắn cảm thấy ngon hơnmọi lần. Sau khi húp xong phần mình, ngũ-vị đăm đăm nhìn đáy bát, vừa lấy tay laumấy giọt cháo dính trên chòm râu, không biết nói một mình hay nói với ai: "Bao giờăn được bữa cháo cho đã đời hả ta!"- Ông anh ngũ-vị chưa ăn bữa cháo nào sướng miệng hay sao?Ngũ-vị ta chưa dứt lời đã có kẻ trêu cợt. Giọng ai lanh lảnh, tự tín, ra vẻ con nhà võ.Ngũ-vị ngẩng cái cổ rụt, lấm lét nhìn về hướng đó. Người đang nói chẳng ai kháchơn là Fujiwara Toshihito, con trai Tokinaga, đại thần coi về tài chánh. Toshihito làmột trang nam tử lưng dài vai rộng, đang húp rượu sùm sụp và nhai mấy hạt dẻnướng đưa cay. Coi bộ chàng ta đã ngà ngà.- Tội nghiệp quan bác quá nhỉ!Toshihito thấy ngũ-vị ngẩng đầu, bèn thốt ra một câu hỏi nửa thương hại nửa khinhmiệt. Anh ta tiếp lời:- Nếu muốn, Toshihito này sẽ giúp quan bác xơi bữa cháo đến ngấy mới thôi.Con chó suốt đời bị bắt nạt thì có ai cho miếng thịt cũng chẳng dễ gì đến chụp ngay.Ngũ-vị lại phô ra cái gương mặt dở khóc dở cười cố hữu, hết nhìn Toshihito lại nhìncái bát không như thể so sánh.- Sao, chịu không? TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 82
  • .............................- Hử, nói đi chứ?.............................Ngũ-vị cảm thấy tia mắt đám thực khách đang đổ dồn lên mình hắn. Trả lời một câusẽ bị chế nhạo một câu. Hắn biết nói cách nào chúng cũng giễu cợt cho được nên hơichần chừ. Toshihito mới lập lại câu hỏi như có ý che chở:- Muốn sao thì cứ nói đi chứ!Nếu không nghe thế chắc ngũ-vị mãi mãi tiếp tục hết nhìn anh chàng rồi lại nhìn đáybát. Lúc đó mới nghe ngũ-vị đáp:- Thế còn gì bằng.Câu trả lời suôn đuột của ngũ-vị một lúc đã làm cử tọa giật nẩy.- Thế còn gì bằng.Đã có kẻ nào nhại giọng ngũ-vị. Giữa đám mũ áo đang cúi xuống dãy bàn cỗ bànchén bát la liệt thức ăn xanh đỏ đủ màu, bổng nổi lên trận cười và tiếng nói ồn àonhư sóng vỡ bờ. Người cười lớn và có giọng to hơn cả chính là Toshihito.- Được rồi, mai mốt tôi sẽ mời quan bác.Vừa nói, hắn ta hơi nhăn mặt một tí. Đã nốc rượu nhiều lại muốn nhịn cười nên hắncảm thấy nghèn nghẹn ở cổ:- Có được không?- Thế còn gì bằng.Ngũ-vị mặt đỏ lên, lắp bắp lại câu trả lời và mỗi lần như thế lại gây thêm một tràngcười vỡ chợ. Toshihito cũng không nhịn được, cười rung cả hai vai. Anh chàng thôlỗ người miền Bắc này chỉ biết có hai cách sống : một là uống rượu và hai là cười TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 83
  • đùa.May thay, thực khách rồi cũng bỏ quên hai người và đổi qua đề tài khác. Mặc dầungũ vị là cái đích cho mọi sự châm chọc, hình như cử tọa cảm thấy khó chịu khi họphải dồn tất cả sự chú ý của mình vào cái anh mũi đỏ này. Lúc rượu và thức nhắmbắt đầu cạn, mọi người đang lắng nghe câu chuyện một anh vũ sĩ học việc ngu ngơđút cả hai chân vào một bên bàn đạp bên hông để hòng trèo lên mình ngựa. Riêng cóngũ vị hầu như chẳng để tâm trí vào mấy chuyện đó vì hai chữ "cháo khoai" đã hớphồn hắn rồi. Cho dù trước mắt có chim trĩ quay, hắn cũng không buồn đụng đũa, chodù có bày cơm rượu ngọt (9), hắn cũng chẳng đưa lên miệng. Ngũ vị chỉ biết đặt haitay lên đầu gối, sượng sùng đếm từng chân tóc đã dạn dày sương gió, bẽn lẽn như gáinhà lành đợi người coi mắt. Đăm đăm nhìn vào cái đáy bát sơn đen, hắn khờ khạocười một mình. *Thế rồi năm sáu hôm sau, vào một buổi sáng, có hai ngươi đàn ông lặng lẽ sóng ngựatrên con đường dọc theo bờ sông Kamo về hướng Awataguchi. Một người mặc bộquần áo đi săn màu xanh nhạt, bên sườn đeo thanh đại đao, râu tóc đen nhánh. Ngườikia là một vũ sĩ tuổi trạc bốn mươi, gã ta trùm lên người manh áo vải bô dúm dó. Từgiãi giây lưng thắt luộm tha luộm thuộm đến cánh mũi đỏ ướt rượt nước mũi, toànthân anh ta toát ra một vẻ tội nghiệp. Hai người cưỡi hai con ngựa chừng ba tuổi, conđầu lông đỏ, con sau lông xám, là loại tuấn mã đủ làm cho bọn bán hàng rong và vũsĩ đi đường phải ngoái đầu xem. Đằng sau họ, hai kẻ tùy tùng vác hòm xiểng đangrảo bước để đuổi theo kịp bước ngựa. Không nói ai cũng biết đó là bọn Toshihito vàngũ-vị.Tuy là ngày đông nhưng thời tiết tạnh ráo, êm ả. Không có lấy một ngọn gió làm layđộng mấy bụi cỏ bồng khô bên bờ sông nơi giòng nước lặng lẽ trôi giữa mấy phiếnđá trắng. Vài cây liễu buông cành trụi lá xuống mặt nước được ánh nắng ngày vevuốt, in bóng trên đường cái. Dưới mấy cành con, lũ chim chích quẩy đuôi đùa giỡn.Cao hơn vùng lục đậm của rặng Higashiyama, toàn bộ ngọn Hieinoyama hiện ra đầyđặn như hai cánh vai mượt bị sương ăn. Vỏ xa cừ cẩn trên yên lấp lánh dưới ánh mặttrời. Hai người khách không thèm ra roi, chậm rãi cho ngựa nhắm hướngAwataguchi. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 84
  • - Mạn phép hỏi tôn ông đưa tôi đi tận đâu?- Gần đây thôi, không đến nỗi xa như quan bác nghĩ.- Thế chắc chung quanh vùng Awataguchi thôi nhỉ ?- Quan bác cứ tạm xem như thế là được.Sáng nay khi rủ rê ngũ-vị, Toshihito chỉ nói sẽ dẫn hắn đi xem một ngọn suối nướcnóng mới phun ở vùng Higashiyama thôi. Anh ngũ-vị mũi đỏ tình thật nghe theo.Lâu ngày không được tắm suối, thân thể đã cảm thấy ngứa ngáy. Nếu vừa có cháokhoai xơi lại có nước khoáng để ngâm thì hạnh phúc nào bằng. Nghĩ tới đây hắn đãthấy Toshihito tiến đến, đành phải thúc con ngựa xám theo lên. Tuy thế, từ lúc cùngra roi tới giờ, coi bộ Toshihito không hề có ý dừng chân ở gần nơi đây. Chẳngbiết từ lúc nào, hai người đã bỏ Awataguchi lại đằng sau.- Uả, đây không phải là Awataguchi ?- Mình vừa đi ngang qua đó đấy.Toshihito vừa nén nụ cười, cố ý tránh cái nhìn của ngũ-vị, lẳng lặng rong cương. Nhàdân hai bên đường đã bắt đầu thưa thớt và giờ đây, trên cánh đồng hoang trải rộngdưới trời đông chỉ có vài chiếc quạ lẻ kiếm mồi. Chút tuyết nhờ nấp vào bóng núivẫn chưa tan đang bốc hơi nước như những đợt khói xanh. Tuy ngày tạnh ráo nhưngcảnh những ngọn thù du trơ trụi chọc thủng nền trời đến nhức mắt không khỏi làmkhách đi đường gây lạnh.- Thế mình đã đến quãng Yamanashi chưa ông nhỉ ?- Yamanashi hử, còn hơi xa chút xíu.Nói thì nói chứ vừa vặn lúc đó, họ đã qua béng Yamanashi. Rồi không biết tự baogiờ, họ bỏ cả Sekiyama lại đằng sau, qua giờ ngọ, địa đầu vùng Miidera đã hiện ra.Trụ trì chùa Miidera vốn là chỗ tương đắc với Toshihito. Hai người vào thăm nhà sư,xin thụ trai. Cơm nước xong, khách lại tiếp tục ra roi. Quãng đường này so với đoạntrước lại càng hoang vắng. Thời buổi đó rất đỗi nhiễu nhương, đạo tặc như ong. Ngũ- TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 85
  • vị rụt thêm cần cổ, nhìn Toshihito dò hỏi :- Vẫn còn xa hử ông ?Toshihito mỉm cười, nụ cười của một đứa trẻ chơi trò tinh nghịch bị người lớn bắtgặp. Nếp nhíu ở cánh mũi và bắp thịt dưới mắt đang giãn ra chứng tỏ anh ta chầnchừ, nửa muốn cười nửa không. Thế xong, anh ta đáp một mạch :- Thực tình tôi muốn đưa bác đến Tsuruga cơ !Toshihito cười, trỏ roi ngựa về hướng chân trời xa. Phía roi trỏ đã thấy mặt hồ Omiloáng bạc dưới ánh mặt trời.Ngũ-vị đâm ra hoang mang :- Tsuruga nào, có phải Tsuruga mãi Echizen không ? Cái xứ đó nó .....Chuyện Toshihito từ ngày làm rể tay hào tộc vùng Tsuruga là Fujiwara Arihito, lạivẫn thường về đấy chơi là điều ngũ-vị không phải không nghe nói. Tuy nhiên phảitheo anh ta tận Tsuruga là điều đến giờ phút này hắn thật chưa hề nghĩ tới. Lý do thứnhất là xứ Echizen đường xa diệu vợi, thứ hai chỉ dắt hai người tùy tùng thì biết cótới nơi an toàn hay không. Chưa kể độ rày thiên hạ đồn đại cường hào vùng này giếtngười như ngóe... Ngũ-vị nhìn Toshihito, vẻ mặt như van lơn :- Tưởng là Higashiyama, té ra Yamanashi. Đinh ninh là Yamanashi, lại thànhMiidera. Rốt cuộc phải đi Tsuruga tận xứ Echizen. Thế là thế nào hử ông ? Đúngngay từ đầu, có phải ông đã chủ tâm kéo tôi đến đó rồi không ? Ai đời đi tậnTsuruga!Ngũ vị thều thào và thiếu điều bật khóc. Nếu không có câu "cháo khoai ăn đã đời" cổvũ cho lòng can đảm thì chắc anh ta đã rẽ cương lối khác trở về Kyoto rồi cũng nên.- Toshihito tôi một mình sức địch nghìn người. Quan bác chớ lo chuyện đường xá.Nhìn vẻ bối rối của ngũ-vị, Toshihito hơi nhíu mày nhưng cả cười. Xong anh ta gọitên phu khiêng đồ đến, lấy túi tên đeo lên lưng, rút cây cung cứng sơn đen đặt ngangyên, giục ngựa đi trước dẫn đường. Đã đến nước này thì người chết nhát như ngũ-vị TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 86
  • cũng chỉ biết nhắm mắt tuân theo ý chí sắt đá của Toshihito thôi. Nhìn phong cảnhhoang vu ảm đạm chung quanh, lòng những lo âu, ngũ-vị lẩm nhẩm niệm mấy câukinh Quan Âm còn nhớ chữ được chữ mất, cái mũi đỏ cúi gầm xuống gần chạm yên,để con ngựa bước thấp bước cao đưa mình đi.Tiếng vó câu âm vang rời rạc giữa một vùng cỏ tranh vàng bạt ngàn điểm dăm bađầm nước lạnh lẽo phản chiếu bầu trời trong khiến buổi chiều đông như sắp đónggiá. Đằng xa, rặng núi có lẽ đúng hướng mặt trời nên không còn chút tuyết tàn, trảithành một vệt tím bầm, chỉ điểm chút màu bạc của mấy bụi lau kkô, nhưng mấy gãtùy tùng có thời giờ đâu mà để ý tới những chi tiết ấy......Vừa lúc đó, Toshihito độtnhiên, hướng về ngũ-vị cất giọng:- Ấy, sứ giả đến kia, mình nhắn tin cho Tsuruga đi !Ngũ-vị không hiểu ý nghĩa của câu nói, lo lắng giương mắt nhìn về chỗ Toshihito trỏcán cung. Dĩ nhiên phía đó tuyệt không một bóng người. Giữa lùm cây nơi có giốnggiây leo như nho dại bò lan, một chú chồn với bộ lông vàng ấm đang chậm bướcdưới ánh nắng chiều... Thoắt cái, chồn ta phóng mình vọt chạy. Chỉ vì lúc ấyToshihito bỗng quất roi, giục ngựa như bay về hướng đó. Ngũ-vị không còn hồn vía,chỉ biết đuổi theo Toshihito. Hai người tùy tùng cũng cố theo bén gót. Trong mộtchốc, tiếng vó ngựa đạp trên sỏi nghe cồm cộp phá tan sự yên tĩnh của cánh đồngrộng, rốt cục, đã thấy Toshihito dừng cương, xách chú chồn trên tay bằng hai chânsau và treo ngược nó bên yên ngựa. Có lẽ chồn ta chạy hết nổi, cùng đường phải nằmbẹp dưới chân ngựa để bị bắt. Ngũ-vị vội lấy tay quệt mồ hôi đọng trên bộ râu lưathưa, tế ngựa đến bên cạnh.- Này chồn, nghe rõ đây!Toshihito kéo chồn lên ngang tầm mắt, ra vẽ kênh kiệu nói:- Nội đêm nay, phải báo dưới ấp có Toshihito sắp xuống Tsugura, hiểu chưa!Nói vừa dứt lời, Toshihito đã vung tay ném chú chồn vào bụi cỏ đằng xa.- Trời, coi nó chạy kìa, coi nó chạy! TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 87
  • Hai người tùy tùng đến giờ mới bắt kịp, nhìn về hướng con chồn đang chạy trốn, vỗtay khen không dứt. Con thú với cái lưng màu lá úa vượt bờ bụi đất lá, thoăn thoắttrong ánh nắng của buổi chiều vàng. Từ chỗ bọn người đang đứng nhìn, tưởng gầnnhư có thể đưa tay ra bắt lấy được. Họ có cảm tưởng như vậy vì trong khi mải đuổitheo con chồn, bọn họ đã đến chỗ cánh đồng đổ thoai thoải xuống lòng một con sôngcạn, lúc nào không hay.- Cái ông sứ giả này khó nhờ quá nhỉ!Ngũ-vị bây giờ mới ngẩng mặt nhìn con người võ biền có tài lạ sai khiến cả muôngthú kia, buột miệng đưa ra một nhận xét ngây thơ, vừa xu phụ vừa thật tình kính nể.Khỏi phải nói, ngũ-vị nhận ra khoảng cách giữa Toshihito và hắn là một trời mộtvực, có điều cái ý chí nhỏ bé của hắn được cái ý chí mạnh mẽ rộng lớn của Toshihitobao bọc làm hắn thấy yên tâm. Sự a dua có lẽ được sinh ra trong những trường hợpnhư thế này. Nếu từ đây về sau, độc giả có bắt gặp ở đâu thái độ phường tuồng củaanh chàng mũi đỏ thì xin đừng lấy làm kỳ quặc.Con chồn bị ném kia chạy lăn cù xuống triền dốc, phóng phom phom giữa mấy phiếnđá giăng ngang lòng sông cạn rồi sẵn trớn, trèo cheo chéo lên được bờ dốc. Vừa chạynó vừa ngoảnh lại thấy người vũ sĩ đã chụp được mình và đoàn người tháp tùng vẫncòn ghìm cương giăng hàng trên bờ dốc bên kia, trông xa nhỏ như những ngón taysắp bên nhau. Hai con ngựa, một bờm hung đỏ, một bờm xám tắm nắng hoàng hôn,như trôi ra từ đợt sương chiều. *Như dự định, sáng hôm sau mới khoảng giờ Tỵ, đoàn người đã đến Takashima. Đâylà một vùng thôn ổ nhìn xuống hồ Biwa. Dưới bầu trời nặng mây khác hẳn hôm qua,chỉ có vài nếp tranh lơ thơ rải rác. Cạnh kè đá giữa mấy ngọn tùng là mặt nước hồxám lạnh gợn chút sóng lăn tăn như một tấm gương lâu ngày bám bụi...... Đến quãngnày, Toshihito mới ngoái lại nói với ngũ-vị:- Này, bác xem, bọn người nhà đến đón chúng mình đó.Đúng thế thật, một đám trai tráng hai ba mươi người, kẻ đi ngựa người cuốc bộ đangdắt hai thớt ngựa đủ cả yên cương, tay áo khoác phần phật trong gió lạnh, từ phía bờ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 88
  • hồ giữa những hàng tùng đang nhanh chân về phía khách. Chẳng mấy chốc bọn họđã đến nơi, kẻ đi ngựa vội vàng xuống yên, người đi bộ giạt ra quì xuống bên đường,ai nấy đều tỏ ra cung kính chờ đợi cuộc viếng thăm của Toshihito.- Đúng là chồn ta đã làm tròn nhiệm vụ sứ giả thật.- Giống thú linh thiêng biết biến hóa như loài chồn thì mỗi việc ấy, làm gì lại chẳngđược.Giữa khi ngũ-vị và Toshihito trao đổi mấy câu như vậy, đoàn bốn người đã đến nơibọn trai tráng đang chờ.- Thôi miễn lễ!Toshihito lên tiếng, bọn người làm đang quì vội vàng bật dậy, hai đứa tiến ra nắm lấyhàm ngựa. Bỗng nhiên cả đám náo hoạt hẳn lên:- Bẩm tướng công, tối qua có chuyện lạ lắm.Hai người vừa mới xuống ngựa, chân còn chưa chạm đất thì một lão tá điền tóc bạc,mặc chiếc áo khoác màu chàm, đã tiến tới thưa với Toshihito.- Cái gì mà lạ?Toshihito vừa chuyền bầu rượu giỏ cơm mọi người làm mới đem đến mời ngũ-vị,vừa điềm đạm hỏi.- Thưa đúng thế thật. Tối hôm qua, vào khoảng giờ Tuất, bỗng phu nhân nhà ta chợtlăn ra, nói như người mất hồn: "Ta là hồ tinh ở Sakamoto. Lại đây, vểnh tai nghe chorõ lệnh tướng công truyền cho các ngươi. Ngài với một đoàn đang trên đường xuốngấp. Các ngươi phải thưa với phu nhân là tướng công mời mấy vị khách đến chơi nhà.Ngày mai khoảng giờ Tỵ, bọn trai tráng nhớ dẫn theo hai con ngựa có đủ yên cươngđến Takashima mà đón ngài". Bẩm phu nhân bảo chúng con như thế đấy ạ.- Nếu thế thì đúng là chuyện hy hữu.Ngũ-vị hết nhìn Toshihito lại nhìn bọn tá điền như dò xét rồi phát biểu một câu làm TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 89
  • cả hai bên đều hài lòng.- Phu nhân đâu chỉ có nói bao nhiêu đó thôi đâu. Lúc đó, bà phát run như cầy sấy, rồicòn bảo chúng con: "Đừng quên đấy nhá, không được quên. Chớ để tướng công quởtrách ta", nói được đến đó thì bù lu bù loa.- Sau đó sự thể thế nào?- Phu nhân trở lại bình thường và ngủ say như trẻ con. Lúc chúng con khởi hành thìphu nhân vẫn chưa thức giấc.- Bác thấy sao? Toshihito sai khiến được cả muông thú, có phải không?Toshihito nghe bọn người nhà kể chuyện, nhìn ngũ-vị nói với vẽ tự mãn...- Thế mà không lạ thì gì mới đáng gọi là lạ đây.Ngũ vị một tay gãi mũi, đầu hơi cúi xuống, mồm há hốc làm như không còn biết nóigì hơn. Trên râu cằm, chỗ rượu uống khi nãy rớt ra đọng lại thành giọt.Đêm hôm đó, ở một gian trong trang trại của Toshihito, ngũ-vị mắt lao láo, nhìn ánhbấc đèn đêm như người mất hồn ánh bấc đèn đêm, trằn trọc nằm chờ sáng. Cứ nhưthế, những sự việc xảy ra cho đến tối hôm qua, từ cảnh Toshihito và bọn tá điền cườinói với nhau, ngược lên cảnh rừng tùng, sông cạn, bình nguyên hoang dã, bóng cây,ngọn lá, đất đá, mùi khói ai đốt giữa đồng không...... hiện ra mồn một trong trí ngũ-vị. Nhất là cái thấp thỏm đeo theo hắn suốt hành trình đã biến đâu mất khi rốt cuộcđặt chân tới sơn trang và nhìn thấy những ánh lửa đỏ bập bùng trong lò than thổicơm hiện ra sau làn sương xám buổi chiều. Bây giờ nằm ở đây mà tưởng bao nhiêuchi tiết đó đã thuộc về đời kiếp nào. Toàn thân trùm dưới tấm chăn màu vàng độnbông dày đến bốn năm tấc (ta), hai chân duỗi thoải mái, ngũ-vị lơ đãng nhìn quanhcái thế nằm của mình. Dưới tấm chăn, ngũ-vị còn mặc phủ lên cả hai lớp áo vải dàymàu vàng nhạt mà Toshihito đưa cho mượn. Bao nhiêu lớp như thế thật nóng đến vãmồ hôi. Nhất là trong bữa cơm chiều, hắn đã có vài cút rượu nên càng hừng hực.Cách tấm rèm cửa cạnh gối nằm, bên ngoài khu vườn rộng đang chìm trong sươngnhưng cái tấm thân đang nằm ấm cúng nơi đây có cảm thấy gì đâu. Tình cảnh này sovới những ngày chịu búa rìu của cấp trên ở Kyoto thì như cực lạc so với địa ngục. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 90
  • Tuy vậy, trong lòng ngũ-vị lúc này vẫn có mối lo khó hiểu. Một phần, hắn thấy thờigian sao mà đi quá chậm, một phần hắn lại chỉ mong cho đêm đừng sáng vội để đượckéo dài thời giờ chờ đợi nồi cháo khoai. Nguyên nhân của hai thứ tình cảm đangchống chọi lẫn nhau này có lẽ là diễn biến quá nhanh chóng của hoàn cảnh. Sự bồnchồn trong lòng ngũ vị cũng như khí trời hôm đó, muốn lạnh mà còn ngần ngại. Tấtcả những thứ đó như làm rộn ngũ-vị khiến cho chăn ấm nệm êm đến thế mà khôngtài nào hắn dỗ được giấc ngủ.Chợt từ ngoài khu vườn rộng, có tiếng ai vọng tới. Nghe giọng mà đoán, có lẽ ônglão tóc bạc đã ra đón đoàn người đang sai bảo ai điều chi. Giọng khô sắc của lãovang vang giữa màn sương, mỗi lời mỗi chữ như cơn lốc xoáy vào xương cốt ngũ-vị.- Tất cả chúng mày, nghe đây. Tướng công ra lệnh cho bọn bay bất kẻ già trẻ lớn béđến sáng mai trước giờ Mão mỗi đứa phải đào cho được một củ khoai rừng vòngngang ba tấc, dài năm thước (ta) và đem đến nộp tại đây. Ngày mai , trước giờ Mão,nhớ rõ chứ?Lão già lập đi lập lại hai ba lần như thế. Dần dần không nghe rục rịch gì nữa, đêmmùa đông yên tĩnh trở lại. Trong cái yên lặng ấy, chỉ có tiếng reo của ngọn đèn dầu,ánh lửa bần bật như giải lụa đỏ. Ngũ-vị nén một cái ngáp, thừ người suy nghĩ......Bảo đào khoai rừng mang đến thì nhất định để nấu cháo thôi. Sự bất an cho từ nãynhờ tập trung nghe ngóng bên ngoài nên quên quấy được đi, nay có dịp trở lại xâmchiếm lòng hắn. Nó như ngọn sóng càng lúc càng dâng cao, và nỗi lo sợ được mời ăncháo khoai như để trêu chọc, không chịu rời đầu óc hắn. Nhỡ giấc mơ "ăn một bữacháo khoai cho đã đời" trở thành sự thực thì chẳng hoá ra bao nhiêu năm tháng dài cốchờ đợi cho đến nay chẳng là vô nghĩa hay sao. Nếu được thì khấn sao cho có thươngtật gì xui không ăn được cháo và vì không ăn được cháo nên cuộc chiêu đãi này sẽ bịbãi bỏ đi. Ý nghĩ này quây tròn như con vụ trong đầu và ngũ-vị có lẽ mệt mõi vìcuộc hành trình, thiếp đi lúc nào không biết.Sáng hôm sau, vừa mở mắt dậy, ngũ-vị đã tiếp tục nghĩ đến chuyện cháo khoai tốihôm trước, vội vội vàng vàng vén rèm nhìn ra ngoài vườn. Thì ra ngũ-vị đã ngủ quênđến quá giờ Mão, và ngoài đó, trên bốn năm tấm chiếu cót dài đã có hai ba nghìnthanh gì dài dài, mập tròn, chồng chất lên nhau như núi, gần đụng mái nhà. Nhìn kỹthì quả thật là những củ khoai rừng vòng quanh thân đo được ba tấc và độ dài phải TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 91
  • đến năm thước (ta).Dụi cặp mắt còn ngái ngủ, ngũ-vị đảo mắt nhìn quanh, kinh ngạc đến bối rối. Trênkhoảng sân rộng, người ta đã đặt liên tiếp bên nhau năm sáu cái nồi chõ cực lớn kêtrên những bệ gỗ có lẽ là thân cây vừa mới đẵn. Vài chục người tớ gái trẻ áo trắngđang chạy đi chạy lại chung quanh. Kẻ nhen lửa, người lên than, kẻ khác lại khuânnhững cái gàu bằng gỗ tạp thi nhau chuyên mật sắn vào nồi. Ai nấy đều chuẩn bị nấucháo khoai, bận rộn tới lui đến hoa cả mắt. Khói lò và hơi nước từ nồi cháo tỏa rahòa lẫn với sương sớm chưa tan thành một khối đặc khiến không sao phân biệt cảnhvật trên sân được nữa. Giữa màu khói xám bao trùm lên tất cả là màu lửa đỏ từ phíalò cháy ngùn ngụt. Tiếng động và màu sắc hỗn tạp ồn ào giống như lúc bọn hỏa đầuquân nấu cho đoàn lính ăn ngoài chiến trường. Nhìn cái núi khoai đang từ từ biếnthành cháo trong dãy nồi ba mươi kia, ngũ-vị thấy mộng ước của hắn đang thànhhình. Rồi hắn nghĩ đến bản thân, vì thèm ăn cháo mà lặn lội từ Kyoto đến tậnTsuruga trong cái xứ Echizen xa xôi này. Càng nghĩ hắn càng không khỏi hổ thẹncho mình. Cái lòng thèm ăn của ngũ-vị như thể đồng tình với ông chủ của nó, giờđây, đã hao đi quá nữa?Chẳng mấy chốc đã đến giờ quà sáng, ngũ-vị đi theo Toshihito và Arihito, ông bố vợcủa anh ta, tiến đến bàn ăn. Trên mâm lúc đó chỉ thấy bày một liễn bạc độ chừng mộtđấu mà hắn đã sợ hãi tưởng nó là cả một biển cháo khoai. Ngũ-vị đã chứng kiến cảnhmấy mươi người trai tráng hoa đao bén, nhanh nhẹn khéo léo vạt ngang chặt dọc đámkhoai rừng chất đầy thành núi trước hiên nhà. Thế rồi, bọn đàn bà con gái lăng xăngtíu tít hết xúc lại đổ, hết đổ lại xúc trọn đống khoai vào nồi không chừa một củ. Cuốicùng, khi cái núi khoai kia đã mất dạng để trở lại mấy tấm chiếu cót, ngũ-vị lại đượcnhìn đến no mắt mấy cột khói dầy đặc tinh mùi khoai rừng và mùi mật sắn, toả lên từdãy nồi cháo và múa lượn giữa tầng không của buổi sáng đẹp trời. Sau khi đã trôngthấy tận mắt từng ấy cơ sự, có lẽ ta sẽ thông cảm được với ngũ-vị nếu chưa húp mộtngụm cháo nào mà hắn đã cảm thấy no nê...... Nhìn liễn cháo, ngũ-vị bỗng xuất hạnnhư người làm điều không phải.- Quan bác chưa bao giờ ăn cháo khoai cho đã phải không? Thế thì cháo đây, tựnhiên xơi cho nhé!Ông bố vợ của Toshihito hô bọn tiểu đồng bày lên bàn thêm ít liễn bạc nữa. Liễn nào TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 92
  • liễn nấy cũng đầy ắp cháo với cháo. Ngũ-vị nhắm mắt mím miệng - cái mũi thườngngày đã đỏ nay lại ửng đỏ hơn - múc khoảng nửa liễn cháo vào tô sành, ráng húpsạch.- Nhạc phụ tôi đã nói như thế thì bác đừng khách sáo nhé.Toshihito đặt thêm liễn cháo mới bên cạnh ngũ-vị, vừa mời mọc lại vừa cười nhưtrêu chợt. Ngũ-vị bị du vào thế khó xử. Nếu cho phép hắn "đừng khách sáo" thì tựlúc đầu, hắn có lẽ đã không muốn đụng đến cháo dù chỉ để hớp một hớp. Thế mà hắnchẳng đã cố gắng ăn được nửa liễn là gì!. Nếu ăn thêm nữa thì cháo chưa qua khỏi cổhọng chắc đã bợn dạ rồi. Bụng thì nghĩ vậy nhưng đồng thời lại sợ mình phụ lòng tốtcủa hai bố con Toshihito. Hắn bèn nhắm mắt bậm môi, cố gắng húp thêm được mộtphần ba nửa liễn cháo còn lại nhưng không có hơi sức húp thêm ngụm nào nữa.- Xin thành thực cảm ơn cụ với ông. Tôi dùng như thế đã đủ. Thật hết sức cám ơn.Ngũ-vị lắp ba lắp bắp nói. Dù giữa ngày đông tháng giá mà mồ hôi rịn ra trên sóngmũi và mép râu đã đọng thành những hạt to như sắp sửa rơi.- Sao quan bác ăn ít thế. Ông khách nhà ta lại ngại ngùng gì nữa rồi. Bọn nhỏ đâu,sao cứ đứng xớ rớ đó ?Lũ tiểu đồng vâng theo lời Toshihito, múc cháo khoai từ trong liễn mới vào tô sành.Ngũ-vị quơ hai tay loạn xạ như đuổi nhặng, cực lực thoái thác.- Thưa thôi ạ, ăn hết nổi rồi. Xin lỗi, ăn thêm không được nữa.Nếu lúc đó, Toshihito không đột nhiên trỏ tay ra phía ngoài hiên nhà đằng trước vàbảo "Kìa, quan bác xem!" thì Arihito chắc vẫn còn đon đả mời cháo. May thay, nghetiếng Toshihito nói, mọi cái nhìn đều đổ ra phía hàng hiên. Lúc đó, mặt trời đangchiếu lên hiên nhà bọc bằng vỏ dà. Trong ánh mắt lấp lóa, một con vật với bộ lôngmượt mà đang nằm phủ phục thoải mái. Để ý mới thấy đó là con chồn ở Sakamotongày hôm kia mà Toshihito đã bắt được khi đoàn người băng qua cánh đồng hoang.- Chồn nó cũng đến xem quan bác xơi cháo đấy. Bọn bay đâu, cho nó cái gì ăn đi TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 93
  • chứ.Bọn thủ hạ tuân lệnh Toshihito. Con chồn bèn phóng từ hiên ra ngoài sân và sồ vàobát cháo khoai.Ngũ-vị ngắm con chồn ăn cháo ngon lành, lòng bỗng đâm ra thương nhớ bản thânmình lúc chưa đến chốn này. Đó là cái thằng tôi ngày ở Kyoto bị bọn đồng liêu đemra làm trò cười, cái thằng tôi thất tha thất thểu như con chó vô chủ trên đại lộ Suzakutrong chiếc áo khoác vải bô và cái quần đã ngả màu, cô độc đến thương tâm. Tuynhiên cái thằng tôi đó còn có mục đích ở đời là đợi cái ngày đạt được niềm hạnhphúc: ăn một bữa cháo khoai thỏa thuê...... Giờ đây, an tâm là không ăn thêm cháonữa thì cũng không ai ép uổng, mồ hôi đầm đìa trên mặt ngũ-vị đã dần dần khô, bắtđầu từ sống mũi trở đi. Dù trời tạnh ráo, buổi sáng ở Tsuruga cũng có chút gió lạnhđủ rùng mình. Ngũ-vị lật đật đưa tay lên chận mũi, nhìn về hướng liễn cháo và hắthơi một tiếng rõ to (10). (Tháng 8 năm Taisho thứ năm) Dịch xong ngày 9/6/2002, trên gác trọ nhìn ra vịnh Tokyo (đã đăng Tạp chí Hợp Lưu tháng 9/02 và duyệt lại ngày 5/4/2003) Chú thích(1) Niên hiệu Nguyên Khánh (Gan-gyo, 877-884) đời Dương Thành thiên hoàng(Yozei tenno) và Nhân Hòa (Nin-na,885-888) đời Quang Hiếu thiên hoàng (Kokotenno) dưới triều Bình An (Hei-an), một triều đại trung cổ Nhật Bản kéo dài 400năm...(2) Ngũ-vị (go-i) chức quan thấp nhất trong năm hạng vũ sĩ được phép lên điện.(3) Sách cổ ám chỉ Kim Tích Vật Ngữ (Konjaku-monogatari) quyển 26 chương 17 vàVũ Trị Thập Di Vật Ngữ (Uji Shu-i Monogatari) quyển 1 chương 18. Akutagawa sửdụng tư liệu dã sử của hai tập này để soạn Cháo Khoai.(4) Đại lộ Chu Tước (Suzaku Oji) tên con đường lớn phân chia thành Hei-an (Kyotothời trung cổ) làm hai phần: tả kinh và hữu kinh. Thành nầy rập khuôn thành Trường TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 94
  • An nhà Đường. (5) Hữu vị và vô vị (có chức và không có chức), người dịch muốn giữ cách chơi chữ của tác giả. (6) Ống trúc dùng để đựng rượu (Sasae). (7)Hakama: mảnh vải như tấm tạp-dề (tablier) che trước bụng và chân. (8) Shinsen (Thần Tuyền) tên một ngự uyển của thiên hoàng. (9) Cơm rượu (amazake) giống như cơm rượu của ta nhưng ngọt và loãng hơn. (10) Hắt hơi là phản ứng tự vệ của cơ thể. Người Nhật thường nghĩ hắt hơi sẽ đuổi được bệnh. Ngũ-vị có lẽ khoẻ khoắn ra vì hết thắc mắc về "cháo ăn đã đời " ?__________________________________________________________________________ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 95
  • ĐỊA NGỤC TRƯỚC MẮT Nguyên tác : Jigokuhen Tác Giả: Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu DazaiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 96
  • HẾTLời Người Dịch:Akutagawa viết Jigokuhen (1918) theo lối cố sự tân biên (chuyện cũ soạn lại),sở trƣờng của ông. Đề tài một phần mƣợn từ Uji-shui-monogatari (Vũ TrịThập Di Vật Ngữ), tập sách góp nhặt 197 truyện có màu sắc Phật Giáo do tácgiả vô danh soạn vào thế kỷ 13 (dƣới thời mạc phủ Kamakura), phần khácmƣợn từ Kokin Chobun Shu (Cổ Kim Trứ Văn Tập) (1) liên quan đến bức bìnhphong địa ngục nổi tiếng. Akutagawa lấy cảm hứng viết Jigokuhen từ thái độquái gở của một họa sƣ tên gọi Ryôshu hay Yoshihide (Lƣơng Tú) bởi vì nhânvật nầy tỏ ra khoái trá khi thấy nhà mình bị hỏa tai thiêu rụi.Jigokuhen (Địa Ngục Biến) là tên thu gọn của Địa Ngục Biến Tƣớng Đồ, bứctranh trên bình phong tả những cảnh tƣợng hình phạt dƣới địa ngục mà tănglữ Phật Giáo cho vẽ ra để răn dạy tín hữu làm lành lánh dữ.Truyện này tuy không dính líu gì đến phim Địa Ngục Môn (2) (1953) củaKinugasa Teinosuke, đã đoạt Giải Chính Đại Hội Điện Ảnh Cannes năm 1954nhƣng có liên hệ với Địa Ngục Biến (1969) do các tài tử hàng đầu Nhật Bảnnhƣ Nakamura Kinnosuke, Nakadai Tatsuya và Naitô Yôko diễn xuất.Akutagawa có lẽ viết theo phong cách kôdan (giảng đàm), nghệ thuật sân khấuhƣng thịnh nhất vào thời Genroku (1688-1704), có lẽ đến từ Trung Quốc.Ngƣời kể truyện ngồi trƣớc cái bàn con, cầm quạt gỏ nhịp, lên bổng xuốngtrầm kể những loại truyện có chủ đề chiến trận, vũ hiệp, báo ân báo oán, thếthái nhân tình. Đây là một ví dụ điển hình của truyền thống kết hợp văn học TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 97
  • với nghệ thuật trình diễn (misemono) của Nhật Bản, vẫn còn truyền đến ngàynay.Quan điểm của Akutagawa là nghệ thuật trên hết (tuy lúc cuối đời ông có vẽ bịdao động vì những biến cố thời cuộc). Nghệ thuật dẫu thắng đƣợc quyền lựcnhƣng nếu hy sinh Thiện để chọn lấy Mỹ thì theo thiển ý, điều đó không hẳnthỏa đáng. Tuy nhiên, tác giả đã có lý khi bảo địa ngục không cần phải tìm đâuxa, nó đã có ở trong lòng ta hay trƣớc mắt ta qua quan hệ với tha nhân.Ngƣời dịch sử dụng nguyên tác Nhật ngữ của nhà xuất bản Kôdansha in lạinăm 1971, tham chiếu The Hell Screen (bản dịch sang Anh Ngữ của TakashiKojima, trong Ryunosuke Akutagawa,Japanese Short Stories, TuttlePublishing, Tôkyô, 5th edition, 2000) cũng nhƣ bản Pháp ngữ FiguresInfernales của Arimasa Mori, trong Rashômon et autres contes, Gallimard,Unesco, Paris 1965). MộtĐức ông Horikawa (3) có lẽ là nhân vật xưa nay chưa hề thấy mà mai sau khéochẳng ai sánh kịp ngài. Người ta đồn trước khi ngài thác sinh vào cõi đời nầy,Đại Uy Đức Minh Vương (4) đã hiện ra bên gối mộng của đấng từ thân nên tựthuở còn thơ ngài đã có cái gì khác hẳn người thường, nhất cử nhất động khôngai lường được. Chỉ riêng qui mô phủ đệ ngài xây ở vùng Horikawa thì ôi thôi,tráng lệ, huy hoàng, cao kỳ đến mức bọn phàm tục chúng tôi dù có bóp tráncũng không sao nghĩ ra nỗi. Những điều thiên hạ thì thầm về ngài có cả chuyệnliên quan tới tính hạnh mà kẻ bảo giống Tần Thỉ Hoàng (5) , người so với TùyDạng Đế (6) . Nhưng hạng bàn tán kiểu đó thì, như ngạn ngữ nói, khác chi lũmù xem voi. Đức ông không bao giờ chuộng lộng lẫy hào nhoáng cho riêngmình mà lúc nào cũng nghĩ đến kẻ dưới, nói cách khác, có cái lượng cả chỉ locho trăm họ yên vui.Con người ngài quang minh chính đại như thế nên ngộ nhỡ đêm khuya quacung điện phường Nijô, có gặp phải quỉ sứ chắc chúng cũng chả dám động đếnlông chân. Ngay hồn ma của quan Tả Đại Thần Minamoto-no-Tôru mà thiên TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 98
  • hạ đồn đại đêm đêm vẫn hiện về ở viện Kawara-no-in (7) phường đông Sanjô,nơi nổi tiếng vì có khu viên đình mô phỏng theo phong cảnh Shiogama trongxứ Michinoku (8) , bị ngài mắng cho, phải lủi mất. Nam phụ lão ấu đất kinh đôcó tôn kính ngài như hiện thân Phật Tổ tái sinh thì cũng chẳng quá đáng. Đếnđộ hôm đi dự yến thưởng mai trong Hoàng Cung về, con bò kéo xe cho ngàilồng lên đâm phải ông lão bên đường đến bị thương, mà lão già ấy chỉ biếtchắp tay xá dài, coi chuyện bò ngài húc phải như một vinh hạnh.Suốt đời đức ông không thiếu chi những chuyện đáng lưu truyền hậu thế. Nầynhé, nhân đại yến của Thiên Hoàng, ngài đã dâng ba mươi thớt ngựa, toànngựa kim, để làm quà cho khách; lúc gặp khó khăn khi xây một chiếc cầu dài,ngài lại đem cậu tiểu đồng hầu cận sủng ái nhất làm chân cầu sống để tế thần (9 ) ; có hôm còn to gan cho một nhà sư Trung Quốc đem cái thuật Hoa Đà mổnhọt tấy trên đùi nữa đấy. Những chuyện thế đấy kể ra không hết, tuy nhiêntrong số các giai thoại, xem ra không có gì thảm khốc hơn câu chuyện vềnguồn gốc bức bình phong vẽ cảnh địa ngục mà con cháu ngài còn giữ làm củabáu trong nhà. Thường ngài có bao giờ dao động vì điều gì đâu, thế mà trongthời gian câu chuyện bình phong xảy ra, đức ông cũng tỏ ra bối rối. Khôngthưa chắc quí vị cũng hiểu, kẻ chầu chực bên cạnh ngài như bọn tôi thì hồnxiêu phách tán cả lũ. Riêng bản thân từng hầu hạ trong phủ có trên hai mươinăm, thú thực tôi chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng nào hãi hùng như vậy.Thế nhưng, để mào đầu câu chuyện, quí vị phải nghe tôi giới thiệu tay họa sưYoshihide, tác giả tấm bình phong nói trên, là nhân vật thế nào cái đã. HaiNhắc đến cái tên Yoshihide, có thể trong vòng quí vị, nhiều người hãy còn nhớ.Hồi đó, hắn ta là một họa sư danh tiếng lẫy lừng, cả giới cầm cọ chẳng cóngười nào qua mặt. Lúc câu chuyện sắp kể xảy ra, hắn đã là một lão già ngoạinăm mươi, dáng dấp khẳng khiu chỉ có da bọc xương, khổ người thấp bé, tínhnết khó ưa. Mỗi lần đến hầu cửa phủ, hắn ta hay mặc một bộ quần áo nhuộmmàu nâu nhạt và đội chiếc mũ đen mềm, trông thật ti tiện. Không hiểu cớ nàotừng ấy tuổi mà hắn còn tô môi đỏ chót khiến cho ta phải nghĩ tâm địa hắn cócái gì quỉ quái. Hư thực thế nào chẳng rõ, chỉ nghe có người bảo cặp môi son TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 99
  • kia là do thói quen mút đầu cọ vẽ lâu năm mà sinh ra. Kẻ xấu miệng hơn lấycách đi đứng, cử chỉ giống như khỉ của hắn ta để đặt cho hắn cái biệt hiệuSaruhide, nghĩa là "con khỉ Hide".Nói tới Saruhide, người ta còn nhớ cả câu chuyện như sau. Dạo đó, đứa con gáiđộc nhất của Yoshihide mới mười lăm tuổi được tuyển vào làm thị nữ trongphủ đức ông. May mắn cho hắn, cô gái nom ra đẹp đẽ yêu kiều, nghĩa là chẳnggiống bố tí tị nào. Có lẽ vì mồ côi mẹ từ nhỏ hay sao mà cô ta sớm chín chắn,biết để ý để tứ, kính trên nhường dưới, tính lại lanh lợi nên mới từng ấy tuổi đãxử sự khôn khéo, được lòng mọi người, trên từ Lệnh Bà cho đến hàng thêthiếp.Thế rồi không hiểu nhân cơ hội nào, có người ở vùng Tanba đem dâng một conkhỉ nuôi đã thuần tính. Công tử con trai đức ông đang tuổi tinh nghịch mớimượn cái tên Yoshihide đặt cho nó. Khốn nỗi cái tên lại ăn khớp với tướngmạo kỳ khôi của con khỉ nên khắp phủ không ai là không buồn cười. Nào chỉcó thế, cứ mỗi lần con khỉ leo lên ngồi vắt vẻo trên cành tùng hoặc làm bẩn mặtchiếu phòng học công tử, bọn gia nhân lại kêu réo ầm tên Yoshihide để dọacho nó sợ.Nhưng có hôm, khi cô con gái của Yoshihide, tay cầm nhánh mai hồng có càimột tờ hoa tiên, đang đi dọc theo cái hành lang dài thì từ phía cánh cửa kéođằng xa, con khỉ Yoshihide kia, chân khập khiễng như bị lọi, không đủ nhanhnhẹn để trèo cột nữa, đang cố lết mình chạy trốn ai đó cho thật nhanh. Thì rasau lưng nó, công tử nhà ta đang hươi gậy đuổi, miệng mắng: Đợi đó, mầychạy đi đâu, đồ trộm quít. Trước cảnh tượng ấy, đứa con gái của Yoshihide banđầu có chần chừ giây lát nhưng khi con khỉ đến nơi, bám cứng vạt áo dài củamình và cất tiếng kêu thảm thiết như van lơn thì cô ta bỗng động lòng thương.Một tay cô đưa nhành mai lên cao, tay kia vung ngay ống tay áo thụng màu tímnhạt, nhẹ nhàng bế con khỉ vào lòng, tiến đến trước mặt công tử, khẽ cúi đầucất tiếng trong thanh thưa:- Dám xin công tử tha tội cho con vật ngu dại này.Công tử đang hùng hổ đuổi theo đến nơi, dễ gì mà tha, mặt người mới sa sầm, TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 100
  • dậm chân ầm ầm hai ba lần, quát mắng:- Nó là đồ trộm quýt, mi bao che cái gì?-Thƣa công tử, thú vật chúng đâu có hiểu phải trái ...Cô gái mỉm cười hiền hậu đáp lời, rồi phân trần :- Con vật nầy cũng mang tên Yoshihide nhƣ cha thiếp. Nếu nó bị trừng phạtkhác thì khác nào cha bị phạt nên thiếp không nỡ giƣơng mắt làm ngơ ...Nghe vậy, ngạo ngược như công tử cũng phải vuốt bụng :- Nếu ngƣơi có hiếu muốn cứu mạng cha thì lần này ta tạm tha cho nó đấy !Còn hậm hực, công tử nói xong câu, vứt cái roi rồi đi khuất vào trong theocánh cửa khi nãy. BaCon gái Yoshihide và con khỉ nhỏ trở nên thân thiết từ ngày có câu chuyện kia.Cô đem cái lục lạc bằng vàng tiểu thư ban, gắn vào sợi dây đỏ cho nó đeo vàocổ. Còn con khỉ cứ quấn quít bên cô, ít khi chịu rời. Lúc cô bị cảm, trong ngườikhó ở phải nằm một chỗ, nó cứ ngồi bên gối, cắn cắn móng tay, gương mặtđượm vẻ lo lắng.Có điều lạ là cũng kể từ hôm đó, thiên hạ không còn xúm lại trêu chọc con khỉnhư trước. Trái lại họ ngày càng yêu chìu nó, ngay cả người khó tính như côngtử lâu lâu cũng ném cho nó quả hồng hay hạt dẻ. Lúc trong đám cận vệ có kẻlấy chân đá nó, người bèn nổi ngay cơn thịnh nộ. Rồi đến phiên đức ông cũngcó lần cho gọi con gái Yoshihide bế con vật đến chầu ngài, có lẽ vì đã nghethuật lại chuyện liên quan đến con khỉ và duyên cớ những trận lôi đình củacông tử.- Mi hiếu thảo, ta khen cho đó!Đức ông phán như thế và cô gái được thưởng cho một tấm yếm màu hồng. Con TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 101
  • khỉ cũng nhanh nhẩu bắt chước cô gái nâng chiếc yếm lên trán để tạ ơn làmngài vô cùng đẹp ý. Phải nhớ cho là con gái Yoshihide có lọt vào mắt đức ôngchỉ nhờ cái đức hiếu hạnh tỏ ra khi che chở thương yêu con khỉ làm ngài cảmđộng chứ không phải ngài đắm đuối sắc đẹp như thiên hạ cứ hiểu lầm. Như tôisẽ từ từ tường thuật, những lời đồn đại đó cũng không chỉ là chuyện bịa cảnhưng phải thưa trước là người như đức ông thèm gì tơ tưởng tới con gái anhthợ vẽ cho dầu nàng ta sắc nước hương trời đến đâu chăng nữa.Con gái Yoshihide được đức ông khen thưởng xong, mới lui ra. Vì tính côkhéo ăn ở, các nàng hầu trong phủ không ai ghen tức cả. Ngược lại, kể từ hômđó, họ càng đem lòng thương mến cô lẫn con khỉ, còn cô thì lúc nào cũng đượcở cạnh tiểu thư, không thiếu gì dịp theo hầu xe loan xem hội đó đây.Ta hãy tạm gác chuyện cô con gái ở đây để kể về người cha, tức là họa sưYoshihide. Trong khi con khỉ kia chẳng mấy chốc bỗng được mọi người cưngyêu chìu chuộng thì cái lão Yoshihide chính hiệu vẫn bị ghét bỏ, người chungquanh hễ gặp dịp cứ gọi lén hắn là Saruhide. Chả riêng người trong phủ khôngai ưa, bên ngoài như tăng quan chùa Yokawa bây giờ, lúc nghe ai nhắc tênYoshihide là biến sắc như người gặp ma và ghét hắn ra mặt. (Có người cho biếtnguyên do tại Yoshihide hay vẽ hí họa hành tung của ông ta nhưng đó chỉ là lờiđồn có mười đã phải bỏ bớt tám chín, không lấy gì làm chắc). Dù hỏi ai chăngnữa, mọi người đều nghĩ không tốt về hắn. Không nói xấu hắn có lẽ chỉ là haiba đồng nghiệp trong ngành họa hoặc những ai biết hắn qua tranh mà chưa tiếpxúc với người. Trên thực tế, thiên hạ ghét hắn không riêng chỗ tướng mạo titiện mà còn vì một số thói hư tật xấu nữa. Nếu có gì là do hắn tự chuốc vạ vàothân thôi chứ không thể nào giải thích lối khác. BốnThói hư tật xấu phải kể ra là keo bẩn, ích kỷ, trơ trẽn, biếng nhác, tham lam ...trong đó, nổi bật hơn cả tính phách lối ngạo mạn, lúc nào cũng vênh váo nhưcó cái bảng đệ nhất họa sư bản triều treo trước mũi. Nếu hắn chỉ ngạo nghễtrong lĩnh vực hội họa thì còn được đi, nhưng không, hắn lại coi thường tất cảnhững gì gọi là qui củ phép tắc trong thiên hạ mới phiền chứ. Một đệ tử theohọc lâu năm ở cửa hắn kể chuyện có hôm ở phủ đệ nào đó, trong khi một cô TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 102
  • đồng rất thiêng được linh nhập đang báo trước những tai họa thảm khốc thế màhắn vẫn không thèm lắng nghe, sẵn bút mực cứ chăm chút vẽ lại từng chi tiếtnét mặt hãi hùng của cô đồng. Dưới con mắt hắn những lời tiên tri của đức mẫuđều là trò đùa để dọa con nít chắc?Gã họa sư tính khí như thế nên khi họa tiên nữ Kichijô (10) hắn mượn hình thùgái đĩ thô bỉ, còn vẽ Đức Bất Động Minh Vương(11) hắn lại chọn hình ảnh mộttên vô lại mới ra tù, toàn chơi những trò bất kính phạm thượng. Hễ cật vấn thìhắn trả lời như khiêu khích: Nói nghe lạ chƣa, Thần Phật Yoshihide tạo ra thìtài nào vật nổi Yoshihide nhỉ ! Lời ăn tiếng nói kiểu đó khiến bọn đệ tử thân tíncũng câm miệng hến, thiếu chi những đứa sợ hãi cho tương lai hậu vận đã tứctốc xin ra. Nói tóm lại, phải gọi Yoshihide là kẻ đầy tiền oan nghiệp chướng vìtội ngạo mạn, lúc nào cũng vỗ ngực coi ta nhất trần đời.Khỏi nói cũng biết hắn ta tự cho tài nghệ hội họa của mình là cao cường. Nhấtlà khi trong những bức họa vừa kể, từ nét cọ đến cách chọn màu, nhất nhất đềukhác phong cách các họa sư đương thời làm cho bọn đồng nghiệp ghét hắn đềucho là tà phái. Theo lời bọn họ bình phẩm thì đối với những họa phẩm của cácbậc tổ sư đời xưa như Kawanari (12)hay Kanaoka, không hiếm chi những lờitruyền tụng kiểu như, khi các vị ấy vẽ bức cành mai nở bên bờ giếng thì vàonhững đêm có trăng sẽ thoang thoảng hương thơm, còn nếu là bức bình phongtả cuộc sống nhà công khanh thì tưởng chừng có tiếng tiêu thiều vọng ra từ đó.Trong khi ấy, tranh của Yoshihide lúc nào cũng chỉ để lại một ấn tượng gâygây khó ở. Ví dụ khi gã ta vẽ cánh cửa chùa Ryugaiji (13) thì riêng một cảnhtả năm cõi luân hồi (14) thôi cũng làm cho những kẻ đi đường đêm khuya quađấy tưởng chừng nghe đâu đây tiếng quỉ thần đang khóc than rên siết. Khôngnhững thế, có người còn bảo ngửi được cả mùi thây chết thối rữa từ bức tranhấy bốc ra. Về những bức truyền thần mấy bà thê thiếp của đức ông mà ngài ralệnh cho hắn làm thì bà nào được vẽ chỉ trong vòng ba năm đều lâm bệnh nhưbị ai hớp hồn rồi lần lượt ra ma cả. Bọn xấu miệng cứ bảo thế vẫn chưa đủbằng chứng để kết luận là tranh của Yoshihide theo đường bàng môn tả đạo làgì à ?Vâng, đúng như tôi đã thưa trước, Yoshihide là kẻ đạp đổ khuôn khổ của ngườimà lại vô cùng thoả mãn về mình, đến độ lúc đức ông hỏi đùa hắn : " Coi bộ TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 103
  • nhà ngƣời chỉ chuộng vẻ toàn cái xấu xa thôi nhỉ?" thì hắn vừa mỉm một nụcười khó ưa trên cặp môi đỏ chót già không nên nết, vừa trả lời bề trên bằngmột giọng trịch thượng : "Bẩm chính thế. Bọn họa sĩ hời hợt thƣờng tình thìlàm sao nhìn thấy nét đẹp nằm bên trong cái xấu để mà vẽ nó ra ạ ! ". Cho hắnlà đệ nhất họa sư của bản triều đi, nhưng đứng trước mặt đức ông mà dám vênhváo thốt ra một câu như thế, quả to gan. Cậu đệ tử mà tôi dẫn chứng lúc nãyhay gọi lén hắn bằng cái hỗn danh Chira Eiju để chế nhạo tính tự mãn của hắn.Thật không có gì đúng hơn vì như quí vị thừa biết Chira Eiju là tên con thiêncẩu có cái mũi to, dài, xưa từ Trung Quốc vượt biển qua đây ấy mà.Tuy vậy, ngay ở nơi Yoshihide, con người ngang ngược, bất chấp thiên hạ nầy,hãy còn một chút gì gọi là nhân tính, bởi vì hắn cũng biết yêu thương. NămXin thưa với quí vị rằng tên Yoshihide kia yêu đứa con một của hắn hiện đanglàm thị nữ trong phủ của đức ông với một tình thương hầu như rồ dại. Như tôivừa mới thưa qua, con gái của hắn là người rất mực dịu hiền, có hiếu với chahết chỗ nói, nhưng hắn nào kém, đối với con cũng lo lắng chi li. Dù là một kẻkhông hề cúng cho chùa chiền lấy một đồng kẽm nhưng hễ con gái xin đồ trangsức đầu tóc, quần áo thì hắn không tiếc mảy may tiền bạc, vội vàng sắm sửacho ngay. Quí vị coi có tin nổi không?Yoshihide yêu con gái nhưng chỉ yêu suông chứ không bao giờ nghe hắn đảđộng tới việc kiếm tấm chồng cho con. Ngược lại, nếu có ai tỏ ý săn đón cô gáithì hắn liền tụ tập bọn côn quang lập mưu lén nện người ấy một trận nên thân.Vì vậy lúc đức ông ra lệnh phải tiến cô ấy vào phủ làm thị nữ thì ông bố nàykhông bằng lòng chút nào. Giữa sảnh đường trước mặt Đức Ông mà hắn lộ vẻđau khổ ra mặt. Những kẻ tung tin ra cho rằng đức ông bị sắc đẹp của cô gái lôicuốn mới cưỡng cô ta phải vào hầu bất chấp sự chống đối của cha cô có lẽ đãsuy luận theo lối họ, nghĩa là những người từng lâm vào cảnh ngộ đó.Cho dù những tin đồn kia có thất thiệt đi nữa, đối với một người thương connhư Yoshihide thì chuyện khấn khứa sao cho nó sớm được trong phủ thải ra làđiều hợp lý. Có lần hắn theo lệnh đức ông lấy gương mặt một cậu hầu cận sủngái của ngài làm mẩu để vẽ hình Văn Thù Bồ Tát thời niên thiếu. Bức tranh hết TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 104
  • sức thành công làm đẹp lòng Đức Ông, ngài mới cao hứng ban cho một lời :-Mi muốn thƣởng gì, ta sẽ cho. Đừng ngần ngại, cứ nói thật !Yoshihide lúc đó mới ngồi lại ngay ngắn. Người ta còn đang đoán thử hắn địnhxin gì thì bỗng nghe hắn dạn dĩ thưa:-Xin lƣợng trên cho con gái của thần đƣợc thôi việc.Ở nơi phủ đệ khác thì không nói, chứ đây là được hầu hạ đức ông Horikawa cơmà! Dù thương con đến mức nào, ai đời lại ngu dại xin cho nó về nghỉ. Ngaycả người có lượng hải hà như đức ông mà cũng thấy bị xúc phạm. Ngài trầmngâm chốc lát, trừng mắt nhìn Yoshihide rồi phán ngắn gọn:-Cái đó không đƣợc!Nói xong, mặc kệ hắn, ngài vùng đứng dậy vào trong.Sự thể như thế phải lập đi lập lại đến bốn năm lần và bây giờ nhớ lại mới thấycặp mắt đức ông nhìn Yoshihide mỗi ngày càng lạnh nhạt. Nhân chuyện đó,con gái hắn có lẽ vì lo lắng cho cha già nên mỗi khi lui về phòng thường cắntay áo và thút thít khóc. Thế rồi lời xì xào chuyện đức ông tơ tưởng đến cô gáicàng ngày càng lan ra trong phủ. Kẻ thì bảo nguyên do của sự tích bức bìnhphong vẽ cảnh địa ngục là vì cô gái kia không chìu theo ý muốn đức ôngnhưng dĩ nhiên chuyện như thế làm gì có.Theo con mắt của tôi, sở dĩ đức ông không cho cô gái kia nghỉ việc luôn vìngài cám cảnh cô ta, thay vì để cô về với một người cha ương ngạnh gàn dở,ngài có hảo ý giúp cô có dịp may ở lại sống đời nhung lụa trong phủ. Dĩ nhiênngài cũng muốn bảo bọc cô bé hiền hậu dễ thương kia nữa đấy nhưng nếu ta cứnằng nặc bảo ngài háo sắc thì hơi quá. Đúng hơn, đó chỉ là chuyện đặt điều nóixấu.Ai muốn bảo sao thì bảo nhưng lúc đó là thời điểm vì chuyện cô gái, ngài đâmra ghét bỏ Yoshihide. Không hiểu suy nghĩ thế nào mà đột nhiên, ngài cho gọi TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 105
  • hắn lại, hạ lệnh vẽ bức bình phong miêu tả cảnh tượng địa ngục. SáuXin thưa về bức Bình Phong Địa Ngục kia thì đến nay, cái cảnh tượng khủngkhiếp trên bức họa vẫn còn hiện ra mồn một trước mắt tôi.Cũng cùng vẽ cảnh tượng địa ngục như nhau nhưng nếu đem so sánh với tácphẩm của các họa sư khác thì tranh Yoshihide chẳng giống mảy may kể từ hìnhvẽ đầu tiên. Trên bức bình phong ấy, cả đến từng xó góc, cảnh tượng thập điệndiêm vương và phán quan, quỉ sứ đều được tô vẽ tỉ mỉ, sau mới đến một mặttranh rợn người với ngọn lửa hừng hực đốt sáng núi kiếm rừng gươm. Tưởngchừng lửa đang cuốn hút tất cả. Phẩm phục ra vẻ đời Hán của các vị phán quancòn điểm cho bức tranh một ít chấm xanh hoặc vàng, ngoài ra, cả nền họa bịtrùm trong một bầu lửa đỏ. Giữa bức tranh, ta thấy những giọt mực tóe ra thànhmấy cột khói đen uốn hình chữ vạn, còn kim nhủ bắn tung như đốm sáng củalửa ngọn đang múa may quay cuồng.Chừng đó đã đủ mười phần bút lực để làm kinh ngạc người xem tranh nhưnghơn thế nữa, hầu như chưa ai thấy ở một bức tranh vẽ cảnh địa ngục nào kháccó được cái cách trình bày cảnh tượng tội nhân đang bị ngọn nghiệp hỏa quaynướng, quằn quại thống khổ như thế. Giải thích tại sao ấy à ? Xin thưa là trongđám tội nhân mà Yoshihide vẽ ra đây, có đủ mọi hạng người: trên từ côngkhanh quyền quí, dưới đến bọn ăn mày ăn nhặt. Nào bậc cao sang đai mão uynghiêm, nào ả hầu non lượt là tình tứ, nào nhà sư lần tràng niệm Phật, nào cậuhề đồng chân xỏ guốc cao, nào cô tiểu thư xiêm y thon thả, nào ông thầy cúngdiện lớp đạo bào ... nhiều đếm không hết. Tất cả lũ người đó đang bị bọn ngụctốt đầu trâu mặt ngựa hành hạ khổ sở, mê loạn tứ tán trong ngọn lửa, ngọnkhói, giữa giòng nước xoáy như những chiếc lá rụng bị cơn lốc cuốn. Ngườiđàn bà tóc kẹt giữa thanh cương đao, tay chân co dúm như con nhện xưa kiakhông phải là một mụ đồng buôn thần bán thánh đó sao? Gã đàn ông mình treongược thân dơi, ngực bị ngọn giáo đâm xuyên thủng kia chẳng từng là tên quanlại ngồi chơi hưởng lộc là gì! Ngoài ra, những kẻ khác thì hoặc bị quật bằng roisắt, hoặc bị nghiến nát dưới bàn đá nghìn cân, để cho quái điểu rỉa, độc xàngoặm. Hễ tội nhân phạm lỗi thế nào thì có cách ứng báo thế đó, nói sao cho TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 106
  • cùng.Dầu vậy, khủng khiếp nhất vẫn là cảnh chiếc xe ngự do bò kéo rơi từ trênkhông thẳng xuống rừng gươm đao nhọn hoắc như nanh thú, lủng lẳng từngxâu người bị lưỡi kiếm xuyên ngang. Trong chiếc xe ấy, nhìn qua bức rèm trúcđã bị gió lửa tạt đến bật tung, có một nữ quí nhân ăn mặc lụa là như côngnương, đang khô héo ngoắc ngoải chờ chết, dòng suối tóc bị lửa táp và chiếc cổtrắng ngần của nàng ưỡn ra đằng trước. Quang cảnh vị công nương hấp hốitrong chiếc xe bò kéo là cao điểm tượng trưng cho mọi thống khổ trong cái hỏangục nầy. Tất cả sự khủng khiếp của tấm bình phong rộng lớn như tụ lại ở mộtnhân vật chính. Họa sư đã vẽ tới mức nhập thần khiến cho những ai nhìn bứctranh đều có cảm tưởng nghe được tiếng gào khóc thê thảm xoáy vào tai họ.Ôi chao, vì nó đấy, vì để vẽ bằng được tấm bình phong ấy, mà câu chuyệnthảm khốc kia mới xảy ra, quí vị ơi ! Nhưng nếu nó không xảy ra, tài thánhYoshihide cũng chẳng vẽ được sống động cảnh tượng trừng phạt và thống khổcùng cực dưới đáy địa ngục đâu! Để hoàn thành bức tranh, hắn đã chấp nhậnmột cảnh ngộ còn thê thảm hơn cả chuyện mất đi mạng sống. Nói cách khác,chính vv muốn sao cho bức tranh địa ngục đạt đến mức thần diệu màYoshihide, đệ nhất họa sư của bản triều. đã tự tay mở cánh cửa địa ngục để rồilao mình xuống đấy.Có thể tôi quá sôi nổi vì bức bình phong quí giá ấy nên kể hơi nhanh hay đãđem đuôi câu chuyện đổi ra đàng đầu. Vậy bây giờ cho phép tôi vòng lại kểtiếp việc đức ông Horikawa đã ra lệnh cho Yoshihide ra sao và hắn đã vẽ bứcbình phong ấy như thế nào nhá. BảyTừ hôm nhận lệnh, Yoshihide không lên hầu trên phủ suốt năm sáu tháng liền,mỗi ngày cặm cụi vì bức họa trên bình phong. Yêu con đến thế mà khi đã bắtđầu vẽ thì có bảo là hắn chẳng thèm gặp mặt con gái nữa thật cũng không ngoa.Theo lời cậu đệ tử mà tôi nhắc đến hồi nãy đấy, hễ lao đầu công việc rồi thìhắn ta như bị ma chồn ám. Thiên hạ hay dè bỉu rằng Yoshihide mà thành côngvà có chút danh trong họa giới là vì hắn đã thề ước điều gì với hồ ly tiên đểđánh đổi lấy phúc lộc. Chứng cứ là có kẻ kể rằng chỉ cần nấp vào một chỗ tối TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 107
  • rình xem lúc gã vẽ tranh thì thế nào cũng thấy bóng không phải một con mà cảmột đàn chồn tụ tập, trước mặt sau lưng, bên trái bên phải hắn. Chỉ cần đượchỗ trợ thế thôi mà mỗi khi tay cầm cây cọ rồi là hắn có sức vẽ một lèo cho đếnlúc hoàn tất bức tranh. Ngày đêm tự giam trong phòng kín, mắt ít khi thấy đượcánh mặt trời. Nhất là khi vẽ bức bình phong địa ngục, thì hắn càng mê mải,quên bẵng mọi sự.Nói rõ hơn, giữa ban ngày ban mặt Yoshihide cứ buông rèm kín mít, bắt lũ họctrò mặc thử đủ loại áo xống từ áo dự hội đến áo mặc ngày thường, mang đủloại trang sức, còn hắn thì, bí mật pha màu và chăm chú ghi chép lại chi tiếtcủa từng người dưới ánh sáng của ngọn đèn dầu. Nhưng nếu chỉ thế thôi thì đãlấy gì làm lạ vì mỗi lần vẽ tranh hắn đều có những thái độ lạ lùng chứ đâuriêng gì khi họa bức bình phong địa ngục. Ví dụ trong thời gian vẽ Năm CảnhLuân Hồi ở chùa Ryugaiji, hắn có lần thấy một xác chết nằm bên đường. Nếulà người bình thường thì họ đã nhìn thật nhanh qua chỗ khác, thế mà hắn lạiđiềm nhiên ghé ngồi xuống, bắt đầu vẽ chi li từng chân lông cọng tóc trên mặttrên tay của cái thây đã bắt đầu rữa ra. Sự say mê đến thế của hắn phải đượcgọi thế nào cho đúng nhỉ ? Chắc nhiều vị sẽ không trả lời được. Bây giờ tôichưa có thời giờ giãi bày tường tận đâu, trước hết, xin quí vị hãy nghe chothủng câu chuyện đã.Một tên đệ tử của Yoshihide (vẫn là anh chàng nhắc tới ban nãy) đang sửa soạnbột màu cho thầy thì bỗng dưng hắn ta đến đứng một bên, bảo :- Ta đi nghỉ trƣa một chốc. Không biết sao dạo này chiêm bao toàn ác mộng.Chính ra chuyện đó Yoshihide vẫn thường gặp nên tên đệ tử chẳng làm lạ, vẫnkhông dừng tay, cất tiếng :- Thế ạ.Nó chỉ trả lời cho đủ lễ nhưng khác mọi ngày, mặt Yoshihide ra chiều buồn bã,y hỏi tên đệ tử bằng một giọng điệu mà nó cảm thấy khó từ chối.:- Vì thế, ta muốn nhờ ngƣơi đến ngồi bên giƣờng, canh giấc hộ ta cơ ! TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 108
  • Tên đệ tử tự hỏi không biết sao lần nầy thầy nó lại có vẽ bứt rứt vì những cơnác mộng đến thế, nhưng cũng lễ phép thưa.- Vâng, thầy để con canh cho.Yoshihide vẫn chưa hết vẻ lo âu, chần chừ bảo :- Thế thì mi vào bên trong nầy với ta. Nếu có đứa khác đến trong lúc ta đangngủ, tuyệt đối cấm nó đến bên cạnh nhé.Chỗ gọi là bên trong có gì khác hơn là gian phòng ngày cũng như đêm cửa bítkín, nơi Yoshihide ngồi vẽ hay bâng quơ nhìn ngọn đèn dầu. Vòng quanh cănbuồng là bức bình phong mới được thảo qua vài nét đơn sơ bằng hòn than. Tênđệ tử đến nơi đã thấy Yoshihide nằm đầu gối lên cánh tay, ra dáng đang thiếpđi vì quá mệt. Thế nhưng chỉ được một giờ sau, tên đệ tử ngồi canh giấc đầugiường bỗng nghe một chuỗi âm thanh rờn rợn vọng vào tai hắn. TámLúc đầu thực ra chỉ là một chuỗi tiếng động vô nghĩa nhưng lần hồi, tên đệ tửnghe ra đó là những câu nói mớ ngắt quãng của người đang ngộp nước, cốgắng hộc ra ằng ặc:- Sao, bảo tôi xuống à? Đi đâu, xuống mãi đâu? Tận đáy địa ngục cơ à ? Bảotôi xuống hỏa ngục? Ai đó? Vị nào đang gọi tôi đó? Tƣởng ai chớ hóa ra....Tên đệ tử quên cả bột màu, hoảng hốt nhìn như muốn xuyên thấu ông thầy đểdò xét tận bên trong khuôn mặt nhăn nheo giờ đây đã đổi thành trắng bệch,đẫm những hạt mồ hôi to, cũng như cái miệng còn sót mấy chiếc răng thưa thớtgiữa đôi môi khô queo đang thở đứt đoạn. Thế rồi trong cái miệng đó có mộtvật gì lay qua lay lại như được ai cột vào một sợi tơ mà kéo. Thì ra cái lưỡi củaông thầy nó. Những âm thanh rời rạc đang phát ra từ phía cái lưỡi ấy.- Hừ, té ra là ngƣơi . Ta cũng đoán chỉ có thể là ngƣơi thôi. Ngƣơi bảo gì ?Đến đón à ? Cùng nhau xuống tận đáy địa ngục đi. Ta đi thôi !. Con gái ta TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 109
  • đang chờ dƣới ấy mà...Lúc ấy tên đệ tử có cảm tưởng ghê rợn như có những bóng hình mờ ảo kỳ quáivụt lướt qua mắt nó rồi tan biến vào bức bình phong. Dĩ nhiên nó vội vàng nắmbàn tay Yoshihide lay lấy lay để, đánh thức thầy cho bằng được nhưng ông tavẫn tiếp tục mê sảng một mình, không có vẻ gì sắp mở mắt ra. Hoảng quá, tênđệ tử mới bưng chậu nước rửa cọ đang đặt ở bên cạnh, xối ào lên mặt thầy.- Đợi ngƣơi đấy, lên xe nhanh đi ! Lên xe bò nầy mà xuống địa ngục với ta.Câu nói phát ra giữa tiếng rên siết như đang bị tắt nghẽn trong cổ họngYoshihide. Thế rồi hắn giật bắn như bị kim chích, bừng mở mắt, bật người dậy.Trong ánh mắt như vẫn còn đọng lại những cảnh tượng quái gở vừa thấy trongchiêm bao. Một hồi lâu sau, cặp mắt vẫn đầy kinh hãi, miệng há hốc, còn đôimắt mở trừng trừng nhìn vào hư vô. Rốt cục, lại được thần hồn rồi, hắn mớilãnh đạm nói với tên đệ tử :-Thôi, đƣợc rồi. Cho mi trở về chỗ cũ !Tên đệ tử biết lúc nầy mà còn thêm tiếng một tiếng hai, chắc chắn không khỏibị thầy mắng cho nên lật đật rút lui khỏi phòng. Ra đến bên ngoài nhìn đượcánh nắng mắt trời, nó mới cảm thấy chính mình cũng vừa thoát khỏi cơn ácmộng.Nếu chỉ có chừng đó chuyện thôi thì nói gì nhưng chưa đầy một tháng sau,Yoshihide lại cố tình gọi một tên đệ tử khác vào phòng vẽ. Đang ngồi trongbóng tối trước ngọn đèn dầu chập chờn, miệng cắn mũi bút họa, hắn thình lìnhquay sang ra lệnh cho tên đệ tử:- Mi chịu phiền trần truồng ra cho ta xem !Thông thường, mỗi khi sư phụ đã truyền điều chi, bọn chúng phải nghe theorăm rắp nên tên đệ tử bèn nhanh nhẹn cởi hết quần áo bày nguyên hình dạngcha sinh mẹ đẻ. Lúc đó, Yoshihide mới nhăn mặt nhìn nó một cách lạ lùng rồibảo : TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 110
  • -Ta chƣa hề đƣợc xem cảnh một ngƣời bị cột bằng xiềng sắt. Dù không thích,mi có vui lòng làm theo lời ta trong chốc lát hay không?Giọng lưỡi thì bảo vui lòng kia nọ nhưng thái độ của hắn trông thật lạnh lùng.Nguyên lai, tên đệ tử nầy không có tướng là dân cầm cọ vẽ mà là thứ gã contrai mạnh bạo sinh ra để cầm đao kiếm cơ, nhưng khi nghe thầy nói thế, nócũng hết hồn. Mãi sau nầy khi kể về câu chuyện trên, nó vẫn lập đi lập lại : Tôicứ tƣởng sƣ phụ nổi điên và thịt tôi đến nơi đấy chứ ! Thế nhưng lúc ấyYoshihide thấy tên đệ tử ra dáng chần chừ là đã phát sốt. Không biết hắn kiếmđâu ra một sợi xích sắt mỏng, tay liền hoa nó lên rồi thoăn thoắt cuốn như bayquanh châu thân tên đệ tử. Thằng kia chưa kịp có thời giờ ừ hử gì cả thì đã bịxích kia siết hết hai cánh tay. Thế rồi Yoshihide lại hiểm ác rút thật chặt mộtđầu dây xích làm tên đệ tử đau thấu trời xanh, nó quị người ngã xuống mặt sànđánh ầm và lăn lộn mấy vòng. ChínLúc đó có thể nói hình thù tên đệ tử giống như cái vò rượu ngã lăn lóc, mìnhmẩy tứ chi đều bị trói chèo queo thật tội nghiệp, có mỗi cái đầu còn ngo ngoeđược thôi. Xem ra thì trên thân thể vạm vỡ của nó, máu trong huyết quản bịxiềng sắt ngưng tụ lại đã căng ứa trên làn da làm ửng đỏ cả người. Thế màtrước quang cảnh đó Yoshihide vẫn bình thản như không, hắn cứ lửng thửng đivòng quanh cái "vò rượu" kia, nhìn chỗ nầy ngắm chỗ kia, sao chép hết bứcnầy tới bức nọ. Trong khi ấy thì tên đệ tử bị trói nằm kia chịu đau đớn khổ sởnhư thế nào thì tôi không cần tả ra làm gì, quí vị cũng đã đoán được.Nếu không có gì bất ngờ xảy ra hôm đó thì chắc tên đệ tử kia còn phải chịu cáicực hình nầy không biết đến bao giờ, nhưng may cho nó (hay bảo không maycho nó mới phải) là sự việc kéo dài được một chốc thì từ chỗ khuất cạnh cái bồgóc nhà có một vệt gì đen bóng như dầu loang chầm chậm chảy thẳng ra thànhmột đường dài. Lúc đầu thì trông vật đó như dính chặt dưới nền nhưng lần hồibỗng động đậy từ từ rồi bắt đầu trườn về phía trước. Khi thử chú mục nhìn cáithân hình lấp la lấp lánh tiến gần đến trước mặt mình, tên đệ tử mới la ó thiếuđiều đứt hơi: TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 111
  • -Rắn, rắn ...Lúc ấy có bảo tưởng chừng máu toàn thân tên đệ tử sắp sửa đông đặc cũngkhông quá đáng vì con rắn chỉ còn xíu xiu nữa đã có thể thè cái đầu lưỡi lạnhbuốt của nó chạm vào mảng thịt ở cổ tên đệ tử đang bị xiềng siết đến bắn máu.Chuyện không thể ngờ này chắc đã khiến cho con người ma giáo nhưYoshihide cũng đâm ra hoảng hốt nên hắn vội vàng ném ngay mũi cọ, khomngười chụp lấy đuôi rắn, thòng đầu cho nó đong đưa. Rắn cố vặn vẹo cả ngườiđể ngóc lên cho bằng được nhưng đầu nó không tài nào chạm nỗi cổ tay gã thợvẽ.-Con rắn khốn nạn, ông vẽ đang ngon .Hắn lầm thầm nguyền rủa, thảy tọt con rắn vào trong cái bồ góc phòng rồi cáukỉnh tháo vòng xiềng đang thắt chung quanh người tên đệ tử. Hắn chỉ làm mỗiviệc tháo xiềng chứ nhất nhất không có lấy một lời dịu ngọt an ủi. Như thể hắncáu kỉnh không phải vì suýt nửa con rắn ngoặm cổ tên học trò mà chỉ vì nó làmhỏng một nét họa mà thôi. Sau này nghe kể mới biết ra con rắn ấy cũng đượcYoshihide cố ý nuôi để dùng làm mẫu vẽ.Qua mấy chuyện như thế quí vị đã hình dung được Yoshihide điên khùng và tệbạc đến chừng nào. Để kết thúc, tôi xin kể thêm chuyện một tên đệ tử khác tuổivừa mười ba mười bốn đã thiếu điều mất mạng trong khoảng thời gian bứctranh địa ngục đang thành hình. Tên đệ tử này là một cậu trai bẩm sinh có nướcda trắng trẻo như con gái. Một đêm, không hiểu cớ gì, cậu ta được gọi vàophòng thầy. Lúc đó, Yoshihide ngồi dưới ánh đèn, đang chăm chút đút cho mộtcon chim quái dị ăn mấy mẩu thịt sống để trong lòng bàn tay mình. Con chimấy phải to đến cỡ một con mèo nuôi trong nhà, lông vũ chỉa ra hai bên nhưnhững cái lỗ tai, cặp mắt tròn to màu hổ phách, tóm lại, mới nhìn qua cứ ngỡ làông miêu nào đó. MườiNguyên lai, Yoshihide chúa ghét những ai chõ mõm vào chuyện của lão, thànhthử trong xưởng vẽ cất giấu gì, cả con rắn vừa kể, hắn không hề hé môi cho lũđệ tử biết. Do đó, có lúc trên bàn trong phòng hắn, những vật quái lạ như đầu TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 112
  • lâu, bình bạc, mâm sơn ...được trần thiết, tùy theo cảnh trí cần cho bức vẽ.Không ai hiểu ngày thường Yoshihide chôn giấu những của lạ ấy ở đâu. Chonên lời đồn đại về việc hắn được Thần Tài hỗ trợ chắc phải bắt nguồn từ nhữngchi tiết đó thôi.Tên đệ tử trẻ lúc ấy nghĩ thầm con chim quái dị kia cũng chỉ là một vật làmmẫu để vẽ bức bình phong nên mới thẳng thớm đến cúi xuống trước mặt thầy,kính cẩn :- Thƣa thầy gọi con có việc gì ạ ?Yoshihide coi bộ không chú ý đến câu hỏi của nó, thè lưỡi liếm quanh cặp môiđỏ, hất hàm về hướng con chim, hỏi :- Sao, mi thấy nó thuần chƣa nào ?- Thƣa thầy, chim nầy là giống gì mà con chƣa đƣợc biết bao giờ !Đệ tử vừa hỏi vừa ngắm nhìn con chim hình thù giống mèo với cặp tai trôngđến khiếp. Yoshihide vẫn giử vẽ trào lộng cố hữu:- Cái gì ? Mi chƣa thấy giống chim nầy bao giờ à ? Dân đô thị nhƣ bọn baychán thật. Con vật nầy là giống cú có sừng mà lão thợ săn ở Kurama mới đembiếu ta mấy hôm trƣớc. Có một con thuần tính thế nầy hiếm lắm đấy !Vừa nói xong, nhằm lúc con cú vừa nuốt sạch mồi, y mới đưa tay lên nhẹnhàng vuốt ngược tấm lưng nó từ dưới lên trên. Mới thế thôi thì trong nháymắt, con vật đã vùng bay lên bàn, cất lên một tiếng kêu nhọn sắc, hai chângiương móng vuốt, nhắm đầu tên đệ tử lao tới. Nếu lúc đó tên đệ tử không vộivàng đưa ống tay áo lên che mặt thì đã ăn hai ba vết mổ rồi cũng nên. Nó la ơiới, vung tay chực đuổi quái điểu thì con cú có sừng lại kêu the thé, chìa mỏ cốcthẳng đầu thằng bé. Thằng bé quên cả việc nó đang đứng trước mặt thầy, hếtđứng lại ngồi, chống đỡ không ngừng, luống ca luống cuống chạy trong cáiphòng vẽ chật chội tìm cách thoát thân. Con cú cũng không chịu rời một tấc,lúc bay lên cao lúc sà xuống thấp, hễ thấy kẽ hở là châu đầu xuống nhắm ngaycon ngươi thằng bé. Mỗi lần như vậy, cánh nó đập phần phật, bắn ra hơi ẩm TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 113
  • nặng mùi lá mục hay quả nhũn tanh tưởi chịu không thấu. Đối với thằng bé lúcấy thì thú thật, ngọn đèn dầu leo lét bên cạnh chả khác gì vầng trăng lu lạnh lẽovà căn buồng vẽ của ông thầy nó là hang động đầy yêu khí một nơi thâm sơncùng cốc nào đâu.Tuy nhiên cái nó sợ nhất không phải việc bị con cú tấn công. Điều làm nó rợntóc gáy là thái độ của ông thầy Yoshihide, nãy giờ vẫn lạnh lùng ngắm nghíaquang cảnh, từ tốn nhấm ngọn bút và ghi chép lên một cuộn giấy cảnh tượngghê khiếp khi đứa học trò ẻo lả như con gái đang bị quái điểu tấn công khôngthương tiếc.Thoáng liếc thấy thế, một nỗi sợ hãi xâm chiếm lấy thằng bé vàđương sự hiểu ngay là ông thầy nầy có khi sẵn sàng thí cả mạng nó nữa. Mười MộtTình thực chuyện thầy thí mạng trò không phải là hoàn toàn vô căn cứ. Xemchuyện kêu đệ tử đến đêm hôm đó rồi lập mưu kích thích con cú để vẽ đượccảnh nó chạy cuống cuồng lúc bị cú tấn công thì rõ. Thưa vì lẽ đó mà tên đệ tửkhi nhanh mắt thấy bộ dạng ông thầy, bất giác lấy hai ống tay áo che đầu, bỗngsau một tiếng thét hoảng hốt, nó té khuỵu phía cánh cửa kéo ở góc phòng. Vừalúc ấy, Yohihide cũng cất tiếng la lối rồi dợm đứng lên. Đã thấy tiếng đập cánhcủa con cú càng lúc càng dữ dội cùng với tiếng đồ vật đổ vỡ loảng xoảng. Tênđệ tử mất cả thần hồn, bỏ cả tay che đầu, ngẩng xem có gì. Căn phòng lúc đótối mịt, chỉ nghe tiếng gã họa sư đang bực dọc réo gọi bọn đệ tử.Rốt cục, từ xa một đứa lên tiếng đáp lại, rồi tất tả cầm đuốc đến nơi. Dưới ánhsáng của ngọn lửa khói cay xè, nó thấy cây đèn trong phòng đã ngã lăn kềnh vàở chỗ dầu loang ra cả mặt sàn lẫn mặt chiếu, con cú hồi nãy đang nằm lăn lộn,cố nhấc một bên cánh lên và cất tiếng kêu ra chiều đau đớn. Riêng Yoshihidevẫn ở trong tư thế nửa đứng nửa ngồi, mặt ra dáng kinh ngạc còn mồm lầmbầm những gì không rõ. Thật ra chẳng có gì lạ cả: một con rắn đen thui đãcuộn người quanh con cú, từ đầu đến một bên cánh, và tiếp tục siết chặt. Có lẽlúc tên học trò chạy vội và té khuỵu ở góc nầy đã lật đổ cái chum và khi cú kiakhinh suất định chụp mổ con rắn đang từ trong chum bò ra là lúc cuộc thưhùng bắt đầu. Hai tên đệ tử đưa mắt nhìn nhau rồi trong khoảnh khắc, chỉ biếttrơ mắt nhìn cuộc chiến đấu đang xảy ra, xong lặng lẽ cúi đầu chào thầy và kín TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 114
  • đáo bước ra khỏi phòng. Chẳng ai biết số phận của con cú và con rắn ra saonữa.Chuyện tương tự những gì vừa kể nhiều vô số. Như tôi đã thưa trước, kể từ đầuthu là lúc có lệnh vẽ bức bình phong địa ngục cho đến mùa đông, lũ đệ tử củaYoshihide luôn luôn bị sư phụ tạo ra mọi chuyện phiền hà vì thái độ quái gởcủa hắn ta. Thế nhưng đến cuối mùa đông thì có cái gì không ổn trong kếhoạch vẽ bức bình phong của Yoshihide. Mặt mày hắn ngày càng bụ xụ, lời ăntiếng nói cũng gắt gỏng hơn. Bức họa vẽ thử đã xong đến tám phần mười màcứ bị bày trơ ra đấy, không tiến thêm được bước nào. Nhìn cảnh tượng đó cóthể đoán được là Yoshihide sẵn sàng xoá sạch những gì đã cất công vẽ cho đếnlúc ấy.Dầu vậy, chẳng ai hiểu và chẳng ai dám đặt câu hỏi xem cái gì đã làm họa sưkẹt cứng. Bọn đệ tử trước đây mấy lần đã cạch ông thầy, có cảm tưởng nhưchúng đang bị nhốt chung một chuồng với hổ lang, đều giữ ý giữ tứ không dámđến gần sư phụ. Mười HaiChính vì thế mà tôi không thấy gì xảy ra vào thời điểm đó để kể chuyện làmquà cho quí vị. Có lạ chăng chỉ là việc cái lão già ngang bướng kia bỗng trởnên mau nước mắt, nhiều lúc ra chỗ khuất ngồi khóc một mình. Đặc biệt cóhôm có tên đệ tử không biết nhân việc gì phải đi ngang vườn nhà trên, bắt gặpông thầy của nó đang đứng bên hành lang ngước mắt nhìn lên khung trời sắpvào xuân mà đôi mắt như mờ lệ. Tên đệ tử thấy thế chợt cả thẹn như thể nóđang dòm trộm ai, lẳng lặng trở gót rút lui, nhưng bao nhiêu đó đã đủ cho tathấy gã đàn ông ngạo mạn khi muốn vẽ cảnh năm cõi luân hồi của chúng sinhdám lấy cả thây chết bên vệ đường làm mẫu kia lại có thể ức lòng vì khôngthực hiện được bức bình phong mà đâm ra khóc lóc như trẻ con. Nếu quí vịkhông cho là quái gở thì tôi xin thua.Thế nhưng, suốt thời gian vẽ bức bình phong, khi Yoshihide thiếu điều say mêđến mức có thể coi như khùng tới nơi thì cô con gái lão ta càng ngày càng chìmđắm trong u ẩn đến nỗi khi nhìn dung mạo tiều tụy của cô, bọn tôi không ghìmđược nước mắt. Huống chi cô ta xưa giờ da dẻ vẫn trắng muốt, dáng điệu u TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 115
  • buồn, khép nép, nên từ độ riềm mi trĩu xuống, quầng mắt thâm hơn, dáng cô đãbuồn lại não nùng thêm. Ban đầu còn tưởng cô vì lo lắng cho cha già hay hờnduyên tủi phận chi chi. Chúng tôi phỏng đoán hết nguyên nhân nầy tới nguyênnhân nọ, giữa chừng mới nghe người ta đồn cô buồn là tại đức ông đang buộccô chìu theo ý ngài đấy thôi. Nhưng chỉ ít lâu, bỗng nhiên thấy thiên hạ nhưquên bẳng những lời đàm tiếu đó.Có lẽ nhằm khoảng đó thì phải, một đêm, trời vừa rựng sáng, lúc tôi đang mộtmình đi dọc hành lang trong phủ thì cái con khỉ nhỏ mang tên Yoshihide ở đâubỗng bất đồ chạy tới, níu cứng vạt hakama trên quần của tôi giật lấy giật để.Tôi còn nhớ đêm đó trời ấm lắm, trong vườn thoảng hương mơ, vầng trăng tỏaánh sáng bàng bạc. Dưới ánh trăng, tôi để ý thấy con khỉ chìa hàm răng trắngbóc, mũi xếp nếp nhăn nhăn, kêu eng éc toán loạn như đang bực bội vì điều gì.Tôi khó chịu thái độ quái gở của con vật thì ít mà hậm hực vì tấm hakama mớitoanh bị giật nát thì nhiều, mới đầu định quơ chân đá nó qua một bên rồi cứ thếđi tiếp. Bỗng tôi chợt nhớ ra chuyện anh chàng vũ sĩ vì muốn trừng phạt conkhỉ mà bị công tử quở trách. Lại thêm dáng điệu của con khỉ như có cái gì khácthường làm tôi rốt cục buộc phải chạy theo hướng con khỉ kéo, dọc theo nămsáu gian buồng (15) .Vòng khỏi khúc quanh của hành lang, dù trong bóng đêm tôi cũng nhận rađược màu nước sáng nhàn nhạt của hồ nước trải rộng đằng sau mấy thân câytùng xinh xắn. Chính vào lúc đó, tai tôi bỗng bắt được tiếng người đang giằngco gì nhau ở một gian phòng bên cạnh, và tiếng động đó coi bộ kịch liệt nhưngthì thầm thì thụt. Ngoài ra chung quanh hoàn toàn im vắng, ngoài tiếng cá nhảylàm nước động, dưới ánh sáng trắng bạc của màu trăng pha sương, không lấycó một tiếng người. Đến cạnh chỗ xuất phát tiếng động, tôi bất chợt dừng bước,tiến lại gần cánh cửa kéo, nín hơi để chờ xem có kẻ bất lương nào ló đầu rachăng. Mười BaHình như con khỉ Yoshihide thấy tôi cứ e dè, đâm ra bực bội, chạy líu qua líuquíu hai ba vòng dưới chân, mồm phát ra tiếng kêu lí nhí như bị ai bóp họng,rồi thoắt cái co hai chân phóng lên chộp lấy vai tôi.Tôi chỉ biết phản ứng bằng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 116
  • cách quay cổ về hướng khác để khỏi bị móng nó cào cho. Con khỉ bèn cắn lấyông tay áo khoácsuikan của tôi để thân mình khỏi bị tuột xuống nhưng lại làmtôi mất đà loạng choạng thụt lùi hai ba bước, cả người va vào cánh cửa kéo.Đến nước nầy thì hết còn chần chờ được nữa nên tôi mới kéo xoạc tấm cửa ra,dợm nhảy vào phía bên trong chỗ ánh trăng không chiếu tới xem sao thì cùnglúc có vật gì bỗng ngáng tầm mắt. Nhưng không, đấy chỉ là một người đàn bàtừ căn phòng ấy chạy vụt ra, làm giật bắn cả mình. Người ấy thiếu điều đâmsầm vào tôi và nhân cái trớn đó, tới được bên ngoài thì ngã ra sàn, đầu gối quịxuống và hơi thở đứt đoạn, run rẩy dương mắt nhìn về phía tôi mà như thể cònđang nhìn một vật gì khiếp đảm.Không cần phải nói quí vị cũng đủ hiểu người đàn bà ấy là cô gái con anh thợvẽ Yoshihide. Nhưng có cái là đêm hôm đó cô chẳng còn là cô gái của mọingày, đôi mắt to của cô chiếu vào mắt tôi một cái nhìn cứ ánh lên lấp la lấplánh, gò má đỏ bừng bừng như hực sốt. Tấm hakama trên đùi cũng nhưcái uchigi lụa choàng người đã lệch lạc, không còn đâu nét thơ ngây mọi ngàymà thay vào đó là một vẻ gợi tình. Làm tôi đâm ra tự hỏi con người trước mặtkia có phải cô con gái thường ngày mảnh khảnh khép nép của Yoshihide haykhông nữa. Tôi bèn đứng tựa lưng vào tấm cửa ngắm người con gái yêu kiềukia dưới ánh trăng, vừa đưa tay chỉ về hướng có tiếng chân của ai đó đang chạyvội vã xa dần và đưa mắt lặng lẽ nhìn cô thầm hỏi cô xem đó là ai..Cô gái chỉ cắn môi, im lặng lắc đầu. Cứ xem thế thì thấy cô hãy còn cay đắngvì việc mới xảy ra.Tôi mới khom người xuống, miệng sát vào tai cô gái, thì thào hỏi "Aiđấy?". Thế nhưng cô ta cứ quầy quậy lắc đầu, chẳng chịu trả lời. Không nhữngthế, lúc đó, những giọt lệ từ riềm mi dài như chực trào ra khoé mắt và cô càngcắn chặt môi hơn. Đáng tiếc là với đứa cha sinh mẹ đẻ tính khí đần độn như tôithì ngoài những gì được thấy tận mắt, tôi không biết phỏng đoán ngọn ngànhchi cả. Thấy thế, thưa quí vị, tôi chả dám hỏi cô ấy thêm câu nào mà chỉ biếtđứng như trời trồng một lúc lâu như để lắng nghe từng nhịp trái tim nhảy thìnhthịch trong lồng ngực của cô gái, một phần cũng vì thầm nghĩ mình có thể làmđiều dại dột nếu còn muốn tìm hiểu xa hơn. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 117
  • Không nhớ rõ tôi đã đứng như thế được bao lâu, mãi sau mới từ từ khép cánhcửa kéo và chỉ biết ngoái lại cố nhỏ nhẹ từ tốn nói được một câu:"Cô về phòngđi thôi!" với người con gái hình như lúc ấy đã qua cơn xúc động. Riêng phầntôi lại áy náy vì có cảm tưởng mình đã thấy một điều gì không nên. Hơi mắccỡ, bèn quay người đi trở lại hướng cũ. Thế nhưng vừa được mươi bước thìchợt có ai từ đằng sau e sợ nắm vạt áo tôi giật giật kéo lại. Tôi giật mình quaylại, xem có chuyện gì.Chỉ thấy dưới chân mình con khỉ nhỏ Yoshihide hai tay phục xuống như ngườita, cái lục lạc bằng vàng kêu lanh canh, đang kính cẩn gục đầu lên gục đầuxuống. Mười BốnSự việc sau đây xảy ra khoảng chừng nửa tháng sau vụ náo loạn. Một hôm,Họa sư Yoshihide đột nhiên đến phủ và xin đức ông cho phép hắn gặp trựctiếp. Lão họa sư chỉ là hạng bần dân nhưng thường ngày vẫn được đức ông đặcbiệt chiếu cố nên mới dám thế. Bình thường dễ gì ngài cho ai gặp nhưng hômđó ngài nhận lời tiếp hắn một cách dễ dàng và cho gọi hắn đến ngay. Yoshihidemặc cái áo màu nâu nhạt và đội chiếc mủ đen quen thuộc nhưng vẻ mặt lạinhăn nhó, khó ở hơn mọi ngày. Cúi rạp trước mặt đức ông, hắn cất giọng khànkhàn thưa:- Bẩm bức bình phong cảnh địa ngục mà bề trên hạ lệnh vẽ, thần ra sức cầmbút đêm ngày nên nay mai sắp hoàn thành rồi ạ.- Thế thì mừng cho mi. Ta cũng đẹp lòng.Ngoài miệng dạy như thế nhưng giọng của đức ông ỉu xìu, như không lấy gìthiết tha cho lắm.- Thƣa thần chƣa làm gì đáng để bề trên khen thƣởng nhƣ vậy.Yoshihide có vẽ hơi giận dỗi nhưng vẫn phủ phục nói tiếp :- Bức tranh hầu nhƣ xong rồi nhƣng còn có chỗ thần không sao vẽ đƣợc. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 118
  • - Mi nói gì ? Có chỗ mi vẽ không đƣợc à ?- Thƣa vâng. Bình sinh cái gì thần chƣa thấy tận mắt thì thần không thể vẽ ra.Nếu gƣợng mà vẽ lại không thỏa mãn. Cho nên thần coi nhƣ là vẽ không đƣợcvậy.Nghe đến đây, gương mặt đức ông bỗng phảng phất một nụ cười chế nhạo :- Mi muốn nói là muốn vẽ bức bình phong địa ngục thì mi phải thấyđƣợc cảnhđịa ngục trƣớc đã à ?- Thƣa đúng thế thật. Năm ngoái gặp lúc có trận hỏa tai thật lớn, thần đãchừng kiến tận mắt một biển lửa nóng rực chẳng khác lửa hỏa ngục. Nhờ cáiduyên thấy cảnh lửa đỏ cuồn cuộn đó mà sau này thần mới sáng tác đƣợc bức" Bất Động Minh Vƣơng Quấn Lửa ". Chắc bề trên cũng biết đến bức họa đócủa tiểu thần.- Vẽ lũ tội nhân đƣợc không hả ? Mi chƣa chứng kiến công việc bọn ngục tốtdƣới địa ngục bao giờ mà!Đức ông như hoàn toàn không thèm để ý đến lời phân trần Yoshihide, ngàiđang hỏi câu nầy lại nhảy qua câu kia.- Mắt thần đã có dịp nhìn cảnh kẻ bị niềng bằng xiềng sắt, cũng từng vẽ đƣợccảnh ngƣời chạy trốn khi bị quái điểu đuổi theo mổ thực sự chứ thần đâu dámthƣa là chƣa biết cảnh khổ của lũ tội nhân bị tra khảo. Hơn nữa, ngục tốt thì...Yoshihide miệng nở một nụ cười gượng gạo, nói :- Còn ngục tốt thì đã hiện ra rõ ràng trong những giấc mộng của thần rồi. Đứađầu trâu, đứa mặt ngựa, có lúc chúng nó mang dạng quỉ ba đầu sáu tay, miệngnói không ra âm, tay đập không thành tiếng, đối xử hết sức tàn bạo với kẻ tiểuthần bất kể ngày đêm....Cái mà thần không tài nào vẽ nổi không phải là cảnhđó đâu ạ.Nghe thế, đến đức ông cũng không khỏi ngạc nhiên. Ngài nhìn trừng trừng mặt TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 119
  • Yoshihide một lúc lâu, có vẽ bồn chồn muốn tìm hiểu. Mãi sau mới nhíu màyvà ngạo nghễ buông một câu gọn lỏn :- Vẽ cái gì mà không đƣợc đâu, nói nghe coi ! Mười Lăm- Cái tiểu thần muốn vẽ cho đƣợc ở ngay giữa bức bình phong là cảnh chiếc xengự từ trên không rơi xuống đấy ạ .Yoshihide nói và lần đầu tiên y dám ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt đức ông.Tôinghe người ta bảo khi đụng đến chuyện hội họa rồi là anh ta hóa ra ngôngcuồng luôn nhưng quả là cái nhìn của hắn lúc đó trông đáng sợ thật.- Thƣa, trong chiếc xe đó phải có một vị công nƣơng cực kỳ diễm lệ, mái tóc sổtung, khô héo khắc khoải giữa ngọn lửa hung bạo. Khuôn mặt nàng phải ngộtngạt vì khói, đôi mày nhíu lại, đầu rƣớn lên về phía vòm nóc xe. Tay của nàngphải kéo ghịt lấy rèm cửa muốn che không cho những đốm lửa đang bắn tungnhƣ mƣa bấc từ trên không xuống. Thế rồi chung quanh nàng phải có khoảngmƣơi, mƣơi hai con ác điểu châu mỏ kêu inh ỏi và bay liệng loạn xạ. Xin thƣahình ảnh vị công nƣơng diễm lệ trong chiếc xe ngự kia chính là cái mà tiểuthần không tài nào vẽ cho đƣợc!- Thế...mi tính sao đây?Không hiểu cớ gì đức ông xem ra có vẻ hài lòng một cách kỳ lạ, ngài làm nhưthúc giục Yoshihide nói thêm. Cặp môi đỏ chót như người lên cơn sốt của lãohọa sư run lẩy bẩy. Y nói mà cứ tưởng mình đang ở giữa cơn mộng dữ :- Đó là cái mà thần không tài nào vẽ nổi.Y lập lại câu khi nãy lần nữa rồi cắn chặt hàm răng, mạnh dạn tiếp lời:- Xin bề trên làm ơn cho thấy đƣợc cảnh châm lửa đốt một chiếc xe ngự trƣớcmặt thần. Ngoài ra, nếu có thể thì.....Đức ông sa sầm nét mặt trong giây lát, xong bỗng ngài bật tiếng cười sằng sặc. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 120
  • Từ từ cố nén cười cho khỏi đứt hơi, ngài mới phán:- Đƣợc rồi, ta sẽ ra lệnh cho chúng làm đúng ý ngƣơi. Không cần lo có thể haykhông thể cho mất công.Khi tôi nghe đức ông thốt ra câu đó, không hiểu vì có linh tính hay sao mà thấyhơi rờn rợn. Dung nghi ngài lúc đó thật dị thường, miệng thì sùi cả bọt mép,còn cặp mày cứ nhăn đi nhíu lại như sắp phát ra chớp nháng. Có lẽ ngài đãtiêm nhiễm cái khùng điên của Yoshihide nhưng chưa đến nỗi điên như hắn đóthôi. Nói hết câu ngài mới ngừng lại giây lát rồi bỗng dưng tiếng cười ằng ặctrong cổ họng tuôn ra như thác, không cách gì ngăn lại được:- Ta sẽ cho đốt một chiếc xe ngự nhƣ ngƣơi muốn. Ta lại sẽ ra lệnh đƣa lên xeđó một đứa con gái thật diễm lệ ăn bận kiểu nhà đài các. Khói lửa sẽ liếm tápmặt nó, con đàn bà đó sẽ khắc khoải đau khổ chờ chết. Muốn vẽ cho bằngđƣợc cái cảnh tƣợng đó thì mi đáng là đệ nhất họa sƣ trong thiên hạ. Ta khencho mi đấy, a ha, ta khen cho mi.Mới nghe đức ông nói như thế, mặt Yoshihide bỗng tái mét, hơi thở hổn hển,đôi môi hãy lập bập nhưng gân cốt toàn thân thì đã nhũn ra cả. Hai tay dán bệtxuống mặt chiếu, hắn mới lí nhí trong miệng mấy câu cảm ơn:.- Tiểu thần vô cùng cảm kích. Muôn đội ơn bề trên.Có lẽ câu nói của đức ông đã làm loé ra trong đầu hắn từng chi tiết sống độngquang cảnh ghê rợn của chương trình mà hắn ta dự tưởng. Đây là lần duy nhấttrong đời mà dưới mắt tôi, Yoshihide chỉ là một kẻ đáng thương thôi. Mười SáuĐược hai ba hôm, một đêm sau lần đức ông cho Yoshihide hầu, ngài mới gọihắn vào cho nhìn tận mắt quang cảnh một chiếc xe ngự bị đốt. Nhưng cảnh đốtxe đó không diễn ra ngay giữa phủ Horikawa mà ở cái dinh tên gọi Yukige,một sơn trang nơi ngày xưa lệnh bà em gái của ngài có lần cư ngụ.Xin thưa cái dinh Yukige này đã lâu không ai ở, vườn tược mênh mông để tiêuđiều hoang phế. Riêng về số phận của em gái đức ông, vẫn theo lời đồn của TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 121
  • thiên hạ, có những mẩu chuyện chẳng hạn cứ vào đêm không trăng, bà ta hãycòn kéo lếch gấu cái hakama đỏ tươi, chân không chấm đất, đi dọc suốt hànhlang. Những giai thoại đó có thể phát xuất từ trí tưởng tượng của những kẻ códịp đi ngang qua chỗ không có hơi người này thôi nhưng không hẳn hoàn toànphi lý vì giữa ban ngày ban mặt mà không khí ở khu dinh cơ này hết sức u tịch.Cứ đến lúc mặt trời khuất núi, tiếng nước lòng khe róc rách trong bờ bụi vàcảnh mấy cánh vạc bay dưới ánh trăng như mang điềm gở làm người ta đủ rợnngười.Đêm đó lại đúng hôm không trăng. Trời tối như mực nhưng dưới ánh đèn dầu,đã thấy đức ông mặc cái áo ngắn màu xanh non, cái quần dài tím sẫm thêu hoavăn nổi, đang chễm chệ ngồi xếp bằng trên tấm bồ đoàn tết bằng rơm viền gấmtrắng bên hành lang. Chung quanh ngài là năm sáu tả hữu hầu cận, không cầnphải nói cũng biết họ sắp thành hàng ngũ rất cung kính. Đặc biệt trong đám cómột người cặp mắt trông dị thường, đó là một vũ sĩ mấy năm trước trong khiviễn chinh ở Michinoku, có lần đói phải ăn thịt người qua bữa. Từ dạo đó, hắntrở nên mạnh mẽ đến độ tay không có sức bẻ nổi sừng hươu sống. Mình mangáo giáp, hắn đứng nghiêm trang bên hành lang, lưỡi đại đao đeo vểnh lên nhưđuôi én lộ ra ngoài thắt lưng. Dưới ánh đèn chập chờn trong gió đêm, lúc lóelên lúc chực tắt, không hiểu sao nhìn đi nhìn lại những con người đó, tôi thấyghê ghê, không biết mình đang sống trong mộng hay đứng trước cảnh thực.Hơn thế nữa, một chiếc xe ngự đã được kéo ra đặt giữa viên đình . Vẻ uy nghicủa cỗ xe như át cả bóng đêm, hai càng xe vì không bắt vào bò nên đặt nghiêngnghiêng lên trên một cái bậc. Nhìn.những chỗ dát vàng trên thành xe trông nhưsao sa, chiếu lấp lánh, ngay giữa đêm xuân mà cảm thấy ớn lạnh, nhất là vì bứcrèm xanh có viền hàng thêu nổi phong kín không cho thấy bên trong xe cónhững gì. Chung quanh, một bọn tráng đinh tay cầm đuốc cháy, cẩn thận tránhkhông để khói dạt về phía hàng hiên nơi đức ông ngự, cung kính đứng chờlệnh.Chỗ của Yoshihide hơi cách đó một chút. Hắn quì gối, mặt hướng về hànghiên, hình như vẫn bộ áo màu nâu non và cái mủ quạ mềm, như bị đè bẹp bởibầu trời đầy sao, thu mình lại dúm dó nom còn nhỏ bé hơn ngày thường. Saulưng hắn lại có thêm một người cũng đội mủ áo y như thế, có lẽ là tên đệ tử tùy TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 122
  • tùng. Hai người ấy đang quì cách xa trong bóng tối lờ mờ thành thử từ dướihàng hiên là chỗ tôi mà nhìn thì thật tình cũng không sao chắc chắn về màu áo. Mười BảyLúc đó trời cũng đã về khuya. Bóng tối phủ đen kịt núi rừng như đang nghengóng từng nhịp tim tiếng thở của những người có mặt. Chỉ có tiếng gió đêmthốc qua và mỗi lần như thế, mùi khói và muội đuốc lại bay tới. Đức ông ngồimột đỗi không nói gì, ngài chỉ lặng ngắm khung cảnh khác thường này, rốt cụcmới lếch gối tới một chút, cao giọng gọi:-Yoshihide!Hình như Yoshihide có trả lời ngài sao đó nhưng lỗ tai tôi chỉ nghe tựa hồ mộttiếng rền rĩ .-Yoshihide! Đêm nay mi đƣợc toại nguyện đấy nhé. Ta sẽ cho đốt chiếc xe ngựđể mi xem.Nói xong câu, đức ông mới liếc mắt nhìn lũ hầu cận. Lúc đó, tôi có cảm tưởngđức ông và chúng nó đang mỉm cười với nhau một cách khó hiểu. Có lẽ tại tôitưởng tượng ra thế không chừng. Nghe đức ông bảo, Yoshihide sợ hãi ngẩngđầu lên nhìn lên về phía hàng hiên nhưng không nói năng gì cả.-Xem kìa. Đây là chiếc xe ta vẫn đi mỗi ngày. Chắc mi thừa biết. Bây giờ ta sẽra lệnh đốt xe để dựng mẫu phong cảnh hỏa ngục cho mi.Đức ông mới dừng nói, đưa mắt ra hiệu cho tên hầu cận rồi mới làm bộ thươngcảm:-Trong chiếc xe này, ta cho trói một con thị tỳ phạm lỗi đặt nguyên vào đấy.Nếu châm lửa đốt xe thì nhất định thịt nát xƣơng tan; con đàn bà đó sẽ chịumuôn vàn đau đớn, khắc khoải chờ chết. Ngƣơi họa đƣợc bức bình phong vớicảnh tƣợng nhƣ thế thì tác phẩm của ngƣơi đúng là có một không hai đấy.Đừng bỏ sót chi tiết lúc thịt trắng da ngà cháy khét trong lửa nhá! Hãy nhìn TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 123
  • cho mãn nhản cảnh lọn tóc đen sổ tung bị lửa táp ra tro đi nghe!.Lần thứ ba.đức ông lại ngưng giọng. Tôi không hiểu ngài đang nghĩ gì, chỉthấy ngài cười không thành tiếng đến rung cả đôi vai, rồi phán:-Quang cảnh này muôn đời sau cũng không có đấy. Ta cũng xin làm quankhách. Bay đâu, vén rèm lên cho Yoshihide xem cho biết mặt con đàn bà trongxe đi!Nghe lệnh, một tên tráng đinh một tay nâng cao ngọn đuốc thông, xông xáođến gần cổ xe, vươn cánh kia tay ra , kéo bức rèm cửa lên cái một. Ngọn đuốcđang cháy phừng phực kêu răng rắc, ánh sáng đỏ loa lóa của nó thoắt chốc đãrọi sáng rỡ khoảng không gian hẹp. Cảnh tượng thật thảm khốc: trên sàn, mộtthị nữ bị xiềng chặt, mà trời ơi, làm sao tôi trông nhầm cho được? Sautấm kimono diễm lệ thêu hoa anh đào là dòng suối tóc đen mượt buông mềmxuống bờ vai, một cành thoa vàng xinh xắn cài lấp lánh. Nhìn cái thân hìnhmảnh mai, mồm bị bịt chặt để khỏi kêu la, nét u buồn dịu hiền của khuôn mặt,tôi nhận ra ngay người thị nữ ấy không ai khác hơn cô con gái Yoshihide. Suýtnữa tôi đã hét lên vì thảng thốt.Thưa chính vào lúc đó đấy ạ, tên vũ sĩ mạnh bạo đối diện với tôi bỗng đứngphắt lên, một tay ghìm cán đao, mắt trừng trừng nhìn về hướng Yoshihide. Tôikinh hãi ngó theo mới thấy lão họa sư vừa chứng kiến cảnh tượng trên đã gầnhóa rồ. Tự nãy giờ vẫn quì bên dưới thế mà đã hắn đã bật dậy chực bay ra. Haitay hắn vươn ra phía trước như sắp sửa chạy ùa về hướng cái xe trong cơn mêdại. Có điều đáng tiếc là, như đã thưa, chỗ tôi đứng lại quá xa nên không rõtướng mạo hắn ta lúc ấy. Tuy nhiên mới vừa nghĩ như thế xong thì đã cảm thấygương mặt trắng bệt của Yoshihide, không, cả hình dáng của lão ta nữa, đangnhư có một sức lực vô hình gì nào đó thoắt kéo khỏi màn đêm và mang ra treogiữa không gian, bày lồ lộ trước mắt tôi. Cùng lúc ấy có tiếng đức ông ralệnh"Châm lửa cho ta!" và bọn tráng đinh ném vào xe hết ngọn đuốc thông nầyđến ngọn khác. Chiếc xe ngự bén lửa bùng lên. Mười TámChỉ trong nháy mắt, ngọn lửa đã bao trùm cả cỗ xe. Mấy tụi giây màu tím kết TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 124
  • trên hiên xe bị quạt bay tung lên, từ phía dưới khói trắng cuồn cuộn hiện rõtrong đêm đen. Hết rèm trúc rồi hai bên thành cửa cho đến đến kim loại dáttrên mui như thể vỡ tung một loạt và bay ra thành một trận mưa lửa cuồng loạngiữa tầng không, cảnh tượng thảm khốc đến nghẹn lời. Thế rồi những lưỡi lửagiận dữ liếm táp khung xe, bốc lên tận trời cao, đỏ rực như vầng dương đang saxuống đất, bảo là lửa lò trời trào ra cũng không quá đáng. Lúc nãy tôi còn chựchét lên, còn giờ đây hoàn toàn hồn tiêu phách tán, chỉ biết há hốc nhìn quangcảnh rùng rợn này chứ không biết làm gì khác. Thế nhưng người ruột thịt nhưYoshihide thì ...Đến nay tôi vẫn còn chưa quên vẻ mặt Yoshihide lúc ấy. Gã đàn ông đó nhữngtưởng là sẽ chạy như mê về phía cỗ xe thì lúc lửa vừa bùng lên, bỗng chùnchân lại, hai tay vẫn vươn ra đằng trước, mắt chỉ nhìn chầm chập, cái nhìn nhưđang cố cuốn hút cho bằng được tất cả lửa khói đang bao trùm cỗ xe. Ánh sángngọn lửa chiếu rọi toàn thân, soi từng nếp nhăn nheo trên khuôn mặt già nuaxấu xí, soi đến cả từng cọng râu của lão. Thế nhưng chính cái gương mặt vớicặp mắt đang mở cực to, với đôi môi vặn vẹo đến biến hình, với bắp thịt trêngò má đang run rẩy lật bật mới làm ta hình dung được tâm trạng của Yoshihidekhi sự sợ hãi, nỗi đau khổ và kinh ngạc thay nhau hiện ra trên đó, đợt nầy nốitiếp đợt khác. Cho dầu là tên cường đạo sắp sửa bị bêu đầu hay kẻ tội nhângian ác nghịch đạo mà thập điện diêm vương lôi ra công đường xét xử cũngkhông thể nào có khuôn mặt khốn khổ hơn lão ta lúc ấy. Đến nỗi tên vũ sĩ tùytùng mạnh bạo dường nào mà mặt cũng chợt biến sắc, sợ sệt ngước mắt lênnhìn đức ông.Đức ông miệng vẫn mím chặt, lâu lâu lại cười ma quái, mắt không rời cỗ xe.Mà trong chiếc xe ấy thì, trời ôi, hình dung cô gái trong xe tôi được thấy lúc đóra làm sao, đến bây giờ vẫn chưa đủ can đảm để kể hết chi tiết. Cái khuôn mặttrắng trẻo ngửa lên vì ngạt khói, mái tóc dài phất tung như muốn dập tắt ngọnlửa, cả manh áo lụa thêu hoa anh đào thướt tha mỹ lệ, trong một khoảnh khắcđều biến thành lửa. Thật là một cảnh tượng bi thảm. Dần dần ngọn gió đêm cóphần dịu xuống để khói dạt về phía bên kia, những đốm sáng bắn tung như kimnhủ lên đầu ngọn lửa đỏ, người con gái, miệng vẫn bị bịt chặt, ngoi lên trongcơn hấp hối làm sợi xiềng sắt cột nàng như thể sắp đứt đến nơi. Tôi nghĩ rằng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 125
  • dưới địa ngục, tội nhân cũng chỉ đau khổ đến thế này là cùng! Từ bọn tôi đếnngười vũ sĩ mạnh bạo kia đều khiếp sợ đến dựng tócGió đêm thổi trở lại lần nữa, lướt trên những ngọn cây trong khu viên đình.Luồng gió ấy chạy quanh như không biết về đâu. Bỗng lúc đó mọi người nhậnthấy có một vật gì đen đen, nhảy nhót như một quả cầu, giữa khoảng mặt đấtvà thinh không, rồi từ trên nóc dinh phóng thẳng vào cỗ xe đang bốc cháy. Thếrồi giữa khi khung xe sơn son bắt đầu rời rã và đổ xuống, vật ấy quàng lấy bờvai xiêu vẹo của cô gái lay lấy lay để, thốt ra một tiếng kêu dài, nhọn sắc nhưlụa xé vọng ra đến ngoài màn khói, ra chiều đau đớn. Nghe như thế được haiba lần thì bọn chúng tôi cũng không ai bảo ai cũng bật lên tiếng kêu ngạcnhiên. Kẻ vào tận đằng sau bức tường lửa khói để đeo riết vào vai cô con gái bịthiêu không ai khác hơn con khỉ mang cái hổn danh Yoshihide xích ở phủHorikawa. Mười ChínCái bóng khỉ ấy chỉ hiện ra trong một thoáng thôi ạ. Trong lúc những tia lửahãy còn bắn tung lên trời như người ta rắc thêm kim nhủ lên mặt bức sơn màithì cả bóng con khỉ lẫn cô gái đều đã chìm khuất hoàn toàn sau làn khói đen.Giữa khu viên đình chỉ còn cỗ xe lửa cháy bừng bừng, tiếng nổ lốp đốp. Có lẽkhông thể gọi là xe mà phải gọi là cột lửa thì mới phù hợp với hình dạng ngọnlửa kinh hoàng đang vút lên không như thiêu đốt cả ngàn sao.Đứng lặng người nhìn chăm chú trước cái cột lửa kia, Yoshihide đang có mộtthái độ không ai hiểu nổi. Cái lão Yoshihide mới phút trước hãy còn cực kỳđau khổ vì quang cảnh trừng phạt dưới địa ngục kia bây giờ lại mừng vui rạngrỡ ra một cách lạ lùng. Cái rạng rỡ của người ngộ đạo hầu như đang tràn trềtrên khuôn mặt nhăn nheo. Có lẽ hắn quên bẵng việc mình đang ở trước mặtđức ông hay sao mà thấy hắn cứ đứng vênh người ra, hai tay khoanh chặt trướcngực. Làm như cảnh mà hắn đang thấy không phải là đứa con gái yêu đang hấphối trước mặt cha. Hắn chỉ ghi nhận được qua đó những chi tiết đem đến chohắn một niềm vui thỏa vô bờ bến : màu lửa huy hoàng và hình ảnh người đànbà trẻ đang chịu cực hình.Quái gở hơn nữa là Yoshihide không chỉ tỏ ra vui sướng khi đứng ngắm đứa TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 126
  • con gái yêu trong cơn thống khổ. Lúc đó con người hắn còn toát ra một vẽ uynghiêm bạo tợn như Sư Vương đang căm giận, đến độ lũ chim đêm không biếtbao nhiêu con đang bay toán loạn và kêu gào vì bất chợt bị ngọn lửa sém phải,không có con nào dám lượn vòng quanh chỏm mũ màu quạ đen của Yoshihide.Có lẽ đối với lũ chim không hiểu cơ sự gì kia, trên đầu lão họa sư phải có mộtvầng hào quang uy nghiêm tỏa rộng làm chúng kinh sợ.Chim chóc còn như thế thì nói chi đến bọn chúng tôi, ngay cả lũ tráng đinh,đều im hơi nín tiếng, toàn thân run rẩy, chăm chú theo dõi từng động tĩnh củaYoshihide mà lòng tràn ngập một sự đồng tình lạ lùng với hắn như mới vừađược đức Phật Khai Nhãn mở mắt cho, Hình ảnh ngọn lửa thiêu đốt cỗ xe vầnvũ trên không trung và lão họa sư đứng lặng như kẻ bị ai cướp mất hồn đủ tạora một bầu không khí uy nghiêm và hoan hỉ dị thường. Giữa cảnh tượng đó, chỉcó mỗi một người đang ngồi bên hàng hiên, đức ông Horikawa là đã biến thànhmột kẻ khác, mặt ngài tái như chàm đổ, mép sùi bọt , hai bàn tay ghịt chặt lấymanh quần màu tím sẫm, kéo từng hơi thở khò khè như một con thú cổ họngkhát ráo. Hai MươiTrước sau rồi cũng đã có người đem chuyện đức ông Horikawa đốt chiếc xengự ở dinh Yukige đêm hôm ấy thố lộ người ngoài biết.mà hình như khôngthiếu những kẻ chê trách hành vi của đức ông. Trước tiên người ta đặt câu hỏicớ gì đức ông lại đem đốt chết con gái Yoshihide ; riêng việc nầy, câu giải đápcăn cứ vào lời đồn về mối hận tình xem ra nhiều hơn cả. Nhưng đến độ cho đốtxe, giết người như vậy chắc chắn đức ông hãy còn có chủ tâm sửa trị tính khíquàng xiên của lão họa sư muốn thí cả mạng người để vẽ bằng được bức bìnhphong. Lý do trên có lần tôi đã nghe từ chính miệng ngài.Còn thái độ lão Yoshihide sau khi chứng kiến cảnh con gái bị đốt trước mắt màcon tim gỗ đá của mình vẫn không lay chuyển, còn xin tiếp tục được vẽ bứcbình phong, cũng lại bị người đời phê phán.Trong số đó, có kẻ thóa mạ nếu vìhội họa mà quên cả tình cha con, rõ ràng hắn là phường gian ác, mặt người dạthú. Tăng quan chùa Yokawa chính là một trong những người tán thành luậnđiệu ấy. Vị nầy thường bảo : " Cho dầu giỏi hơn ngƣời đƣợc trong một lãnh TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 127
  • vực nghề nghiệp hay một nghệ thuật nhƣng nếu để đƣợc thế mà vứt cả ngũthƣờng (16) thì không tránh khỏi bị đọa xuống A Tỳ ".Chỉ trong vòng một tháng sau, Yoshihide đã hoàn thành bức bình phong tảcảnh địa ngục. Hắn liền đem lên phủ kính cẩn dâng cho đức ông. Nhằm lúc ấytăng quan chùa Yokawa đang ghé qua phủ. Khi ông ta mới vừa xem một lượtbức bình phong, đã kinh hoàng trước cảnh một cõi đất trời đang chìm đắmtrong trận bão lửa. Tăng quan trước đó vẫn khinh khỉnh với Yoshihide, cứ nhìnmặt lão họa sư một cách trân tráo, đến lúc được xem bức tranh, bỗng nhưkhông nén nổi lời tán thưởng, vổ đùi đánh đét, thốt lên một tiếng : " Thần diệu! ". Nghe thế, đức ông Horikawa chỉ biết cười gượng gạo và hình ảnh nụ cườiấy, đến nay tôi vẫn chưa quên.Kể từ ngày đó, không còn một ai, ít nhất trong cửa phủ, nói xấu lão họa sưthêm một lời nào. Những người được xem bức bình phong, cho dù là kẻ ngàythường vẫn mang ác cảm với hắn, đều không khỏi xúc động đến lặng người,làm như họ sống thực được với muôn vàn khổ ải của hỏa ngục thể hiện trênmặt tranh.Nhưng lúc thiên hạ hiểu ra thì Yoshihide đã vĩnh biệt cõi đời nầy. Ngay đêmhôm sau khi hoàn thành bức bình phong, hắn đã thòng dây thừng lên rường cănbuồng ngủ, thắt cổ chết. Có mỗi đứa con gái yêu thì nó đã đi trước cha nên gãđàn ông nầy có lẽ không bao giờ tìm lại được sự yên ổn trong tâm hồn. Nắmxương tàn của lão ta nay vẫn nằm đâu đó dưới nền nhà cũ nhưng ngay cái mốccon bằng đá ghi dấu lại thì vài chục năm sau đó, với mưa to gió lớn đã đổ nát,rêu phong, khiến không còn ai biết ngôi mộ kia là của ai và xưa kia đã làm gì. (Tháng 5 năm Taisho thứ 7) (Đăng trên nhật báo Osaka Mainichi) Dịch xong ở Tokyo ngày 12 tháng 12 năm 2003 Nguyễn Nam Trân Chú thích(1) - Cách ghép hai nguồn tư liệu làm một của Akutagawa có thể ảnh hưởng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 128
  • đến phong cách sáng tạo của Kurosawa Akira khi ông dựng phim Rashômon(1950, Giải Chính Đại Hội Điện Ảnh Venise) theo hai tác phẩm củaAkutagawa, La Sinh Môn (Rashômon,1915) và Khuất Trong Lùm (Yabu nonaka, 1921).(2) - Đã dựa trên truyện tình tội lỗi giữa chàng Moritô và nàng Kesa với bốicảnh trung cổ thời Hei-an trong một tác phẩm cùng tên (Moritô to Kesa) cũngdo Akutagawa Ryunosuke viết, đã đăng trên tạp chí Chuô Kôron năm Taishothứ 7 (1918).(3) - Horikawa, tên một con sông chảy qua Kyoto, kinh đô Nhật Bản thời xưa,nhưng Đức Ông (quan đại thần hay bậc tôn quí) Horikawa có thể chỉ là mộtnhân vật hư cấu.(4) - Đại Uy Đức Minh Vương, tên một trong năm vị Minh Vương gìn giữ cõiTây Phương, có tài hàng long phục hổ để bảo vệ chúng sinh. Tương truyền cóba đầu sáu tay, cưỡi trâu trắng, tướng mạo phẫn nộ dữ tợn.(5) - Tần Thỉ Hoàng Doanh Chính (259BC-210BC), hoàng đế đầu tiên, gồmthu sáu nước, thống nhất Trung Quốc, nổi tiếng tàn ác, đốt sách, chôn sống nhosinh.(6) - Tùy Dạng Đế Dương Quảng (569-618), vua thứ hai nhà Tùy, tương truyềngiết cha soán ngôi, chuộng vũ công, sống xa hoa dâm dật.(7) - Kawahara-no-in, dinh thự ở Kyoto có khu vườn nổi tiếng đẹp, sau lấy làmchùa. Quan tả đại thần Minamoto-no-Tôru (822-895), con trai thiên hoàngSaga, là chủ cũ khu dinh thự tráng lệ ấy.(8) - Michinoku là tên cổ của vùng Đông Bắc Nhật Bản, ngày xưa là nơi hoangvu hiểm trở.(9) - T. Kojima và A.Mori hiểu đọan văn này theo hai cách khac nhau. Chúngtôi theo lối dịch của T.Kojima.(10) - Kichijôten (Srii-Mahâdevii theo Phạn ngữ) hay Cát Tường Thiên Nữ làmột bà tiên dung mạo đoan trang, hay ban phúc lộc.(11) - Fudômyôô (Acalanâtha theo Phạn ngữ) hay Bất Động Minh Vương, mộttrong năm vị Minh Vương, sứ giả của Như Lai đến giáo hóa chúng sinh.(12) - Kawanari tức Hokusai Kawanari (782-853) hoạ gia đầu đời Hei-an, gốcngười Triều Tiên. Giỏi về sơn thủy và nhân vật.(13) - Ryugaiji hay Long Cái T ự (Chùa Đầu Rồng)(14) - Năm cõi trong vòng luân hồi mà tùy theo nghiệp báo con người sẽ thác TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 129
  • sinh vào: cõi trời, người, súc sinh, ngạ quỉ và địa ngục.(15) - dịch thoát chữ ken có nghĩa là đơn vị đo chiều dài cỡ 1,81m.(16) - Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 130
  • NƯỚC DÒNG SÔNG CÁI Nguyên Tác: Ôkawa no Mizu Tác giả : Akutagawa Ryunosuke Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nướcdòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu DazaiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 131
  • HẾTLời Người Dịch:Người dịch dùng nguyên tác Nhật ngữ của nhà Kadogawa, bản bỏ túi in lại năm1989.Akutagawa hoàn tất Nước Dòng Sông Cái vào tháng giêng năm 1912 lúc ông hãycòn là cậu sinh viên 20 tuổi. Bài được đăng trên tạp chí thi văn Kokoro no hana (HoaTim). Những nhà nghiên cứu thường xem Rônen (Tuổi Già, 1914) mới là tác phẩmđầu tay của ông nên ít người để ý đoản văn này ( vốn có tính cách tùy bút hoặctrường ca nhiều hơn là truyện ngắn). Tuy nhiên, những ai sành Akutagawa đều nhậnthấy trong mấy trang sau đây đã ngưng đọng tất cả cái tinh anh và tươi tắn nhất củatâm hồn ông, ở thời điểm mà yếu tố trữ tình và mỹ cảm của tuổi hoa niên chưa bịnhững hoài nghi và mệt mỏi trong cuộc sống làm cho phai nhạt.Nước Dòng Sông Cái có nhiều chi tiết khiến người ta nghĩ nó là thiên tự truyệnnhưng thật ra cái duyên dáng của đoản văn hàm chứa trong sự mơ hồ bàng bạc củanhững chi tiết ấy. Cái mơ hồ bàng bạc ở đây ta từng tìm được trong Tôi Đi Học củaThanh Tịnh, Phấn Thông Vàng của Xuân Diệu hay Chơi Giữa Mùa Trăng của HànMặc Tử, đọc thuở thiếu thời.Ngoài hai thi nhân ngoại quốc Grabriele d’Annunzio (Ý) de Hugo von Hofmansthal(Áo) mà Akutagawa nhắc đến tên, dịch giả Edwige de Chavanes trong lời chú dẫncho bản dịch tiếng Pháp (L’eau du Fleuve, trong La vie d’un idiot et autres TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 132
  • nouvelles, Unesco, Gallimard, Paris, 1987) đã nhận ra ảnh hưởng Kitahara Hakushu(1885-1942) qua một số chữ dùng, mượn từ tác phẩm Chuổi Ngày Thơ Ấu (WagaOitachi) của nhà thơ.Sông Cái ngầm chỉ khúc hạ lưu của Sumidagawa, con sông xiết bao gần gũi đối vớingười dân Tokyo, đã đưa cậu bé Niihara ( về sau sẽ thành Akutagawa của chúng ta)vào một dòng sông lớn hơn, dòng văn học.Như tiên tri về số phận mình, trong đoản văn đầu tay nầy, Akutagawa đã nói đếncảm tưởng mơ hồ trực diện Thần Chết đang nổi lềnh bềnh trên mặt nước, khi dòngsông của đời ông đang rong ruổi về miền Vĩnh Cữu "vô thủy vô chung" . Khi chuyểnngữ, người dịch không khỏi xúc động liên tưởng đến những dòng sông thân yêutrong đời mỗi một chúng ta, tự thời Lý Bạch (Dao liên cố viên thủy, Vạn lý tốnghành chu) tác giả hai câu thơ mà một người thầy học cũ, nhà mô phạm Trần TrọngSan, đã dịch: Thƣơng sao dòng nƣớc quê nhà, Tiễn đƣa muôn dặm thuyền ra xứ ngƣời. Tôi sinh ra ở một xóm kề Ôkawabata, Vùng Bãi Sông. Ra khỏi nhà, chỉ cần len lỏixuyên mấy con hẻm khu Yokoami (Lưới Ngang) san sát phên giậu đen điu nấp dướinhững tàng lá dẻ xanh non là đã ra đến ven bờ Happongui (Trăm Cọc) để được nhìnmặt nước mênh mông. Từ hồi thơ dại cho đến khi học hết cấp hai, hầu như mỗi ngàytôi đều có dịp đứng ngắm con sông. Nào nước, nào thuyền, nào cầu, nào cồn cát, nàocuộc đời tất tả ngược xuôi của những người sinh ra và sống trên mặt nước. Cho đếnbây giờ, dù bao năm đã trôi qua, tôi vẫn còn nhớ da diết cái mùi nồng chưa ngửi màđã cảm thấy của nước sông vào những trưa giữa hè nắng gắt, khi chân tôi giẫm lêncát bỏng trong những lần đến lớp học bơi.Cớ sao tôi yêu con Sông Cái nầy đến thế! Phải chăng vì cảm thấy trong cái hâm hẩmcủa làn nước ngầu bùn có gì dễ thương vô hạn. Thật tình đến tôi cũng không thể nàogiải thích lý do. Chỉ biết, tự ngày xưa, mỗi lần cứ nhìn dòng nước là trong lòng tôikhông khỏi dậy một nỗi trống vắng và một nguồn an ủi đến ứa nước mắt. Tôi thấymình như hoàn toàn tách ra khỏi thế giới đang sống, tâm hồn bay vút vào một cõi đấttrời đầy nhớ nhung, luyến tiếc. Nhờ có dòng sông mà mang được cái tâm tình ấy, TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 133
  • thưởng thức được nguồn an ủi và thú cô đơn ấy, nên tôi đâm ra yêu nó hơn mọi thứtrên đời.Làn sương xám bạc, dòng nước như vệt dầu xanh , âm hưởng còi tầu mơ hồ tựa tiếngthở dài, cánh buồm nâu hình tam giác của con thuyền chở than đá…mỗi chi tiết củaphong cảnh trên sông đều khơi dậy trong tôi nỗi buồn khó nén, khiến cho chút lòngthơ dại của tôi cũng không khỏi lao xao như ngàn liễu bên bờ.Ba năm sau nầy, tôi dành thời giờ chăm chú đọc sách trong phòng văn cất giữa mộtvùng lùm bụi thanh u ngoại ô khu Yamanote sang trọng nhưng vẫn không quên tìmngắm giòng sông lớn ấy mỗi tháng hai ba lần . Màu sắc của nước sông di động lạitựa hồ đứng yên, trôi mà như lười chảy, làm tan biến những căng thẳng trong tâm trítôi, vốn đang chịu áp lực và kích thích của bầu không khí quá tịch mịch của phòngvăn và nhịp làm việc dồn dập không đương nổi. Nước dòng Sông Cái mang đến chotôi niềm tiếc nuối buồn thương và giải thoát của kẻ đi hành hương lâu ngày mới vềđến quê nhà, giúp cho cái tâm hồn xao động trong tôi tìm ra thanh thản. Cũng nhờ nómà lần đầu tiên tôi mới sống được những tình cảm không thoáng gợn và thực sự củamình.Biết bao lần tôi đã được nhìn những cánh hoa keo trắng toát nghiêng mình xuốngdòng nước xanh, bay lả tả trước cơn gió nhẹ một ngày đầu hè. Biết bao lần tôi đãđược nghe tiếng chim di se sắt lạnh tầng không ngang tầm mặt nước tối của nhữngđêm tháng mười một trời thường làm sương giá. Những điều nghe thấy như thế đãlàm tình yêu trong tôi đối với giòng sông mỗi ngày một mới. Cũng run rẩy như cánhchuồn đen sinh ra từ nước sông mùa hạ, tấm lòng niên thiếu của tôi lúc đó mở thật tođể thu biết bao đổi thay mới mẻ cho đầy đôi ngươi kinh ngạc. Nhớ nhất là lúc tựamạn thuyền thả lưới đêm, trôi theo dòng, ngắm mặt nước đen không gây mảy maytiếng động, để khi nghe tiếng thở phập phồng của Thần Chết đang lềnh bềnh giữakhoảng đêm khuya và mặt nước, mới cảm thấy một nỗi buồn bơ vơ xâm chiếm tâmhồn. Mỗi lần nhìn dòng Sông Cái, tôi không thể nào quên được cái kinh thành của sóng nước mãi bên trời Ý vẫn đón buổi chiều về với tiếng hát thiên nga và hồi chuông tu viện, nơi mà giữa hàng lan can rợp bóng hồng bóng huệ được tô vẽ bằng những tia sáng xanh từ vầng trăng đang chìm dưới nước hắt lên, có những TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 134
  • chiếc thuyền gondola đen tựa quan tài lướt đi như trong một giấc chiêm bao từvòm cầu này sang vòm cầu nọ theo nhịp chèo lơi – tất cả làm tôi bây giờ càngchạnh lòng nhớ tới tâm tình nồng nàn tha thiết mà D’Annunzio (1) đã để tuôntrào vì cảnh sắc của Venezia. Những xóm ven bờ được nước dòng Sông Cái yêu dấu vỗ về đối với tôi đều khó quên và rất đỗi thân thương. Từ phía cầu Azuma xuôi về hạ lưu, nào là Komakata, Namiki, Kuramae, Daichi, cầu Yanagi hay Yakushimae ở Tada, Umebori, Yokoami, chốn nào cũng thế. Khách bộ hành qua lại các thôn xóm này đều được nghe từ giữa những bức tường trắng bằng đất nện của các kho hàng nằm hong nắng, từ giữa những ngôi nhà tối nhờ nhờ có khung cửa chấn song, hay từ giữa những lối đi rợp hàng liễu hàng keo mà lá chỉ mới nhú mầm nâu bạc, vọng vào tai âm hưởng quen thuộc của giòng nước xanh loang loáng mà con Sông Cái, sáng như tấm kính mới mài, đã mang đến cho họ cùng một lượt với mùi nước triều lành lạnh trong chuyến xuôi Nam, cuộc hành trình mà dòng sông đã quen làm từ một thuở xa xưa.Ôi, cái tiếng nước sông thân thuộc kia, như thì thào, như van lơn, như chậc lưỡi,giòng nước màu xanh vắt ra từ ngọn cỏ, hết ngày đến đêm, gột rửa những kè đáhai bên bờ. Còn nhớ bi kịch của nàng Hanjo (2) hay chàng Narihira (3) chứ nhỉ ?Tôi không ngược lên đến tận thời (khi Tôkyô còn là) giải bình nguyên Musashi,nhưng kể đã từ lâu, đã có những thầy tuồng kịch múa rối Jôruri ở Edo, gần đây làKawatake Mokuami (4) , bậc đại sư Kabuki, thường đưa tiếng chuông thiền việnSensô (5) cũng như âm hưởng trầm buồn của nước dòng Sông Cái vào các photuồng nói về nhân tình thế thái của họ để làm nổi bật cái die Stimmung (6) , khôngkhí căng thẳng trong một lớp lang xảy ra án mạng. Lúc Izayoi và Seishin (7) gieomình xuống nước, khi cu cậu Gen.nojô (8) mải mê nhìn người đẹp Okoyo trongbộ áo người săn chim (9)hay ngay cả khi anh chàng bán đồ đồng nátMatsugorô (10) gánh đôi quang thúng đi qua cầu Ryôgoku khi chiều hè sụp tối vàbầy dơi liệng đầy, thì dòng Sông Cái, như đến tận giờ, vẫn chây lười thì thầm vỗsóng vào cầu tàu của hàng quán cho thuê thuyền, bên ngàn lau xanh, dưới lườnnhững con thuyền mũi nhọn đỗ hai bên bờ.Muốn nghe cho được âm thanh ngùi nhớ của nước sông, phải leo đò làm mộtchuyến sang ngang. Nếu tôi không lầm, từ phía cầu Azuma đổ xuống cầu mới TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 135
  • Ôhashi, có tất cả năm cái bến. Trong số đó thì bến Komakata, bến Fujimi và bến Ataka, cả ba đã lần hồi biến mất, bây giờ chỉ có bến ở cầu Ichi để qua xóm Hamachô và cái nữa từ cầu Mikura sang xóm Sugachô là hãy còn lưa. So với hồi tôi còn bé tẹo, con sông cũng đã đổi dòng, những cồn cát điểm xuyết lùm lau bãi sậy như bị lấp vùi không còn hình tích. Thế nhưng hai bến cũ còn nguyên bóng dáng con đò đáy nông, vẫn ông lái đò già mỗi ngày chèo chống bao nhiêu bận đưa khách qua dòng nước xanh rờn tiệp màu cùng rặng liễu ven sông. Lắm lúc chẳng có việc gì, tôi cũng ra bến theo đò qua sông, sung sướng để mặc sóng nước bồng bềnh đu đưa thân thể mình như trong một chiếc nôi. Đi mấy chuyến đò càng trễ bao nhiêu thì mới thưởng thức những niềm vui và nỗi buồn thấm thía bấy nhiêu. Kề bên ngoài mạn thuyền thấp chỉ có làn nước xanh lục trải dài. Ném một cái nhìn đã thấy trọn mặt sông mượt mà, đang ánh lên chút màu đồng nhạt nếu tầm mắt không vướng mỗi cái cầu mới Ôhashi mãi đằng xa. Nhà cửa hai bên bờ sông giờ ấy đã tuyền một màu tro, đèn đóm cư dân hắt vàng vọt lên những khung cửa phết giấy, thấp thoáng đôi nơi trong sương. Theo ngọn triều lên, thỉnh thoảng lại có một hai chiếc bè lớn chở hàng, buồm xám buông nửa vời, bơi ngược dòng nhưng chiếc nào chiếc nấy yên ắng lạ lùng, chả biết có người cầm lái hay không nữa. Không hiểu sao cảnh mấy lá buồm trôi trong lặng lẽ và cái mùi của ngọn triều xanh rộng đã gợi trong tôi một nỗi buồn không nói được nên lời, tương tự khi đang đọc những vần Erlebnis cuả Hofmannsthal (11) và cùng lúc, trong lòng tôi, một tình cảm dịu ngọt như thể đang khẽ muốn cất lên lời hát để hòa nhịp cho bằng được với tiếng nước của dòng Sông Cái đang chìm giữa đáy trời sương.Không chỉ riêng cái âm hưởng của dòng nước mới lôi cuốn tôi đâu. Mầu sắc của nónữa, vừa mềm mại vừa ấm áp, cái màu mà tôi nghĩ khó tìm được ở nơi nào khác.Nước ngoài biển giống như ngọc bích, vì sâu nên đọng thành khối nặng trong khinước trên thượng nguồn không bị ảnh hưởng triều lên triều xuống, giữ một màu xanhcánh trả nhàn nhạt, lại quá nhẹ, quá mỏng và quá sáng. Duy có nước của khúc SôngCái, chảy giữa bình nguyên, nơi nước ngọt và nước mặn giao hòa, mới dung hợpđược màu xanh lạnh lẽo và màu vàng đục ấm áp, để có vẻ thế nhân hơn, khơi đượctrong ta cái hoài cảm lifelike (12) một tình cảm hết sức đời thường. Nhất là khi consông đã rong ruổi hết vùng bình nguyên Kantô nhiều đất sét nâu đỏ, bình lặng chảy TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 136
  • về Tôkyô đô hội, cái màu nước vốn đục ngầu và nhăn nhó như một lão Do Thái giàkhó tính, mồm thích cằn nhằn lầu bầu, giờ đây đã có cái gì thong thả, nuột nà, dễthương. Và tuy cùng chảy ngang một thành phố, nhưng có lẽ nhờ trao đổi thườngxuyên với đại dương thần bí, nước con Sông Cái không hề đen ngòm như các kênhlạch nối những dòng sông lại với nhau. Sông Cái không hề ngủ. Tôi có cảm tưởng nóluôn luôn di động nhưng chỉ để chấm dứt cuộc hành trình ở đích đến nhất định: mộtmiền Vĩnh Cữu "vô thủy vô chung". Dĩ nhiên vui là khi thấy dòng nước xanh như vệtdầu thơm trôi dưới những cây cầu Azuma, Umaya, Ryôgoku, ôm ấp mấy chân cầulớn xây bằng gạch hay đá hoa cương. Có khi nó nép vào bờ, in bóng những ngọn đèngiấy màu trắng các của cửa hiệu cho mướn thuyền cũng như những chòm lá liễunghiêng ngả khoe mặt trái bạc phấn. Có khi, tắc nghẽn vì cái đập chắn nước, nó lặnglờ lấp lánh bên dưới những chái bếp không bóng người, than thở hộ cánh phù dungđỏ một trưa quá ngọ có tiếng đàn samisen (13) rời rạc uể oải, để rồi giật mình bối rốivì tiếng đập cánh bất chợt của một chú vịt trời. Cái màu phải gọi là nằng nặng củadòng nước như thế cũng chan chứa ấm áp, hồn hậu. Cho dù khi dòng sông về đếngần cầu Ryôgoku, cầu mới Ôhashi, cầu Eitai và vùng cửa sông lúc nước của nó đượchòa với cái màu xanh đậm của ngọn triều ấm hay phản chiếu ánh nắng lấp lóa củamặt trời trắng bạch tựa như tấm kim loại trải rộng dưới một tầng không ồn ào đầy bụikhói, nó vẫn tiếp tục lười biếng đong đưa đoàn thuyền khẳm lừ than đá và những contàu kiểu cũ chạy bằng hơi nước mà lớp sơn trắng đã bong đi. Thiên nhiên với conngười như chung nhịp thở, cái màu ấm áp mà dòng sông không biết thâu nhận đượclúc nào khi chảy qua thành phố đâu dễ gì mất đi cho được.Đặc biệt lúc chiều xuống, con sông bỗng đổi sắc theo lớp mù do hơi nước vựng lênvà màu nắng càng ngày càng phai nhạt trên nền trời, để thành một thứ màu huyềnhoặc khó tả. Mình tôi, gối hai tay lên thành đò, lơ đãng lướt nhìn mặt sông chiềunắng xế mù dâng, và khi thấy từ bên kia bờ giòng nước lục đậm, trên không trungchỗ mấy nóc nhà sẫm tối, một vầng trăng to và đỏ ló ra, thì tôi không tài gì cầm đượcnước mắt, điều mà có lẽ suốt đời, tôi chẳng thể nào quên.Theo Meljukovski (14), "Mỗi thành phố đều có cái mùi cố hữu của nó. Mùi củaFlorence là hƣơng huệ trắng, mùi bụi bặm, sƣơng mù và mùi véc-ni những khungtranh cổ quyện vào nhau". Nếu ai hỏi tôi về cái mùi của Tôkyô, tôi sẽ xin phép trảlời ngay đó là cái mùi của dòng Sông Cái. Không riêng gì cái mùi! Màu sắc của dòng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 137
  • sông, âm hưởng của dòng sông chính là mầu sắc và tiếng động của Tôkyô mà tôi yêudấu. Nhờ có dòng sông, tôi mới biết yêu Tôkyô, và nhờ có Tôkyô, tôi mới biết yêuđời. (tháng giêng năm 1912)Tái bút: Dạo sau này, tôi nghe nói bến đò ngang cầu Ichi đã mất đi rồi, bến đò cầuMikura cũng sắp sửa bị dẹp. Chú thích(1) - G. D’Annunzio (1863-1938) thi nhân ngưới Ý thuộc trường phái duy mỹ(aestheticism).(2) - Hanjo, tên một ca kỹ, nhân vật trong tuồng Nô của tác giả nổi tiếng Zeami(1363?-1443?), bị người yêu phụ bạc mà phát cuồng.(3) - Ariwara No Narihira (825-880), vương tử và thi nhân có tiếng đẹp trai, bị đŕy vềmiền Đông (Tôkyô ) vì dan díu với Hoàng Hậu. Sự tích được đem vào các vở tuồngNô, Kabuki và Jôruri.(4) - Kawatake Mokuami (1816-1898), nhà soạn tuồng Kabuki có tiếng.(5) - Sensôji (Thiển Thảo Tự) , chùa thuộc phái Tendai (Thiên Thai Tông) ở xómbình dân Asakusa, gần sông Sumida.(6) - Không khí ( tiếng Đức trong nguyên văn)(7) - Nhân vật tuồng Kabuki của Kawatake Mokuami, ca kỹ Izayoi tự trầm trêngiòng Sumida với người yêu, nhà sư Seishin.(8) - Gen.nojô là vũ sĩ hầu cận Shôgun yêu nàng con gái hát dạo Okoyo nhưng duyênkhông thành vì vấn đề giai cấp.(9) - Torioisugata, quần áo giả trang của người hát dạo.(10) - Matsugorô cũng là nhân vật tuồng Kabuki của Kawatake Mokuami, hận đời vì TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 138
  • sống nghèo túng, vứt đồ nghề xuống sông Sumida, đi làm giặc cướp, sau tự tử.(11) - Hugo von Hofmannsthal (1874-1920) thi sĩ trữ tình người Áo, đã viết Erbelnisnăm 1892, lúc 18 tuổi.(12) - Lifelike, sống động (tiếng Anh trong nguyên văn)(13) - Đŕn ba giây truyền từ Okinawa, dụng cụ âm nhạc bình dân.(14) - Có thể là phiên âm Nhật ngữ của Dimitrii Merezhkoskii (1865-1941), tiểuthuyết gia Nga trường phái ấn tượng, sau lưu vong ở Pháp. Dịch xong ngày 17/06/2003 Nguyễn Nam Trân TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 139
  • NIỀM TIN (Bisei no shin) Akutagawa Ryunosuke Nguyễn Nam Trân dịch (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 140
  • Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTLời ngƣời dịch:Năm 1919, khi viết Bisei no Shin (Chữ tín của Vĩ sinh) mà ở đây chúngtôi dịch là Niềm Tin, lần đầu tiên, ngƣời ta chợt nhận ra Akutagawakhông giật giây nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử của mình nhƣ vẫnthƣờng làm mà để cho chính nhân vật giật giây ông.Nhân vật Vĩ sinh đã thấy trong tác phẩm của Trang Tử cũng nhƣ trongSử Ký Tƣ Mã Thiên.Vĩ sinh không ai khác hơn là anh chàng hẹn gáidƣới chân cầu, gái không tới, thủy triều lên, anh ta vì giữ chữ tín khôngbỏ đi nên chết đuối. Ông Tƣ Mã theo thầy Khổng nên khen "Phải giữcho đƣợc chữ tín nhƣ thế!", ông Trang mắng "Chết vì chữ tín kiểu đó làngu!".Chữ tín là qui phạm đạo đức do xã hội đặt để nhƣng niềm tin là tìnhcảm tự phát của cá nhân. Hơn hai nghìn năm sau, Akutagawa mở lại"hồ sơ" của Vĩ sinh và trình bày cách nhìn mới của ông về anh chàng"ngu ngốc và dại gái" nầy, nhƣng không đƣa ra chút phán đoán có tínhđạo đức nào.Hãy xem "thuật luyện kim" của Akutagawa trong hai tranggiấy ngắn ngủi sau đây.Xuất xứ của nguyên tác là tập 29 nói về Akutagawa trong Văn Học NhậtBản Toàn Tập (A Treasury of Japanese Literature) của nhà Chuô-Koron(ấn bản 1964). Ngoài ra, ngƣời dịch cũng học tập phong cách dịch củaTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 141
  • bà Edwige de Chavanes qua bản Pháp văn La Foi de Wei Cheng, introng Les Noix, La Mouche, Le Citron, tập truyện dịch các tác giả NhậtBản đời Taishô (1912-26) do nhà Le Calligraphe (Paris) xuất bản năm1986. *Đã một đỗi lâu, Vĩ sinh đứng lặng dưới chân cầu, đợi người con gái đến.Ngẩng lên nhìn hàng lan can cao của chiếc cầu đá có những sợi giây leobuông chùng, chàng thấy giữa khe hở chốc chốc có bóng người qua lại,tay áo trắng của họ lay động theo làn gió dưới ánh nắng lấp loá của buổichiều tà. Thế nhưng người con gái vẫn chưa thấy tới.Vĩ sinh vừa huýt sáo nhè nhẹ, thong dong đưa mắt nhìn quanh bãi sôngdưới chân cầu.Bãi bùn vàng nhạt dưới gầm cầu chỉ rộng có mươi thước dư là đã tiếpgiáp với mặt nước. Có lẽ vùng lau sậy trên bờ nước là nơi cư ngụ của lũcua lớn hay sao mà có vài cái lỗ tròn thật to. Mỗi lần sóng vỗ vào chỗ đólà nghe thoảng như có tiếng óc ách. Thế nhưng người con gái vẫn chưathấy tới.Vĩ sinh bắt đầu cảm thấy sốt ruột, mới tản bộ xuống phía bờ nước và đưamắt ngắm suốt dải sông chiều không có lấy một bóng thuyền.Lau sậy trên dòng mọc xen khít. Chẳng những thế, đôi chỗ trong rặnglau lại có vài chòm liễu nước với tán lá hình tròn xanh tốt. Vì một phầndòng sông luồn vào cả đám cây cối nên mặt sông tưởng như hẹp lại chỉcòn là dải nước trong leo lẻo in mỗi một áng mây trời như vân mi ca,lượn lờ len giữa ngàn lau.Thế nhưng, người con gái vẫn chưa thấy tới.Vĩ sinh không men theo bờ nước nữa. Lần nầy. dưới vạt nắng chiều,chàng dạo đôi chỗ trên cái bãi bùn không mấy rộng, lắng tai nghe độngtĩnh chung quanh.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 142
  • Trên cầu, chẳng biết tự lúc nào, đã ngớt người qua lại. Không còn nghetiếng chân đi, tiếng vó ngựa hay tiếng bánh xe nữa. Có chăng là tiếnggió, tiếng lau lách, tiếng nước chảy, thế rồi không biết từ đâu vọng ra vàitiếng cò xám gáy the thé. Vĩ sinh vừa dừng chân chưa kịp nghĩ ngợi thìđã thấy thủy triều dâng lên không biết tự lúc nào. Màu nước liếm lên bãibùn vàng đã ánh lên gần hơn khi nãy. Thế nhưng người con gái vẫn chưathấy tới.Vĩ sinh chau mày lấy làm lạ. Dưới chân cầu tối mờ mờ, chàng bắt đầunhanh chân bước lên bãi. Trong lúc đó thì thủy triều bò dần từng phânmột, tấc một. Cùng một lúc, mùi rong và mùi nước dậy lên, gây lạnhtrên da thịt.Nhìn phía trên thì nắng chiều đã tắt lịm, chỉ còn bóng hànglan can của chiếc cầu đá cắt thành những vệt đen kịt trên nền trời hoànghôn xanh mờ. Thế nhưng, người con gái vẫn chưa thấy tới.Vĩ sinh đứng thừ người một chỗ.Nước sông đã bắt dầu thấm gót giày.Nước lóng lánh một thứ ánh sáng lạnh lẽo thư ánh thép, bắt đầu tràn landưới chân cầu.Thế rồi, chắc chắn chỉ trong khoảnh khắc thôi, mực nướccủa ngọn triều đầy sẽ ngập hết đầu gối, đến bụng rồi cả ngực. Mới nghĩvậy mà mực nước đã dâng thêm lên làm hai ống chân chàng cũng bịnước bủa vây. Thế nhưng, người con gái vẫn chưa thấy tới.Vĩ sinh cứ đứng dưới nước, chỉ còn nương vào một tia hy vọng mongmanh, bao nhiêu lần ngước nhìn lên không trung phía chiếc cầu.Phía trên làn nước đang bao phủ thân chàng, là màu chiều từ lâu đã trảirộng ngang vòm trời. Từ những hàng liễu, hàng lau xa gần, chỉ nghevọng lại tiếng lá xào xạc xuyên qua làn sương đục. Một con cá, có lẽ cávượt, vụt phóng người khoe cái bụng trắng ngay trước mũi Vĩ sinh.Trong khoảng không trung mà con cá vừa nhảy lên, lúc đó đã thấy tảnmác dăm vì sao lấp lánh. Hình ảnh của mấy sợi giây leo buông trênthành cầu đá rồi cũng chìm lẫn vào bóng tối. Thế nhưng, người con gáivẫn chưa thấy tới.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 143
  • Đến nửa đêm, khi ánh trăng đã ngập tràn một bờ đầy lau liễu suốt cả dảisông, làn nước và làn gió nhẹ cùng thì thào với nhau, dịu dàng dìu thithể của Vĩ sinh từ dưới chân cầu đi về phía biển. Không chừng vì hồncủa Vĩ Sinh ao ước nhìn lại ánh sáng của vầng trăng đang treo giữakhông gian tịch mịch nên nó đã thoát ra khỏi thể xác để bay lên bầu trờimờ ảo. Như thể, cả mùi nước và mùi rong cũng lặng lẽ rời khỏi mặt sôngmột lượt cùng về với vầng sáng trên cao.Rồi cách đó một vài nghìn năm, hồn của Vĩ sinh sau khi lưu lạc quakhông biết bao nhiêu đời kiếp, lại phải chịu số phận làm người thêm lầnnữa. Linh hồn đó đã đến ngụ trong thân xác của tôi. Cho nên tuy tôisống giữa thời hiện đại nầy mà chưa làm được dẫu một việc gì có ýnghĩa. Hết sáng lại chiều, tôi như anh chàng đắm chìm trong mơ mộngmông lung, chỉ sống để trông mong một điều kỳ diệu chắc chắn sẽ xảyra. Tôi là Vĩ sinh, dưới chân cầu trong ánh sáng nhạt buổi hoàng hôn,mãi mãi đợi chờ bóng một người yêu vĩnh viễn không bao giờ tới. (Năm Taishô thứ 8 (1919), tháng 12)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 144
  • MỐI TÌNH CỦA VỊ CAO TĂNG CHÙA SHIGA Shigadera shônin no koi Nguyên tác: Mishima Yukio Nguyễn Nam Trân biên dịch và chú thích (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. IchirôTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 145
  • Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾT Mishima Yukio, 1967 (ảnh Shinchô Bunko) Lời người dịchNăm 1946, Jean Cocteau (1889-1963) dựng phim Giai Nhân và Ác Thú(La Belle et La Bête). Năm 1954, Mishima Yukio cho đăng lần đầu tiênMối Tình Của Vị Cao Tăng Chùa Shiga (Shigadera Shônin no Koi). Cảhai đều khai triển đề tài tình yêu tuyệt đối qua sự hòa điệu giữa nhữngđối tượng mà bản chất vốn không thể hòa điệu nếu không nói là tươngphản. Dựa trên một chi tiết nhỏ từ pho sách cũ, Mishima đã khéo dàndựng rồi miêu tả biến chuyển bên trong tâm lý hai nhân vật chính, đúngra hai tượng trưng. Điều đó làm cho bối cảnh của đoản thiên này giốngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 146
  • như thế giới quan niệm có tính phổ quát thấy trong lớp lang một vởtuồng Nô hiện đại mà ông thường viết.Trong cuộc đời, có những mối tình ngắn ngủi thoáng đến thoáng đi,hoặc kéo dài "trong một tháng trong một năm" như cách nói của nhà vănnữ F. Sagan. Cũng có những mối tình lâu dài " tưởng trong giây phút màthành thiên thu" hay "đem xuống tuyền đài chưa tan". Nhưng tất cảkhông biết đáng kể hay không nếu đem đặt bên cạnh mối tình lạ lùngcủa vị cao tăng chùa Shiga. Ảnh Editions Gallimard MộtChưa chịu bỏ công khảo chứng gì cả mà đã bắt đầu vào chuyện, tôi xinchịu mang tiếng là người không chuẩn bị kỹ càng. Căn cứ duy nhất tôicó hiện nay chỉ là truyền thuyết chép lại trong Thái Bình Ký [1] quyển37. Và như quí vị đều biết, nếu đem so sánh với câu truyện đời xưa liênquan đến ông tiên Nhất Giác [2] bên Thiên Trúc thì chi tiết về mối tìnhTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 147
  • của vị cao tăng chùa Shiga [3] trong quyển sách vừa nhắc đến chỉ có thểxem như là quá sơ sài.Trong thâm tâm, tôi thực tình không định tìm hiểu sự thể mối tình lạlùng đó mà chỉ đơn thuần muốn biết biến chuyển tâm lý của các nhânvật thế nào thôi. Trong lòng họ, lúc ấy chắc có sự rối ren do xung khắcgiữa tình yêu và tín ngưỡng. Bên trời Tây, không thiếu gì trường hợpnhư vậy nhưng ở Nhật Bản, chuyện đó kể ra rất hiếm. Trong yếu tố tìnhyêu của kiếp này rõ ràng đã thấy chen vào vấn đề những kiếp về sau.Cuộc sống hiện tại và những kiếp tương lai tranh giành chỗ đứng khôngnhững trong tâm trí của vị lão tăng mà của cả người đàn bà được ôngyêu. Phóng đại một chút thì câu chuyện tình của họ được thành hìnhđúng vào thời điểm cấu trúc của cái thế giới hai người tưởng tượng đangở trong một trạng thái chênh vênh, chưa biết sẽ sụp đổ hay không. Nếunói cho chính xác thì vào thời của hai người nghĩa là khoảng giữa triềuHeian [4] về sau, tư tưởng Tịnh Độ [5] rất phổ biến trong dân chúngnhưng chưa hẳn là một tín ngưỡng mà chỉ là sự khám phá một thế giớivô cùng rộng lớn bằng tâm trí.Theo sách Vãng Sinh Yếu Tập [6] của đức tăng thống Huệ Tâm [7] thìcho dù có nói đến thập lạc tức mười điều vui thỏa để ca ngợi cõi TịnhĐộ thì chỉ mới làm cái việc kể sơ sơ về một sợi lông trên chín bộ lôngbò [8] . Mười điều vui thỏa ấy là cái vui "thánh chúng lai nghênh", cáivui "liên hoa sơ khai", cái vui "thân tướng thần thông", cái vui "ngũ diệucảnh giới", cái vui "khoái lạc vô thoái", cái vui "dẫn tiếp kết duyên", cáivui "thánh chúng câu hội", cái vui "kiến Phật văn pháp", cái vui "tùy tâmcúng Phật" và cái vui "tăng tiến Phật đạo". Đất trên cõi Tịnh Độ là lưuly, đường trên Tịnh Độ do những sợi dây vàng dệt lại mà thành. Mặt đấttiếp liền nhau, không thấy bến bờ. Mỗi một khu vực trên đó đều có nămtrăm ức cung điện lâu đài làm bằng bảy thứ quí giá : kim, ngân, lưu ly,pha lê, xa cừ, san hô, mã não [9] và mỗi giường nằm cẩn đầy châu báuđều có những lớp vải vóc tuyệt đẹp trải lên. Trong điện trên lầu cókhông biết cơ man nào các vị thần tiên đang cùng nhau tấu nhạc, cấttiếng ca hát tán tụng công đức của Như Lai. Trong sân những giảngđường, tinh xá, cung điện, lầu gác đều có hồ tắm mát. Hồ bằng hoàngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 148
  • kim thì dưới đáy trải một lớp cát bằng bạch ngân còn hồ lưu ly thì có cátthủy tinh. Mặt trước hồ bao phủ bằng một vùng sen lấp lánh ánh sáng,khi gặp làn gió nhẹ lại lay động và sinh ra muôn màu muôn vẻ. Thêmvào đó, những loài chim như vịt trời, ngỗng, uyên ương, hạc, khổngtước, anh vũ, già-lăng-tần-gia [10]( loài chim có khuôn mặt mỹ nhân vàgiọng ca thánh thót) cũng như những giống chim có trăm sắc quí, ngàyđêm không ngừng cất tiếng lảnh lót để ngợi ca Đức Phật. Thế nhưng chodù tiếng hát có ngọt ngào đến đâu, nếu trên đó tập họp đông đảo chimchóc như thế này thì quả là có hơi ồn ào.Những khoảnh rừng bên hồ hay cạnh bờ sông toàn loại cây quí giá. Lùmcây bằng vàng tía, cành bạch ngân, hoa san hô, tất cả soi bóng trên mặtnước trong như gương. Trên tầng trời rộng, không có gì ngoài những sợidây báu đong đưa không biết bao nhiêu là quả chuông cũng là báu vật,vang vọng thanh âm của Phật pháp nhiệm mầu. Ngoài ra còn biết baonhiêu nhạc khí lạ lùng, không cần người đánh cũng phát ra tiếng và lanmãi về xa trên bầu trời trong vắt, hư không.Nếu khi bụng đói muốn ăn gì tự nhiên sẽ thấy hiện ra trước mắt mìnhkhông biết bao nhiêu thứ kỳ trân mỹ vị trên mặt bàn thất bảo và trongnhững mâm bát cũng bằng thất bảo. Nhìn màu sắc, ngửi thấy mùi hươngthôi bỗng cảm thấy trở nên thanh khiết, no lòng và thân thể như đượcnuôi dưỡng đầy đủ. Sau khi không cần phải ăn gì mà đã xong bữa cơmthì cả mâm bát lẫn bàn ăn thoắt cái đã biến mất.Quần áo cứ thế phủ lên người mình một cách tự nhiên, chẳng cần maykhâu, giặt giũ, nhuộm màu hay tu sửa gì cả. Chẳng có đèn đuốc mà lúcnào ánh sáng cũng theo đến bên người. Không cần chi phòng ấm phònglạnh, nhiệt độ trong năm luôn luôn thích ứng với thân thể. Trên cõi cựclạc đó lúc nào cũng tràn ngập trăm ngàn loại hương thơm dịu dàng và cónhững cánh sen không ngừng bay lả tả.Vẫn theo chương nhan đề Quan Sát Môn trong Vãng Sinh Yếu Tập,những kẻ đến chiêm bái lần đầu sẽ không được phép vào sâu tận bêntrong, họ chỉ được phép đứng ở bên ngoài và phải tập trung tất cả tinhthần cũng như trí tưởng tượng để hình dung ra cái bao la vô hạn của cõiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 149
  • Tịnh Độ. Dựa vào sự tưởng tượng để thoát ra khỏi giới hạn của tục giớilà con đường ngắn nhất để lên đến nơi đó. Nếu ta có trí tưởng tượngphong phú, trước hết chỉ cần tập trung tinh thần vào một cọng sen. Từđó, cọng sen sẽ mở cho ta những chân trời bát ngát.Đóa sen, nếu nhìn dưới kính hiển vi và suy luận theo thiên văn học, lànền tảng của vũ trụ và cũng là một phương tiện giúp ta khám phá vũ trụ.Đầu tiên, trên mỗi một cánh hoa đã có sẵn tám vạn bốn nghìn đườnggân, mỗi đường gân lại tỏa ra tám vạn bốn nghìn tia sáng. Hơn thế nữa,cho dầu đóa sen kia nhỏ bé thế nào, đường kính của nó không thể dướihai trăm năm mươi du-tuần [11] . Nếu ta đồng ý với thuyết xem mỗi du-tuần là ba mươi dặm thì một đóa sen với đường kính bảy nghìn nămtrăm dặm chỉ là một cái hoa thuộc loại nhỏ mà thôi.Một đóa sen có tám vạn bốn nghìn cánh, giữa mỗi cánh lại có một trămức hạt trân châu phát ra mỗi viên cả ngàn tia sáng. Trên mỗi cái đàitrưng bày những đóa hoa mỹ lệ như thế đều có bốn cột báu được dựnglên cao vút, từng trụ một giống như một ngàn vạn ức núi Tu Di [12] .Bức màn che trên mỗi trụ có dát năm trăm ức hạt ngọc quí, mà mỗi hạtđó lại chiếu rọi tám vạn bốn nghìn tia sáng, mỗi tia lại sinh ra tám vạnbốn nghìn màu vàng khác nhau, và mỗi màu vàng lại còn biến ảo khônlường.Sự tập trung tâm trí để khám phá được hình ảnh đó gọi là Hoa TọaTưởng (Trầm tư về tòa sen nơi Phật ngự) và thế giới quan niệm, bốicảnh cho câu chuyện tình sau đây, cũng có qui mô ngang với thế giớitưởng tượng đó. HaiSư cụ chùa Shiga là một vị lão tăng đạo đức cao dày.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 150
  • Mày cụ trắng như tuyết, thân hình già nua mảnh khảnh đến nỗi phải dựavào thiền trượng mới lê chân đi được.Trong ánh mắt của con người đã dày công tu hành như cụ, cái gọi làcuộc sống trong kiếp hiện tại không có gì khác hơn là bụi bặm rác rưởi.Cây tùng con cụ tự tay trồng từ ngày mới về sống ở cái am này nay đãcao vút tận trời xanh, cành trên ngọn vi vu đón gió. Nhà tu hành xa lánhcõi đời ô trọc này đã lâu như thế thì có lẽ trong lòng cũng tưởng đã annhiên, và thầm nghĩ không còn điều gì đủ làm mình lo lắng nữa.Cho nên khi nhìn những kẻ giàu sang, vị lão tăng không khỏi nở một nụcười thương cảm và thầm hỏi tại sao họ không ý thức được rằng nhữngkhoái lạc mình đang tìm đến chỉ là mộng ảo. Khi giáp mặt một ngườiđàn bà dung nhan xinh đẹp, ngài chỉ thấy tội nghiệp cho mấy gã đàn ôngcòn vướng vào vòng phiền não, nổi trôi trong chốn mê lầm.Nếu như con người không còn có một sự đồng cảm nào với động cơđang xoay vần sự sống của kiếp hiện tại thì kể từ giây phút đó, cuộc đờitrở thành bất động. Trong con mắt của vị lão tăng, ông chỉ thấy cáitướng bất động của cuộc đời. Nó vỏn vẹn là bức tranh vẽ trên mặt giấyhay bức địa đồ của miền đất xa lạ nào đó. Khi con người đạt đến chỗ dứtbỏ được mọi đam mê phiền não, sẽ không còn biết cả sợ hãi. Do đó, vịlão tăng không hiểu vì cớ gì lại phải có địa ngục nữa. Cụ biết rõ là, trongmọi tình huống, cái kiếp hiện tại không còn có uy quyền gì đối với mìnhcả nhưng vốn là người khiêm tốn, không bao giờ cụ nghĩ rằng ấy là kếtquả công đức tu hành.Nói về thân thể thì cụ hầu như gầy rạc. Khi có dịp nhìn lại mình, nhữnglúc như khi tắm rửa, cụ lấy làm vui sướng khi thấy chỉ còn lớp da khôđét bọc lấy bộ xương mảnh mai. Thân thể đến mức này thì có thể coinhư đã thuộc về người nào khác và cụ có thể sống một cách hòa hợpbình yên với nó. Để nuôi thân, có lẽ thức ăn ở cõi Tịnh Độ thích hợp chocụ hơn hơn là đồ ăn thức uống ở chốn trần gian.Đêm đêm nằm ngủ, cụ chỉ mơ mình đang ở trong cõi Tịnh Độ. Thế rồikhi choàng mình tỉnh giấc, cụ cảm thấy buồn vì hiểu rằng sống trongTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 151
  • kiếp hiện tại chỉ là vướng mắc vào một giấc mộng đầy những biến đổiđau thương.Vào xuân, gặp tiết thưởng hoa, người kinh đô đổ xô đến thôn Shiga.Điều đó không phiền hà gì cho vị lão tăng bởi vì từ lâu, cái tâm cụ đã annhiên không còn bị dao động trước người đời. Một buổi chiều nọ, cụ lêthiền trượng, từ thảo am lần bước xuống ven hồ. Lúc đó bóng tối đã lenvào những tia nắng yếu, mặt hồ không thoáng gợn. Một mình bên bờnước, vị lão tăng thực hành phép Thủy Quán Tưởng (Trầm Tư VềNước) [13] . Cũng vào lúc ấy, có chiếc xe bò kéo của một nhà quyền quíđang đi vòng hồ, tiến gần và ngừng lại bên cạnh chỗ vị lão tăng đangđứng. Đó là chiếc xe ngự của hoàng phi Kyôgoku (14) . Nàng đến Shigađể thưởng thức tiết xuân và trên đường về, như muốn chào từ biệt cảnhhồ, đã cho xe ngừng lại, vén bức rèm tò vò bên song lên ngắm cảnh.Vị lão tăng bất giác nhìn về hướng đó. Và vẻ yêu kiều của bà phi bỗngđập vào mắt cụ! Trong một giây, ánh mắt của vị lão tăng và hoàng phigặp nhau. Vì đôi mắt của vị cao tăng vẫn đăm đăm không rời nên bà phicũng không tránh né. Tuy không thể khoan dung trước những cái nhìnvô lễ nhưng người đứng trước mặt mình là một nhà sư già khổ hạnh nênnàng không thấy trong ánh mắt kia có một động cơ trần tục của thườngnhân.Bà phi vội rủ rèm cửa xuống và chiếc xe bò lại bắt đầu chuyển bánh. Xequa khỏi ngọn đèo Shiga rồi mất hút trên con đường về hướng kinh đô.Có lẽ khi trời chập tối, xe sẽ nương theo con đường qua Ngân Các Tự đểvào thành. Vị lão tăng vẫn đứng lặng nhìn theo cho đến khi cỗ xe nhỏdần và khuất bóng sau những lùm cây.Cái kiếp hiện tại bị cụ khinh rẻ chỉ cần một nháy mắt đã đủ sức để trảthù vị cao tăng bằng cái sức mạnh khủng khiếp của nó. Kẻ tưởng mìnhđã bình yên chân vại nay sắp sửa thành trúc chẻ ngói tan.Khi trở về am, vị lão tăng ra trước Phật đường, cố niệm danh hiệu ĐứcThế Tôn nhưng chỉ thấy hình ảnh của những vọng tưởng ngoi lên khuấyphá. Cụ tự nhủ hình dáng đẹp đẽ kia chỉ là một ảo ảnh, xác thịt đó hiệnTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 152
  • ra trong chốc lát nhưng rồi sẽ bị hủy diệt. Tuy đã hết sức chống chếnhưng vẻ đẹp không diễn tả nỗi của bà phi vừa đánh gục cụ trong mộtkhoảnh khắc bên hồ đã ràng buộc tâm hồn cụ bằng một sức mạnh chưatừng thấy và đến từ một chốn xa vời. Mặt khác, dù trên phương diệnnào, cụ cũng không còn trẻ nữa để có thể đinh ninh rằng cảm xúc đangcó là một trò đùa ranh mãnh của xác thịt đối với mình. Xác thịt là cáikhông thể thay hình đổi dạng một sớm một chiều như thế. Chỉ có thểhiểu là tinh thần của cụ đã biến chất như vừa ngâm trong một thứ độcdược mạnh như thần và hiệu lực tức khắc.Vị lão tăng biết giữ giới, cụ chưa từng đụng đến thân xác phụ nữ. Nhờsự chiến đấu với bản thân để tránh điều đó tự thời trẻ, cụ đã hiểu rằngxác thịt đàn bà không có gì khác hơn là đối tượng của nhục dục. Xác thịtthuần túy duy nhất chỉ có trong trí tưởng tượng. Bởi vì xem xác thịt làmột cái gì trừu tượng chứ không hiện thực cho nên cụ đã dựa vào sứcmạnh của tinh thần để chiến thắng được nó. Cụ đã thành công, và chođến nay, trong số những người quen biết với cụ, không có một ai bợnchút nghi ngờ về sự thành công đó.Thế nhưng khuôn mặt của người đàn bà đã vén rèm cánh cửa tò vò đểnhìn quanh hồ, tuy là xác thịt đấy nhưng có một vẻ hồn nhiên sáng ngờimà cụ không biết đặt cho nó cái tên nào. Để một thoáng hi hữu này hiệnra trước mắt, chỉ có lối suy nghĩ duy nhất là trong chốn sâu thẳm củatâm hồn cụ, phải có cái gì ngầm ngầm ẩn núp và đánh lừa được cụ từ lâulắm rồi nhưng nay mới xuất đầu lộ diện. Chính nó, cái kiếp hiện tại này,vốn yên tĩnh từ bấy nhiêu lâu, đã đột ngột bước ra từ một tấm tranh vàbắt đầu khuấy động.Cụ thấy mình như người hai tay bịt tai và đứng giữa đường lớn trongkinh đô, nơi ngựa xe qua lại đông đúc. Thế rồi người đó bất chợt buôngtay. Lúc ấy, tiếng động ồn ào trên đường phố sẽ đùng đùng nhất loạt baovây. Cảm thấy cuộc sống chuyển động, nghe được âm thanh của nó bêntai tức là đã nhập sâu vào vòng trong của kiếp hiện tại vậy. Đối với mộtngười đã đoạn tuyệt với cuộc đời như vị lão tăng, đây là giây phút cụ tìmvề mối liên hệ cũ.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 153
  • Giờ đây, giữa khi đang đọc kinh, nhiều khi cụ bắt gặp mình đang buôngtiếng thở dài não nuột. Tưởng rằng phong cảnh thiên nhiên làm mìnhchia trí, cụ bèn đưa mắt ra ngoài cửa am nhìn mây bay trên rặng núichiều nhưng cụ không còn thưởng thức được vẻ đẹp mà chỉ thấy tâmhồn mình cũng đang bồng bềnh và rối bời như đám mây bay. Lúc ngắmvầng trăng, tâm trí cụ cũng thường lạc qua hướng khác, còn khi đứngtrước Phật đài những mong lòng được thanh tĩnh thì khuôn mặt của ĐứcPhật bỗng biến dạng và mang toàn đường nét của bà phi. Thế giới của vịlão tăng trở thành một vòng tròn chật hẹp: trong đó, vị lão tăng ở phíanày và đối mặt với cụ là người đẹp cung đình. BaHoàng phi Kyôgoku quên bẵng chuyện vị lão tăng chăm chú ngắm mìnhbên bờ hồ Shiga. Chỉ được ít lâu, tiếng đồn rồi cũng lọt vào tai, lúc ấynàng mới chợt nhớ. Thì ra có người trông thôn bắt gặp cảnh nhà sư giàđưa mắt nhìn theo chiếc xe ngự của hoàng phi và biết rằng kể từ ngày đócụ không còn bình thường nữa, mới đem báo lên một vị quan trong triềuđang đến Shiga xem hoa.Đối với tin đồn này, dĩ nhiên hoàng phi phản ứng bằng cách giả tảngnhư không. Nhưng vì lão tăng nổi tiếng là người đức độ trong triều, nếutin đồn này là sự thực, kể ra nó cũng vuốt ve chút lòng tự ái của nàng.Nhất là khi mà nàng đã chán ngấy sự đeo đuổi của đám đàn ông phàmtục.Hoàng phi thừa biết là mình đẹp nhưng xưa nay nàng vẫn bị thu hút bởinhững sức mạnh mạnh hơn nhan sắc ví dụ tôn giáo, vốn xem địa vị caosang và nhan sắc của nàng là đồ bỏ đi. Vì lý do đó, nàng hết sức mộ đạo.Đã chán cõi đời tục lụy nên nàng đặt lòng tin vào giáo lý Tịnh Độ bởi vìnó dạy rằng tất cả những cái hoa mỹ của kiếp hiện tại đều là nhơ bẩnđáng tránh. Tôn giáo đã đem được nguồn an ủi đến cho một người mỏimệt vì cuộc đời hào nhoáng cực điểm của thời mạt pháp.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 154
  • Bọn vương tôn công tử chạy theo phụ nữ thường tôn sùng hoàng phi nhưhiện thân của tất cả cái tao nhã của thế giới cung đình. Nhân vì ngườiđàn bà quí phái này chưa từng ban bố tình yêu cho một ai cho nên họnhận xét như thế cũng đáng. Dưới mắt mọi người, hoàng phi tuy làmtròn phận sự người vợ nhưng không tỏ vẻ yêu hoàng đế tự đáy lòng.Hình như nàng chỉ mơ tưởng đến một thứ tình yêu không thể có trongcõi đời này.Nhà sư chùa Shiga được tiếng là con người đức độ. Tuổi tác lại cao.Việc cụ hoàn toàn xa rời thế tục thì khắp nơi trong kinh thành, không aikhông biết. Nếu như tin đồn cho rằng cụ đắm đuối nhan sắc của bà phi làsự thật, có nghĩa là cụ sẽ hy sinh tất cả những kiếp về sau trên cõi tâythiên cực lạc đã đến trong vòng tay mình. Không thể có sự mất mát nàoto tát hơn nhưng cũng không có món quà tặng nào vĩ đại hơn.Hoàng phi không hề bị quyến rũ bởi những khách phong lưu trong cungđình, ngay cả trước những chàng trai trẻ đẹp, nàng cũng dửng dưng.Diện mạo của bọn đàn ông đó không có gì đáng kể. Phải là một ngườinào đó đem được cho nàng một tình yêu mạnh mẽ nhất, sâu sắc nhất.Nàng chỉ quan tâm đến con người như thế. Chỉ người đó may ra mới làmrung động trái tim nàng.Đàn bà khi đã nuôi trong lòng một mục đích gì rồi thì quả là con vậtđáng gờm. Nếu là một khách buôn hương bán phấn, nàng ta sẽ thỏa mãnnếu có ai đem của cải vật chất đời này đến cung phụng. Thế nhưnghoàng phi là người đã có đủ mọi thứ của cải, nàng chỉ đợi mỗi người đànông dám dâng hiến cho nàng của cải những cuộc đời sau.Trong triều, tiếng đồn về sự si mê của vị cao tăng ngày càng lan rộng,đến nỗi hoàng đế cũng nhắc tới với giọng nửa đùa nửa thật. Hoàng phikhông tỏ ra vui vẻ gì trước những lời bóng gió ấy, nàng chỉ giữ một tháiđộ lạnh lùng. Nàng biết rằng có hai lý do cho phép người trong triều cóthể an tâm đùa cợt về một điều chính ra họ không được phép. Một là khinói về sự si mê của vị lão tăng, họ muốn ca tụng cái nhan sắc đã đưa mộtnhà tu hành đạo đức cao vời đến chỗ lầm lạc, hai là họ tin rằng, trên thựcTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 155
  • tế, người đàn bà quí phái như nàng làm gì lại đi đáp lại mối tình của mộtcụ già.Hoàng phi mường tượng ra khuôn mặt của vị lão tăng mà nàng đã nhìnqua khung cửa chiếc xe nhưng khuôn mặt ấy không giống bất cứ khuônmặt người đàn ông nào đã tỏ lòng yêu thương nàng từ trước đến nay.Sao tình yêu có thể nẩy mầm từ trái tim của một người không có chút hyvọng gì để được ai yêu, đó là điều nàng không hiểu nổi! Nàng nhớ lại lốidiễn tả kiểu "tình tuyệt vọng, nỗi thảm sầu" mà các thi nhân cung đìnhđã viết ra hòng gợi được chút yêu thương trong lòng người đẹp đang thờơ với họ. Nếu đem so sánh với hoàn cảnh của vị lão tăng đang yêu, thìsố phận của những anh chàng này còn khá hơn, dầu nàng không khỏicảm thấy thơ phú họ viết chỉ là khuôn mòn sáo rỗng.Chắc quí vị khi đọc đến đoạn này đều ý thức rằng hoàng phi không phảilà hiện thân cho sự tao nhã cung đình mà chỉ là người mong chờ mộtmối tình lớn để đời mình có phần nào ý nghĩa. Cho dù ở địa vị cao sang,nàng chỉ là một người đàn bà, nếu không được yêu thì tất cả quyền lựctrên đời chỉ là trống rỗng. Trong khi đàn ông chung quanh nàng dùngchiến tranh để tranh đoạt thì nàng cũng có cách của mình, cách thức rấtđàn bà, để chinh phục thế giới. Nàng cười những người đàn bà quen biếtđã xuống tóc đi tu bởi vì một người đàn bà tiếng là từ bỏ cuộc đời, làmsao có thể quay mặt lại với những gì mình đang có. Nàng nghĩ may rađàn ông mới có thể vứt bỏ những gì họ có mà thôi.Vị lão tăng đã một lần vứt bỏ cuộc đời. Cụ ta còn đáng mặt đàn ông hơntất cả bọn công khanh. Và cũng như đã từng vứt bỏ cái kiếp hiện tại, lầnnày vì hoàng phi, cụ sẵn sàng vứt bỏ những kiếp tương lai.Người đàn bà quyền quí và mộ đạo này nhớ đến Liên Hoa Tưởng, phéptu cho nàng hình dung ra đóa hoa sen có bề rộng đến hai trăm năm mươidu-tuần. Thay vì một đóa sen nhỏ nhìn thấy trước mắt, chỉ có đóa sen vĩđại như thế mới cân xứng với nguyện vọng của nàng. Cũng giống nhưkhi nghe tiếng cây ngoài vườn thì thào trong gió, nàng thấy nó không cónghĩa lý gì đối với âm nhạc trên cõi Tịnh Độ lúc những hàng cây báu reolên trước trận gió lành. Khi nàng nghĩ về những nhạc khí treo trênTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 156
  • thượng giới, không người đánh cũng vang lên, mới thấy những loại đàncầm hay sáo trong cung chỉ vây quanh mình toàn thứ âm thanh buồn bã,tẻ nhạt. BốnVị lão tăng chùa Shiga đang chiến đấu.Suốt thời trẻ, trong khi còn phải chế ngự xác thịt, cụ có mục đích làmsao đạt đến cõi cực lạc trong một kiếp sau. Thế nhưng nay tuổi đã cao,trong cuộc chiến tuyệt vọng này, cái tình cảm cho rằng mình đã cónhững mất mát không thể nào tìm lại được không hề rời khỏi cụ.Mối tình của cụ đối với bà phi không thể nào thành, sự thể đã rõ như banngày. Có còn gì để nghi ngờ! Mặt khác, cụ cũng hoàn toàn ý thức nếucòn vương vấn nàng, cụ chẳng thể nào siêu sinh Tịnh Độ. Vị lão tăngtrong bao nhiêu năm sống cuộc đời an nhiên tự tại, nay chỉ vì một hànhđộng xảy ra trong chớp mắt, đã bị bóng tối bủa vây, không thấy đượctương lai.Có thể lòng can đảm là cái từng giúp cụ trong quá khứ chiến thắng hồitrai trẻ đã bắt nguồn từ sự tự tin và lòng tự hào. Nó giúp cụ từ khước tấtcả những khoái lạc mà nếu muốn, chỉ cần đi tìm là có ngay. Nhưng vịlão tăng giờ đây đã đánh mất lòng can đảm. Trước khi chiếc xe ngự củabà phi tiến đến bên hồ Shiga, cụ những tưởng Niết Bàn của kiếp lai sinhđã đến trong vòng tay. Nay chợt tỉnh ra, cụ chỉ thấy chung quanh mànđen của kiếp hiện tại và không biết cái gì sẽ chờ đợi mình nếu còn muốntiến thêm bước nữa.Rồi những phép tu Hoa Tọa Tưởng, Tổng Tưởng Quán, Tạp Lược Quánđều trở thành vô dụng. Mỗi lần cụ bắt đầu tập trung tâm trí thì khuônmặt mỹ miều của bà phi lại hiện ra. Đứng trước hồ, cụ đã thử lại phépThủy Quán Tưởng nhưng cũng bằng thừa. Từ phía dưới làn sóng lăn tăn,khuôn mặt đẹp như ngọc của bà phi chập chờn nổi lên.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 157
  • Có thể suy ra đây là hậu quả tự nhiên của trạng thái yêu đương. Nó đãlàm sự tập trung tư tưởng của vị lão tăng không những chẳng có lợi màcòn có hại. Cụ bèn thử làm cho lòng mình lắng lại bằng cách để tản mạnsự suy nghĩ. Nếu cụ ngạc nhiên vì sự tập trung tư tưởng đã làm cho lòngmình mê lầm hơn, thì khi cố gắng chia trí để thoát ra khỏi nó, vô hìnhchung cụ đã chấp nhận sự mê lầm là có thật. Cụ cảm thấy bị đè bẹp dướimột sức ép, và thay vì chiến đấu chống lại nó trong tuyệt vọng, thì cứ từbỏ chuyện chạy trốn nó mà tập trung tư tưởng để nghĩ về hình bóng củabà phi thì có khi còn khỏe đầu hơn.Vị lão tăng tìm ra được niềm vui khi tô điểm chung quanh cái khuôn mặthuyền ảo của bà phi những hình ảnh tôn nghiêm như thể đang trang trímột pho tượng Phật. Làm như thế, đối tượng tình yêu của cụ mỗi lúccàng huy hoàng rực rỡ, mỗi lúc càng xa vời, càng khó có thể đụng đến.Thế nhưng điều đó làm lòng cụ tràn ngập niềm vui. Sao lại như thế?Đáng lý ra phải tạo ra hình ảnh bà phi trong thân xác một người đàn bàphàm tục, gần gũi với đời phàm tục mới là chuyện tự nhiên. Như thế thìcho dù chỉ là ảnh ảo, ít nhất nó cũng đem lại cho người đang yêu một đôiđiều hữu ích.Suy nghĩ về điều đó, vị lão tăng chợt nhận rằng hình ảnh bà phi mà cụ đãtô vẽ không chỉ hoàn toàn là vật chất và cũng không phải hoàn toàn làmột hình ảnh chỉ có trong đầu. Cụ chỉ vẽ lại cái yếu tính của nàng đấythôi. Tìm được cái yếu tính ấy trong hình ảnh người đàn bà là một điềuhết sức lạ lùng nhưng không phải là chuyện bất khả. Cho dù vướng vàolưới tình, vị lão tăng đạo đức kia vẫn còn có khả năng đi tìm cái yếu tínhbằng cách trừu tượng hóa sự vật, vì trong quá khứ cụ đã dày công tuhành. Hình dáng bà phi giờ đây đã nhập lại làm một với hình ảnh đóahoa sen vĩ đại rộng đến hai trăm năm mươi du-tuần. Ngả lưng trên mặtnước và được vô vàn đóa sen nâng lên, thân hình của bà trải ra bao la,rộng hơn cả ngọn núi Tu Di, rộng hơn diện tích một vương quốc.Vị lão tăng càng tạo ra hình ảnh một bà phi khó đạt đến chừng nào thì cụcàng phản bội giáo lý Đức Phật một cách lộ liễu chừng nấy. Lý do là nếumối tình là một vật không thể đạt tới thì sự giải thoát linh hồn cũngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 158
  • không thể nào đạt tới, bởi vì hai điều này đã buộc chặt với nhau. Vị lãotăng càng tuyệt vọng trong tình yêu bao nhiêu thì tâm trí cụ còn đâm rễsâu vào trong những vọng tưởng và tà niệm. Chỉ có khi cụ còn coi tìnhyêu, cho dù xa vời, là một vật có thể đạt được thì cụ mới còn khả năngtừ bỏ nó. Mối tình vô vọng đối với một đối tượng không đạt đến đượcnhư bà phi sẽ bất động, muốn bỏ cũng không được, khác gì một hồ nướcđọng bao trùm cả mặt đất, không thể đổ đi đâu.Không hiểu vì sao vị lão tăng mong mỏi được nhìn khuôn mặt của bàphi một lần nữa nhưng cụ chỉ sợ rằng khi nhìn khuôn mặt nay đã nhậplại làm một với đóa hoa sen vĩ đại, nó sẽ sụp đổ, tan biến mất đi chăng!Nếu chuyện đó xảy ra thì cụ nhất định sẽ ngộ đạo và lần này được giảithoát. Nhưng chính viễn tượng này cũng làm cho cụ sợ hãi.Tình yêu vô vọng của vị lão tăng bắt đầu tìm đủ mọi mưu mẹo kỳ lạgiúp cụ tự đánh lừa. Cuối cùng, khi lấy quyết định lên đường đến gặp bàphi, cụ những tưởng đã chữa trị được phần nào chứng bệnh xâm nhập vàhành hạ mình bấy lâu. Cái niềm vui khó tả đã đến khi lấy được quyếtđịnh chỉ là kết quả sự ngộ nhận là mình đã có thể thoát ra khỏi nanh vuốtcủa tình yêu. NămKhông một ai trong đám hầu cận của hoàng phi tỏ ý hoài nghi về hành vicủa nhà sư già mệt nhọc dựa vào thiền trượng có đầu hình chimcâu [15] đứng trầm ngâm ở một góc vườn trong ngự sở. Bóng dángnhững nhà tu hành hay bọn khất thực đến bên vườn để cầu xin bố thíkhông phải là chuyện lạ lùng.Một thị nữ vào bẩm với hoàng phi. Nàng hững hờ nhìn qua bức mành vềhướng đó. Dưới bóng những chùm lá non, nhà sư già tiều tụy trong lớpáo tu đen sờn với dáng ủ rủ. Nhìn một đỗi, hoàng phi nhận ra người đangđứng đó đúng là vị lão tăng có lần bắt gặp bên bờ hồ Shiga, nàng mớibiến sắc.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 159
  • Sau một lúc chần chờ không biết phải xử trí thế nào, nàng ra lệnh chomọi người không cần phải để ý làm gì tới người đang đứng trong vườn.Bọn thị nữ vâng lời, để mặc nhà sư.Lòng hoàng phi dậy lên một nỗi lo lắng. Lần đầu tiên nàng cảm thấy nhưvậy.Trong cuộc đời mình, nàng đã từng gặp biết bao người chối từ cuộc sốnghiện tại nhưng chưa bao giờ giáp mặt một người dám vứt bỏ những kiếptương lai. Gặp người đó cũng như thấy một điềm gở. Điều này khiếnnàng đâm ra sợ hãi. Tất cả những khoái cảm nàng tưởng tượng ra khinghĩ về mối tình của vị lão tăng bỗng tan biến đâu mất. Nếu mối tình ấytrọn vẹn đến nỗi cụ dám từ chối và dâng cho nàng tất cả những kiếp vềsau thì những kiếp lai sinh đó cũng không thể lọt vào tay nàng mà khôngtì vết.Bà phi ngắm nghía y trang hoa lệ và hai bàn tay đẹp đẽ của mình rồinhìn nhà sư già nua xấu xí trong manh áo sờn rách đang đứng bên mộtgóc vườn. Kết hợp được hai thứ hoàn toàn đối nghịch như thế thì chỉ cóthể là nhờ hấp lực của địa ngục. Hình ảnh đó không giống chút nào vớinhững gì đã xảy ra trong một giấc mộng huy hoàng từng đến với nàng.Giờ đây vị lão tăng là một người ngoi lên từ đáy âm ty chứ không códung nghi đức độ cao dày và quầng ánh sáng của cõi Tịnh Độ tỏa sángsau lưng như nàng từng mơ. Cái ánh sáng tượng trưng cho cõi Tịnh Độtoát ra từ con người ấy nay hoàn toàn mất dạng. Không thể nhầm lẫnđược, đó vẫn là vị lão tăng nàng đã thấy bên bờ hồ Shiga, nhưng cớ sao,nay lại giống một người hoàn toàn khác.Cũng như tất cả những người sống trong cung cấm, hoàng phi Kyôgokucó khuynh hướng dè dặt đối với cả tình cảm của mình. Khi có cái gì lýra làm cho mình cảm động hiện ra trước mắt, nàng vẫn giữ thái độ e dèđó. Cho dầu nhìn rõ bằng chứng mối tình của vị lão tăng, một mối tìnhkhông gì cao cả hơn mà nàng đã ước mơ tự thuở nào, hoàng phi chỉ cảmthấy thất vọng vì không dè nó chỉ biểu hiện dưới dáng dấp quá đỗi tầmthường.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 160
  • Dựa vào thiền trượng lê bước tới được kinh đô, vị cao tăng chùa Shigahầu như quên hết mệt mỏi. Khi lén đến khu vườn gần nơi ngự sở củahoàng phi Kyôgoku và nghĩ rằng người đàn bà yêu dấu có lẽ đang ở phíasau rèm, cụ như người vừa bước ra từ những cơn mộng ảo.Bây giờ, khi tình yêu của cụ trở thành thanh khiết vô trần, hình ảnh kiếplai sinh bắt đầu lôi cuốn cụ trở lại. Vị lão tăng có cảm tưởng cụ chưa baogiờ tưởng tượng cõi Tịnh Độ có thể mang một hình thái cụ thể đơn thuầnnhư thế này. Sự mong ngóng được về cõi Tịnh Độ ai ngờ cũng giốngnhư tình yêu nhục cảm. Giờ đây, cụ chỉ còn cần làm một thủ tục saucùng là đến gặp bà phi để thổ lộ tình yêu của mình thì đủ xóa sạch đượcnhững vọng tưởng mê lầm của kiếp hiện tại bấy lâu gây chướng ngạikhông cho cụ đạt đến những kiếp lai sinh. Chỉ cần có bấy nhiêu thôi!Khom tấm thân già trên thiền trượng để đứng cho vững, đối với cụ bâygiờ cũng là chuyện nặng nhọc. Ánh nắng chói chang của một ngày thángnăm xen qua kẽ lá đổ xuống đỉnh đầu. Cụ thấy choáng váng, bao nhiêulần phải bám chặt lấy cây gậy. Nếu bà phi sớm nhận ra điều đó và mờicụ vào thì có thể thủ tục sẽ hoàn thành chóng vánh. Và lúc đó, cánh cửacủa cõi Tịnh Độ cực lạc sẽ mở ra chờ đón cụ. Vị lão tăng trông đợi mỗiđiều ấy. Cụ mệt đến gần lả nhưng vẫn ráng tựa vào cây gậy mà chờ. Mãiđến khi trời đã về chiều. Thế rồi bóng tối dâng lên. Dù vậy vẫn chưa cótín hiệu gì từ phía bà phi.Dĩ nhiên hoàng phi làm thế nào biết được vị lão tăng đã nhìn thấy cõiTịnh Độ đằng sau hình ảnh của nàng và thông qua nàng. Nàng nhìn vềmảnh sân đằng trước xuyên qua bức rèm. Nhà sư già vẫn đó. Ánh nắngchiều xế xuống sân. Cụ hãy trơ trơ.Hoàng phi bỗng cảm thấy sợ hãi. Bà ngỡ người đứng trước mặt mìnhchính là hồn oan của những vọng tưởng mê lầm mà kinh kệ nhiều lầnnhắc tới. Bà cảm thấy nỗi lo âu bị đọa địa ngục dâng lên trong người.Làm cho vị cao tăng đạo đức như thế vướng vào mối mê lầm thì nhấtquyết cõi Tịnh Độ sẽ không bao giờ tiếp nhận nàng. Chỉ có địa ngục vớinhững cảnh tượng khủng khiếp của nó thường ngày vẫn nghe nói sẽ đếnvới nàng thôi. Lúc này thì hình ảnh của tình yêu tuyệt đỉnh mà nàng aoTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 161
  • ước đã bị phá vỡ. Được người khác yêu như trường hợp của nàng chỉ làchịu sự đọa đày trong địa ngục. Khác hẳn viễn tượng đẹp đẽ về nàng màvị lão tăng nhìn thấy, cái mà nàng thấy chỉ là sự khủng khiếp của địangục xuyên qua nhà sư già.Thế nhưng là con người kiêu hãnh, bà phi không dễ dàng gì để cho nỗisợ hãi đó khuất phục. Mặc kệ, nhà sư già có đợi chờ đến lúc ngã quị thìđã sao! Khi đưa mắt nhìn ra ngoài qua tấm rèm và thấy hình dáng nhà sưđáng lẽ đã ngã gục vẫn còn lặng lẽ trơ ra đó, bà không khỏi cảm thấybực bội.Màn đêm rơi xuống. Thêm có ánh trăng dọi vào, dáng gầy guộc của nhàsư đang chầu chực trông chẳng khác nào một bộ hài cốt.Hoàng phi Kyôgoku lo âu đến nỗi không tài nào nhắm mắt. Chẳng thèmnhìn ra ngoài rèm nữa, nàng quay lưng lại hướng ấy. Tuy nhiên nàngvẫn cảm thấy tia nhìn của vị sư già. Ôi thôi, mối tình này không phải làmột mối tình tầm thường. Thế nhưng sự sợ hãi được yêu và sự sợ hãiphải bị đọa địa ngục, ngược lại đã làm cho bà tập trung được tâm tríkhấn nguyện để được thác sinh vào cõi Tịnh Độ. Đó là cõi Tịnh Độ màbà ấp ủ trong lòng và quyết tâm giữ gìn cho nó không bị tổn hại. CõiTịnh Độ của bà không giống cái cõi Tịnh Độ của vị cao tăng vì nókhông can dự gì đến mối tình của cụ đối với nàng. Nàng nghĩ rằng nếunhư mình cất tiếng gọi nhà sư, cái cõi Tinh Độ nàng đang khấn nguyệntìm về sẽ bị sụp đổ tan tành.Nàng tự nhủ tình yêu một chiều của vị cao tăng đâu có liên hệ gì đếnmình. Cụ ta tự ý yêu như thế mặc cụ. Đâu có chút lý do nào ngăn cảnđược con đường đi về cõi Tịnh Độ của mình!Dù suy nghĩ như vậy, khi đêm càng khuya và trời càng thấm lạnh thì bàphi cũng mất dần tự tin. Mới đây thôi, bà còn nghĩ nếu nhà sư già có kiệtlực, ngã lăn ra chết, bà cũng chẳng đoái hoài.Vị cao tăng vẫn đứng như thế trong vườn. Khi ánh trăng lẩn khuất, bóngcủa cụ hiện ra kỳ quái như một ngọn cây khô quắt.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 162
  • " Không, không, ta với cái bóng kia không liên can gì với nhau hết!". Bàphi gào lên trong lòng. Cơ sự xảy ra vượt ra ngoài tầm suy nghĩ củanàng. Có thể là điều hiếm có nhưng trong một thoáng như thế này, bàphi quên quấy mình là một mỹ nhân. Bảo rằng lúc đó bà cố ý quên đi thìcó vẻ đúng hơn.Cuối cùng, bầu trời xen một vài vệt trắng. Trong cái lờ mờ của buổihừng đông, vị lão tăng vẫn còn đứng nguyên đấy.Hoàng phi thua cuộc. Bà đành lên tiếng gọi thị nữ ra ngoài vườn mờinhà sư đến trước rèm.Vị lão tăng đã đạt đến mức độ vong ngã, không biết xác thịt mình hãycòn hay đã bị hủy diệt. Cụ hết phân biệt nổi kẻ đang chờ đợi mình là bàhoàng phi hay là kiếp lai sinh. Khi nhận ra bóng người thị nữ bướcxuống khu vườn nửa sáng nửa tối để đến kề bên, cụ cũng không hìnhdung ra được những gì sẽ xảy ra tiếp đó.Thị nữ truyền lại lời mời của hoàng phi. Lão tăng đáp lại bằng một âmthanh giống như tiếng kêu kinh hãi, không phải tiếng người.Phía trong bức rèm chỗ bà phi ngồi tối đen, người từ bên ngoài khôngthể nhìn được hình dáng của bà.Vị lão tăng quì xuống trước bà, hai taybưng mặt khóc.Cụ khóc một hồi lâu, không có lấy một lời. Khóc và chỉ biết khóc, tưởngnhư tiếng khóc sẽ không bao giờ dứt.Trong lúc đó, bên dưới bức rèm và từ trong chỗ bóng tối lờ mờ, một bàntay trắng muốt như tuyết đang chìa ra phía ngoài.Vị cao tăng chùa Shiga đưa hai tay ra đón nhận và ấp ủ bàn tay củangười mình yêu thương. Cụ áp bàn tay đó lên trán mình, rồi lên má.Hoàng phi Kyôgoku cảm được cái lạnh từ bàn tay thô kệch đang chạmđến tay mình. Sau một lúc, bàn tay đó bỗng nóng lên rồi dần dần ướtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 163
  • đẫm. Bà cảm thấy không chút thoải mái khi bàn tay của mình đang thấmướt nước mắt của ai đó.Thế nhưng bầu trời đã trắng bạch và khi hoàng phi nhận ra ánh sáng bắtđầu len vào sau rèm, trong lòng người đàn bà có con tim đạo hạnh nàybỗng nhiên một linh cảm lạ lùng từ đâu đến xâm chiếm: không còn nghingờ gì nữa, cái bàn tay không quen biết đã ấp ủ tay ta bên kia tấm rèmchỉ có thể là bàn tay của chính Đức Thế Tôn.Một cảnh tượng huyền ảo như sống dậy trong lòng hoàng phi. Đó làkhung cảnh cõi Tịnh Độ với nền bằng lưu ly, với vô số lâu đài cung điệnbằng thất bảo, với bóng dáng những vị thần tiên đang tấu nhạc, vớinhững khu hồ hoàng kim trải cát thủy tinh có muôn nghìn đóa hoa senlấp lánh ánh sáng, với lũ chim gia-lăng-tần-la ríu ra ríu rít... tất cả đềunhư vừa được tái sinh. Nếu trên thực tế đó là quang cảnh của cõi TịnhĐộ mà hoàng phi tin rằng mình sẽ thừa hưởng thì kể từ nay, nàng có thểsẳn sàng chấp nhận tình yêu của vị lão tăng. Hoàng phi chỉ còn đợingười đàn ông có bàn tay của Đức Phật lên tiếng gọi: "Hãy vén rèmlên!" mà thôi. Vị lão tăng có thể cầu xin nàng điều đó. Có thể nàng sẽvén rèm cho cụ. Cũng như trong buổi gặp gỡ bên bờ hồ Shiga, có thểhoàng phi Kyôgoku sẽ cho phép nhà sư già được nhìn thấy khuôn mặttuyệt mỹ của nàng. Và nàng cũng có thể mời cụ bước vào bên trongnữa...Hoàng phi Kyôgoku chờ đợi.Thế nhưng vị lão tăng chùa Shiga không thốt lên lấy một lời. Cụ khôngcầu xin điều gì cả. Bàn tay già nua đang nắm chặt lấy bàn tay của ngườiđẹp cuối cùng rồi cũng buông ra. Cụ để bàn tay trắng muốt như tuyết đótrơ trọi trong ánh sáng của buổi bình minh.Vị cao tăng đi khuất. Hoàng phi cảm thấy tim mình buốt giá.Vài ngày sau, có tin đưa đến là vị cao tăng đã viên tịch trong thảo amcủa người. Từ đó, hoàng phi Kyôgoku bắt đầu ngồi nắn nót chép nhữngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 164
  • trang kinh để tiến cúng nhà chùa. Đó là Vô Lượng Thọ Kinh, Pháp HoaKinh, Hoa Nghiêm Kinh, toàn những bản kinh quí hiếm. (Dịch xong tại Tôkyô, ngày 17/09/2007.) Tham khảo1) Aury, Dominique, 1983, Le prêtre du temple de Shiga et son amour(dịch Mishima theo The Priest and His Love), trong Yukio, Mishima, LaMort en Eté, Gallimard, Paris.2) Mishima, Yukio, 1978, Shigadera shônin no koi, trong MishimaYukio, Misaki nite no Monogatari, Shinchô Bunko, Tôkyô.2) Morris, Ivan, 1962, The Priest and His Love (dịch Shigadera shôninno koi), trong Morris, Ivan chủ biên, Modern Japanese Stories, AnAnthology, Charles Tuttle Co, Tokyo, bản in lần thứ 23, 1997. Chú Thích[1] - Taiheiki, tiểu thuyết lịch sử Nhật Bản ghi lại giai đoạn biến loạntranh giành vào thời trung cổ Nhật Bản. Gồm 40 quyển, tương truyền domột nhà sư, Kojima Hôshi viết. Sáng tác khoảng 1368-75 hay 1375-79.[2] - Ikkaku Sennin (Nhất Giác Tiên Nhân), còn gọi là Ikkasen (NhấtGiác Tiên) hay Dokkakusen (Độc Giác Tiên), người được xem như làmột tiền thân của Đức Phật. Người nước Bà La Nại bên Ấn Độ, vốn donai sinh ra trong rừng, đầu có một sừng. Tu thiền định lâu năm nên cópháp thuật. Vì oán hận nhà vua nên vị này làm cho trời hạn hán. Sau bịmột dâm nữ do nhà vua gữi đến quyến rũ làm mất phép thần thông. Từđấy mưa lại chan hòa. Sự tích này đã thành đề tài của tuồng Nô củaKonparu Zenchiku (1405- khoảng 1470).TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 165
  • [3] - Còn gọi là Suufukuji (Sùng Phúc Tự) một ngôi chùa cổ xây từ năm668 bên cạnh kinh đô khi đó còn là Nara. Một trong mười ngôi chùa lớnđương thời nhưng nay không còn dấu tích.[4] - Triều đại trung cổ Nhật Bản dài khoảng 400 năm.[5] - Tư tưởng cho rằng có một thế giới thanh tĩnh cực lạc thiên biến vạnhóa ở Tây Phương, nơi có Phật A Di Đà và chư Phật. Con người nếu tuhành có thể thác sanh về đấy. Bắt đầu ở Trung Quốc, sau trở thành mộtphái tôn giáo ở Nhật với giáo tổ là tăng Hônen (Pháp Nhiên, 1133-1212).[6] - Ôjô Yôshuu, sách nhà Phật, 3 quyển do tăng Genshin (Nguyên Tín,942-1017) trứ tác, hoàn thành năm 986, khuyên người niệm Phật đểđược vãng sinh cực lạc.[7] - Hay Eshin Sôzu, tên thường dùng để gọi tăng Genshin, cao tăngphái Tendai (Thiên Thai), từng du học bên Trung Quốc.[8] - Cữu ngưu nhất mao, chữ của Tư Mã Thiên trong bức thư gữi chobạn là Nhiệm Thiếu Khanh."Phản lệnh bộc phục pháp thụ hình, nhượccữu ngưu vong nhất mao". Ý nói là "một chuyện nhỏ không thấm vàođâu".[9] - Thất bảo. Còn gọi là thất trân.[10]- Theo âm Phạn ngữ Kalavinka, thú đầu người mình chim, có giọnghát ngọt ngào, ở trên đỉnh Tuyết Sơn hay cõi cực lạc.[11] - Theo âm Phạn ngữ Yojana, đơn vị đo lường thời cổ Ấn Độ. MộtYojana rộng đến 7 đến 9 dặm Anh.[12] - Tức Tu Di Sơn (Shumisen) do chữ Phạn Sumeru là đỉnh núi ởtrung tâm thế giới của nhà Phật, có Đế Thích và Tứ Thiên Vương cai trị,vây xung quanh bởi bát sơn bát hải.Mặt trời, mặt trăng và các ngôi saoTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 166
  • lại quay vòng bên ngoài.[13] - Thủy Quán Tưởng, chữ nhà Phật để chỉ sự tập trung tinh thần đểsuy nghĩ về dòng nước trong trên cõi Tịnh Độ. Đây là quán tưởng thứ 2trong số 16 phép (thập lục quán) được giảng trong Quán Vô Lượng ThọKinh.[14] - Kinh Cực, tên một khu vực và cung điện trong thành Kyôto.Thường ám chỉ gia đình quyền thần và ngoại thích Fujiwara noMichinaga, đời đời có nhiều con gái gả cho các thiên hoàng.[15] - Trượng có hình đầu chim bồ câu (câu trượng) để mừng người trên80 tuổi vì bồ câu là giống chim ăn không bị hóc.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 167
  • HỒN BƯỚM (Chôchô, 1948) [1] Nguyên tác: Mishima Yukio (1925-70) Dịch: Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tìnhcủa vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 168
  • Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾT Mishima, 23 tuổi, thời điểm viết Chôchô (1948)Dẫn Nhập Của Người DịchNăm 1898, nhà văn Mỹ John Luther Long, ngƣời chƣa từng dặt chân lênđất Nhật, đã dựa vào thƣ tín và tài liệu của chị mình, vợ hiệu trƣởng mộttrƣờng đạo ở Nagasaki, để viết tiểu thuyết nhan đề Madam Butterfly (HồĐiệp phu nhân). Truyện kể lại mối tình bi đát giữa một sĩ quan hải quânMỹ tên Pinkerton và nàng con hát mới 15 tuổi có nghệ danh là Chôchô(Bƣơm Bƣớm) mà ngƣời chị nghe dân sở tại truyền tụng. Hình tƣợngnàng Chôchô ôm con đứng trên mỏm đất nhìn ra vịnh Nagasaki trôngngóng ngƣời chồng bạc tình ra đi không bao giờ trở lại, buồn tuyệt vọngrồi tự sát trƣớc Phật đài năm 18 tuổi...đã là nguồn cảm hứng cho nhàsoạn nhạc ngƣời Ý Puccini viết vở nhạc kịch ôpêra cùng tên, công diễnTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 169
  • lần đầu tiên ở nhà hát Scala thành phố Milano năm 1904. Vở nhạc kịchcảm động này vẫn tiếp tục đƣợc trình diễn từ trên một trăm năm nay. Dùcó thực hay không, truyện nàng Chôchô chỉ là một thảm cảnh điển hìnhcủa bao ngƣời con gái Nhật Bản, phải bán thân làm "vợ trên bến"(genchizuma) những chàng thủy thủ lang bạt thời Nhật Bản vừa mở cửa.Nhân vật thứ hai cũng quan trọng không kém, đƣợc nhắc đến trongtruyện này, là danh ca giọng nữ cao (soprano) Miura Tamaki (1884-1946). Bà là ngƣời Nhật Bản giữ trọng trách đào chính (prima donna)trên sân khấu Opera House ở London năm 1915 trong vai MadamaButterfly, cho đến lúc đó, chỉ có ngƣời ngoại quốc chủ diễn. Đã đi khắpthế giới và diễn vai này trên 2000 lần. Puccini gặp bà năm 1920 và chorằng tài diễn xuất và tiếng hát của bà đã hoàn thiện nhân vật sân khấumà ông trông đợi. Ở Nhật, Miura Tamaki đồng nghĩa với MadamaButterfly. Lúc đã ngoài 50 tuổi, tiếng hát của bà vẫn trong thanh nhƣthƣở 20. Bà mất năm 1946 sau khi diễn lần cuối cùng mới có hai tuần,và nhƣ ý nguyện, đƣợc chôn ở bên hồ Yamanaka, cạnh núi Fuji, nơi bàcó thời đi sơ tán trong chiến tranh..Tuy nhiên, ta thấy ở đây hình nhƣ Mishima chỉ mƣợn hai nhân vật trênđể nêu một câu hỏi khác có tính cách triết học. Nó liên quan đến sự đốilập giữa ngăn cách / đợi chờ, hy vọng / tuyệt vọng của con ngƣời mọithời đại. Khác với chàng Pinkerton vĩnh viễn bỏ đi và là đầu mối của bikịch đời nàng Chôchô, ngƣời đàn ông trong truyện này, Kiyohara, đã từchiến trƣờng trở về tìm lại ngƣời xƣa nhƣng chính điều đó lại là nguyênnhân của một bi kịch khác. Vào TruyệnNàng Chôchô sẽ ra thế nào nếu tuổi già lại đến viếng nàng trước, sớmhơn cả ngày trở về của chàng Pinkerton mà nàng mòn mỏi trông chờ?Nhưng ít nhất tuổi già sẽ rước nàng đi cùng chứ không tàn nhẫn bỏ rơinàng như anh chàng Pinkerton kia. Đó là ý tưởng hiện ra trong tríTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 170
  • Kiyohara vào đêm đầu tiên đi nghe hòa nhạc sau khi anh giải ngũ trở về.Kiyohara là sĩ quan trừ bị chuyên môn về kế toán lương bổng, bị trưngbinh khi vừa bốn mươi tuổi, mới hai năm trước đó, đã lâm vào cảnh góabụa. Sinh trong một gia đình ngành xuất nhập cảng mà anh là con trainối dõi, Kiyohara đã được rèn luyện từ thời trẻ cách thức giữ được mộtthế quân bình hiếm có giữa tính nghiêm khắc và sự dễ dãi. Cũng nhờ tàixã giao thiên phú của mình, sau khi nhập ngũ, anh đã được lòng tất cảnhững nhà kinh doanh các vùng anh đến đóng quân, đặc biệt thời ở ĐàiLoan, cơ sở giao hảo tốt đẹp anh tạo được nhiều khi làm bùng lên lòngganh tỵ của người trong đơn vị. Thế nhưng Kiyohara chỉ yêu thích mỗicuộc sống cô đơn. Thường thường lớp trẻ không có duyên với chuyện ănchơi giao thiệp mới hay ca tụng sự cô đơn chứ tự buổi thiếu thời,Kiyohara thì đã thừa hiểu đó là một điều đáng ghét, và chính vì khôngmuốn yêu sự cô đơn một cách giả dối như họ, anh đã xử sự ngược lại,tạo cho mình cái dáng một thanh niên ăn chơi ra trò. Ở giai đoạn từ haimươi tuổi trở đi, trong lòng anh có một niềm tự hào không chút ngạingùng là chắc chắn mình chưa từng để bất cứ cô gái nào phải khổ. Rồiđến khi bước qua cái tuổi ba mươi, anh lại chỉ thấy có vợ là người bêncạnh phải chịu đựng vì mình. Lúc đó anh mới biết rằng những trò vuitrong quá khứ mà anh cứ nghỉ chẳng làm chết ai chính là một chuỗi hànhđộng sai lầm hay thất sách. Bởi vì trong khoảng thời gian từ hai đến bamươi tuổi, anh cứ đinh ninh nếu mình làm một việc ác mà ý thức được làác thì tất cả sẽ trở thành điều thiện. Nhưng anh ngờ đâu sự xác quyết lầmlẫn thời trai trẻ này, chứ không phải lý tính, đã làm say sưa hết cô gáinày đến cô gái khác!Sau khi vợ qua đời, anh được gửi đi xuống các nước phương nam và cócuộc sống nhàn tản nhiều năm trong đời quân ngũ. Hoàn cảnh lúc đóthật lý tưởng để nhen nhúm lại trong óc anh sự thỏa mãn là mình chưađể cô gái nào phải khổ sở bao giờ. Thế nhưng có một điều Kiyoharakhông ngờ tới. Đó là trong tâm hồn anh, sự thỏa mãn ấy đã được thaythế bằng một sự trạng thái nghĩ ngơi thoải mái khiến anh dù có muốn,cũng không có thể làm khổ thêm cô gái nào nữa.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 171
  • Như thế, một mình lẻ loi, anh đã băng qua công viên H. chiều hôm ấylúc trời vừa sập tối, để đi nghe hòa nhạc (xem hát một mình cũng chỉ làmột thói quen tự ngày còn trẻ). Đó là tối ngày 20 tháng 3 năm 1946, lúccơn mưa giá lạnh vừa mới tạnh xong.Anh thấy lại trên sân khấu người nữ danh ca luống tuổi, mà cứ theo lờingười ta đồn đại, hồi chiến tranh, trong thời kỳ đi sơ tán ở vùng hồYamanaka, mỗi sáng khi bà đứng hát bên bờ hồ thì chỉ trong chốc lát đãthấy chim chóc tụ lại thành đàn trên những chòm cây như muốn cất tiếnghòa ca với bà. Còn lúc bà đóng vai O-Chô Fujin (Hồ Điệp phu nhân).người ta có cảm tưởng như nhìn lại được hình ảnh huyền ảo của nhânvật phụ nữ đã nổi tiếng thế giới một thời đó. Thế nhưng tối hôm ấy,trong buổi hòa nhạc, bà không hát làn điệu Un bel dì vedremo (Vào mộtngày nắng đẹp) [2] tuyệt vời mà thay vào đó bằng nhữngkhúc leider thanh thoát tươi tắn trong La Belle Meunière (Nàng thiếu nữbên cối xay gió) của Schubert, mà ai cũng biết là khá khó diễn đạt.Hai tấm bình phong màu vàng kim, mỗi tấm sáu miếng kết lại, vâyquanh sau lưng, còn bà thì đứng bên cạnh chiếc dương cầm và cái ghếmàu xanh lục. Tuy từng cho khán giả biết "có thể sắp sửa phải chịu giảiphẩu vì đang mắc một chứng bệnh trầm trọng, nghệ sĩ cũng gắng gượngra mắt", thế nhưng bà chẳng chịu ngồi xuống ghế mà chỉ tựa mình mộtcách khó khăn vào thành dương cầm. Bà mặc một chiếc kimono taythụng, nền trắng óng ánh có mô-típ quạt Nhật, thắt bằng dải thắt lưngmàu son tươi. Những ngón tay đeo đầy nhẫn sáng lấp lánh. Tất cả tạocho bà cái dung mạo đoan trang đầy đặn như nữ thần Kichijô [3] nhưngthân thể bà đã bị bệnh tật làm cho yếu ớt giống như một cánh hoa bìmhéo hon vì bị ngắt khỏi cành từ ngày hôm trước. Dù vậy quang cảnh bàbước ra sân khấu thật lộng lẫylàm cho mọi người không ai dám nghĩrằng đó là một nhan sắc đang đến hồi tàn tạ. Chỉ có thể nói một sự tàn tạtuyệt mỹ. Có nhà phê bình âm nhạc thời Taishô (trong thập niên 1910)đã ghép chung bà với T.S., một nữ danh ca khác bằng cái tên thân ái"cặp đào chính tốc-kê", có lẽ vì kiếp sống của bà đầy những cảnh dở dạidở điên, mà cuộc đời Hồ Điệp phu nhân xưa kia cũng hao hao khôngkhác.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 172
  • Để cho từ bên trong cái thân thể bệnh tật già nua chưng diện lộng lẫynhư một bàn tiệc cưới phát ra được âm hưởng tiếng chim non đang hót,chắc phải dùng đến tài ảo thuật. Tiếng hát trong thanh có một không haicủa bà giống như của người bị đồng nhập, nên dù không muốn, bà cũngphải mở miệng để nó thoát ra. Thân thể bà có thể già nua cằn cỗi đinhưng tiếng hát không hề đánh mất cái nhựa sống đã gắn liền với da thịttrên khuôn mặt. Và khi tiếng hát đó vọng vào tai mình, thính giả chỉ cóthể thấy rằng họ đang đứng trước một chiếc mặt nạ đẹp tuyệt vời.Bao cánh hoa buông lơi,Bên bờ giòng nƣớc trôi....Người nữ danh ca vừa hát vừa hơi cúi đầu ra phía trước, hai tay vươn ralàm dấu vẽ cảnh giòng nước đang trôi. Tức thời trên sân khấu nổi lêntiếng rì rào của con suối lấp lánh, hiền hòa trôi. Ngón tay có đeo nhẫnkim cương của bà như cắt vào không khí để làm vọt ra từ không giantrong vắt đó hình ảnh một giòng nước. Bao cánh hoa buông lơi, run entrong làn gió nhẹ bên bờ suối. Thế rồi bằng những cử động ve vuốt củabàn tay nhỏ nhắn như tay một cô bé, bà đã làm sống được những cànhhoa tưởng tượng đó, để chúng phô bày những sắc cầu vồng tựa hồ vệtdầu loang tươi tắn trên mặt nước. Miura Tamaki (1884-1946) (Ảnh Wikipedia)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 173
  • Bất chợt Kiyohara có ảo giác mình đang nghe lại âm điệu của bản Unbel dì vedremo (Vào một ngày nắng đẹp) yêu thích thuở nào. Có phảingười nữ danh ca có tiếng hát huyền hoặc của tay phù thủy với quyềnnăng thần bí, đã làm sống lại ảo ảnh đó dễ dàng theo ý muốn? Khi bà cấttiếng hát "Vào một ngày nắng đẹp", người ta thấy được cả màu xanh củabiển cả cuồn cuộn dâng lên trong đôi mắt. Trên cái phông vụng về vẽcảnh mặt biển, như thể những thần linh hải dương đang rủ nhau về. Đôimắt của Chôchô lúc ấy không còn đen láy của đôi mắt người con gáiNhật Bản nữa. Có lẽ vì ngày lại ngày cứ phải đăm đăm nhìn mặt biểntrong mòn mỏi nhớ mong, cuối cùng cặp mắt nàng đã nhuộm màu biểncả. Thế nhưng, ngay giữa lúc ấy, như thể nàng đã tiên liệu những gì sẽxảy ra, trước khi bi kịch trong màn cuối của tấn tuồng bắt đầu và cũng làlúc khuôn mặt nàng hoàn toàn nhuộm trong màu xanh của biển, đôi mắtnàng đã bị ánh nắng mặt trời chói lòa giữa trưa thu hút tự bao giờ. Conthuyền đang chở đến cho nàng tấn bi kịch. Chính là đôi mắt xanh ngănngắt đại dương của Chôchô đã mời mọc nó ghé bến. Cái mà nàng chờđợi, không phải anh chàng Pinkerton. Thực ra, nàng chờ đợi tấn bi kịch.Nghĩa là cái chết. Điều nàng trông mong dường như chỉ có thế.Ngay khi đó, người nữ danh ca cũng vừa hát xong những nốt cuối cùngcủa "Bài hát ru của dòng suối". Bà ôm trong tay một bó hồng - tuy bóhoa quá khiêm tốn để có thể bảo là "ôm trong tay" - ngỏ lời cùng khángiả với một giọng ngọt ngào. Sau khi nhắc đến Paderwski [4], Caruso[5], Chaliapine [6], Gigli [7], những tên tuổi huy hoàng, quí giá nhưchâu ngọc, đã cùng xuất hiện với bà trên sân khấu một thời, bà mới bảo"Trong khi đạt được những thành tựu trên thế giới, tôi đã bị tổ quốcNhật Bản bỏ quên. Tên tuổi tôi ở đây quá nhỏ bé (bà đưa bàn tay đeonhẫn lên lấp lánh, giả vờ như đang nhìn vật gì dưới kính hiển vi), nếuquí vị không chịu khó cúi xuống đọc thì sẽ không thấy đâu!". Trong tấtcả những tình nhân trong đời bà, chưa ai nhận được tình yêu mà bà đãdành cho sự nghiệp. Bà yêu danh vọng với cái tình cảm tinh tế chỉ có thểthấy nơi người phụ nữ. Chỉ khi nghe tiếng vỗ tay rung cả hội trường, bàmới thấy niềm vui của mình dâng lên tột đỉnh. Bao lần bà đã nghe nghengười trên thế giới thì thào với nhau cái tên của mình như một câu thầnchú linh thiêng. Tên của bà cũng đã được chạm khắc để trang điểm choTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 174
  • những tấm phù điêu thanh lịch của các thành phố cổ kính ở mãi Ý ĐạiLợi. Mặt bà có lần tái xanh gần muốn ngất đi trong làn hương tiễn biệtcủa hàng nghìn đóa hoa hồng thành La Mã. Đến khi con tàu chở bà bỏbến Gibraltar lại đằng sau, đêm Địa Trung Hải đã mở ra một khung trờitráng lệ chưa từng có, tô điểm bằng muôn ngàn vì sao sáng, để tiễn bướcchân bà. Thế rồi khi đứng trên boong tàu ẩm ướt trong màn sương mai,người nữ danh ca đã nhận ra những nét đầu tiên hình dạng của HợpChúng Quốc Mỹ Châu qua vài vệt cắt mơ hồ phía chân trời, và lúc ấy bàđã ngỡ rằng những lớp sóng kia là vô số bàn tay của đám đông nồngnhiệt hò reo, vẫy gọi.-Quí vị có biết rằng khi đến ra mắt ở các buổi hòa nhạc, lần trước tôi cònlấy xe điện được, thế nhưng kỳ này rốt cuộc (nàng phát âm tiếng nàymới một giọng nói nhỏ và thanh nhã đến độ không ngờ) tôi phải nhờngười ta địu tôi trên lưng đó ạ. Tôi đã mắc chứng sưng ruột thừa hồimấy năm về trước sau khi đi ủy lạo các chiến sĩ về, rồi bệnh trở nặnglàm thành một khối u trong bụng. Chỉ nội tuần này, tôi sẽ biết mình phảimổ hay không. Nếu tai qua nạn khỏi, tôi sẽ có dịp trở lại hát Hồ Điệpphu nhân hầu quí vị vào tháng sáu tới. Ví bằng bệnh không lành và ngộnhỡ có chuyện gì xảy ra, xin quí vị cứ xem hôm nay là buổi trình diễncuối cùng của tôi.Nói xong, bà lau một giọt nước mắt với cánh tay áo lót vải kếp màu đỏrực bên trong chiếc kimono, hình ảnh gợi nhớ những đam mê nồng nhiệtđến độ bệnh hoạn trong quá khứ của bà, một phụ nữ thế hệ Meiji [8].Đặt bó hoa lên ghế, bà dựa lưng vào chiếc dương cầm trong khi ánh đènrầm sân khấu chiếu lên trên ngấn cổ nhăn nheo của bà những tia sáng tànnhẫn.Bà hát bài ca từ giã "Home, sweet home" bằng một giọng thật trầm vàkhông cần nhạc đệm. Tiếng hát ấy khiến cho nhiều người trong đám nữkhán giả tham dự hôm đó cảm động đến độ phải lật đật rút khăn tay.Tiếng hát của bà làm liên tưởng đến khung trời thành Nhã Điển trãi rộngra, bao trùm lên quang cảnh sân khấu đang lặng lẽ trình diễn một vở bikịch Hy Lạp mà chính bài hát cũng chứa đựng những ca từ thê thiết vàTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 175
  • tang tóc. Người ta tự hỏi có phải chăng đó là tiếng hát của Sappho, saukhi bị phản bội trong tình yêu, đã đốt một đống lửa hồng trước mặt đềnnữ thần Aphrodite, còn mình đầu đội vòng nguyệt quế, mặc tấm áo đỏrực, trong tay là cây đàn cầm bảy dây giát vàng, cất tiếng hát những bàithánh ca trước giờ lâm tử. Nhưng đây chỉ là một Sappho già nua và suysụp vì bệnh hoạn, không còn đủ sức đội vòng nguyệt quế hay mặc áokhoác màu đỏ rực nữa rồi.Buổi hòa nhạc kết thúc, người nữ danh ca ra về. Đám học trò nắm taydìu bà, còn bà thì trong tay ôm lấy bó hoa hồng nghèo nàn, chậm chạpbước ra khoảng không gian rộng lớn của hội trường nhiều lần để đáp lạitiếng vỗ tay không muốn dứt của khán giả. Đôi mắt nhắm lại, mặt hơingẩng lên trời, hai tai vươn ra ngóng đợi, bà như đang say sưa, khôngchú ý gì đến sự hiện diện của một ai. Trong giây phút, cả thế giới hầunhư đọng lại thành những tràng pháo tay. Cũng chính lúc ấy, khuôn mặtcủa bà đẹp lộng lẫy và khêu gợi không gì cưỡng nỗi, đến độ Kiyoharacũng phải rùng mình...... II..........Và như thế, hình ảnh rực rỡ của nữ danh ca Miura Tamaki trongđêm từ giã ánh đèn sân khấu, dưới mắt tôi, không hiểu sao giống cảnhcon bươm bướm đang hấp hối đến thế. Con bướm đó tung ra lớp phấnlân tinh trên đôi cánh hoa lệ khắp chung quanh, lạc loài lượn trên sânkhấu và không biết cách nào để che dấu vết thương rách nát tủi hổ củamình. Trong đôi mắt to màu xanh chết của nó, một mặt biển đang thảnnhiên lấp lánh. Sau khi đã cố gắng vươn lên một cách vô vọng, nhữngsợi râu mệt lả từ từ hạ xuống, cuối cùng bướm đã gục ngã lúc những cơnrun rẩy ập về như từng đợt sóng nhỏ, báo hiệu phút lâm chung đẹp đẽcủa nó.Nếu như tôi mới viết thư trở lại cho bà sau từng ấy năm hay sau cả hàngchục năm, có lẽ vì một nỗi lo âu đã ám ảnh, làm tôi ray rứt từ hôm đượcchứng kiến cái chết của con bướm ấy. Tình cảm này giống như nỗi lo âuTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 176
  • trong niềm vui thấy mình đang sống mà chúng ta thường trải qua thờithơ ấu, nó làm ta khóc hết nước mắt mỗi buổi sáng. Nó cũng giống nhưnỗi lo âu có tính bi kịch nhưng ngọt ngào đẹp đẽ, nhất định sẽ đến với talúc nhớ lại một kỷ niệm trong sáng nào đó. Nỗi bất an có điểm chungvới tình cảm hiện ra trong hai trường hợp nói trên, phải chăng chính làcái tình cảm đã đột ngột tìm về với tôi khi hồi tưởng đêm công diễn vởHồ Điệp phu nhân mà tôi có dự hai mươi năm về trước? Mấy tấm bìnhphong xếp nếp kẻ ô vuông vức trông vui mắt làm tôi liên tưởng đếnnhững hình mắt cáo của hoa văn Ichimatsu [9] gợi nhớ mùa hoa cúcNhật Bản, tấm áo kimono cài về bên trái, anh chàng Gorô [10] với đôimắt xếch như mắt chồn và cả nàng Hồ Điệp phu nhân do bà MiuraTamaki, lúc đó hẳn trẻ, thủ vai. Bà ta lúc đó trông thật thơ ngây, đúngcái tuổi mười lăm của Chôchô, "cái tuổi còn thích hái hoa, đuổi bướm"[11]. Những chi tiết đó làm cho tôi, cũng như đám khán giả đến xem hát,cùng cảm thấy nước Nhật là một xứ sở thật kỳ dị và phù ảo, nơi đâynhững sinh hoạt thường tình trong cuộc sống đều có thể trở thành rộnràng linh động như một câu chuyện thần tiên. Tuy vậy, phải nói thêmrằng khi thu dọn đồ đạc để lên đường ra chiến trường, tôi đã lục ra tấmchương trình buổi trình diễn ở nhà hát Scala dưới đáy một ngăn kéo vàđã khám phá ra lời giới thiệu kỳ cục như thế này: " Madam Butterfly củaPuccini. Địa điểm: Thành phố Nagasaki, Nhật Bản. Thời điểm: Hiện tại"(mà lúc đó, hình như tôi cũng không mấy chú tâm đọc nó).Thủa ấy, tôi mới khoảng hai mươi và còn đang học dự bị đại học nhưngđã xin tạm nghỉ sáu tháng để làm một chuyến chu du vòng quanh thếgiới với bố tôi. Năm ngoái, ông vừa góa vợ, bà chính là mẹ tôi. Tâm tìnhcủa bố lúc đó - bắt một đứa con phải bỏ một năm học quan trọng để tháptùng mình đi một vòng quanh thế giới - chỉ sau này khi đã góa vợ rồi, tôimới hiểu ra.Giờ đây nghĩ lại, tôi chắc bố muốn trốn thoát khỏi thực tại và say sưa vùiđầu vào cái không xác thực của cuộc đời. "Thế giới" đầy tuồng ảo hóađó không chỉ có trong ý niệm nhưng còn trải rộng ra đến cả cảm giác.Bao nhiêu địa danh nổi tiếng, vừa khi ta mới cất bước rời khỏi, đối vớicuộc đời của ta, chúng chỉ còn là những kỷ niệm không hơn không kém.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 177
  • Dù những địa danh ấy tượng trưng cho lịch sử và truyền thuyết về cuộcsống tràn đầy những hỉ nộ ai lạc của dân chúng từng sống ở đó hằng baothế kỷ, nhưng đối với bố, nó còn mong manh, bèo bọt gấp mấy sự cómặt của người vợ ông yêu trên mặt đất này. Điều đó đem đến cho ônghai sự hài lòng: một là cái chết của vợ mình chỉ là một sự kiện chỉ cótầm quan trọng ngang với một lần tạm dừng chân ở một hải cảng vôdanh nào đó và người lữ khách không có cớ gì để phải bất mãn. Hai nữalà, ngược lại, ông cảm thấy một niềm vui nghịch lý khi nhận ra rằng chodù cái chết của vợ mình là một điều không xác thực, nó vẫn không to lớnhơn cái không xác thực của sự sống trên đời. Nói là ông được cả hai sựhài lòng như thế, song những ngày lưu trú tại các hải cảng hay nhữngthành phố lớn, bố tôi không hề tỏ ra là một người cha dễ thương và biếtchăm sóc chu đáo con mình.-Con chỉ mất có một người chứ nên nhớ là bố mất cả hai đấy nhé!Bố tôi có lần hạ tờ báo buổi sáng đang đọc, nhìn thẳng tôi và nói. Đó làhồi ông đã biết nói đùa trở lại.-Con mất một người mẹ. Còn bố, bố mất người vợ lẫn người mẹ củacon.Đi hết chỗ này đến chỗ nọ như thế, ở mỗi nơi, ngoài những cuộc chơi vôtội vạ, cha con tôi ai sống đời nấy. Bố cho một người đàn ông nghiêmkhắc đóng vai thư ký tháp tùng để kiểm soát tôi. Tôi đi đâu, ông thư kýnày cũng bám theo sau (không hiểu sao bố tôi lại thích sử dụng nhữngtay chân bộ hạ thiếu năng lực như cái ông này!).Đổ bộ lên Napoli, một đoàn chúng tôi thẳng đường đi La Mã và dừngchân ở đó một vài hôm. Khi tôi ngỏ ý muốn viếng thăm Milano, bố bảotôi hãy cùng viên thư ký lên đường trước và nhờ Tòa Đại Sứ viết chomột phong thư giới thiệu đến người lãnh sự Nhật ở địa phương. Theo lờicủa Sứ Quán, hiện nay vị lãnh sự bận công du ở Thụy Sĩ, nếu cậu nhà cócần ai hướng dẫn, chắc sự giúp đỡ của phu nhân viên công sứ này cũngđã quá đủ. Theo lời khuyên của bố, đến Milano, chúng tôi trọ ở GrandHotel, một khách sạn nằm trên đường Manzoni. Tuy nhiên, có hơi ngấyTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 178
  • du lịch, tôi định bụng không đi đâu cả, cứ nằm dài trong khách sạn nghỉngơi, đợi cha tôi đến. Tôi cảm thấy có một khoái cảm thật huy hoắc khiđược sống những ngày chây lười không phải làm gì cả giữa trung tâmcái thành phố đầy di tích nổi tiếng như thế này, chẳng khác nào một nhàthám hiểm vừa bước ra khỏi một kho tàng mà trên tay không đem theomột món đồ nào, ngược lại, sắp bước vào một giấc ngủ say nồng. Tôigiữ lá thư giới thiệu kỹ lưỡng trong ví nhưng định bụng sẳn sàng vứt nóvào sọt rác bất cứ lúc nào.Tuy vậy, một buổi xế trưa, khi người canh gác tôi vắng nhà vì đi muahàng họ gì đấy, ở một mình mãi cũng chán, tôi bỗng thèm đi ra ngoài đểthư giản gân cốt. Tôi tản bộ đến Poldi-Pezzoli, một bảo tàng viện mỹthuật không xa Grand Hotel bao nhiêu, nơi đấy có trưng bày bức"Madonna đọc sách" nổi tiếng của Botticelli [12]. Những Madonna [13]của nhà họa sĩ đều có hình ảnh ngoại đạo của một Venus [14], và nhânđó, Walter Pater đã có lần viết: "Botticelli vẽ rất nhiều tranh Madonna,nhưng trong bức nào, Đức Mẹ cũng như có vẻ e sợ vì đang phải bế concủa Chúa Trời trên tay. Bà có dáng như người đang cầu nguyện với mộttư thế rõ ràng là thấp kém nhưng do đó, lại khiêm tốn và ấm áp tìnhngười hơn".Dù bức tranh này cho ta xem hình ảnh một Đức Mẹ nở nang sung mãnnhư một quả chín đượm một mùi hương hoan lạc, thế nhưng đã lảngvảng đâu đó hình bóng của tử thần với màu thịt xám ngoét và màu hoaúa nhạt. Trong bầu không khí nhàn nhã của buổi xế trưa và giữa mùi bụibặm tịch mịch của bảo tàng viện, tôi đứng trước bức tranh, thả hồn vàotrong những cơn mộng huyễn như thế. Chợt tôi cảm thấy có người nàođang lẳng lặng đứng sau lưng mình rồi có một giọng tiếng Nhật chớtnhả, nhưng ngay cả trong sự chớt nhả đó cũng có một cái gì cao kỳ hiếmcó:-Dễ ghét quá đi!Ngạc nhiên, tôi quay phắt lại và sự xuất hiện của một người Nhật thứ hailà tôi trước mặt mình đã làm cho người đàn bà ấy biến sắc mặt.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 179
  • Lúc đó, bà mặc một bộ đồ nhung đen khoảng khoát, phù hợp với tiết trờitrọng thu vùng Nam Âu, đeo trên cổ một chuỗi hạt lóng lánh, và khinhận ra bà đang đứng trước mặt, tôi bỗng tưởng tượng được phong ảnhnhững cái hồ nước YÙ mà tôi chưa một lần nhìn thấy. Nào là hồ Cômo,hồ Majore, hồ Lugano, hồ Garda...Đôi găng thêu rua của bà gợi cho tôicảnh những ngọn cây nhỏ nhắn trong khu rừng bao quanh hồ đang thìthầm chuyện trò với bầu trời chiều. Chuỗi hạt trên cổ bà là những vì saole lói trong màn đêm. Đồi ngực căng căng của bà phập phồng nhè nhẹdưới làn vải nhung giống như mực nước hồ nóng bỏng, bị thúc đẩy,đang lặng lẽ dâng lên giữa đêm khuya về hướng ngàn sao...Đồng hành với bà là một người đàn ông Nhật Bản tuổi trạc ngũ tuần, cóvẻ nhanh nhẹn và vui tính. Ông ta chợt phá vỡ giấc mộng đẹp của tôi khichợt đặt câu hỏi:-Xin lỗi, ông là người Nhật đấy chứ ạ?Ông ta hỏi mà như ban bố cho tôi một lời khen.Nhờ có thế, tôi được quen biết với bà. Trên tấm danh thiếp bà cho, tôiđọc được hàng chữ "Kuroda Hanako" nên biết ngay bà là vợ ông lãnh sựKuroda (người chồng cũ) và tôi lật đật lấy từ trong túi áo bức thư giớithiệu tôi mà kể từ giờ phút đó bắt đầu có giá hơn. Tôi nhớ bà bảo:-Vừa vặn quá! Chúng tôi hiện có dư một vé để xem vở MadamaButterfly ở rạp Scala tối hôm nay. Như thế, ông sẽ có đủ thì giờ để kểcho tôi nghe những dự định của cụ nhà đấy nhé! Ông bạn đây cũng đixem hát với chúng mình, thế nhưng, về phía ông, có ai đi cùng không?Tưởng tượng ra cái khuôn mặt lúc nào cũng như đưa đám của ông thưký khó tính, tôi đã trả lời bà không chút do dự:-Không ạ, tôi chỉ có một mình!Rạp Scala cũng nằm trên đường Manzoni và từ khách sạn, chỉ cần đi bộlà đến nơi. Nhà hát bảy tầng trông thật đồ sộ lộng lẫy nhưng không đểlại ấn tượng gì có thể khuấy động con tim bằng ấn tượng mà một sự bốcTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 180
  • đồng bắt buộc mình phải nghe theo nó, đã đem đến cho tôi. "Sự vinh hoacủa vua Salomon không sánh nổi một cành hoa huệ". Tôi thường tự nhủ,để có thể so sánh với một cành hoa huệ, sự vinh quang này hẳn phảirộng lớn không có bến bờ. Đối với tôi, lúc đó cái rạp Scala hầu như đãđem đến cho tôi một ý nghĩa như thế...Ngay khi ông Nhật tháp tùng bàvừa ngồi xem chưa được bao lâu, có người đã mang đến cho ông ta mộtmẩu thư nhắn tin khẩn cấp bắt buộc ông ta phải rời cuộc trình diễn ngaygiữa màn đầu tiên. Khi màn thứ hai bắt đầu thì trong lô ghế riêng tối tùmù, chỉ còn tôi với bà đang bối rối ngồi cạnh bên nhau.Như bà đã biết, bài Un bel dì vedremo (Vào một ngày nắng đẹp) lúc nàocũng được hát ở đầu màn hai. Trên sân khấu, nàng Chôchô đang cấttiếng hát, sau lưng nhân vật ấy là cái phông lớn với màu xanh thẩm củabiển mà khán giả có thể nhìn thấy qua những tấm bình phong kẻ ô mắtcáo đan sát vào nhau. Người thủ vai Chôchô là bà Miura Tamaki, dạo ấycòn trẻ, trong bộ chiếc áo dài đúng với hình ảnh của truyện Nghìn LẻMột Đêm, nghĩa là pha đôi nét luyến tiếc não nùng hơi cải lương trongmột nhiệt tình thành thực... Liền khi đó, những thần linh hải dương sẽgiáng xuống cái phông màu xanh. Trên mặt biển, một niềm hy vọngmãnh liệt như bùng cháy lên, ánh sáng của buổi trưa như thiêu đốt conthuyền có lẽ vừa xuất hiện từ phía chân trời, đè bẹp lên toàn bộ khungcảnh bằng một bạo lực ngây thơ vô tội. Và bây giờ cái ngọn gió biển trìtrệ giống như một điềm gở, đang sôi nổi săn đuổi nhau, chực phủ lêntrên bộ ngực trắng ngần của nàng Chôchô cái màu đất sẩm bẩn thỉu,nhớp nháp.Tôi không cần dùng ống nhòm chuyên môn cho sân khấu ôpêra cũng đủnhận ra ngấn lệ long lanh trong đôi mắt của người nữ danh ca. Nhân vậtChôchô chắc đang nhìn thấy một cảnh biển huyễn ảo, xanh thẳm màutuyệt vọng, như trãi rộng ra để ngăn cách mảnh đất xa xôi nơi nàng đứnghát và những bến bờ xa trên phần đất quê hương. Nếu ở cái tuổi haimươi thời ấy, tôi hiểu rằng trước bức tường xanh ngăn cách ấy, khôngcó gì có thể vượt qua cho dù đó là tình yêu, ý chí hay niềm hy vọng caocả nhất của con ngươi, thì, chuyến du lịch vòng quanh thế giới mà bố tôidự trù để giúp ông xóa được kỷ niệm về người mẹ của tôi, đã dạy cho tôiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 181
  • nghệ thuật biết quên (trong khi tôi đã có gì để quên) cái thế giới ngay cảtrước khi biết về thế giới ấy.Đôi mắt tôi đã rời khỏi sân khấu để nhìn ngang khuôn mặt của bà, lúc đóđẹp đoan trang như một đóa hoa huệ. Màu đỏ sẩm của những chiếc mànnhung phản chiếu lên xâu chuỗi bà đeo và đôi má bà như nhuộm nóbằng ánh nắng hồng của buổi bình minh...Thế nhưng cái nhìn của tôi đãbị biến chất sau một cuộc hành trình đường biển mệt nhọc. Tôi không bịmù quáng vì sự ngẫu nhiên đã đưa đẩy tôi đến ngồi cạnh bà cùng một lôghế trong cái rạp hát ở vùng đất xa lạ này và cũng không cảm thấy saysưa trong niềm hạnh phúc đó. Bởi vì tôi hiểu rõ rằng cái cơ duyên đã tạocho tôi cơ hội đến ngồi đây lúc ấy có một mối liên hệ với khoảng cáchtạo ra bởi một đại dương xanh màu tuyệt vọng. Nếu cuộc hội ngộ củachúng ta trên hàng ghế nhà hát này có được là nhờ ở khoảng cách bằngđại dương muôn trùng với quê hương Nhật Bản, có thể giữa hai ta hãycòn một đại dương khác nữa ngăn cách. Bây giờ, một khi đại dương đãđồng nghĩa với định mệnh, chúng ta đang bị du vào cái thế giống nhưnàng Chôchô, nghĩa là chờ đợi hoài công một cái gì đó cho đến khi chết,hoặc làm như chàng Pinkerton, bỏ ra đi và quên hết. Hai điều đó, bắtbuộc phải chọn một. Cẩn thận lắm! Hai chúng ta đã chìm đắm trong sựim lặng, bởi vì cả hai đã định bụng phải quên nhau ngay cả trước khiyêu. Can trường lắm! Trong khi cánh màn nhung hạ xuống chấm dứt hồihai, giữa những tràng pháo tay vang rền, bà đã quay người lại đằng nàyvà tôi đã nhận ra những tình cảm đó trong nụ cười và trong ánh mắt longlanh ngấn lệ của bà.Lúc đó, trong người tôi nhẹ nhỏm đến độ thốt ra được một câu nói đùa:-Nếu có ngày nào đó Pinkerton một mình trở lại đón nàng và khám phára Chôchô đã có chồng khác rồi thì vở opêra này sẽ kết thúc theo kiểunào nhỉ?-Vâng, thật đấy!...nhưng trong tiểu thuyết tây phương, tác giả thường tạora những tình huống như thế.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 182
  • Cái kiểu trốn tránh trả lời thẳng có hơi vụng về nhưng nó chứng tỏ bàchỉ là một con người bản chất vô tư lự, biết tìm ngay được sự thoải máisau khi làn sóng vừa xô đến đã rút xuống xa bờ. Về phần tôi, lòng vẫnchưa nguôi tình cảm trách cứ sự hời hợt của bà - mà cũng là sự hời hợtcủa tôi mới có một phút trước - , vì không biết phải nhìn đi đâu, rốt cuộctôi đưa mắt nhìn xuống một trong hai bàn tay của bà. Bàn tay ấy trắng vàthanh, nhưng sao tôi lại nghĩ nó thật no tròn, đang đặt nhẹ nhàng trênmặt bàn. Tôi nhận ra bà đeo một chiếc nhẫn cẩn một hạt ngọc bích hìnhbầu dục.Hạt ngọc xanh...hạt ngọc lam biếc..màu của đại dương...Giòng liêntưởng của tôi như bị tắc nghẽn vì một trực giác mê tín. Nếu thế thì chiếcnhẫn đúng là cái biển xanh đã ngăn cách tôi với bà. Chắc chắn sức mạnhphù thủy của món nữ trang huyền bí này đã làm chúng ta phải xa nhau...Bà chắc nào có biết đến những truyền thuyết thần bí mà chiếc nhẫn đãgợi lên trong tôi bởi vì lúc đó bà đang dán mắt vào cái ống nhòm cực rõmà bà đang cầm với những ngón tay trắng muốt, nó che mất bà khỏi cáinhìn của tôi. IIIKiyohara không hẳn có ý chờ đợi nhưng lá thư trên của anh không đượcbà Kawaramachi hồi âm. Thế rồi, khoảng cuối tháng năm, MiuraTamaki, người nữ danh ca luống tuổi thủ vai Hồ Điệp phu nhân đã từ giãcõi đời.Kiyohara lại bắt đầu mê mãi nghĩ về cái chết của bà, còn vì sao có cáinhiệt tình ấy thì chính anh cũng không thể giải thích. Bà đã ra đi trongđêm tối trước khi trời hừng sáng. Có lẽ sau khi chờ đợi suốt cả đêm, bàđã thấy lóe ra những tia sáng đầu tiên trên mặt biển, lúc ấy được chiếurọi bằng một nguồn vui đau thương, trong đó vừa có một nỗi tuyệt vọngxác thực và một niềm hy vọng cùng giao hòa với nhau. Niềm hy vọng đócòn xác thực hơn cả sự tuyệt vọng, nó là một hy vọng trong trắng nhưTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 183
  • châu ngọc đã được kết tinh dần dần một cách tuyệt vời và có lẽ bà đãnhìn ra nó trong những tia nắng đầu tiên hiện trên mặt biển. Cho dù cuốichặn đường, bà phải đối đầu với cái chết nhưng cái chết này chỉ đem đếncho bà sự nhẹ nhàng của người được giải thoát sau khi thành công nhiệmvụ. Không biết thế giới bên kia ra thế nào chứ ở thế giới bên này, bàkhông có gì khác hơn là những thành công.Những ý tưởng đẹp đẽ nhưng phù phiếm đó đã đến với Kiyohara vàomột buổi mai trời nắng đẹp. Anh đã cho hãng mình thuê căn nhà chínhcủa gia đình để sửa lại thành khu cư xá, còn anh thì ra ở một căn phòngcon trong dãy nhà phụ. Ở đó, anh đã đọc đi đọc lại những trang báo cóký sự về cái chết của Miura Tamaki. Chỉ sau khi đó anh mới ngó ngàngđến những bức thư mà chị giúp việc mang tới đặt trên bàn. Từ nãy giờ,anh đã để ý trên ngọn cây anh đào trong vườn, một con chim nhỏ đanghót véo von. Loại chim này anh không nhớ đã thấy lần nào những tiếngcủa nó có âm hưởng rất khỏe như thể tiếng một ca sĩ độc tấu. Một trongnhững lá thư trên bàn được lồng trong phong thư kiểu tây phương màutrắng tinh, một chuyện lạ vào thời buổi ấy. Màu trắng kia cũng là màucủa ban mai, nó lạnh lùng và chói lòa như một chòm mây buổi sáng, cắtthành một hình chữ nhật vào khoảng không gian của căn phòng.Kiyohara lơ đểnh đặt nó trong lòng bàn tay. Cùng một lúc, con chim kỳdị kia bỗng chiêm chiếp hai tiếng làm cho anh có cảm tưởng như thểtiếng kêu đó phát ra từ lá thư nên vội thảy nó lên bàn. Rồi ngạc nhiên vềcái ngớ ngẩn trẻ con của mình, anh lại cầm lấy bức thư. Con chim lạ cấttiếng hót trở lại.Kiyohara phá lên cười. Anh không biết làm cách nào để cưỡng lại đượccơn buồn cười đang từ đâu tới xâm chiếm mình. Anh cảm thấy như nhậnđược một ân huệ từ tiếng cười đó (dù nó chỉ là một tiếng cười thảm thiếtkhơi lại một vết thương đau nhói trong anh) và anh định bụng sẽ chấpnhận tất cả những lời yêu cầu trong bức thư này cho dù nó có gây choanh điều gì bất lợi, anh sẽ thỏa mãn mọi đòi hỏi của nó dù kỳ cục đếnđâu chăng nữa. Thế nhưng trong cái phong bì trắng ấy chỉ có một bứcthư mời, viết tay, với nội dung như sau:TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 184
  • Ngày 25 tháng 5Kính gửi ông bà Kiyohara YutakaChúng tôi tổ chức trở lại những buổi họp mặt khiêu vũ như hồi trướcchiến tranh. Xin hẹn gặp hôm chủ nhật 2 tháng 6 từ một giờ trưa trở đi.Chishima YasutakeVì vợ anh mất trong giai đoạn chiến tranh, đám tang chỉ tổ chức trongvòng thân quyến, gia đình Chishima đã lâu lại không lui tới cho nên họkhông biết tin này. Khoảng thời gian trước sau năm 1940, nhà họ vẫn tổchức một tháng hai lần những buổi họp mặt khiêu vũ thân mật vàKiyohara có thói quen đưa vợ mình tới dự.Hôm đó cũng lại là một ngày thật đẹp trời, mùa xuân như còn luyến tiếctrước khi nhường chỗ cho những cơn mưa tsuyu [16]đầu hạ. Ngôi nhàkiểu tây phương của hầu tước Chishima tọa lạc trên một ngọn đồi, maymắn tránh được những trận mưa bom. Những khung cửa sổ kiểu xưathường ngày vẫn ngủ im lìm dưới lớp bụi đằng sau mấy tấm cửa nặng nề, hôm nay khoe qua lớp kính lau chùi kỹ càng những bức màn màu vàngquí phái. Và trên lớp kính bóng loáng ấy, phản chiếu hình ảnh đôi chòmmây.Khi Kiyohara một mình leo lên bậc thang, tiếng âm nhạc đang ngưng bắtđầu được chơi trở lại. Tiếng huyên náo của nhạc khiêu vũ âm vang trongngôi nhà cổ làm rung cả những mảnh giấy dán tường ngã màu hoa úa.Cánh cửa ra vào trước phòng khiêu vũ để mở toang. Một tia sáng rọi vàocăn phòng lổ hổng cánh cửa bên trên cầu thang, soi rõ một cặp nam nữđang nhảy ngay gần cửa ra vào. Kiyohara nhận ra rõ ràng ánh sáng lấplánh màu xanh biếc của một chiếc nhẫn ngọc bích trên ngón của bàn taytrắng nhợt nhạt lạ thường, đang đặt trên vai người đàn ông.Ngồi thu hình trên chiếc ghế dài, Kiyohara tần ngần tự hỏi không biếtkhuôn mặt của những người đôi khi đang nhảy, nhận ra sự có mặt củaanh và làm dấu chào, có phải bị tối sầm vì chói nắng hay không bởi dùTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 185
  • sao trời cũng đã về chiều. Anh không còn đủ sức lực dù để nâng cánhtay lên xem đồng hồ. Kiyohara đảo mắt chung quanh nhìn hết chỗ nàyqua chỗ nọ với một cái nhìn vội vã và căng thẳng, nửa như háo hức, nửanhư lo lắng vì biết điều mình đang chờ đợi sắp sửa đến gần kề. Đôi mắtanh ta hoàn toàn không phải của một người xấp xỉ bốn mươi mà là đôimắt của một gã thiếu niên hiền lành, thần kinh quá nhạy cảm, cho nênlúc sáng rỡ lúc lại sa sầm.Rốt cuộc Kawaramachi cũng nhận ra Kiyohara và cúi đầu chào. Đượcchồng báo tin, Hanako quay lại, chào anh ta bằng mắt, và dưới đôi màyđen nhánh của những nàng thiếu nữ thuộc về thời đại Meiji xa xưa, ánhlên một nụ cười tươi sáng, không thua gì ánh nắng của cái ngày đẹp trờinày.Vừa khi điệu nhạc chấm dứt, hai vợ chồng Kawaramachi đưa nhau vềphía chiếc ghế dài của Kiyohara và ngồi xuống cạnh anh. Hai người bạnđồng ngũ, gặp lại nhau lần đầu tiên từ ngày hết chiến tranh, nói chuyệnnhư không biết chán. Hanako im lặng ngồi quan sát hai người đàn ôngđang kéo dài câu chuyện không đúng lúc và không đúng chỗ. Nàng đưađôi mắt lơ đãng nhìn quanh đám khách đang bắt đầu nhảy theo một bảnnhạc mới. Thế rồi nàng đưa hai tay lên ép nhẹ vào mái tóc mình. Nhưthể cái làm cho nàng không vui là mép tóc bạc hai bên thái dươngKiyohara, dấu hiệu chớm già của người đàn ông.Vì Kiyohara mời bà Kawaramachi ra sàn nhảy nên người chồng châmlửa vào ống điếu rồi đi ra ngoài bao lơn. Vừa nhảy, Kiyohara im lặngkhông nói gì. Hanako lên tiếng trước:-Bà Miura Tamaki mất rồi hở ông?Kiyohara đáp:-Phải, bà ấy đã chết.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 186
  • -.............Về lá thư của ông, em thành thực xin lỗi. Em không thể nàoviết trả lời ông được. Em nghĩ chắc ông đã nhầm người. Không phải vậysao....?Rồi như không nhịn được lâu hơn nữa, nàng phá lên cười. Có thể thái độkhó chịu của nàng lúc nãy là vì phải nén tiếng cười này. Vì nàng quaylưng lại để dấu khuôn mặt nên Kiyohara không thể biết nàng đang cườinhư thế nào nhưng tiếng cười ấy đã truyền từ thân thể nàng đến phía anhmột sinh vật nóng ấm, run rẩy vì sợ sệt.-Không phải sao? Cứ như lá thư ông viết thì bây giờ tuổi em cũng phảiđến bốn mươi, năm mươi rồi đấy chứ? Như vậy có tội nghiệp cho emkhông?-Con số của cô bây giờ là hai con hai phải không?-Em hăm hai!Hanako ngây thơ tiếp tục trả lời:-Em nhớ trước khi bị bắt lính, ông có thói quen cứ hỏi tuổi của em hoài.Ông nói: :Em mười tám, tôi bốn mươi:...Rồi ông tính toán. Bốn mươicộng với mười tám rồi chia đôi thì thành hai mươi chín...-Thôi mình đừng nói chuyện tuổi tác nữa. Cô chắc không sao nhưng mỗikhi nghĩ đến chuyện tuổi tác của mình là tôi chán ngán lắm!-Chính ra lá thư ông viết hay quá. Em đọc đi đọc lại ba lần đó. Thếnhưng ông lại đem tên của em mà gán cho nhân vật trong kỷ niệm thậtđẹp của ông thì uổng quá. Chứ ông qua bên Milano gì gì đó chơi đượcbao lâu?-Nếu ra ngoại quốc vì công việc buôn bán thì tôi chỉ mới qua Mỹ thôi.Có dịp đến Milano bao giờ đâu?-Ôi chao, cái "chú" này dễ ghét! ....Cô gái thật đáng yêu, nàng đã buộtmiệng thốt ra cách xưng hô của nàng với Kiyohara hồi còn chưa lấyTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 187
  • chồng.... Sao mà giàu tưởng tượng vậy ông? Thế thì cô gái trong lá thưchỉ là nhân vật ông bịa ra hay sao? Nhưng tuyệt hay. Ông có thể viết tiểuthuyết được rồi đó.Giọng nói ngây thơ, cách diễn đạt trẻ con như thế, ai bảo nàng đã hămhai? Thân hình mảnh mai, mềm mại của nàng trông thật khả ái và nhẹnhàng, tưởng chừng chỉ cần buông tay nắm là nàng sẽ bay mất. Đôi màyrậm, khá đen, không biết phục tùng. Dưới mắt Kiyohara, nàng mới cómười tám - những ai không biết chắc đoán nàng chỉ độ mười lăm, đúngvào cái tuổi bi kịch của nàng Chôchô, "cái tuổi còn thích hái hoa, đuổibướm" - lúc anh gặp nàng lần đầu tiên hồi mới vừa góa vợ. Kiyoharayêu cái tuổi mười tám, mười chín này của Hanako. Anh đã yêu nàngkhông chút dè dặt, yêu mãnh liệt, với tất cả đam mê không ai sánh đượcnơi một người đàn ông bốn mười đầy kinh nghiệm. Như thể hồn ma củangười vợ đã ám ảnh và hướng dẫn anh, có một sức mạnh hầu như siêunhiên đã động viên được - để thực hiện mục đích của mối tình này - tấtcả những gì anh có từ đức tính, thiện chí, khả năng chịu đựng sự đaukhổ, niềm vui, nỗi buồn, cũng như tất cả tật xấu và cả lòng hư danh củaanh nữa. Đám cưới đã bị hoãn lại vì câu trả lời thiếu cương quyết củacha Hanako rồi chiến tranh còn làm cho họ cách chia nhiều hơn thế nữa.Kiyohara phải đi đóng quân ở Đài Loan. Đến khi chiến tranh chấm dứt,sau một cuộc hành trình đường biển dài và cực khổ để tìm về tổ quốc,Kiyohara được tin Hanako đã lấy chồng. Đó là một kết luận tầm thườngmà ai cũng có thể gặp phải. Kiyohara đã không chống trả nổi cái "tuổigià" đang hấp tấp trông ngóng ngày về của anh còn hơn cả Hanako nữa.Chính những dằn vặt đến trong lúc này cũng là niềm vui thỏa. Một sựhối tiếc thấm thía xâm chiếm lòng anh, người ngày xưa dù từng mongmỏi nhưng chưa hề một lần được nếm niềm vui của sự cô đơn. Tuynhiên, có phải một người đàn ông tuổi đã về chiều, không còn chút khảnăng yêu đương gì nữa, là người duy nhất biết hối tiếc? Và sự hối tiếcphải chăng cũng là một hình thức yêu đương?-Âm nhạc thật tuyệt vời. Âm nhạc có sức mạnh lạ lùng.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 188
  • Giọng nói của Hanako trầm lắng trở lại. Kiyohara lòng se sắt nhớ về kỷniệm niệm khi ôm nàng trong vòng tay và thấy như cảm nhận đượcnhững ý tưởng trẻ con của nàng truyền qua anh.-Hồi bà Miura Tamaki trình diễn lần cuối, em cũng có đi nghe với chồngem. Âm nhạc có thể khiến mình tạo ra được một ký ức mới không, ông?Thật thế, như những gì giữa ông với em, hai mươi năm về trước...-Chuyện lá thư à, tôi có bằng chứng cả đấy chứ! Chẳng hạn như chiếcnhẫn của cô. Cô không thấy là chiếc nhẫn cô đang đeo trên tay giống inchiếc nhẫn tôi có nhắc đến trong thư sao?Kiyohara đưa mắt trỏ vào chiếc nhẫn mặt hình bầu dục thật thanh nhãvới viên ngọc bích màu xanh dương, cái màu của biển cả, trên bàn tay côgái đang đặt trên vai mình.-Ủa, cái nhẫn này hở, vật kỷ niệm mẹ để lại cho em đó. Từ xưa, lúc nàoem chẳng đeo trên tay, chắc ông thừa biết! Vở ca kịch MadamaButterfly...cách đây hai mươi năm...Milano...ƯØ nhỉ, tất cả như đã thànhra chuyện thật không biết từ lúc nào! Em tin là thật. Nếu vậy thì đó làchuyện có thật cũng nên!Hanako, như một con chim bất chợt cất cánh, bắt đầu nói như nói mộtmình bằng một giọng hứng phấn, say sưa, có chút gì thất thường và bikịch, không đầu không đuôi.-Trong thời gian chiến tranh, em sống ở vùng biển Ôiso [17], ông ạ!Suốt ngày em cứ mãi mê nhìn mặt biển. Nhìn nhiều quá đến phát mệt,trong người khó ở, muốn buồn nôn. Em chỉ biết nhìn chứ không biết làmgì khác. Em không chờ đợi như nàng Chôchô. Không, em không chờ đợigì hết.Chắc ông viết bức thư nói trên cho em để dọ hỏi về chuyện đó? Em hoàntoàn hiểu ý ông. Ông thấy tại sao em không trả lời bức thư của ông chứ?Có thực ông đã hiểu được chuyện đó hay không? Nhưng riêng em...thìTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 189
  • em....- Lúc ấy bản nhạc sắp chấm dứt - ....Em chờ đợi một điều còn hơnthế nữa!Như đã chực phát biểu từ lâu, bá tước trẻ tuổi Kawaramachi kêu lên, khiđón Kiyohara và Hanako đang tiến gần về phía bao lơn, trong lúc bàntay cầm ống điếu chỉ trỏ một cách thích thú về phía xa:-Này ông Kiyohara, ở đây mình thấy được biển đấy. Xem kia kìa. Trướcđây không làm sao thấy nó đâu. Buồn cười chưa, cảnh đẹp như thế nàymà có được cũng là nhờ chiến tranh.Đúng như vậy thực, nhìn về hướng ngón tay anh ta trỏ, không có gì làmchắn tầm mắt ngoại trừ ngôi biệt thự của dòng họ Chishima còn trụ lạisau cơn bom đạn và đám lá non vừa mới mọc lên xanh um tùm. Đằngsau những dấu tích màu hồng nhạt và xám tro của đống nhà cửa bị thiêurụi bày ra dưới ánh sáng lấp lóa một ngày sơ hạ, là vùng biển tuy bẩnthỉu nhưng bình lặng trải dài màu tái nhợt bên kia các dãy nhà kho và cơxưởng. Có bóng một chiếc tàu, hình như là loại tàu chở hàng, cắm neo ởđó.-Đấy là một con tàu Mỹ phải không ạ? ... Anh chàng bá tước trẻ tuổi lêntiếng như muốn chứng tỏ cho mọi người mình có đôi mắt tốt.Kiyohara trả lời:-Đúng thật, tàu Mỹ đấy!Thế rồi, Kiyohara lại chăm chú nhìn quang cảnh mặt biển buồn bã xámtro thêm một lần nữa như muốn ghi khắc nó vào tâm khảm mình. Trêntầng không, một dãi mây dài, màu sắc không rõ, đang vắt ngang trời. Nógiống dấu hiệu đầu tiên hứa hẹn sẽ đem đến những cụm mây dày đặc vàtráng lệ như đỉnh núi, dấu tích của một mùa hè dữ dội. Hình như gióđang thổi hung bạo trên mặt biển. Có lẽ vì cớ ấy mà từ hình thể nhữngđám mây, dường như thấy toát ra một nỗi sợ hãi, và tình cảm tiếc thươngmột ngày nắng đẹp như thế này hiện ra rõ ràng hơn bao giờ hết, so vớitất cả những buổi chiều trong quá khứ.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 190
  • Chỉ được hơn tháng, vào một buổi sáng giữa mùa hạ, Kiyohara nghe tincấp báo cái chết đột ngột của Kawaramachi Hanako (con người đang độtràn trề sức sống và linh hoạt không ai bằng). Sau khi trầm ngâm suynghĩ, Kiyohara mới thấm thía một điều là cái ham muốn giữ cho bằngđược trong ký ức hình ảnh của mặt biển vắng ngắt kia chỉ là cách anhdối lòng khi đã có linh cảm về một chuyện bi đát mà mình không thểbiết lý do. (Dịch xong tại Tôkyô ngày 10 tháng 7 năm 2008)[1] - Văn bản:-Mishima Yukio, Chôchô, trong Megami (Nữ Thần), 1978, ShinchôBunko, Tôkyô, xuất bản. Nguyên tác Nhật Ngữ.-Nakamura, Ryôji và de Ceccatty, René, Papillon, dịch Chôchô củaMishima, trong Une matinée d�amour pur, 2005, Gallimard, Folio xuấtbản, Paris. Bản tham chiếu.[2] - Ca từ đại ý: Vào một ngày nắng đẹp. Bên kia chân trời, có vệt khóihiện ra. Có phải con thuyền của người ấy đã về? Chiếc thuyền với cánhbuồm thật trắng. Tiếng súng chào mừng vọng lại từ xa. Có thấy chăngngười ấy đã về?[3] - Tức bà Cát Tường Thiên Nữ hay Sri-Mahadevi, nữ thần trong thầnthoại Ấn Độ, vợ của Vishnu, dung nghi diễm lệ, đoan trang. Cũng đượcxem như một nữ thần trong Phật Giáo.[4] - Ignacy Jan Paderwski (1860-1941), nguyên thủ tướng, nhà soạnnhạc và nhạc sĩ dương cầm người Ba Lan. Làm thủ tướng được 10 thángthì từ chức từ để theo đuổi nghệ thuật.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 191
  • [5] - Enrico Caruso (1873-1921), ca sĩ giọng nam cao (tenor) người Ýtrên sân khấu ôpêra.[6] - Fyodor Ivanovich Chaliapin (1873-1938), ca sĩ giọng nam trầm(bass) người Nga trên sân khấu ôpêra.[7] - Beniamino Gigli (1890-1957), ca sĩ giọng nam cao (tenor) người Ýtrên sân khấu ôpêra.[8] - Lối nói "thế hệ Meiji" để chỉ những người còn giữ đạo đức truyềnthống, so với lớp người theo mới của thời Taishô đến sau.[9] - Hoa văn vuông vắn hai màu xanh và trắng như ô bàn cờ. Tươngtruyền đó là hoa văn trên quần áo mà kép hát nổi tiếng là SanokawaIchimatsu (1722-1762) mặc trên sân khấu kabuki vào khoảng năm 1741.[10] - Có thể tác giả muốn nói đến nhân vật trong một lớp tuồng.[11] - Nguyên văn "o-mamagoto no toshi", cái tuổi thơ ngây còn nấucơm với lò bếp, chén bát bằng đồ chơi.[12] - Sandro Botticelli (1445-1510) Danh họa YÙ thời Phục Hưng sốngở Firenze, được gia đình Medicis bảo trợ. Nổi tiếng vì các bức tranh cóchủ đề thần thoại.[13] - Ban đầu dùng để chỉ riêng Thánh Mẫu Maria, sau chỉ chungnhững người đàn bà đẹp (nguyên văn tiếng YÙ).[14] - Nữ thần tượng trưng cho tình yêu và nhan sắc của La Mã, tươngđương với nữ thần ái tình Aphrodite của Hy Lạp. "Dáng dấp ngoại đạo"khi đem so sánh với thánh mẫu Maria.[15] - Walter Horatio Pater (1839-94), nhà phê bình và viết tiểu luậnngười Anh, người có thẩm quyền về mỹ thuật sử thời Phục Hưng.[16] - Tsuyu (mai vũ) mùa mưa dầm ở Nhật vào tháng 5 âm lịch.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 192
  • [17] - Thành phố biển và trung tâm du lịch nằm gần Yokohama, phía nam Tôkyô.__________________________________________________________________________ GÀO TRĂNG TRONG NÚI Nguyên tác : Sangetsuki Tác Giả: Nakajima Atsushi (1909-1943) Người dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 193
  • Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾTLời Người Dịch:Nakajima Atsushi sinh năm 1909 ở Tokyo và qua đời năm 1943 cũng tại đâydo suy tim, hậu quả của chứng suyển kinh niên. Vỏn vẹn trên ba mƣơi nămlàm ngƣời, ông đã chứng kiến toàn chuyện bất hạnh trong đó có cảnh tổquốc Nhật Bản nhảy vào chiến tranh Thái Bình Dƣơng một năm trƣớc khiông tạ thế. Lúc nhỏ đau yếu mãi, rốt cục tốt nghiệp đại học, ông lao đao viøsinh kế. Sau khi dạy văn ở trƣờng Nữ Trung Học Yokohama một thời gian,ông đành để vợ con ở Tokyo đi nhận chân thƣ ký ngoài đảo Saipan đổi gióchữa bệnh. Đƣợc ít lâu, ông lại từ chức trở về Tokyo, lao đầu viết và viếtnhƣng chẳng mấy lúc lên cơn suyển nặng rồi mất.Văn chƣơng ông phần lớn bắt nguồn từ cổ điển Trung Quốc, có lẽ vì xuấtthân từ một gia điønh cựu nho. Thời trẻ, theo cha qua Triều Tiên, MãnChâu, sau có dịp đó sinh sống và du lịch Trung Quốc, quần đảo Ogasawara,Saipan� nên hơi văn phảng phất hƣơng vị trời xa xứ lạ. Ông thƣờng lồngkhung tác phẩm trong bối cảnh cổ xƣa nhƣ thời Xuân Thu (với các nhân vậtnhƣ Khổng Khâu, Tử Lộ, Vệ Trang Công, Thúc Tôn Báo). Hán (Lý Lăng, TôVũ, Tƣ Mã Thiên), Đƣờng (Sa Ngộ Tịnh)... Ngoài Hàn Phi Tử, Vƣơng Duy,Cao Thanh Khâu, Sử Ký, Tả Truyện�ông còn ham đọc các tác giả Âu Mỹnhƣ Anatole France, Aldous Huxley, Robert Stevenson, O�Henry và Goethe TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 194
  • nên lối hành văn của ông chính ra chịu nhiều ảnh hƣởng Tây Phƣơng.Từ những đề tài cũ, ông chỉ giử lại những chi tiết làm mình xúc cảm rồi dàndựng tài tình một thế giới hƣ cấu huyền ảo và qua đó, bày tỏ quan điểm vềcon ngƣời và cuộc sống.Gào Trăng Trong Núi (Sangetsuki, Sơn Nguyệt Ký) mƣợn tích Nhân HổTruyện, một thiên truyền kỳ đời Đƣờng do Lý Cảnh Lƣợng soạn, trích từ tácphẩm Cựu Tiểu Thuyết Ngô Tăng Kỳ biên. Tuy nhiên, chắc chắn thể nghiệmthân xác bị suyển hành hạ của Nakajima Atsushi cũng góp phần không nhỏvào việc xây dựng tác phẩm. Qua nó, chúng ta thấy bóng dáng HoáThân (Metamorphose) (ngƣời biến thành sâu) của văn hào Tiệp gốc Do TháiFrank Kafka và những truyền thuyết về ngƣời hóa sói ở Âu Châu nhƣng diễnra trên một bình diện và mang một ý nghĩa khác.Nguyên tác ra mắt độc giả năm 1941 trên tờ Bungakkai (Văn Học Giới) đãđƣợc nhà xuất bản Kadogawa in khổ bỏ túi từ 1968 và tái bản đến lần thứ55 năm 2003.Văn ông thƣờng đƣợc dùng làm tài liệu giáo khoa cho thanhthiếu niên Nhật.Lý Trưng (1) người Lũng Tây (2) học rộng tài cao, cuối năm Thiên Bảo (3) ,tuy hãy trẻ mà đã tên đề bảng hổ, được bổ ngay chức Úy ở Giang Nam.Tínhtình ngang bướng, chẳng coi ai hơn mình, không chịu nổi phận hèn kém nênchỉ ít lâu đã treo ấn về vườn. Nằm khểnh ở núi cũ, đóng cửa tuyệt giao ngườiđời, mê mải làm thơ quên hết ngày giờ. Lý nghĩ thay vì ôm chức lại quènsuốt ngày quì gối trước bọn thượng quan nhơ bẩn, chi bằng theo đuổi nghiệpthơ để trăm năm sau danh thơm vẫn lưu truyền hậu thế. Tuy nhiên, tên tuổinào có thấy đâu mà cái nghèo cứ bám miết làm Lý không khỏi bực bội. Từđấy, mặt mày tiều tụy, gầy guộc xác ve. Ngoài cặp mắt với cái nhìn sắc cạnhriểu cợt, chẳng còn tìm đâu ra dấu vết phong thái trẻ trung, đôi má tròn căngcủa ông tân tiến sĩ ngày đăng khoa. Chỉ được vài năm, không kham nỗi cảnhtúng quẫn, vì miếng cơm manh áo vợ con, đành khuất tiết, khăn gói về Đôngnhận một chức quan nhỏ địa phương. Làm như thế một phần cũng vì đã tuyệt TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 195
  • vọng về đường thi phú. Bè bạn đồng lứa ngày xưa ai nấy đều đã đường mâynhẹ cánh nhưng không nói cũng thừa biết, việc phải nhận mệnh lệnh từ lũxưa kia Lý vẫn cho là lục tục tầm thường và không thèm để mắt tới là cựchình cho lòng tự ái của kẻ một thuở tài danh. Lý đâm ra tức tối nóng nảy, bắtđầu cảm thấy không kìm được triệu chứng cuồng khí đang bốc trong người.Cách đó một năm, khi có việc quan phải đi xa, đến chỗ trọ bên bờ sông NhữThủy thì bệnh bỗng phát ra. Nửa đêm, mặt mày chợt biến dạng, Lý đứng trêngiường gào hú những âm thanh lạ lùng không ai hiểu nổi rồi cứ nguyên nhưthế nhảy xổ xuống, chạy như ma đuổi vào trong đêm tối. Lý không bao giờtrở về nữa. Cho người kiếm khắp núi non rừng rú quanh vùng cũng chẳngđâu ra vết tích. Từ dạo ấy, không còn ai rõ hành tung.Năm sau, có quan Giám Sát Ngự Sử người quận Trần tên gọi Viên Thamphụng mệnh xuống miền Lĩnh Nam, dọc đường ngủ đỗ đất Thương Ô. Sánghôm sau, mới tờ mờ đất, quan đang sửa soạn lên đường thì kẻ lại coi nhàtrạm cho biết đoạn đường sắp tới thường có hổ ra vồ người nên bộ hành phảiđợi trời sáng rõ mới dám đi. Bây giờ hãy còn quá sớm, quan nên đợi thêmchốc nữa. Thế nhưng Viên Tham có lẽ cậy tùy tùng đông đảo, gạt phắt lờikhuyên của dịch lại. Khi đoàn người đang nương theo bóng trăng tà đi ngangtruông cỏ giửa rừng thì đúng như dự đoán, một con mãnh hổ chợt từ lùm câyphóng vọt ra. Hổ mới dợm chồm về phía Viên Tham thì thoắt cái đã quayngoắt vào bụi rậm. Giữa lùm cây bỗng nghe có tiếng người thì thào lập đi lậplại " Suýt chút nữa xúc phạm đến cố nhân!". Giọng nói ấy Viên Tham có dịpnghe ở đâu rồi. Tuy đang kinh hãi nhưng trong đầu Viên Tham bỗng như cóánh chớp loé ra, sực nhớ mới kêu lên: "Tiếng nói kia có phải của bạn ta làchàng Lý Trƣng không?" Viên Tham vốn đỗ Tiến Sĩ đồng khoa, là mộtngười bạn thân trong số người hiếm hoi Lý xem là bạn. Có lẽ chỉ vì Viêntính khí ôn hoà, không xung khắc với cái kiêu căng ngạo mạn của Lý.Bẵng một lúc, trong lùm cây không thấy ai đáp. Thế rồi nghe tiếng khóc thútthít nghẹn ngào vọng ra từng hồi. Một đỗi sau, mới có giọng trầm trầm trảlời: " Vẫn còn gọi tôi là Lý Trƣng đất Lũng Tây đƣợc đấy!".Viên Tham quên cả sợ, xuống ngựa tiến lại gần lùm cây, bồi hồi kể lể nổi TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 196
  • nhớ nhung lâu ngày vắng bạn. Lại hỏi tại sao không chịu ra khỏi lùm để gặpnhau. Lúc ấy mới nghe giọng Lý Trưng trả lời cho biết ngày nay mình đãmang hình quái vật gớm ghiếc thì đâu dám bước ra chào cố nhân mà khôngkhỏi thẹn. Hơn nữa, có chường mặt chỉ làm bạn cũ sinh lòng khiếp sợ vàghét bỏ thôi. Tuy nhiên hôm nay không hẹn mà gặp cố nhân giữa đường thìlòng mình vô cùng cảm khái quên mất tị hiềm. Thế thì cho dù một khoảnhkhắc, chỉ xin đừng ghê tởm cái vỏ ngoài xấu xí kinh khiếp mà cho gã LýTrưng ngày xưa được trò chuyện đôi lời .Về sau Viên Tham nghĩ lại mới thấy lạ lùng nhưng thực tình lúc đó quan đãđối phó với tình huống dị thường này hết sức tự nhiên, không hề kinh động.Quan bèn truyền lệnh cho đội ngũ tùy tùng dừng chân lại và một mình đứngtrước bụi rậm trò chuyện với cái tiếng người kia. Họ hết trao đổi về nhữnglời đồn đãi ở kinh đô, tin tức bạn bè cũ, địa vị của Viên bây giờ rồi đến lượtLý Trưng chúc mừng Viên Tham. Sau bao câu chuyện ân cần với giọng thânmật như thuở còn trai trẻ, Viên Tham mới hỏi Lý Trưng vì cớ gì để thân phảiđến nước nầy. Trong bụi cỏ, tiếng người mới thuật hết ngọn ngành:Cách đây độ một năm, trên đƣờng đi xa, ban đêm lúc tôi ngủ ở quán trọ bênbờ Nhữ Thủy thì chợt thức giấc và nghe nhƣ ngoài cửa có ai gọi tên mình.Tôi mới nghe theo bƣớc ra ngoài thì tiếng kêu từ trong bóng tối đôi lúc cứtiếp tục vẫy gọi. Bất giác, tôi đuổi theo tiếng gọi ấy và sau một hồi chạy bấtkể trời đất nhƣ trong cơn mơ, tôi đến tận bìa rừng. Thế rồi không biết tự lúcnào, hai bàn tay tôi đã cào lấy mặt đất và nƣơng theo đó phóng đi. Tôi cảmthấy trong ngƣời dào dạt một nguồn sinh lực sung mãn giúp tôi trèo vƣợt đághềnh thoăn thoắt. Nhìn lại mới thấy chỗ từ ngón đến khuỷu tay, hình nhƣlông lá đã bắt đầu mọc. Lúc trời sáng thêm một chút, đến chỗ dòng sôngdƣới thung lũng nhìn hình thù in trên mặt nƣớc thì thấy mình đã hóa hổ rồi.Lúc đầu còn tƣởng vì hoa mắt, sau lại ngỡ đang ở trong giấc chiêm bao. Bởitôi từng có kinh nghiệm lúc đang ở trong giấc mộng lại thấy mình nằm mộngnữa kia. Đến khi cần phải hiểu đây không là mộng mị gì cả, tôi mới đâm rathẩn thờ. Rồi khiếp sợ. Một sự sợ hãi sâu xa vì biết rằng bất cứ chuyện quáilạ đến đâu cũng có thể xãy ra. Thế nhƣng cớ gì tai nạn lại nhằm đầu tôi đổxuống. Không hiểu đƣợc. Hoàn toàn không hiểu nổi. Chắc số trời bắt tôi TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 197
  • sống cái kiếp nầy mà không cần cho biết lý do, chỉ nên lẳng lặng chấp nhậnđịnh mệnh đã an bài. Tôi đã định hủy mình. Có điều lúc tôi chực chết đi choyên bỗng có con thỏ chạy qua trƣớc mặt. Nhân tính liền biến đâu mất. Khicái thằng ngƣời trong tôi bừng mắt dậy thì mồm tôi đã dây đầy máu thỏ, bêncạnh lông thỏ rơi rụng vƣơng vãi rồi. Đấy là kinh nghiệm làm hổ đầu tiêntrong đời tôi. Còn nói chi biết bao điều tôi tiếp tục làm kể từ ngày ấy.Duy có một đôi giờ trong ngày, tình cảm con ngƣời trở lại trong tôi. Khi ấy,tôi vẫn còn sử dụng đƣợc tiếng ngƣời và có khả năng suy nghĩ những điềukhá phức tạp nhƣ xƣa. Hãy còn nhớ làu làu nội dung sách vở kinh sử. Lúcđó tôi có dịp đem cái lòng con ngƣời để đánh giá hậu quả những hành vi tànngƣợc tôi đã làm trong lốt hổ, rồi lúc nhìn lại số phận mình, tôi thấy khôngcó gì đáng thẹn, đáng sợ và đáng tức hơn. Tuy nhiên theo thời gian, nhữnggiây phút trở về với bản tính con ngƣời càng ngày càng ngắn lại.Tôi hãy còn lấy làm quái lạ tìm hiểu sao mình lại hóa hổ nhƣng mấy lúc gầnđây, có khi bất đồ tự hỏi cớ gì trƣớc kia mình là ngƣời cơ nhỉ. Đó mới làđiều đáng sợ. Mai mốt, cái phần tình cảm con ngƣời chắc sẽ bị tập quán thúvật chôn biến đi chăng? Khác nào nền móng cung điện cổ xƣa bị vùi trongđất cát. Cứ nhƣ thế, một ngày khi quên hết cái quá khứ làm ngƣời rồi thì chỉcòn là một con hổ hung hăng, gặp cố nhân ở giữa đƣờng nhận không ra, cóvồ ăn thịt cũng chả cảm thấy hối hận. Thế thì ngƣời lẫn thú, cả hai trƣớc kialà loài gì thế? Trƣớc đó hãy còn nhớ gốc gác sau dần dần quên bẵng đi vàcứ ngỡ hình thù hiện tại mang trên thân xác mới là cái ta xƣa nay? Nhƣngthôi, chuyện đó ra sao cũng đƣợc! Để mặc tình cảm con ngƣời sót lại tronglòng biến mất đi có khi giúp miønh sống hạnh phúc hơn. Dầu vậy cái phầncon ngƣời trong ta nó lại không sợ gì hơn là rơi vào cảnh đó. Ôi, buồn làmsao, lo làm sao mà cũng xót xa làm sao mỗi lần cứ nghĩ đến khi mình sẽquên đi có lúc đã làm ngƣời. Tình cảm này ai thấu cho ta. Chắc ai mà biếtđƣợc ! Nếu có, phải là ngƣời sống cùng hoàn cảnh. À nầy, phải rồi! Trƣớckhi tôi hoàn toàn hết còn là ngƣời, chỉ xin cố nhân giúp cho một chuyện.Nãy giờ, cả Viên Tham lẫn đám tùy tùng đều nín thở, lắng tai nghe tiếng nói TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 198
  • lạ lùng từ trong lùm cây vọng ra. Giọng ấy lại tiếp tục :Không dám yêu cầu gì quá quắt. Lý tôi bình sinh làm thơ và những mongnhờ đó để chút danh lại trên đời. Nay sự nghiệp chƣa thành mà số phận đãra nông nỗi nầy. Xƣa kia sáng tác đƣợc vài trăm bài vẫn chƣa có dịp cho lƣuhành ở đời. Bản thảo bây giờ cũng không nhớ để đâu. May là trong số đóvẫn còn thuộc lòng vài chục. Chỉ mong bác giúp ghi chép gìn giử hộ. Khôngphải muốn dựa vào đó để dƣơng danh thi sĩ. Thơ tôi hay dở mặc lòng nhƣngnó tƣợng trƣng cho những gì một đời đeo đẵng đến nổi cửa nhà khánh tận,tính khí cuồng điên. Nếu không gửi gắm một chút lại đời sau thì chết đi khólòng nhắm mắt.Viên Tham bảo bộ hạ đem giấy bút rồi theo tiếng nói trong bụi mà ghi chép.Giọng Lý Trưng từ lùm cây vang ra sang sảng. Dài ngắn cả thảy trên bamươi bài, văn thể cao nhã, ý nghĩa phiêu dật, chỉ đọc qua một lượt đã thấybài nào cũng bộc lộ tài năng phi phàm của tác giả. Trong bụng không khỏikhen thầm nhưng Viên Tham mơ hồ cảm thấy tuy không có gì để nghi ngờnăng khiếu trời cho của Lý mà quái lạ, các tác phẩm coi như vượt hẳn ngườiđời thế nầy xem ra hãy thiêu thiếu cái gì.Sau khi đã để tuôn trào những vần thơ cũ, giọng của Lý Trưng đột nhiên đổikhác, như thể tự trào :Đáng thẹn cho tôi, ngày nay đã mang cái lốt gớm ghiếc nầy rồi mà vẫn cứmuốn nhìn thi tập của mình bày trên án thƣ của khách phong lƣu tài tử đấtTrƣờng An. Nằm dài trong hang đá mà còn mơ mộng chuyện đâu đâu. Cứchế riễu tôi đi ! Thằng đàn ông đáng thƣơng, nhà thơ thì không thành mà lạithành hổ (Viên Tham nghe và chợt nhớ cái tật thích tự trào của Lý Trưngngày còn trẻ mà đau lòng cho bạn) . Đƣợc rồi, để bác có thêm dịp cƣời cợt,tôi xin ứng khẩu đọc mấy vần thơ nói lên cái tâm sự bây giờ của tôi. Nó làbằng cớ cho thấy trong xác hổ nầy vẫn còn có chút Lý Trƣng : Ngẫu nhân cuồng tật thành thù loại, Tai hoạn tƣơng nhƣng bất khả đào. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 199
  • Kim nhật trảo nha thùy cảm địch, Đƣơng thì danh tích cộng tƣơng cao. Ngã vi dị vật bồng mao hạ, Quân dĩ thừa diêu khí thế hào. Thử tịch khê sơn đối minh nguyệt, Bất thành trƣờng khiếu đãn thành hao. (Nhỡ mắc bệnh cuồng mang xác lạ. Tai họa bao vây, trốn thế nào? Nanh vuốt ngày nay ai chẳng sợ, Nhớ xưa danh tiếng một thời cao. Tôi thân quái vật vùi truông cỏ, Bác ngựa xe quan thế mạnh sao! Đêm nay khe núi nhìn trăng sáng, Muốn rống thê lương, thoắt nghẹn ngào)Lúc đó, trăng tàn, ánh sáng tỏa bàng bạc, móc trắng thấm ướt mặt đất, giólạnh len qua hàng cây báo hiệu ngày sắp rạng. Mọi người hầu như đã quenvới không khí quái dị, chỉ than thầm cho cái thái độ khinh bạc của nhà thơ.Lý Trưng lại tiếp lời :Tôi vừa thƣa không biết cớ gì mình ra nông nỗi nầy nhƣng suy đi nghĩ lại thìsự thể xãy ra không phải hoàn toàn vô cớ. Khi tôi còn là ngƣời, tôi lại cốkiếm cách lánh đời. Họ bảo tôi ngạo mạn, tự cao tự đại. Nhƣng ai nào biếtcho thái độ đó chỉ bắt nguồn từ tính nhút nhát của tôi. Dĩ nhiên, ngày xƣatrong xóm ngoài làng, đƣợc xem nhƣ kẻ tài năng xuất chúng, tôi làm gìkhông khỏi tự kiêu. Nhƣng phải nói cái tự kiêu đó xuất phát từ tính nhátnhúa mà thôi. Một đằng tôi muốn mƣợn văn chƣơng để lƣu danh với đời,một đằng lại ngại tìm thầy, kết bạn hòng trao đổi dùi mài thêm. Nói cáchkhác đi, cứ nhƣ là cao ngạo không muốn chung đụng với những kẻ lục tụcthƣờng tài. Nhƣng điều đó cũng là do lòng tự tôn phát xuất từ nhát nhúa và ethẹn. Sợ làm hao phẩm chất châu ngọc của mình đi nên không gắng côngkhắc khổ rèn cập. Tin rằng mình đã có đƣợc phân nửa chất ngọc, không chịuxuống ngang hàng với hàng ngói vỡ gạch vụn. Rồi dần dần lìa bỏ cuộc đời, TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 200
  • xa lánh loài ngƣời. Uất ức tủi hờn đã nuôi dƣỡng cái lòng ngạo mạn và tínhnhát nhúa ngày thêm to lớn.Ngƣời ta ai cũng phải dạy cho thuần một con mãnh thú trong ngƣời. Bản sắccon thú nhƣ rập khuôn với tính tình của ta. Trong trƣờng hợp tôi, con thú đólà lòng ngạo mạn do e thẹn sinh ra. Nó là tính hổ. Con hổ đó đã làm tôiđánh mất thân danh, làm khổ vợ con, làm tổn thƣơng bè bạn. Tóm lại, bênngoài thân xác biến dạng thế nào thì lòng tôi cũng biến chất theo thế ấy.Bây giờ nghĩ lại tôi thấy chính mình đã làm uổng phí cả chút tài mọn mìnhcó. Cái câu răn đời thƣờng thấy ở cửa miệng ngƣời ta là " cuộc đời nếukhông làm gì cả thì thấy nó dài nhƣng có chuyện làm lại rất ngắn " thƣờngđƣợc đem ra mà đùa nhƣng sự thực, cái mối lo lắng hèn nhát ngại mình "phô cho ngƣời ta thấy cái tài hãy còn non nớt " để rồi đâm ra bê trễ khôngchịu khắt khe với bản thân mới là tất cả cái dở của tôi. Có biết bao nhiêungƣời tài nghệ thua sút tôi xa nhƣng họ một lòng một dạ trau giồi nên đãđƣờng đƣờng thành những nhà thơ. Giờ mang xác hổ rồi, tôi mới thấm thíađiều đó. Mỗi lần nghĩ đến, tôi cảm thấy tâm can dày vò vì hối hận. Nhƣng tôihết còn sinh hoạt nhƣ ngƣời thƣờng nữa rồi. Giả dụ giờ đây trong đầu tôi cónghĩ ra một bài thơ hay. Liệu có cách nào truyền đạt cho ngƣời khác biếtkhông?Hơn nữa đầu óc tôi mỗi ngày càng giống hổ thêm. Biết sao đây, hở trời! Baotháng ngày bỏ phí hỏi tìm đâu ? Lần hồi tôi không chịu nổi nữa. Mỗi lúc nhƣthế, tôi trèo lên mỏm đá trên đỉnh núi đằng kia, hƣớng về thung lũng hoangvu mà gầm. Tôi muốn đem nỗi buồn đang đốt cháy ruột gan thổ lộ cho ai kiađƣợc biết. Tối hôm qua, tôi lại lên chổ ấy ngƣớc nhìn vầng trăng gào thét.Để một ai đó hiểu dùm nỗi thống khổ trong tôi. Tuy nhiên, muông thú nghetiếng tôi gầm thì sợ hết vía, chỉ biết nằm bẹp dí. Cả núi rừng sƣơng mócchung quanh chắc chỉ xem đó là tiếng rống của con hổ trong cơn giận dữcuồng điên. Chồm lên không, phục xuống đất mà gào đi nữa, chẳng có lấymột ngƣời thấu đƣợc lòng. Cái thuở làm ngƣời cũng thế, có ma nào hiểu chocon tim nhạy cảm, dễ bị tổn thƣơng của tôi đâu! Cái bộ lông đẫm ƣớt nầy,đâu chỉ vì thấm mỗi sƣơng khuya. TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 201
  • Dần dà, màn đêm bốn bề rồi cũng vén lên. giữa mấy hàng cây vọng từ đâuđến âm hưởng tù và báo hiệu bình minh rúc nghe buồn bã.Phải từ biệt mà thôi. Giọng Lý Trưng cho biết cái giờ bước vào vòng mêmuội ( giờ phải trở về kiếp hổ) sắp điểm rồi. Thế nhƣng trƣớc khi chia tayxin nhờ cậy thêm điều nữa. Đó là chuyện vợ con. Gia điønh tôi còn ngụ ởquê cũ đất Khách Lƣợc, đến nay họ vẫn không rõ những gì đã xãy đến chotôi. Khi cố nhân từ miền Nam trở về, có thể nào nhắn hộ với họ là tôi đã chếtrồi không ? Chuyện xãy ra hôm nay xin kín tiếng cho. Nói ra thì quá trơ trẽnnhƣng xin thƣơng xót lũ cô nhi mà lo toan để mai sau chúng nó không phảichết đói chết rét vệ đƣờng thì ơn ấy không gì sâu dày hơn.Nói vừa dứt lời, trong bụi rậm lại vang ra tiếng khóc thãm thiết. Viên Thamcũng mắt lệ lưng tròng xin nhận lời bạn phú thác. Nhưng giọng của LýTrưng thoắt trở lại cái khẩu điệu tự trào khi nãy :Đáng lẽ ra phải nói chuyện nhờ vả nầy trƣớc tiên nhƣng thuở làm ngƣời tôichỉ nghĩ đến cái thi nghiệp chẳng ra gì của tôi thôi chứ có lo vợ con phải đóilạnh đâu. Viø chừng đó mà bị đọa xuống hàng cầm thú cũng nên !Ngoài ra Lý còn nhắn thêm với Viên Tham khi từ phương Nam trở về xinchớ mượn con đường nầy nữa. Bởi vì lúc đó mình đã mê muội, không nhìnra người cũ mà nhảy ra vồ cũng nên. Rồi sau khi giã biệt, đi đến chỗ gò caocách đó chừng một trăm bước, nhớ quay mặt nhìn lại một lần cho. Để biết rõhình dạng của tôi bây giờ. Không phải muốn khoe tư thế hùng dũng mà chỉcho bác thấy hình thù xấu xa gớm ghiếc để mai sau qua chốn nầy, bạn dù cóthương cũng ghê tởm không muốn tìm gặp nữa.Họ Viên hướng về bụi rậm nói mấy câu thân ái để từ biệt rồi lên yên. Bêntrong bụi lại văng vẳng tiếng khóc thê thiết không gì cầm lại được. ViênTham bao lần ngoái về hướng bụi rậm rồi ra roi đi trong nước mắt.Như lời Lý dặn, đoàn người ngựa lên tới gò cao mới quay lại, đảo mắt nhìncái truông giữa rừng cây ban nãy. Tức thì một con hổ từ trong cỏ rậm phóngra, leo lên đường cái và nhòm về hướng họ. Hổ ngẫng đầu lên nhìn vầng TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 202
  • trăng giờ đây đã nhạt nhòa, gầm lên độ hai ba lần, xong quay mình lao vàobụi rậm rồi không thấy hình dáng đâu nữa. Dịch xong ngày 20/10/2003 Nguyễn Nam Trân Chú thích(1) - Trong truyền kỳ của Lý Cảnh Lƣợng, Lý Trƣng vốn dòng dõi hoàngtộc.(2) - Thuộc tính Cam Túc bây giờ.(3)- Niên hiệu thời Đƣờng Huyền Tông (742-756) TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 203
  • NGƯỜI CẮT LAU Ashikari Tác giả: Tanizaki Jun. ichirô (1886-1965) Dịch : Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dây núi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 204
  • Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾT Lời Người Dịch: Theo niên biểu đời sáng tác của Tanizaki Jun. ichirô, tác phẩm Ngƣời Cắt Lau (Ashikari) đƣợc đăng trên tạp chí Kaizô vào tháng 11 năm Shôwa thứ 7 (1932) lúc nhà văn 46 tuổi. Ta biết lúc này Tanizaki đã thành danh. Những tác phẩm ra đời trƣớc thời điểm đó đều đƣợc đánh giá nhƣ có tầm vóc lớn. Từ năm 1923, sau trận động đất lớn ở Tôkyô và miền Đông, Tanizaki về sống ở miền Tây nên phần sau của văn nghiệp ông có nhiều tác phẩm liên quan đến vùng Kyôto - Ôsaka, trong đó phải kể đến Tuyết mịn (Sasameyuki, 1942-1947), Góp nhặt truyện cô Cầm (Shunkinshô, 1933) và dĩ nhiên, Ngƣời cắt lau (Ashikari, 1932). Trong một buổi mạn đàm văn học khoảng thời gian nhà xuất bảnTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 205
  • Chuô Kôron cho ra đời tuyển tập của Tanizaki, Mishima Yukio đã đồng ý với ý kiến của Donald Keene khi nhà nghiên cứu và dịch giả ngƣời Mỹ lập luận rằng trong Ngƣời Cắt Lau không phải chỉ có một truyện mà là hai truyện lồng làm một khi Tanizaki với chủ đích viếng thăm đền Minase nơi thờ thái thƣợng hoàng Gotoba (1180-1239), đã tình cờ biết đƣợc sự tích của ngƣời con gái hiện đại đẹp nhƣ một nữ thần tên là O-Yuu. Theo Keene, lối hành văn trong truyện này cũng giống cách Prosper Mérimée (1803-1870) viết Carmen. Nhân đi tìm những phế tích La Mã còn sót lại ở Tây Ban Nha mà nhà văn và nhà khảo cổ Pháp mới nghe nói đến bi kịch ái tình giữa Don Jose và Carmen. Có điều tuy cũng uyên bác nhƣ Mérimée nhƣng thủ pháp của Tanizaki tinh xảo hơn. Trƣớc khung cảnh hoang vu của ly cung Minase, với một giọng văn hoa lệ pha đôi chút khinh bạc, ông đã sử dụng điển cố thi văn Trung Quốc và Nhật Bản để làm sống lại đƣợc cái thế giới phong lƣu của một thời đã qua. Nhân vật ngƣời cắt lau không phải là vai chính. Ông ta chỉ dòm trộm quá khứ qua lỗ khoá và khoác lác với đời sau. Nhƣng tại sao ông ta lại đội lốt ngƣời cắt lau ? Phải chăng ông là hậu thân của ngƣời đàn ông lƣu lạc trong truyện dân gian, cắt lau bán độ nhật, sau đƣợc đoàn tụ với vợ mình trong tác phẩm cổ điển Yamato Monogatari (do tác giả vô danh thu góp, ra đời khoảng thế kỷ thứ 10) ? Hay là một hình tƣợng dân dã cùng một loại với ông tiều, nhà sƣ tu trên núi, ngƣời múc nƣớc triều làm muối ... thấy trong waka giúp cho bài thơ có một bối cảnh nhiều phong vị ? Hoặc chỉ là hồn ma trong tuồng Nô kể cho thầy tăng vân du sự tích trong vùng thầy ta đang đi qua? Ngƣời cắt lau đó cũng có thể là Tanizaki-lữ-khách, tƣởng gặp một hồn ma nhƣng rốt cuộc gặp chính bóng của mình. O-Yuu (cô Du) trong phần thứ hai của câu truyện, một ngƣời có nhan sắc lộng lẫy kiêu kỳ mà nhân vật nam không với tới đƣợc, nhân vật nữ cũng phải tôn thờ, có phải là hình bóng nối tiếp trongTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 206
  • chiều sâu lịch sử những cô gái làng chơi (du nữ) đƣợc thần thánh hóa nhƣ bồ tát trong phần đầu hay không ? Hoặc nàng là hóa thân của Kaguya-hime, cô tiên trên cung trăng bị đọa xuống trần làm con lão tiều đốn trúc trong cổ tích Taketori Monogatari (1) của Nhật Bản? Đó cũng là một câu hỏi thú vị vì nó liên quan đến khuynh hƣớng sùng bái nhan sắc phụ nữ thấy qua văn chƣơng Tanizaki. Nguyên tác Ashikari rút từ Tuyển tập Văn Học Nhật Bản (Nihon no Bungaku), quyển thứ ba trong ba quyển dành cho Tanizaki Jun. ichirô (các quyển 23,24 và 25) mà nhà Chuuô Kôron phát hành năm 1967. Ngƣời dịch đã tham khảo Le Coupeur de Roseaux, bản dịch Ashikari sang Pháp văn của Daniel Struve, Gallimard, 1997 để học hỏi lối dịch. Văn Tanizaki trong truyện nầy cũng nhƣ bao truyện khác, lê thê, lập đi lập lại, lè nhè một cách cố tình, không câu nệ lối chấm câu ngắt đoạn và lƣợc hết chữ Hán nên rất khó hiểu (nhƣng phải chăng đó cũng là cái duyên dáng của thuật kể truyện nhƣ " ông già bà cả " theo phong cách Tanizaki ?). ***TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 207
  • Nghĩ thầm em đã vắng Để mình tôi cắt lau Trên bãi Naniwa Làm sao vơi cay đắng Đó là chuyện xảy ra vào tháng chín một năm hồi tôi còn sống ở vùng Okamoto (2). Thấy trời quá đẹp, khoảng chiều chiều, nói là chiều chứ lúc ấy vừa mới hơn ba giờ thôi, tôi bất đồ thèm đi dạo mát một vòng trong vùng. Đi xa đã không đủ thờigiờ mà đi gần lại toàn những chỗ tôi viếng hết rồi. Sau khi đắn đo suynghĩ không biết có chỗ nào thả bộ được hai ba tiếng đồng hồ, lại phải làmột nơi thiên hạ quên lãng mà cả tôi lẫn người khác nếu không chịunghĩ một chút sẽ tìm không ra thì mới được, tôi chợt nhớ ít lâu nay mìnhđã nuôi ý định viếng đền Minase mà chưa bao giờ có dịp. Đền Minaseđược cất lại trên nền cũ ly cung của thái thượng hoàng Gotoba (3) nơiđược nhắc tới trong chương "Vùi trong cỏ gai" của bộ sử truyện Masu-kagami (4) như thế này:"Thái thƣợng hoàng thƣờng ngự ở các cung Toba hay Shirakawa ngàiđã cho sửa chữa nhƣng còn xây thêm một ly cung còn trang nhã hơn ởmột nơi tên gọi Minase (5) mà xa giá đến thƣờng xuyên. Ngƣời đời aicũng biết rằng ngài đến đây để di dƣỡng tính tình, ngắm hoa đào mùaxuân, lá hồng mùa thu, tiêu dao ngày tháng. Đặc biệt từ ngự sở có thểngắm cảnh dòng sông đang chảy ngoài xa. Một ngày trong nămGenkyuu (1204-1206), nhân họp mặt bình thơ, thái thƣợng hoàng đãgieo những vần nhƣ sau:Minase nƣớc đôi bờ,Dâng sƣơng chân núi xa mờ âm u.Cớ sao sông chuộng chiều thu?Những hành lang, lối đi, điện đài đều có mái lợp tranh, chỗ nào trôngcũng hết sức đẹp đẽ. Trƣớc mặt cung có bày lớp đá xếp thành hình thácTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 208
  • nƣớc đang đổ từ núi xuống, còn trong sân, những nhánh tùng lùn chencành cùng với đám cây rừng phủ dày rêu xanh, quả thật là phong cảnh utịch của nơi có thể dung thân nghìn đời. Trong thời gian ngài hạ lệnhtạo dựng khu vƣờn, thái thƣợng hoàng có vời một số ngƣời đến chungvui. Vào cuối buổi, quan tham nghị bậc trung là Teika (6), lúc ấy địa vịhãy thấp kém, dâng bài thơ sau này:Trải nghìn năm vẫn không già,Tùng con báo trƣớc triều ta lâu bền.Sóng nƣớc len đá trong vƣờn,Nhiều nhƣ năm tháng quân vƣơng trị vì.Nhƣ thế, thái thƣợng hoàng ngự ở cung Minase giữa tiếng tơ tiếng trúc,xem cảnh vật thay đổi theo hoa nở lá hồng. Ngài tận hƣởng cuộc nhàndu và chỉ sống theo lòng mình muốn".Trên đây là sự tích mà sách sử ghi chép về dấu vết cung điện của tháithượng hoàng Gotoba. Ngày xưa, khi tôi vừa biết đọc Masu-kagamithìcâu chuyện về cung Minase luôn luôn ám ảnh tâm trí. Từ xa ngắm dòngsông Minase dâng sương trùm chân núi và hỏi dòng sông sao lại chuộngbuổi chiều thu! Tôi thích cái tâm tình thái thượng hoàng đã thổ lộ quathơ.Thơ ngài làm, biết bao nhiêu bài tôi vẫn khắc ghi trong tâm khảm, ví dụkhi ngài vịnh về bến Akashi có câu "Thuyền câu chèo vàosƣơngmù" hay trong thời gian ngài bị đày ngoài đảo Oki "Ta bỗng thànhra ngƣời gác đảo". Tuy nhiên, riêng lúc đọc bài thơ này, tôi thấy phongcảnh vừa bùi ngùi vừa ấm áp của một dài sông phía thượng nguồnMinase trở về trước mắt như một vật xa cách lâu ngày. Thuở ấy tôi chưarành địa lý vùng Kansai nên chỉ phỏng đoán cung Minase tọa lạc ở mộtchỗ nào đó gần Kyoto. Thật tình lúc đó tôi cũng chẳng để tâm xem thựcsự nó ở đâu nữa. Gần đây thôi, mới nghe nói nó nằm bên bờ sông Yodo,cách nhà ga Yamazaki có vài trăm mét, không xa chỗ giáp ranh giữa haixứ Settsu và Yamashiro, và ngày nay, trên dấu vết cung xưa, người ta đãxây thêm ngôi đền thần đạo để cúng tế thái thượng hoàng Gotoba. Nhưthế, một cuộc viếng thăm đền Minase là chương trình vừa vặn cho cuộcdạo mát cuối ngày như thế nầy. Đoạn đường đến Yamazaki, ngay đi xeTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 209
  • lửa cũng không mất bao nhiêu thời giờ nhưng tốt hơn nên đáp xe điệnHankyu rồi đổi qua đường mới Shin-Keihan. Thế rồi, nhân hôm ấy đúngrằm tháng tám, trên đường về tôi nghĩ thế nào mình cũng phải ghé ngắmtrăng bên bờ dòng Yodo. Ý đã quyết và bởi vì nơi đó không phải là chỗđem theo đàn bà còn nít, tôi bèn lên đường mà không báo ai hay.Yamazaki thuộc quận Otokuni trong xứ Yamashiro, nền cố cung Minaselại thuộc quận Mishima xứ Settsu. Nếu đi từ Osaka, tốt hơn nên lấyđường mới Shin-Keihan xuống ga Ô-Yamazaki, rồi đi ngược lại và vượtqua lằn ranh hai vùng trước khi đến được cố cung. Tôi chỉ biết vềYamazaki nhờ có một dịp nào đó đã ghé khu chung quanh nhà ga xe lửaliên tỉnh và hôm nay mới là lần đầu tiên tôi thử đi dạo dọc theo đườngquốc lộ về phía tây. Đi được một đỗi, con đường chẻ làm hai nhánh. Lốibên tay mặt có một tấm cột đá chỉ đường nom đã xưa cũ . Đó là conđường đi từ sông Akuta đến Itami băng qua Ikeda. Nếu ta còn nhớ sựtích ghi chép lại trong tập ký sự chiến tranh Shinchôki (7), vùng này vàven tuyến đường nối Itami, Akutagawa và Yamazaki chính là nơi cácdanh tướng thời Chiến Quốc như Araki Murashige và Ikeda Shô.nyuusai đã để lại những chiến công hiển hách. Có lẽ ngày xưa nó làtuyến đường chính cũng nên. Con đường nương theo dòng sông Yodonày có thể tiện lợi cho những người dùng thuyền nhưng vì nó xuyên quanhiều vàm sông hoặc đầm lầy lau sậy mọc tràn, có thể gây bất tiện chokhách bộ hành. Nhân đó tôi cũng biết thêm một số chuyện như bến đòEguchi (8) ngày xưa, nay nằm ngay chỗ bên cạnh đường xe lửa vừa đưatôi đến đây. Bây giờ, Eguchi đã ở trong khuôn vi của Ôsaka mở rộng;còn Yamazaki thì kể từ năm ngoái, khi diện tích Kyôto nới ra, nó đãđược sáp nhập vào thành phố nầy. Tuy nhiên vì khí hậu và phong thổcủa hai vùng Kyôto và Ôsaka không được đồng nhất như vùng Hanshin(Ôsaka và Kobe), và có lẽ những khu biệt thự cây xanh và khu gia cưhiện đại khó lòng lan rộng mãi nên Yamazaki may ra giữ được khungcảnh đồng quê thêm ít lâu nữa. Đọc truyện Chuujingura(9) còn thấy thờiấy tả cảnh lợn rừng và cướp núi vẫn lảng vảng gần đường cái làm ngườita có thể nghĩ rằng ngày xưa nơi đó còn rùng rợn hơn nhiều. Ngay bâygiờ, đối với hành khách sử dụng đường xe điện Hankyuu vốn đã quenmắt với phố phường thôn xóm hiện đại, hình ảnh những ngôi nhà mái rạTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 210
  • xếp thành hàng hai bên đường là khung cảnh thuộc về một đời nào đâu.Theo sách Ô-kagami(10) ghi lại, cũng ở nơi này, ngài Kitano Tenjin tứcđại thần Sugawara no Michizane trên bước đường lưu đày, đã qui y cửaPhật và viết bài thơ bất hủ: "Ngọn cây nhà em ở đâu?. Bƣớc đi mỗi bƣớcngoái đầu ta trông". Theo cuốn sử truyện, Michizane buồn phiền cayđắng vì người ta kết cho ông cái tội mà ông không hề phạm, nên trởthành tăng ở Yamazaki. Nếu thế thì trên mảnh đất này xửa xưa đã cóđường giao thông dịch trạm và nơi đây phải chăng là một trạm xá cái hồikinh đô Heian vừa mới xây xong. Tôi vừa suy nghĩ như thế vừa quan sáttừng căn nhà một mà những mái hiên tối âm thầm như còn phảng phấtkhông khí của những thời đại đã đi qua.Muốn đi đến nền cũ cố cung, phải băng qua một cây cầu bắc ngang dòngsông có lẽ là con sông Minase, xong lội bộ thêm chút nữa ra đến đườnglớn rồi quẹo trái. Ngày nay ở đó nhà nước đã bỏ tiền xây một đền thầnbậc trung để tế lễ các thiên hoàng Gotoba, Tsuchimikado và Juntoku, bavị nầy đã chịu chung vận mệnh hẩm hiu (11) sau cuộc loạn năm Jokyuu(1221). Đối với một vùng như ở đây vốn có nhiều đền thần và chùachiền nguy nga đẹp đẽ thì cái đền bậc trung kia lẫn cảnh vườn của nókhông có gì đáng kể. Chỉ vì nhớ lời thuật lại trong sách Masu-kagami vừa mới nói tới mà lòng tôi bồi hồi khi tưởng như nhìn được quatừng phiến đá cành cây cảnh tượng những cuộc yến ẩm vui chơi theobốn mùa của giới quyền quí Kamakura thuở đó. Sau khi ngồi xuống vệđường để hút một điếu thuốc, tôi bắt đầu lững thững đi qua đi lại trongkhu vườn không mấy rộng của ngôi đền. Mảnh vườn chỉ cách con đườngmột khoảng ngắn và nấp đằng sau mấy túp nhà dân thưa thớt có nhữnghàng dậu điểm đủ loại hoa mùa thu bao bọc. Nó thụt vào giống như cáitúi con, yên tĩnh và khuất mắt người qua lại. Thế nhưng xưa kia cungđiện của thái thượng hoàng Gotoba hẳn không chỉ giới hạn trong mảnhđất chật hẹp nầy mà phải trải ra đến tận bờ sông Minase đằng kia, nơi tôivừa băng qua. Có lẽ khi nhìn mặt sông từ trên lầu cao xây bên bờ nướchay lúc đi dạo thẩn thơ trong khu vườn, thái thượng hoàng đã tìm ranguồn thi hứng mà ngài đã đưa vào trong câu: "Dâng sƣơng chân núi xamờ âm u". Masu-kagami cũng ghi lại: "Một ngày mùa hè, thái thƣợnghoàng ngự ở đình câu cá trong điện Minase. Lúc ấy ngài giải khát bằngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 211
  • nƣớc mát và hạ lệnh đem một loại nhƣ cơm ƣớp lạnh ban cho bọn côngkhanh trẻ tuổi đi theo. Sau đó, khi uống rƣợu, ngài mới phán: "Ôi chao,cái bà Murasaki Shikibu (12) xƣa kia, đáng nể thật. Còn gì thú vị hơnkhi biết đƣợc rằng trong Truyện Genji, bà ghi lại là bữa cơm của ônghoàng Genji có món cá hƣơng ayu đánh đƣợc từ con sông bên cạnh haynhững con cá trê loại ishibushi từ Nishiyama đem đến tiến. Phải chingày nay ta có thể thƣởng thức những món ấy". Lúc ấy có một kẻ tên gọiHata trong bọn tùy tùng đang đứng dƣới bao lơn, không xa ngài baonhiêu, nghe những lời đó mới hái mấy lá tre mọc bên bờ đầm, đặt lên đóít cơm trắng đã dầm trong nƣớc sông dâng lên ngài. Thái thƣợng hoàngbảo : " Trong Truyện Genji có chỗ chép "Nhƣ hạt mƣa đá trên tấm látre. Vội tan biến khi tay ta chạm đến". Làm nhƣ ngƣơi cũng là một cungcách vƣợt ngƣời thƣờng " Rồi ngài cởi ngự bào trao cho kẻ tùy tùng ấyvà uống thêm mấy chung rƣợu nữa ".Khi nhớ đến đoạn văn nầy, người ta tưởng tượng là ngày trước, cái đầmcó đình câu cá có thể ăn thông với dòng sông bằng lối nào đó. Hơn thế,dòng sông Yodo phải chăng chảy đằng sau điện thờ và về hướng Nam, ởchỗ chỉ cách xa chốn nầy khoảng vài trăm mét. Từ nơi tôi đứng bây giờ,không thể nào nhìn thấy dòng nước. Bên kia bờ, ngôi đền Hachiman vàngọn Otokoyama tròn trịa thấy như treo ngang tầm mắt và tưởng chừngmuốn đổ trùm lên người nhưng tôi cảm thấy không có dòng sông lớnnào chắn ngang giữa nó và mình. Tôi ngẩng đầu lên nhìn kè đáIwashimizu của ngọn núi nầy xong quay qua đỉnh ngọn Tenno, mọc đốidiện với nó phía bờ bên nầy, ở phía bắc điện thờ. Khi đang đi trên đườngcái, tôi không để ý gì cả nhưng từ khi đặt chân đến đây và nhìn khắp bốnphương, tôi mới thấy mình đang đứng dưới đáy một thung lũng hìnhlòng chảo, hai phía nam bắc có núi chắn bầu trời như những bức bìnhphong. Nhìn thấy hình sông thế núi, ta hiểu được ngay vì sao tự thờiHeian, vương triều đã lập một cửa quan trên đất Yamazaki và vùng nầytrở thành một cứ điểm chiến lược cho những thế lực muốn tấn công kinhđô từ ngõ phía tây. Nơi này, đồng bằng Yamashiro mà trung tâm điểmcủa nó là Kyoto ở phía đông, và đồng bằng Setsukasen (13) ở phía tâychung quanh Ôsaka, như bị thu lại cực hẹp và dòng sông Yodo chảy lọtchính giữa. Hai thành phố Kyôto và Ôsaka tuy được nối với nhau bằngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 212
  • dòng sông này nhưng điều đó không ngăn việc khí hậu và phong thổ củahai vùng có một biên giới rõ ràng phân biệt. Dân Osaka hay bảo khi trờimưa ở Kyoto thì bên tây Yamazaki lại nắng; mùa đông khi xe lửa vừaqua khỏi Yamazaki thì khí hậu bỗng trở lạnh đột ngột. Do đó, cứ nhìncảnh các lùm tre bao bọc lấy thôn làng, nhìn cách xây cất những ngôinhà dân dã, vẻ thanh u của cây cỏ, màu đất cát, người ta thấy nó khôngkhác chút nào cảnh chung quanh vùng Saga và có cảm tưởng miền quêKyoto như kéo dài lên mãi tận đây.Đi ra khỏi khu đền, tôi men theo con đường nhỏ phía sau quan lộ và trởlại bên bờ sông Minase rồi quẹo ngoặt lên đê. Có lẽ hình dáng nhữngngọn núi phía thượng nguồn và cả dòng nước chắc đã chịu nhiều biếnđổi trong khoảng thời gian bảy trăm năm qua nhưng cái phong cảnh nhưđược âm thầm vẽ ra lòng tôi mỗi khi tôi ngâm nga những bài thơ củathái thượng hoàng thì không khác những gì đang trải rộng dưới mắt tôibây giờ. Tôi vẫn thường nghĩ phong cảnh ở nơi đây phải có dáng dấpgần giống như thế này thôi. Không phải là sơn thủy hùng vĩ kỳ tuyệt vớinhững vách núi cao vòi vọi, những thác nước bào mòn bờ đá và đổxuống ào ạt nhưng chỉ có những ngọn đồi thoai thoải với dòng nước lặnglờ. Nhờ những đợt sương chiều bao quanh, phong cảnh ở đây thêm êm ảvà thanh bình giống như một bức tranh Yamato-e (14). Thật ra, cáchthưởng thức cảnh vật thiên nhiên nơi mỗi người mỗi khác và có thể cóngười nghĩ nơi đây không có gì đáng xem cả. Tuy nhiên đối với tôi,những ngọn núi tầm thường và dòng nước cũng tầm thường, không có gìlà vĩ đại hoặc đem đến sự bất ngờ như sông núi nơi đây, lại có thể mờimọc tôi vào trong giấc mộng ngọt ngào và khiến tôi quyến luyến khôngnỡ rời chúng. Nếu phong cảnh chốn nầy không làm đã mắt hay đoạt hồnngười ta, bù lại nó biết đón nhận du khách bằng cái mỉm cười dễ thươngtươi tắn. Với những ai chỉ nhìn thoáng qua, nó không thổ lộ gì nhưng đốivới những kẻ nán lại lâu hơn một chút, họ sẽ thấy mình được bao bọcbằng một tình cảm dịu dàng như trong vòng tay ấm áp của người mẹhiền. Đặc biệt trong cái cô đơn lúc chiều về, ta muốn được cuốn hút vàotrong lớp sương nhạt đang chơi vơi trên mặt nước và đưa tay ra vẫy gọita từ xa. Dầu vậy, thái thượng hoàng Gotoba đã đặt câu hỏi: "Cớ saosông chuộng chiều thu ? " Bởi vì, như trong câu thơ gợi ý, nếu phongTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 213
  • cảnh con sông này được đặt vào giữa buổi chiều xuân, nếu có làn sươnghồng đang giăng mắc ngang chân núi êm ả, điểm thêm mấy chòm hoaanh đào nở rải rác hai bên bờ sông, giữa những đỉnh núi và thung lũngnữa thì sẽ ấm cúng dường nào. Ta có thể nghĩ là phong cảnh như thế đãtừng bày ra trước mắt của ngài. Thế nhưng phải là một người tâm đắcvới nghệ thuật như thái thượng hoàng thì mới biết thưởng thức cái đẹpsâu sắc nấp dưới cái vỏ bình dị của phong cảnh chốn nầy. Cái đẹp ấynếu là người không có tấm lòng hoài cảm sự ưu nhã của vươngtriều (15) xưa thì có lẽ chỉ coi là tầm thường thôi. Mình tôi vẫn đứnglặng trên đê khi chiều dần dần buông xuống, đưa mắt về phía thượngnguồn. Nhìn qua bờ sông bên phải để tìm dấu tích ngôi đình câu cá nơingày xưa thái thượng hoàng đã dùng món cơm dầm nước sông với đámtùy tùng và các công khanh, tôi chỉ thấy vùng đó nay đã thành rừng câycối um tùm chạy mãi tận đến đằng sau phía điện thờ. Điều này chứng tỏrằng cánh rừng rộng kia có lẽ tương ứng với diện tích của nền cũ ly cungngày trước. Không những thế, từ chỗ này có thể nhìn thấy lòng sôngYodo rộng ra, biết đó là địa điểm mà khúc cuối dòng Minase hòa nhậpvào. Giờ thì tôi đã hiểu rõ ra vị trí tuyệt diệu của ly cung : phía nam cósông Yodo, phía đông có dòng Minase và nhờ nước ở chỗ mũi đất nơihai con sông hợp lưu có thể kiến tạo một khu vườn hoành tráng rộng cảmấy vạntsubo (16). Nếu đúng như thế thì xuống thuyền đi từ Fushimi,thái thượng hoàng có thể cập bến dưới mái hiên đình câu cá và gặp ngayđược quần thần. Việc ngài đi lại được dễ dàng giữa kinh đô và ly cungphù hợp với những gì ghi lại trong Masu-kagami " Thái thƣợng hoàngngự giá thƣờng xuyên tới cung Minase ". Tôi không khỏi nhớ đến nhữngbiệt thự của các tay phú hào soi bóng trên dòng nước mà thời trẻ tôi đãthấy xây san sát ở Hashiba, Imado, Komatsujima, Kototoi , đối mặt nhaudọc theo hai bờ sông Sumida (ở Tokyo) . Có lẽ sự so sánh của tôi khôngđược cân xứng nhưng tôi hình dung thái thượng hoàng đã đến ly cungnày để tổ chức những cuộc yến ẩm và đôi lúc thốt lên: " Chao ôi, cái bàMurasaki Shikibu xƣa kia, đáng nể thật ! Có điều làm sao bây giờthƣởng thức đƣợc những món ấy nữa " " hay khen ngợi một kẻ tùy tùng: " Trong Truyện Genji có chỗ chép: Nhƣ hạt mƣa đá trên tấm lá tre.Vội tan biến khi tay ta chạm đến. Làm nhƣ ngƣơi cũng là một cung cáchvƣợt ngƣời thƣờng " thì quang cảnh ấy phải chăng đã có vài điểm tươngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 214
  • đồng với cái lề thói phong lưu của người dân sành chơi đất Edo bây giờ? Tuy nhiên, cảnh sắc con sông Yodo, mỗi sáng mỗi chiều in bóng cáiđỉnh màu xanh thẫm của ngọn Otokoyama, và trên dòng thuyền bè nhưmắc cửi nối liền sự giao thông với kinh đô, đã đem đến cho thái thượnghoàng một niềm an ủi và khiến những cuộc yến ẩm hội họp của ngài cóthêm nguồn hứng. Đó là điều mà con sông Sumida nhạt nhẽo kia đâu thểso bì. Về sau, khi ngài thất bại trong việc lật đổ Mạc Phủ và chịu đựng19 năm lưu đày ngoài đảo Oki, trong tiếng sóng vỗ gió gào (17), tìm lạikỷ niệm của quá khứ huy hoàng, phải chăng cảnh sơn thanh thủy tú củavùng này và những cuộc ngự du hào hoa một thời là những cái thườngxuyên ám ảnh tâm trí thái thượng hoàng hơn cả ? Tiếp tục chìm đắmtrong mộng ảo, trí tưởng tượng của tôi lần lượt vẽ nên cảnh tượng sinhhoạt thời đó với từng chi tiết một trong khi bên tai tôi tưởng chừng nhưcòn vọng lại dư âm của đàn sáo cũng như tiếng suối chảy róc rách vàtiếng cười nói hoan lạc của các bậc đình thần sang trọng.Giữa khi ấy, tôi nhận ra trời đã hoàng hôn và khi lấy đồng hồ xem mớibiết sáu giờ rồi. Ban ngày quá sức nóng, tôi không thể đi mà không vãmồ hôi nhưng khi mặt trời vừa lặn, đã cảm thấy gió chiều thu nổi lênlàm se lạnh thịt da. Bụng đoi đói, tôi nghĩ phải đi kiếm bữa cơm chiềutrong khi chờ trăng mọc. Và như thế, tôi bước xuống con đê, quay trở lạiđường cái.Không hy vọng có một cửa hàng ăn nào vừa ý ở cái thị trấn nầy, và chỉmuốn có miếng gì ấm bụng đỡ lòng, tôi bắt gặp ngọn đèn hiệu của mộtquán mì miến. Tôi bèn gọi hai lượngsake và hai bát kitsune-udon, thứbánh canh bột mì có kèm bìa đậu phụ rán. Ăn xong, tôi nhờ nhà hànghâm nóng một nậm rượu hiệu Masamune, cắp kè kè theo và bắt đầu đixuống bãi bằng bên sông bằng con đường chủ quán chỉ dẫn để đến bếnđò. Khi chủ quán biết tôi có ý định lấy thuyền ngắm trăng trên dòngsông Yodo, đã cho biết : " Tốt quá, vừa vặn xa chỗ nầy một đỗi, có bếnđò cho ngƣời muốn qua thị trấn Hashimoto phía bờ bên kia. Thƣa gọi làđò chứ sông ở đây rất rộng nên giữa sông có một cồn cát, trƣớc tiênphải đi qua phân nửa sông đến bên cồn rồi từ đó lấy một con đò khácqua bờ đối diện. Dạ thầy có thể lợi dụng khoảng thời gian đó mà ngoạnTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 215
  • cảnh ". Ông quán còn tốt bụng chỉ thêm : " Bên Hashimoto đó lại cóxóm chơi bời, con đò nầy cập bến lên bờ ngay dƣới xóm đó, mƣời giờmƣời một giờ đêm hãy còn có chuyến nên nếu muốn, thầy có thể lấythuyền đi qua đi lại nhiều lần nhìn cho mãn nhãn ". Biết chuyện hợptình hợp cảnh như vậy tôi vui mừng quá và bắt đầu cất bước, mặc cholàn gió đêm thổi lên khuôn mặt đã ửng hồng hơi men. Con đường ra đếnbến đò xem ra dài hơn khoảng cách ông chủ quán cho biết nhưng khi điđến nơi, tôi nhận ra ở giữa sông quả có một cồn cát. Phần cuối bãi vềphía hạ lưu nghĩa là trước mắt tôi đây, có thể trông thấy rõ ràng nhưngvề phía thượng lưu thì đường nét chu vi của nó càng xa càng chìm theoánh sáng mờ nhạt đang bao bọc một quãng sông nên tưởng như kéo dàimãi đến vô cùng. Nếu thế thì cồn cát nầy không phải là một cái đảo nhỏnằm giữa con sông lớn đâu, hẳn nó là mũi đất nơi hai dòng Yodo vàKatsura gặp gỡ ! Dù sao, đây là vùng đất làm điểm hẹn của các dòngsông Kizu, Uji, Kamo và Katsura và là nơi tụ hội của nước từ năm tỉnhYamashiro, Ômi, Kawachi, Iga và Tanba. Một quyển địa dư cổ bằngtranh vẽ nhan đề " Đại cƣơng hình thể hai bờ sông Yodo " có chép vềmột bến đò ở phía thượng nguồn tên là " Bến Chồn Qua " mà khoảngcách giữa hai bờ là 110 ken (18), lòng sông ở cái bến tôi đang đứng đâychắc phải rộng hơn ở bến trên đó một chút. Hơn thế nữa, cồn cát nầykhông chia con sông thành hai phần bằng nhau. Cồn có vẻ sát với phíabờ tôi đang đứng hơn nhiều. Trong khi ngồi trên bãi sỏi bên bờ sông đểchờ, tôi thấy con đò tách khỏi thị trấn Hashimoto tít đằng xa nơi lấp lánhmấy ánh đèn và chèo về phía cồn cát ; thế rồi khách đi đò bước xuống vàcuốc bộ băng ngang cồn cát đến cái bến của con đò thứ hai để đến nơitôi. Thật ra đã lâu tôi chưa đi đò; nhưng nếu so sánh với những lần ở cácbến San-ya, Takeya, Futako và Yaguchi mà tôi còn giữ lại trong ký ứcvề thời thơ ấu thì cái bến đò nầy, phải chăng vì có cồn cát chia đôi dòngnước, nên có không khí thong thả chây lười hơn một bậc. Lạ cái nữa làgiữa Kyôto và Ôsaka ngày nay sao vẫn còn một phương tiện giao thôngcũ kỹ như thế nầy. Tôi có cảm tưởng như vừa nhặt được một vật gì quíbáu không ngờ.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 216
  • Trong tập sách về sông Yodo mà tôi vừa nói tới, bức tranh khắc gỗphong cảnh Hashimoto cho thấy một vầng trăng treo giữa bầu trời đằngsau đỉnh núi Otoko, có kèm thêm một bài thơ waka của Kageki (19) :Nhờ trăng lên Otoko,Bao nhiều thuyền trẩy Yodo hiện ra.Và một bài haiku khác của Kikaku (20) :Trên Otokoyama,Xƣa trăng vẫn mới, núi là con trai ?Trong khi chiếc đò đưa tôi chèo đến gần cồn cát, vầng trăng tròn vằngvặc đã treo sau núi Otoko (Con Trai), giống hệt như thấy trong bức họa.Cây cối xanh um bóng như nhung, ngọn núi giống một tảng mực thẫmmàu vươn lên giữa không trung hãy còn vương chút ánh sáng hoànghôn. Người lái đò ở phía bờ bên kia cồn cát mời tôi : " Nầy ông, maumau leo lên thuyền, còn phải đi tiếp đó " nhưng tôi nói với lại: "Dạkhông, tôi nán lại trên cồn hóng gió một chút, thôi để chuyến sau!", rồiđạp vẹt đám cỏ hoang ướt sương, một mình tiến về phía đầu mũi cồn cátvà ngồi xổm xuống trên bãi mọc đầy lau. Ngồi như thế chẳng khác nàogiữa một con thuyền đang trôi trên dòng nước và có thể ngắm tùy thíchhai bên bờ sông đang trải dài dưới ánh trăng. Đầu tôi nhìn về phía hạlưu, con trăng nằm ở bên trái, nhưng có một vầng ánh sáng xanh lơ êmdịu ôm trọn cả vùng sông làm tôi có cảm tưởng con sông lúc nầy như tỏarộng ra so với khi thấy nó dưới ánh sáng ban ngày hồi chiều. Bài thơ ĐỗPhủ vịnh hồ Động Đình cũng như những câu trong Tỳ Bà Hành hay mộtđoạn của Xích Bích Phú, những áng văn thơ chữ Hán êm tai nầy lâungày tôi đã quên khuấy tự dưng lại trở về âm vang trên môi tôi. Nếu nóithế thì đoàn "thuyền trẩy trên dòng sông Yodo" mà nhà thơ Kageki đãvịnh, vào một buổi chiều ngày xưa giống như chiều nay, với cả nhữngchiếc thuyền lớn, " thuyền ba mƣơi thạch ", đã xuôi ngược như mắc cửitrên mặt sông nầy. Ngày nay trên sông không còn có thuyền nào đánggọi là thuyền mà chỉ còn những chiếc đò chở được năm sáu người làcùng. Tôi đưa nguyên nậm rượu Masamune đem theo lên miệng tu, vừauống vừa chếnh choáng cao giọng : Tầm Dƣơng giang đầu dạ tốngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 217
  • khách, Phong diệp địch hoa thu sắt sắt (21). Trong khi đang ngâm mấyvần thơ ấy tôi bất chợt nhớ ra ngày xưa những nơi lau lách đìu hiu thếnầy đã xảy ra những tình huống tương tự từng thấy trong Tỳ Bà Hànhcủa Bạch Lạc Thiên. Nếu những thôn làng như Eguchi và Kanzaki thựcsự nằm ở phía hạ lưu một chút thì hẳn có không ít những nàng kỹ nữ đãlai vãng quanh vùng trên những con thuyền nhỏ len lỏi giữa mấy khómlau. Hồi thời vương triều, có văn nhân Ôe no Masahira (22) đã viết thiênthuật sự " Quang Cảnh Gái Làng Chơi " (Yuujo wo miru no Jo) để nóiđến hoạt động nhộn nhịp của các chị em và không khí trăng hoa suốtmột dãi sông này :" Vùng Kayô (Yamazaki) (23) nằm giữa địa giới ba xứ Yamashiro,Kawachi và Settsu, là một cửa biển trọng yếu trong thiên hạ, khách bốnphƣơng đông tây nam bắc khi đi lại đều phải ghé qua. Những kẻ buônhƣơng bán phấn ở dƣới vòm trời này, không kể già trẻ đều dắt nhau đếnđây. Xóm ăn chơi đối mặt hai bên bờ, họ cột thuyền trƣớc cửa nhà, chèokéo khách giữa dòng sông. Những cô trẻ làm xao xuyến lòng các ôngbằng son phấn và tiếng cƣời giọng hát, các cô luống tuổi thì nấp dƣớibóng dù, ra hiệu cho hay mình đang trống bằng cách chống ngọn sào.Ôi thôi, màn thúy buồng hồng, cho dù không theo lễ giáo con nhà nhƣngmột cuộc vui vầy trong thuyền trên sóng không đáng để đời hay sao !Mỗi lần đi ngang qua đây và nhìn quang cảnh nầy, ta không sao nénđƣợc tiếng thở dài ".Qua nhiều thế hệ, con cháu Masahira có người tên Ôe noMasafusa (24) lại viết " Bút ký về gái làng chơi " (Yuujoki), trong đóông tả kể lại cuộc sinh hoạt diễm tình và sống động ven bờ sông này :" Bờ nam bờ bắc không biết bao nhiêu là xóm làng. Một phân nhánh consông chảy vào xứ Kawachi. Trong vùng gọi là Eguchi có hai trang trại,một cái tên là Miharagi thuộc về Sở Dƣợc Thảo, một cái tên là Oniwathuộc về Sở Bảo Trì. Khi sông vào xứ Settsu, lại qua các vùng Kanzakivà Kanishima. Nhà cửa nơi đây cứ mọc san sát, không còn chỗ lọt. Gáilàng chơi tụ lại thành nhóm, chèo những chiếc thuyền con cập vàothuyền buôn lớn và rủ rê khách chung chăn gối. Tiếng hát của họ vọngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 218
  • đến mây trời, âm nhạc hòa theo gió nƣớc trên dòng. Thấy nói ngƣời qualại không ai còn nhớ về nhà và thuyền câu, thuyền buôn cứ liên tiếp mắcvào nhau lấp cả dòng sông, hết còn thấy đƣợc mặt nƣớc. Chốn này quảlà địa điểm hành lạc số một trong thiên hạ ".Bấy giờ tôi vừa thử đi tìm trong đáy ký ức mơ hồ của mình một số đoạnvăn mà tôi góp nhặt và đem ra được, vừa ngắm mặt sông vắng vẻ, chỉ cólàn nước trôi buồn bã dưới vầng trăng vằng vặc. Ai trong chúng takhông có chút lòng hoài cổ. Nhưng sắp đến cái tuổi năm mươi dễ xúccảm thì nỗi buồn bâng khuâng lúc thu về mà hồi son trẻ tôi chẳng đoáihoài gì, lại đè nặng không sao tưởng tượng. Một ngọn lá sắn lay độngtrước ngọn gió thôi cũng đủ làm lòng tôi dậy lên niềm cảm xúc khônnguôi. Huống chi trong buổi chiều như hôm nay, lại ngồi bó gối ở nơinhư chốn nầy, làm sao tôi không cảm thấy cái mong manh bèo bọt củanhững mưu đồ do con người mà nay không còn vết tích, cũng như làmsao không luyến tiếc về thời đại hoa lệ đã tan biến vào quá khứ. Trongtập " Bút ký về gái làng chơi " có ghi lại tên tuổi nổi như cồn của cácnàng kỹ nữ thưở ấy : Kannon (Quan Âm), Nyo. i (Như Ý), Kôro (HươngLô), Kuujaku (Khổng Tước). Ngoài ra còn truyền lại danh tiếng nhữngKokannnon (Tiểu Quan Âm), Yakushi (Dược Sư), Yuya (Hùng Dã),Naruto (Minh Độ). Những nàng con gái chọn cuộc đời sóng nước ấy bâygiờ đã về đâu ? Nếu các nàng chọn biệt hiệu có hơi hướm Phật giáo nhưthế bởi vì, cứ theo lời người ta, các nàng đinh ninh chuyện bán dâm làmột sở hành của bồ tát. Hình dáng những người con gái tự cho mình làhoá thân của đức Phổ Hiền (25) và có lúc đã được các vị cao tăng cúi lạykia có còn bao giờ xuất hiện trở lại trên dòng nước để rồi tan biến đi nhưnhững bọt sóng hợp tan ?Tăng Saigyô (26) viết : "Khi dạo quanh những vùng kỹ nữ sống nhƣEguchi hay Katsuramoto, ta thấy nhà cửa của họ chen chúc nhau haibên bờ nam bắc của dòng sông. Tội nghiệp thay, họ phải kiếm ăn bằngcái nghề chiều theo ý khách ! Rồi họ sẽ ra sao khi rời bỏ cuộc sống vônghĩa này để sinh về kiếp sau ? Hay cái nghiệp chƣớng từ những đờitrƣớc lại bắt họ phải tiếp tục đời buôn hƣơng bán phấn ? Để sống chođƣợc một kiếp ngƣời chỉ thoáng nhƣ giọt sƣơng, họ đã làm cái nghề màTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 219
  • Đức Phật nghiêm cấm. Nào chỉ có mang tội vào thân một mình, họ cònđáng trách vì đã làm cho tan nát bao nhiêu cuộc đời khác. Thế nhƣng đãcó bao nhiêu kỹ nữ đƣợc siêu sinh về cõi tịnh độ vì tuy làm hại cuộc đờicủa khách trên bến, cũng có những kẻ thực sự có lòng tốt ".Có lẽ như thế thì các nàng kỹ nữ, như Saikyô nghĩ, đã thác sinh về đấtPhật và giờ đây, với một nụ cười thương cảm, đang ngắm nhìn sự sa đọacủa thế nhân, cái điều duy nhất không hề thay đổi trên cõi dương trần.Giữa khi một mình đang tiếp tục đắm chìm trong dòng suy tưởng, mộtđôi tứ thơ lại chợt đến trong đầu, sợ nhỡ quên, tôi mới lấy sổ tay ra chéplại bằng bút chì dưới ánh trăng. Dè sẻn chút rượu còn sót lại, tôi tợp mộtngụm, cầm bút chép, rồi lại tợp thêm ngụm nữa để chép tiếp, lập đi lậplại như thế cho đến giọt cuối cùng, xong ném cái nậm không thật xa rangoài dòng. Chính lúc đó tôi nghe tiếng lá lau lay động xào xạc cách chỗtôi không xa và vừa khi tôi ngoảnh về phía phát ra tiếng động, tôi thấymột người đàn ông đang ngồi xổm trong đám lau, kiểu giống như tôi tựabóng với hình. Ngạc nhiên, trong một chốc tôi lặng người nhìn bộ dạngông ta không chút e dè nhưng người đàn ông ấy vẫn tỉnh queo, lên tiếngchào tôi với một giọng thoải mái :" Trăng đẹp quá, ông hén ! Tôi thấy ông chịu chơi hết chỗ nói. Thiệt ratôi ngồi đây nãy giờ lâu rồi nhƣng không dám quấy rộn sự thanh thảncủa ông. Hồi nãy có trộm nghe ông ngâm Tỳ Bà Hành làm tôi cũngngứa ngáy muốn đọc mấy câu thơ. Vậy thì ông có cho phép tôi làmnhàm tai ông một chút không ? "Ở Tokyo đâu thấy ai bắt chuyện trơ trẽn với người không quen như cáiông nầy nhưng từ lâu tôi đã hết lấy làm lạ với tính bộp chộp của ngườidân miền Kansai nếu không nói đã trở thành giống họ nên trả lời khôngchút khách sáo:" Thế thì quí hóa quá. Ông cho nghe đi chứ ! "Người đàn ông đó liền đứng dậy, rẽ lau tiến đến bên cạnh tôi:TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 220
  • "Xin vô phép hỏi ông nhƣng ông có dùng chút rƣợu không?"Ông ta vừa mời vừa đưa tay gỡ một vật gì buộc bằng một sợi dây trênđầu cây gậy bằng gỗ thô. Nhìn lại thì đã thấy tay trái ông ta đang nắmmột quả bầu còn trên tay mặt chìa về phía tôi một cái chén sơn ."Tôi vừa thấy ông vứt nậm rƣợu mà tôi lại còn chút đỉnh đây nè. " Ôngta lắc lắc quả bầu. "Xin ông dùng chút rƣợu nhạt để tôi đƣợc cảm ơn ôngchịu nghe mấy câu thơ tào lao tôi sắp ngâm đây. Nếu đang mềm môi màphải ngừng thì còn gì hứng. Ở đây gió sông lại mát, có quá chén mộtchút chắc cũng không sao".Chưa biết tôi có chịu hay không thì ông đã bắt tôi cầm lấy cái chén.Rượu rót vào gây âm thanh ục ục vui tai. "Cám ơn, tôi không làm kháchđâu!", vừa nói tôi uống một hơi sạch bách. Không hiểu rượu này là loạigì nhưng sau khi đã uống một nậm Masamune nóng rồi, tôi mới nghiệmra đây là một loại sake lạnh, dìu dịu, thơm mùi hương gỗ, để lại một cảmgiác mát mát trong miệng. "Nầy, ông làm thêm chén nữa đi...Nầy, chénnữa nào!" Ông ta bắt tôi uống hết ba chén và khi tôi vừa uống xong chénthứ ba thì ông ta bắt đầu hát một điệu trong tuồng Nô nói về nàngKogô (27). Có lẽ vì ông ta đã uống nhiều rượu nên làn hơi không đượcdài, phải gân cổ. Giọng ông lại không ngọt lắm mà cũng chẳng to nhưngđược cái sâu lắng và lão luyện. Dầu sao cách hát của ông có vẽ trầm tĩnhchứng tỏ là người đã khổ công tập luyện lâu năm. Hơn nữa, lúc ngồi hátkhông ngượng ngùng trước một người khách lạ là tôi, ông đã để mìnhchìm đắm vào thế giới của vở tuồng, không cho bất cứ điều lo lắng nàocó thể xáo trộn. Nghe ông hát, tôi thấy tâm hồn bay bổng của ông giaocảm được với hồn tôi, làm tôi nghĩ cho dầu tài nghệ chưa đạt đến mứccao diệu nhưng trong nghề chơi mà nuôi dưỡng được cái tâm hồn nghệsĩ như ông ta thì đã không phải là chuyện đùa."Thật hay hết chỗ nói. Cảm ơn ông đã cho tôi đƣợc hƣởng những giâyphút thú vị nhƣ thế nầy!". Ông bạn cũng đã hết hơi, mới uống một ngụmrượu giải khát, xong lại chìa cái chén về phía tôi: "Ông làm chén nữacoi!". Cái nón lưỡi trai của ông ta chụp tới mí mắt để lại một cái bóngđen che cả nửa trên khuôn mặt nên dưới ánh trăng, khó lòng quan sátTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 221
  • từng chi tiết, chỉ đoán ông có vẻ trạc tuổi tôi, tuy hơi gầy và nhỏ conhơn. Ông mặc trơn mỗi cái áo dài kiểu Nhật ngoài choàng thêm áokhoác đi đường (28): "Xin lỗi hơi đƣờng đột nhƣng ông có phải ngƣờiOsaka không?", tôi hỏi ông ta vì sau vài câu trao đổi, tôi thấy giọng ôngta người miền Tây chứ không phải dân vùng Kyôto.-"Dạ đúng đó. Tôi có mở một tiệm nho nhỏ bán đồ cổ ngoạn ở phía namOsaka".-"Thế ông trên đƣờng đi hóng mát về chắc?"-"Không, không. Tôi mới tới đây hồi chiều để thƣởng trăng thôi. Thƣờngmọi năm tôi lấy đƣờng Keihan nhƣng năm nay tôi lại đánh vòng theođƣờng mới Shin Keihan trƣớc khi lấy đò vƣợt sông. Đến đƣợc đây, tôithích quá!". Ông ta vừa nói vừa rút ra một bọc thuốc lá rời và nhồi thuốcvào tẩu.-"Chớ năm nào ông cũng chọn một địa điểm để đi thƣởng trăng haysao?"-"Dạ phải" Người đàn ông ngừng giây lát để có thời giờ châm tẩu thuốc,xong, tiếp lời: "Thƣờng tôi đi ngắm trăng ở bên đầm Ogura. Tình cờchiều này đến đây tôi mới đƣợc xem cảnh trăng sông tuyệt diệu nhƣ thếnầy. Tôi phải thƣa thật là may có ông đang ngồi nghỉ ở đây mà tôi nhậnra chỗ nầy mới đáng xem. Xin cảm ơn ông đã gợi ý cho tôi. Nhìn contrăng từ đám lau giữa hai nhánh chẻ đôi của con sông Yodo này đúng làđẹp gấp mấy nơi khác". Ông ta gạt tàn vào cái hộp thuốc mang theongười rồi lại nhồi thuốc mới vào tẩu châm lửa cho hồng, vừa nói:- "Nãy giờ nếu ông có viết đƣợc câu thơ nào vừa ý, xin cho tôi nghevới!"-"Không, không!" Tôi trả lời và vội vàng cất quyển sổ tay vào trongngực áo. " Đƣợc có mấy câu vụng lắm, đâu đáng để trình ông".TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 222
  • -"Ôi, ông đừng dạy thế!" Ông ta tuy nói như vậy nhưng không có ý épmà cũng chẳng nài nỉ gì thêm. Rồi như đã quên khuấy chuyện đó, ông tachầm chậm ngâm nga một mình:Giang nguyệt chiếu, tùng phong xuy,Vĩnh dạ thanh tiêu, hà sở vi (29)Được một lúc, đến lượt tôi cất tiếng hỏi thăm: "Ông ở Ôsaka chắc biếtlịch sử và địa lý vùng nầy. Tôi có chuyện muốn hỏi ông: có phải khắpkhu vực này ngay cả bãi cát mà chúng mình đang ngồi đây ngày xƣa làbến đậu thuyền của gái làng chơi, chẳng hạn cái bà Eguchi nokimi (30) mà ngƣời ta hay kể? Khi tôi ngắm con trăng nầy, tôi có cảmtƣởng nhƣ hồn ma bóng quế của những nàng con gái ấy đang phảngphất trƣớc mắt. Từ nãy giờ, tôi đã khổ tâm ra sức mà không tìm ra câuthơ nào kha khá để diễn đạt đƣợc cái ảo tƣởng đó của tôi".-"Thật là đồng thanh tƣơng ứng" người đàn ông kia không dấu được vẻngạc nhiên, như reo lên: "Tôi cũng mới có cái cảm giác y hệt điều ônghỏi". Không dấu được xúc động, ông ta tiếp lời: " Nhìn ánh trăng nầy,trong đầu tôi cũng hiện ra hình ảnh một bóng ma trong quá khứ".-"Theo nhƣ tôi phỏng đoán. tuổi ông và tuổi tôi chắc cũng sàn sàn" Tôivừa nói vừa nhìn cho thật rõ khuôn mặt người đàn ông. "Có lẽ vì ảnhhƣởng của thời gian đối với bọn mình hay sao chớ nhƣ trong trƣờng hợpcủa tôi thì, mỗi khi thu về là niềm cô quạnh và sự buồn chán cứ tăng lên,năm ngoái đã hơn năm kia, năm nay còn hơn năm ngoái. Nói tóm lại,mỗi mùa thu, tôi thấm thía thấy một nỗi buồn vô cớ trở về trong lòng.Phải ở tuổi chúng mình thì mới thƣởng thức đƣợc với những vần thơ cổnhƣ "Nghe tiếng gió thổi mà đâm giật mình" (31) "Gió thu lay động bứcrèm buồng ta" (32) Nói nhƣ vậy đâu phải vì mùa thu buồn mà mình ghétnó. Ngƣợc lại đằng khác. Hồi còn trẻ, trong bốn mùa, tôi thích mùaxuân nhƣng có tuổi rồi thì tôi nôn nao đợi mùa thu đến còn hơn cả đợixuân về. Cùng với thời gian, con ngƣời ta nhƣ trở nên cam chịu và mởrộng lòng mình để vui mà chấp nhận qui luật có sinh có diệt của thiênnhiên, muốn sống một cách bình lặng và thăng bằng hơn, có phải khôngông?Do đó thay vì ngắm phong quang đẹp đẽ thì tìm nguồn an ủi trongTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 223
  • cảnh vật bi thƣơng, cũng có khác gì thay vì tham luyến cái lạc thú hiệnthực thì đắm đuối nhớ về những niềm vui thỏa trong quá khứ. Nói cáchkhác, tâm tình hƣớng về quá khứ, đối với những ngƣời trẻ, chỉ là điềukhông tƣởng, chả mảy may dính líu với hiện thực nhƣng đối với ngƣờigià thì nó là cách duy nhất để có thể tiếp tục sống với hiện tại".-"Ông hoàn toàn có lý!" Người đàn ông gật gù ra vẻ đồng cảm. "Nếu aiai cũng phải trải qua sự thay đổi tự nhiên nhƣ thế khi mình có tuổi thìđiều đó cũng phải xảy đến cho tôi. Tôi còn nhớ lúc tôi hãy còn nhỏ xíu,cứ đến đêm rằm tháng tám, ông già tôi bắt tôi phải lội bộ theo ông hai,ba dặm (33) đƣờng trong đêm trăng. Ngay bây giờ, tới ngày nầy thángnầy tôi vẫn còn nhớ lại những kỷ niệm của thời xƣa ấy".Ông già tôi hồi đó cũng nhƣ ông bây giờ, ổng thƣờng bảo tôi: "Tuổi conchƣa hiểu hết đƣợc cái buồn của đêm thu đâu, nhƣng đến lúc nào đó rồimầy sẽ hiểu, con ạ!".-"Rốt cục, ông cụ hành động nhƣ thế với mục đích gì vậy? Bộ ông cụthích ngắm trăng rằm lắm hay sao? Lại còn bắt ông lúc còn non nớt nhƣvậy mà phải lội bộ hai ba dặm đƣờng nhƣ thế thì ..."-"Lần đầu tiên ông già ổng kéo tôi đi theo thì tôi mới có bảy, tám tuổinên không hiểu gì hết. Cha con sống ở một căn nhà sâu trong ngõ hẻm,mà lúc đó bà già tôi mất đã đƣợc hai, ba năm rồi. Nhà chỉ có hai chacon, liệu chừng vì vậy, đi đâu, ổng bắt buộc phải dắt tôi theo. Dù sao,tôi nhớ ổng hay rủ: "Này, thằng nhóc! Bố đƣa con đi xem ông trăng nhá!". Tôi còn nhớ, hai cha con ra khỏi nhà lúc trời hãy còn nắng rồi xuốngbến Hachiken-ya lấy tàu thủy chạy bằng hơi nƣớc - hồi đó chƣa có xeđiện - để đi ngƣợc dòng sông. Hai cha con rời thuyền ở Fushimi, saunày tôi mới biết, và tôi lặng lẽ bƣớc theo cha mải miết suốt một quãngđê dài. Cuối cùng chúng tôi đến cạnh bờ đầm lớn. Bấy giờ thì tôi hiểuđó là bờ đê Ogura và cái đầm cùng tên. Con đƣờng tôi vừa đi quakhoảng một dặm rƣỡi đến hai dặm mỗi một chiều".TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 224
  • Tôi mới xía miệng hỏi: " Thế nhƣng, ông cụ bắt ông đi xa nhƣ thế đểlàm gì hở? Chẳng lẽ cụ đƣa ông đi lòng vòng chỉ để xem ánh trăngchiếu trên mặt đầm thôi à?-"Tôi chỉ biết cha tôi lâu lâu lại dừng chân trên đê, nhìn đăm đăm mặtđầm rồi hỏi tôi "Con thấy cảnh đẹp không nào!" . Vẫn tiếp tục bƣớc theoông, nghe cha nói trong tâm hồn nhỏ dại của tôi cũng cảm thấy ừ nó đẹpthật. Khi chúng tôi đi ngang qua một trang viện có lẽ là phủ đệ của mộtgia đình quyền quí, tôi nghe có tiếng đàn koto, shamisen vàkokyuu (34) vọng ra ngoài chòm cây lá rậm rạp. Cha tôi dừng chân mộtđỗi lâu trƣớc cửa ngôi nhà, lắng tai nghe, xong không biết bất chợt suynghĩ thế nào mà lại bắt đầu đi lòng vòng dọc theo bức tƣờng vây quanhphủ đệ rộng lớn ấy trong khi tôi rảo bƣớc đi theo. Tiếng đàn koto vàshamisen mỗi lúc nghe càng rõ hơn, và có cả tiếng ngƣời vẳng nhẹ ra,chứng tỏ chúng tôi đi đến gần ngôi vƣờn phía sau nhà. Ở đây, ngôitƣờng đã nhƣờng chỗ cho một hàng rào cây xanh. Cha tôi bèn kiếm mộtchỗ thƣa cây để có thể nhìn xuyên qua. Tôi không hiểu sao ông ta lại cứbất động nhƣ thế và không bỏ đi đâu nữa. Tôi cũng bắt chƣớc ông, thòmặt vào đằng sau một khoảng thƣa giữa chòm lá dòm vào bên trong. Đólà một bãi cỏ rộng với nhiều ngọn đồi nhân tạo, có một con lạch nƣớctràn trề, trên đó là một cái sàn cao với hàng hiên lát chiếu có bao lơnbao chung quanh. Năm sáu ngƣời vừa đàn ông vừa đàn bà đang dự tiệc.Bên cạnh lan can có trƣng bày một số cỗ bàn, rƣợu và đèn đuốc, mấycái vò lớn cắm các loại hoa lau susuki và hagi (35) tƣơi ...cho ta biếtmục đích của buổi gặp gỡ là để thƣởng trăng. Một bà, ngồi ở vị trí chủtọa, đang gảy đàn koto, trong khi một ngƣời đàn bà khác, búi tóc theokiểu Shimada (36) , có vẻ là một ngƣời hầu gái, đang chơi shamisen.Ngoài ra còn có một ông già mù, chắc là nhạc sƣ hay lão nghệ nhânmôn nào đó, đang kéo kokyuu. Từ chỗ tôi đứng, không thể nào quan sáttƣờng tận các nhân vật nhƣng đối diện với chúng tôi là một bức bìnhphong vàng ánh, đằng trƣớc có một ngƣời hầu gái trẻ khác đầu cũng búitóc kiểu Shimada, đang nâng quạt múa một điệu vũ. Cho dù không nhìnrõ nét mặt của ngƣời đó, chúng tôi cũng có thể theo dõi từng động tácmột. Một phần vì thời đó làm gì điện đã bắt đến nơi, một phần có lẽmuốn tăng thêm không khí tao nhã, họ có thắp mấy chùm đèn nến bênTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 225
  • hàng hiên mà ánh sáng chập chờn in lên trên những cột gỗ bóng và bứcbình phong dát kim nhũ. Ánh trăng chiếu sáng mặt nƣớc của con lạch,bên bờ có cột một chiếc thuyền con: nƣớc của con lạch có lẽ lấy từ đầmOgura vào và chiếc thuyền con có thể đƣa ngƣời ta ra thẳng ngoài đầm.Một chốc sau, điệu vũ chấm dứt và mấy ngƣời hầu gái đem mấy gáorƣợu sake đến rót cho thực khách. Từ chỗ chúng tôi đứng, nhìn cungcách lễ phép của những ngƣời hầu, có thể phỏng đoán bà đánh đàn kotolà nữ chủ nhân và những nhân vật khác trong tiệc là khách đến chơi chocó bạn. Quang cảnh nầy xảy ra cách đây đã trên bốn mƣơi năm; vàothời đó, ngƣời giúp việc của những nhà cố cựu ở vùng Kyôto và Ôsakavẫn con ăn mặc nhƣ thị nữ trong phủ đệ. Ngoài lời ăn tiếng nói, lối cƣxử lễ độ, nhà chủ nếu có sở thích đặc biệt, có thể cho dạy họ cả nhữngnghệ thuật tiêu khiển. Cái ngôi nhà mà chúng tôi đến phải là biệt thựcủa một nhà giàu có và ngƣời đàn bà đánh đang koto hẳn là ngƣời tronggia đình nhà chủ. Tuy nhiên bà ta ngồi mãi trong xa và gƣơng mặt củabà bị bóng mấy cây hoa lau hagi và susuki chƣng bày làm tối đi nênchúng tôi không thể quan sát rõ ràng từ chỗ mình đứng. Cha tôi nhƣ thểkiếm cho bằng đƣợc cách nhìn thật gần, đi đi lại lại không ngừng dọchàng rào để thay đổi vị trí nhƣng tầm mắt ông cứ vƣớng mấy cành hoalau kia. Tuy nhiên, nếu căn cứ vào nét trang điểm đậm nhạt và màu áokimono bà chủ ấy mặc, ta không có thể bảo đó là một ngƣời lớn tuổi.Giọng bà ta còn son trẻ lắm. Cho dù vì cách nhau khá xa, chúng tôikhông hiểu đƣợc họ đang nói chuyện gì, chỉ riêng cái giọng nói ấy nótách ra khỏi những giọng khác với dấu nhấn cao cuối câu, đặc điểm củatiếng nói vùng Ôsaka nhƣ "Vậy hở?", "Chắc thế đấy!"... vang lên trongkhu vƣờn làm ta cảm thấy ngay cái tƣơi tắn, giàu âm hƣởng, đầy sinhkhí của nó, rất trong trẻo và ngân mãi ra. Ngƣời đàn bà ấy hình nhƣ đãngà ngà say nên lâu lâu phát ra một tiếng cƣời khanh khách làm chotoàn thể khuôn mặt một nét vui tƣơi rạng rỡ đồng thời vẫn giữ đƣợc vẽthanh lịch và đƣợm chút ngây thơ.Tôi thử lên tiếng hỏi : "Bố ơi, thế mấy ngƣời nầy đang làm cỗ trôngtrăng, hở bố?"TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 226
  • thì nghe cha tôi trả lời "Chắc vậy đó con!"nhƣng ông vẫn không ngừngnhìn xuyên qua hàng dậu. Tôi lại gặng thêm: "Bố có biết đây là nhà aikhông?" nhƣng lần nầy cha tôi chỉ ậm ừ gật đầu và có vẻ nhƣ đang bịthu hút hoàn toàn bởi cảnh tƣợng trƣớc mắt. Bây giờ nghĩ lại mới thấykhoảng thời gian cha tôi cứ đứng nhƣ vậy dài tƣởng nhƣ không bao giờchấm dứt, vì trong lúc đó, mấy cô hầu đã đứng lên cắt bấc nến cũ ít nhấthai ba lần. Sau khi xem trình diễn một điệu múa nữa, nữ chủ nhân cấtgiọng trong thanh ca một bài, vừa đánh đàn koto đệm theo. Chúng tôinhìn họ mãi đến cuối tiệc, lúc các thực khách đã rời hàng hiên. Tôikhông nhớ rõ đƣờng về nhƣ thế nào, chỉ biết là một quãng đi bộ rất dàivà chán ngấy dọc theo mặt đê. Ông có thể hiểu tại sao tôi còn giữ đƣợcký ức rõ ràng về một chuyện xảy ra đã quá lâu, khi hãy còn quá trẻkhông? Trên thực tế, nhƣ tôi vừa có dịp thƣa với ông xong ,từ hôm đótrở đi cho đến nhiều năm sau, mỗi khi đến rằm tháng tám, cha tôi lạiđƣa tôi đi trên con đê ấy; thế rồi, chúng tôi lại ngừng trƣớc cánh cổngcủa ngôi biệt thự bên mặt đầm, lại nghe tiếng đàn koto và shamisen; đểrồi cha tôi lại đi vòng bức tƣờng thăm dò qua bờ dậu những gì xảy ratrong vƣờn. Quang cảnh ngôi biệt thự hầu nhƣ không có gì thay đổi theonăm tháng, mỗi lần đều thấy lại ngƣời đàn bà có lẽ là nữ chủ nhân ngôinhà ấy với mấy ngƣời bạn nghệ sĩ và hầu gái nhƣ thƣờng lệ tiêu khiểnquanh một bữa cỗ trông trăng. Tuy rằng kỷ niệm về những điều quan sátđƣợc vào cái năm đầu tiên sẽ đƣợc bổ túc bằng chi tiết mới thu lƣợmtrong mấy năm sau nầy nhƣng phải nói là cảnh tƣợng mà tôi vừa mô tảcho ông nghe cứ lập đi lập lại nhƣ vậy hằng năm.-" Ra là thế! ". Tôi như bị lôi cuốn vào thế giới kỷ niệm của người đànông. "Nhƣng ngôi biệt thự ấy nó là cái gì thế , hở ông? Chắc cụ nhàphải có lý do gì đặc biệt mới cứ trở lại chốn đó mỗi năm chứ?-" Lý do ấy à?". Người đàn ông trả lời sau khi chần chừ một chút : "Nóicho ông nghe thật ra không hề gì. Nhƣng dù sao ông là ngƣời khôngquen không biết nên tôi chỉ ngại câu chuyện tôi kể nó nhàm tai và làmmất thì giờ ông thôi ".-" Nghe đến đây rồi mà ông không cho nghe tiếp thì ức quá. Thật đấy ! "TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 227
  • -" Cảm ơn ông đã không quan ngại. Nếu ông có lòng quí hóa nhƣ vậy thìtôi xin đƣợc kể tiếp câu chuyện của tôi ". Ông ta vừa nói vừa kéo cái bầurượu khi nãy ra. " Nhân nói đến ức, trong bầu nay hãy còn một ít rƣợu,chúng mình thanh toán nó cho xong để khỏi tiếc nuối gì nữa ". Ông tatrao cái chén cho tôi rồi lại nghiêng bầu đổ rượu vào ục ục.Sau khi cẩn thận dốc bầu rượu, chắt cho thật kiệt, người đàn ông kể tiếp:-" Trong những dịp cuốc bộ hàng năm đêm rằm trên đê với cha tôi nhƣthế, mỗi khi cha tôi đề cập đến câu chuyện, mặt ông lúc nào cũngnghiêm trang và nói với tôi bằng một giọng nhƣ thể với một ngƣời cùnglứa tuổi : "Con còn trẻ nên chƣa hiểu đƣợc bố nói gì đâu nhƣng khi nàocon lớn lên, bố mong con nhớ lại những chuyện hôm nay. Do đó, bốkhông coi con là con nít, bố muốn nói chuyện với con nhƣ một ngƣờilớn. " Trong trƣờng hợp nầy , để chỉ nữ chủ nhân của trang viên mà ôngdắt tôi đến mỗi năm, ông gọi " ngƣời ấy" hay " Yuu phu nhân " " Conđừng quên " Yuu phu nhân ", con nhé ! Nếu bố đƣa con đến đây thƣờngxuyên mỗi năm, là để sau nầy con có thể nhớ lại xƣa " phu nhân " đãsống nhƣ thế nào!". Ông nói bằng một giọng nghẹn ngào, và tuy tôikhông hiểu hết lời ông nói nhƣng vì tính tò mò thƣờng thấy ở trẻ con, lạithêm nhờ sự nhiệt thành toát ra từ cha tôi, tôi đã có thể chăm chú nghenhững điều ông nói. Rốt cục, tôi có phần nào hiểu đƣợc và thông cảmvới những điều ông muốn bày tỏ.Ngƣời mà cha tôi gọi là " Yuu phu nhân " sinh trong gia đình Kosobe ởÔsaka. Theo lời cha tôi, năm mƣời bảy tuổi, nàng về làm dâu họKayukawa và nổi tiếng là một ngƣời tuyệt đẹp. Tuy nhiên chỉ đƣợc bốnnăm năm thì chồng qua đời nên mới hăm hai hăm ba, nàng đã góa bụa.Nếu là thời bây giờ, không ai ép một ngƣời đàn bà ở vậy suốt đời vànhững ngƣời chung quanh sẽ sẳn sàng can thiệp nếu chuyện đó xảy ranhƣng hồi đó mới đầu thời Meiji và tập tục cổ lỗ cuối Mạc Phủ hãy cònảnh hƣởng mạnh lắm. Ngoài ra, dƣờng nhƣ trong gia đình ruột thịt cũngnhƣ phía nhà chồng có những ngƣời thân thích già cả lắm mồm, lạithêm, nhƣ lời cha tôi kể, giữa nàng và ông chồng quá cố chừng có mộtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 228
  • mụn con trai, làm cho những dự tính bƣớc đi bƣớc nữa của nàng khôngsao thực hiện đƣợc. Không những thế, O-Yuu còn đƣợc mẹ chồng lẫnchồng hết sức quí trọng vì họ cất công cƣới nàng về nên chi từ khi làmdâu cô ta càng đƣợc nuông chìu, chẳng phải làm lụng, sƣớng hơn hồicòn con gái. Ngay sau khi đã lâm vào cảnh góa bụa, nàng vẫn còn dắttheo một đám kẻ hầu ngƣời hạ thăm núi nầy, viếng cảnh nọ, tự do sốngxa hoa nhƣ thế. Ngƣời ngoài nhìn vào thì thật là một cuộc đời khôngchút lo âu, còn ngƣời trong cuộc ngày ngày cứ thỏa mãn sung sƣớngnên không cảm thấy có gì đáng nói. Đó là cuộc sống của O-Yuu ngàycha tôi mới gặp nàng lần đầu. Lúc đó cha tôi mới hăm tám, tôi thì chƣara đời và ông hãy còn độc thân. O-Yuu hăm ba tuổi. Theo lời cha tôi kể,chuyện xảy ra vào đầu mùa hè một hôm ông đi xem hát ở khu Dôtomboricùng với vợ chồng ngƣời em gái, tức là cô dƣợng tôi ; O-Yuu ngồi ở mộtlô ngay phía sau họ, đi cùng một ngƣời con gái tuổi độ mƣời sáu, mƣờibảy và một bà già, hình nhƣ là nhũ mẩu hay quản gia cùng với hai cô tớgái. Ba ngƣời hầu cận này ngồi đằng sau cô và thay nhau lấy quạt đểquạt mát cho cô. Cô tôi cúi đầu chào O-Yuu và khi cha tôi hỏi ai đó thìđƣợc cho biết là cô dâu góa nhà Kayukawa. Thiếu nữ đi theo chính làem ruột nàng, cũng là con gái họ Kosobe. " Ba mới gặp đã mê liền ! " ,cha tôi sau đó thƣờng lập đi lập lại với tôi nhƣ vậy. Hồi thời đó, ngƣờita lấy vợ lấy chồng rất sớm và trƣờng hợp cha tôi, trƣởng nam và kẻthừa kế trong nhà, đã hai mƣơi tám tuổi mà hãy còn độc thân, chứng tỏông ta rất kén và đã từ chối tới tấp bao nhiêu đám ngƣời ta làm mai cho.Thiên hạ đồn và chuyện này thật ra cũng có là ông hay lui tới các phòngtrà và cho dầu ông cũng có một số liên hệ tình cảm với các cô ở đónhƣng ông không chịu lấy cô nào trong đám ấy làm vợ cả. Nói cáchkhác, cha tôi lại - nói sao cho đúng nhỉ - khá công tử hay quan cách, nênchỉ thích đàn bà có dáng dấp quí phái, kiểu các cô nhƣ tiểu thơ trongphủ đệ, lƣợt là áo choàng uchikake và bắt ngƣời ta đọc Truyện ÔngHoàng Genji cho nghe giữa trƣớng phủ màn che cơ ! Một cô geishakhông thể nào đƣợc thế. Tại sao sở thích của ông lại có vẻ không dínhlíu gì với bối cảnh gia đình thuộc tầng lớp buôn bán của ông ? Thật rangay ở Ôsaka, các gia đình thuộc loại dân có cửa hàng trong khu Senbacũng bắt kẻ ăn ngƣời làm xử sự có lề lối, phép tắc. Họ hết sức chú trọngđến kiểu cách bề ngoài và ở nhiều điểm còn tỏ ra quí phái hơn gia đìnhTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 229
  • của một tiểu lãnh chúa (daimyô). Điều này giải thích đƣợc tính nết củacha tôi, một ngƣời sinh ra trong môi trƣờng nhƣ vậy. Dù sao di nữa, khigặp O-Yuu lần đầu, cha tôi đã cảm thấy ngay nàng là mẫu ngƣời đàn bàmà ông mơ tƣởng từ lâu. Tôi không biết cái gì đã làm cho tình cảm ấyđã nẩy ra trong ông, có thể là giọng nói của nàng khi nàng chuyện tròcùng với mấy ngƣời tùy tùng mà cha tôi đã nghe đƣợc vì nàng ngồi ngaysau ông. Cũng có thể là trong cử chỉ và thái độ khác của nàng mà chatôi đã bắt gặp đƣợc vẻ khoan thai của các mệnh phụ phu nhân. Trongcác bức ảnh của nàng, ta thấy O-Yuu có đôi má tròn căng, khuôn mặtbầu bĩnh nhƣ trẻ con, thế nhƣng theo lời cha tôi kể, tuy nét mắt nét mũicủa nàng thanh tú nhƣ mắt mũi của tất cả những ngƣời đàn bà đẹpnhƣng mặt nàng lúc nào cũng nhƣ chìm trong sƣơng khói, đôi mắt, cánhmũi, khoé miệng đều có cái gì không rõ ràng nhƣ bao phủ bởi một tấmmàn mỏng, xóa đi đƣợc những nét quá cứng và nhọn. Nếu ngƣời nàochăm chú nhìn vào đôi mắt nàng sẽ có cảm tƣởng nó bị che mờ và mộtvầng sƣơng mù nhƣ bao phủ lấy con ngƣời của nàng. Theo lời bố tôi,chữ " quí phái thanh lịch " mà ta thƣờng thấy trong sách xƣa đúng là đểchỉ một khuôn mặt nhƣ vậy, đặc biệt nó nâng giá trị của " Yuu phu nhân" lên. Ông hẳn phải có lý do gì để suy luận nhƣ vậy. Những ngƣời đànbà nào có khuôn mặt bầu bĩnh thƣờng lâu già nhất là khi không bịnhững khổ cực của cuộc đời làm cho tàn héo, và nếu tin lời của cô tôi kểlại thì nét mặt O-Yuu, trong khoảng thời gian nàng mƣời sáu mƣời bảycho đến bốn sáu bốn bảy, không có một tí thay đổi, bao giờ cũng giữnguyên vẻ tƣơi mát thanh xuân. Riêng cha tôi thì ông bị thu hút tronglần gặp gỡ đầu tiên vì những đƣờng nét mơ hồ của khuôn mặt, vì cái gọilà " thanh lịch đài các " ấy. Chỉ cần quan sát một tấm ảnh chụp O-Yuuvà nhớ lại những sở thích của cha tôi thì đã hiểu tại sao ông bị nàng thuhút nhƣ thế. Nói tóm lại, con ngƣời O-Yuu toát ra cái hƣơng thầm củanhững con nộm Izukura (37) trong cung đình xƣa, vừa sặc sỡ lại vừa cổkính, gợi cho ta nhớ đến hình ảnh của những phụ nữ đài các hay tiên nữcung trăng mà ta không với tới đƣợc. Mùi hƣơng đó đã thấm đƣợm vàotừng nét mặt của O-Yuu. Cô tôi, em gái út trong nhà, bạn ngày còn bécủa O-Yuu, nay lớn lên lại đi học cùng một lớp đàn koto, đã thuật chocha tôi nhiều chi tiết mà cô đƣợc biết về gia thế, về thời thơ ấu, cuộc hônnhân của O-Yuu. . . Nàng có nhiều anh chị em, ngoài cô em út mà nàngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 230
  • đƣa đi xem hát cùng, hãy còn có các chị các em khác, thế nhƣng chỉ cónàng đƣợc cha mẹ cƣng yêu hơn cả, họ dành cho nàng mọi sự chiềuchuộng và chấp nhận tất cả mọi sự khó tính của nàng. Có lẽ họ đối xửnhƣ vậy một phần là do sắc đẹp lộng lẫy của nàng so với mấy anh chịem ; những ngƣời này cũng coi O-Yuu nhƣ một sự tồn tại đặc biệt bêncạnh họ và xem chuyện nàng đƣợc cha mẹ ƣu đãi nhƣ một việc tự nhiên.Hay nói nhƣ cô tôi " Số O-Yuu nó có phƣớc ! ". O-Yuu không đòi hỏithiên hạ cung phụng mình, nàng cũng không kênh kiệu kiêu kỳ chút nào ;thế mà những ngƣời chung quanh lúc nào cũng tìm cách đỡ đần để nàngkhỏi phải cực khổ. Họ chăm chút và lo lắng cho nàng nhƣ đối với một côcông chúa. Ai cũng muốn hy sinh bản thân để cho nàng khỏi phải chịunhững sóng gió cuộc đời. Tính tình O-Yuu làm cho cả thảy - từ cha mẹ,anh chị em cho đến bạn bè và những ngƣời tiếp xúc với nàng - ai aicũng đối xử với nàng cùng một cách. Khi cô tôi còn là một thiếu nữ, bàcó đến nhà họ chơi và cũng chứng kiến việc O-Y Yuu đƣợc nâng niu nhƣhòn ngọc quí của gia đình Kosobe. Họ không để cho nàng phải đụng tayvào việc nhà, các chị em khác thiếu điều hầu hạ nàng nhƣ thể họ lànhững con sen và xem chuyện đó không có gì đáng kể. Trong khi ấy, O-Yuu, đối tƣợng của sự nuông chìu, cũng tiếp nhận sự chú ý về mình mộtcách ngây thơ. Khi đƣợc nghe từ cô em gái những tin tức về O-Yuu, chatôi càng yêu nàng thêm lên, nhƣng sau đó, thời gian tuy trôi qua mà chatôi chẳng tạo ra đƣợc cơ hội thuận tiện nào cả. Cho đến một ngày nọ, côtôi biết đƣợc O-Yuu đang chuẩn bị tham dự một buổi trình tấu đàn koto,mới đến báo tin cho cha tôi. Cô tôi lại đề nghị nếu ông muốn gặp, cô sẽtháp tùng. Hôm ấy O-Yuu tóc láng mƣợt, mặc áo khoác uchikake dànhcho ngày hội, và sau khi đốt trầm, mới đánh bản Yuya (38). Cho cả đếnngày nay, khi muốn trình tấu một số tác phẩm cần có sự cho phép đặcbiệt (39) trƣớc của bậc thầy, ngƣời ta thƣờng tổ chức một buổi ra mắtcực kỳ tốn kém và đòi hỏi một chi phí kết xù, cho nên những ngƣời thầyhay đề nghị những đệ tử giàu có nhất trong đám học trò của mình chơinhững tác phẩm chọn lọc ấy. Để tiêu khiển, O-Yuu đã theo học một khóađàn koto và có lẽ đã đƣợc thầy mình đề nghị trình diễn bản đó. Tôi làngƣời từng nghe nàng hát cho nên tôi có thể, nhƣ đã thƣa trƣớc, đánhgiá đƣợc phẩm chất của tiếng hát đến độ, sau khi đã biết về con ngƣờicủa nàng, tôi chỉ cần ngồi nhớ lại về tiếng hát đó để cảm thấy thêm mộtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 231
  • lần nữa tất cả chiều sâu của nó . Cha tôi lần đầu trong đời đƣợc nghenàng hát và đệm koto, tỏ ra rất xúc động, Ông cũng ngạc nhiên thích thúkhi thấy nàng mặc cái áo khoác kiểu cung đình dành cho ngày hội ; nhƣthế giấc mơ mà ông ấp ủ từ bấy nay đã đƣợc thực hiện đến nổi ông vừasung sƣớng, vừa nghi ngờ cả cặp mắt mình. Buổi trình diễn chấm dứt,cô tôi đi kiếm O-Yuu lúc ấy còn ở trong buồng trò, nàng vẫn mặc chiếcáo ngày hội đó. Nàng giải thích cho cô tôi là nàng không quan tâm cholắm về năng lực trình diễn của mình nhƣng luôn luôn thèm có dịp khoácchiếc áo kia, cho dù chỉ một lần thôi. Nàng còn muốn ngƣời ta chụp chomình một bức ảnh trong chiếc áo uchikake trƣớc khi thay đổi trangphục. Khi cha tôi nghe nói về những ƣớc muốn của O-Yuu, ông rất vui vìthấy mình và nàng ta có chung một sở thích. Tự nhủ nếu không lấy đƣợcO-Yuu ông sẽ không lấy ai khác và nàng chính là ngƣời trong mộng từbấy lâu nay, ông mới thổ lộ một cách kín đáo điều đó với cô tôi. Thôngcảm với ƣớc nguyện của ông anh nhƣng lại biết rõ hoàn cảnh O-Yuu, côtôi đành khuyên ông từ bỏ cái giấc mơ không bao giờ có thể thực hiệnđƣợc. Cô tôi cho biết nếu không có chuyện con cái dính vào thời khôngsao nhƣng O-Yuu lại có một mụn con trai còn non nớt và đang có tráchnhiệm nuôi dạy nó. Hơn nữa, cậu bé đó là ngƣời nối dõi tông đƣờng vàgia đình đang đặt tất cả kỳ vọng trên vai cậu ấy. Không thể nào họ chophép nàng xa con và từ bỏ gia đình Kayukawa ra đi. Không những nàngcòn bà mẹ chồng, tuy mẹ ruột của nàng đã qua đời nhƣng ông bố hãymạnh khoẻ. Nếu những ngƣời trƣởng thƣợng nầy để nàng đƣợc tự dothoải mái cho đến nay bởi vì họ tội nghiệp số phận góa bụa của nàng vàmuốn giúp nàng khuây khỏa trong kiếp sống cô đơn ; bù lại, đó cũng làmột hình thức họ đòi hỏi nàng phải suốt đời ở vậy nuôi con. O-Yuu hiểurõ điều đó nên cho dù nàng tận hƣởng những thú vui lộng lẫy xa hoanhƣng không bao giờ làm gì để thiên hạ có thể đàm tiếu về hành vi củamình. Vì lẽ đó, cô tôi mới đi đến chỗ phỏng đoán là nàng sẽ không baogiờ bƣớc đi bƣớc nữa. Thế nhƣng cha tôi không chịu lùi, ông cứ nài nỉcô tôi làm thế nào cũng phải dàn xếp để ông đôi lúc gặp đƣợc O-Yuu.Ông còn cho cô tôi biết chỉ cần gặp mặt nàng một đôi khi thôi là đã thỏalòng. Trƣớc sự ỉ ôi của cha tôi, cô tôi không nỡ nào từ khƣớc cái giảipháp thứ hai nầy nhƣng vì cô tôi và O-Yuu tuy quen thân tự ngày còn bé,lớn lên lại trở thành xa cách nên chuyện cha tôi nhờ cũng không phải dễTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 232
  • thực hiện. Do đó, sau khi nghĩ đi nghĩ lại, cô tôi bàn với anh là chi bằngông chịu khó đi hỏi cô em gái út của O-Yuu làm vợ. Nếu việc cầu hôn O-Yuu gặp nhiều cản trở thì việc tiến tới với cô em xem ra không có vấn đềgì. Cô em này tên O-Shizu, ngƣời con gái mà O-Yuu đã dẫn theo khi đixem hát. Một cô em khác, lớn hơn O-Shizu thì đã có nơi có chốn trongkhi O-Shizu mới vừa đến tuổi lấy chồng . Cha tôi đã đƣợc thấy mặt nàngtrong buổi xem hát nên lời khuyên của cô tôi đã làm ông suy nghĩ.Không thể bảo O-Shizu không đẹp, nét mặt của cô ta có khác O-Yuunhƣng dù sao họ cũng là chị em, nhìn mặt cô cũng hao hao giống bà chị.Có cái hơi buồn một chút là, so với chị, cô ấy thiếu dáng dấp " đài cácthanh lịch ", một đặc điểm chỉ có nơi O-Yuu. Nếu cô ấy đứng một mìnhthì không ai nhận ra điều gì cả nhƣng khi cô ở cạnh chị thì ngƣời ta cảmthấy nhƣ một ngƣời thị nữ đứng bên cô công chúa. Nếu O-Yuu và O-Shizu không phải là hai chị em thì có thể kế hoạch hôn nhân này khôngcó lý do gì để đƣợc đặt ra ; nhân vì O-Shizu là em gái út của O-Yuu, họcó chung dòng máu cho nên cha tôi mới có cảm tình luôn cả với cô. Tuynhiên vì yêu cô chị mà nhẫn nhục đến mức đi cƣới cô em không phải làmột quyết định dễ dàng đối với cha tôi. Trƣớc hết, nếu đã rắp tâm cô chịnhƣ thế mà đi cƣới cô em thì ông thành ra không tốt với O-Shizu, hai làông muốn cảm tình dành cho O-Yuu đƣợc trọn vẹn và không gợn lấy mộtđiều gì để đƣợc mãi mãi trung thành với ngƣời vợ mà ông đã âm thầmcƣới trong tâm tƣởng. Việc kết hôn với một ngƣời đàn bà khác, cho dẫulà em gái nàng, sẽ làm đầu óc ông mất đi sự thanh thản. Nhƣng mặtkhác, khi nghĩ lại, ông thấy nếu mình cƣới cô em thì sẽ có nhiều dịp gặpgỡ và trò chuyện với nàng. Trong trƣờng hợp ngƣợc lại, suốt đời ông chỉcó thể bằng lòng với đôi lần gặp gỡ tình cờ. Nghĩ thế, đầu óc cha tôi rốibời. Trong khi cha tôi tiếp tục khổ tâm nhƣ vậy thì rốt cục, một buổi lễcoi mắt đã đƣợc tổ chức cho ông để gặp O-Shizu. Thật ra, lúc đó cha tôihãy dùng dằng chƣa quyết mình có nên hỏi O-Shizu làm vợ hay không,và buổi lễ coi mắt này, đối với ông chỉ là một dịp may, dầu chỉ là một,để gặp lại O-Yuu mà thôi. Cái đòn của cha tôi nhƣ thế mà lại thànhcông vì O-Yuu lúc nào cũng đến dự những buổi lễ coi mắt hay hội họptrong gia đình. Phía nhà Kosobe vì bà mẹ đã qua đời và O-Yuu trongcảnh hiện tại là ngƣời có nhiều thời giờ rảnh nên O-Shizu một tháng cóthể sang ở chơi bên nhà Kayukawa hai tuần, đến độ ngƣời đằng đó coiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 233
  • cô nhƣ con cái trong nhà. Tự nhiên là O-Yuu xuất hiện thƣờng xuyêntrong mọi dịp liên quan đến cuộc đời cô em gái, điều đó đối với cha tôilà một dịp may ngoài sức tƣởng tƣợng. Vì tự buổi đầu mục đích của chatôi chỉ có thế nên ông tìm cách kéo dài sự việc, xin gặp một lần thứ hai,rồi lần thứ ba, dây dƣa khoảng sáu tháng trời rồi mà câu chuyện cƣớixin vẫn chƣa ngả ngũ. Trong khi ấy, O-Yuu bắt đầu lui tới thƣờng xuyênnhà cô tôi để bàn bạc. Khoảng thời gian nầy, nàng có dịp chuyện trò vớicha tôi và dần dần hiểu thêm về con ngƣời ông. Thế rồi một hôm, nàngmới hỏi cha tôi :-Chớ anh không thƣơng O- Shizu à ?- Dạ, đâu có chuyện đó ! Cha tôi mới trả lời.-Thế thì anh cƣới em tôi đi !Nhƣ thế, O-Yuu khuyến khích cha tôi cƣới em nàng làm vợ và quay quacô tôi, nàng còn nói một cách rõ ràng hơn là trong đám anh chị em, connhỏ O-Shizu là ngƣời em hợp tính hợp tình nhất với nàng và vì vậy nàngmong muốn gả cô cho một ngƣời nhƣ anh Serihashi, và có đƣợc một cậuem rể nhƣ anh là nàng rất sung sƣớng. Chính những lời nói của O-Yuukhiến cha tôi quyết tâm và sau đó, O-Shizu đã lên xe hoa. Việc xảy ra dùcó rắc rối một chút nhƣng rốt cuộc, O-Shizu trở thành mẹ của tôi còn O-Yuu thành bà bác. Tôi không biết cha tôi đã hiểu thế nào về câu nói củaO-Yuu, chỉ biết đêm tân hôn, O-Shizu vừa khóc vừa cho cha tôi hay lànếu cô chấp nhận kết hôn với cha tôi cũng vì cô đã hiểu đƣợc tâm trạngcủa ngƣời chị. " Nếu bây giờ em có trao thân cho anh ", cô nói, " thì emthành ra không phải với chị của em. Xin cho phép em suốt đời làm mộtngƣời vợ hờ, ngƣời vợ dƣới con mắt thiên hạ thôi cũng đƣợc, miễn saocho chị của em đƣợc hạnh phúc".Cha tôi nghe O-Shizu nói những lời không ngờ tới đó mà cứ ngỡ mìnhđang nằm mơ. Tuy cha tôi trộm yêu O-Yuu nhƣng ông không bao giờdám nghĩ nàng biết tới mối tình thầm kín đó và nhất là không tƣởngtƣợng đƣợc mình lại đƣợc nàng yêu.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 234
  • -Tại sao em lại hiểu lòng chị em nhƣ vậy ? Cha tôi hỏi dồn trong khi O-Shizu vẫn đầm đìa nƣớc mắt. " Em nói nhƣ vậy hẳn phải có bằng cớ.Hay là chị O-Yuu có tâm sự gì về điều ấy với em ? "-Những chuyện nhƣ vậy không ai có thể đem ra thổ lộ mà cũng chẳng cóngƣời nào đi đặt câu hỏi. Thế nhƣng em chắc chắn hiểu đƣợc lòng chịấy.O-Shizu trả lời nhƣ vậy. Không ngờ O-Shizu, bà mẹ của tôi, một ngƣờicon gái còn chƣa hiểu chuyện đời mà có thể khám phá ra một sự bí mậtnhƣ thế. Sau nầy cha tôi mới biết gia đình Kosobe ban đầu đã định từchối lời cầu hôn của ông lấy cớ có sự chênh lệch tuổi tác quá đáng. Lúcđó O-Yuu cũng hơi ngả theo ý kiến họ hàng. Thế nhƣng có một hôm khiO-Shizu đến chơi thì nàng mới bảo với em :-Chị thấy không có đám nào tốt nhƣ đám này. Đây không phải chuyệnchồng con gì của chị nhƣng không phải vì trong nhà ai cũng chống đốimà mình thấy là không nên. Nếu O-Shizu chịu lấy anh ấy thì tự em nêncho họ biết điều đó ; chị đã có cách đứng giữa dàn xếp cho mọi sự diễntiến tốt đẹp.-Nếu chị đã bằng lòng thì em nghĩ đó là chuyện đáng mừng. Vốn lòngchƣa định, O-Shizu trả lời nhƣ thế. Nếu chị nghĩ em nên nhận lời ngƣờita thì em sẽ làm đúng theo ý chị.-Chị rất vui khi nghe em trả lời nhƣ vậy. Ngoài đời, chênh lệch nhaumƣời một mƣời hai tuổi đâu phải là chuyện hiếm. Mà chị có cảm tƣởnganh ta ăn nói hợp ý chị. Chị em trong nhà này hễ lập gia đình là thànhngƣời dƣng hết, mỗi O-Shizu là chị không muốn để ai bắt mất. Đối vớianh nầy thì chị có cảm tƣởng không bị mất O-Shizu mà lại có thêm mộtcậu em mới. Nghe chị nói, em có thể nghĩ chị ép uổng em lấy ngƣời nàyvì những lý do ích kỷ của riêng chị nhƣng thật ra ngƣời nào hợp với chịsẽ hợp với em. Em thƣơng chị thì nghe lời chị đi ! Nếu em về với ngƣờimà chị không ƣa, chị sẽ mất một ngƣời bạn chơi độc nhất và chị sẽ hếtsức cô đơn.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 235
  • Nhƣ tôi đã thƣa trƣớc với ông, O-Yuu bao giờ cũng là đứa con nuôngtrong gia đình và đã hấp thụ một nền giáo dục làm cho nàng không ýthức đƣợc về sự ích kỷ và những cái hứng bốc đồng của mình. Nếu O-Shizu không thấy đƣợc qua mấy câu nói nàng vừa thốt ra chứng cứ củasự lợi dụng hẳn hoi của bà chị đối với cô em gái, ngƣời vốn gần gũi vớinàng hơn ai hết, chỉ vì cô không nhận ra trong thái độ của O-Yuu dấuhiệu kẻ đƣợc nuông chiều mà nàng thƣờng tỏ ra khi đòi hỏi điều gì. Bìnhthƣờng, lúc nàng ích kỷ hay muốn làm tới bao nhiêu, nàng lại tỏ ra dễthƣơng bấy nhiêu, tuy vậy, lần nầy, dƣới cái dáng dấp khả ái ngây thơ,ngƣời ta cảm thấy có một sự nhiệt thành. Thế nhƣng nếu O-Yuu không ýthức điều đó, lẽ nào O-Shizu lại cảm thấy đƣợc ! Thật ra, ngƣời phụ nữnào kín đáo ngay lúc không nói ra vẫn thƣờng suy tƣ nhiều, và O-Shizu,một ngƣời con gái tính khí nhƣ thế, có thể đoán đúng nhiều chuyện hơnthế nữa. Từ khi nàng biết đƣợc ý nguyện muốn kết thân của cha tôi, O-Yuu tỏ ra linh hoạt hơn, và nàng không ngừng bàn về tin tức liên quanđến ông ta trong những buổi chuyện trò với O-Shizu và có thể nói rằngngoài chuyện này, nàng không thấy điều gì đáng quan tâm hơn." Em chỉ tƣởng tƣợng ! " Cha tôi thƣờng nói với O-Shizu nhƣ thế vớimột giọng bề ngoài nhƣ thể dửng dƣng trong khi cố tình nén tiếng đậpcủa trái tim mình ". Anh có cảm tƣởng em có đôi điều không thỏa mãnvề cuộc hôn nhân của chúng mình nhƣng một khi anh đã hứa thì anh giữlời ! Anh rất khâm phục em về tình cảm kính mến của em đối với chị hainhƣng nếu em tìm mọi cách nhằm thực hiện một bổn phận mà em tự đặtcho chính mình thì việc làm của em vƣợt ra ngoài mọi khả năng luận lý.Chẳng những nó làm cho anh đau xót vô ngần mà nó còn đi ngƣợc lạilời ƣớc nguyện của chị ấy. Không có bằng cớ nào chứng tỏ chị ấy muốnem cƣ xử nhƣ vậy, và chị ấy sẽ hết sức bối rối khi biết đƣợc mọi việc.-Ủa chứ không phải muốn kết tình thân gia đình với chị hai mà anh cƣớiem hay sao ? Chị hai em có nghe em gái anh nói chuyện đó rõ ràng nhƣvậy và em cũng đã chấp nhận thế. Giới thiệu bao nhiêu đám xứng đángcho anh mà tới nay anh có chịu đám nào đâu ! Nếu khó tính nhƣ anh lạichịu đi lấy một ngƣời con gái tầm thƣờng nhƣ em thì chỉ vì lý do là emcó đƣợc bà chị nhƣ thế thôi.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 236
  • Cha tôi cúi đầu không tìm ra câu trả lời. O-Shizu nói tiếp :- Nếu em nói một tiếng để xác nhận tình cảm chân thành của anh đối vớichị hai em thì chắc chỉ sẽ sung sƣớng biết bao. Thế nhƣng điều đó sẽ tạora giữa hai ngƣời một sự ngại ngùng nên thà em không nói gì cả tronglúc này. Nhƣng anh không đƣợc dấu diếm với em bất cứ điều gì, nếukhông em giận cho mà coi.-Anh không ngờ em hết lòng hết dạ nhƣ vậy ! Cha tôi nói mà đến lƣợtông nƣớc mắt tuôn trào. Anh sẽ không bao giờ quên tấm lòng quảng đạicủa em. Nhƣng chị hai của em đối với anh sẽ chỉ là một ngƣời chị khônghơn không kém và dù em có làm chi cho anh, em cũng không lay chuyểnđƣợc điều đó. Cho nên nếu em nằng nặc trung thành với cái nguyên tắcmà em coi là bổn phận của mình thì em chỉ làm cho anh và chị ấy, cảhai phải đau khổ. Dầu điều làm cho em cảm thấy bất hạnh trong cuộchôn nhân này là gì đi nữa, nếu em không đến nỗi ghét bỏ anh thậm tệ,anh van em hãy tỏ lòng kính thƣơng chị em bằng cách ngừng khách sáovới anh, mà hãy thẳng thắn nhƣ giữa vợ chồng. Nhƣ thế chẳng phải làmột cách để quí trọng tôn thờ ngƣời chị chung của chúng ta hay sao ?-Em nào có ghét bỏ gì anh và có điều gì để than thở hay bất mãn đâu.Em thuở giờ luôn luôn làm theo ý chị hai và chỉ cần anh làm đẹp lòngchị ấy là em đã yêu anh rồi. Thông thƣờng mà nói thì đáng lý ra, emkhông thể đồng ý kết hôn với một ông chồng lại là ngƣời đƣợc chị mìnhyêu. Nhƣng em tự nhủ nếu em từ chối thì em đã để cho những qui ƣớc xãhội ngăn cản mối liên hệ giữa anh và chị em. Vì vậy chính bản thân em,để đƣợc việc cho chị, em đã bằng lòng lấy anh.-Thế có nghĩa là em để mai một đời mình cho chị sao ?Em có chắc chịấy chấp nhận việc em hy sinh không ?Không phải khi quyết định nhƣthế, em đã làm tổn thƣơng một con ngƣời trong trắng nhƣ bà chị của em?-Nếu anh lập luận nhƣ vậy thì tội nghiệp cho em. Em cũng kính trọngchị hai của em đã biết giữ gìn lòng mình trong trắng đấy chứ ! Nếu chịấy trung trinh một dạ với ngƣời chồng đã khuất thì em cũng xin giữ tiếtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 237
  • của em để tỏ lòng kính trọng đối với chị ấy. Đâu phải mình em để maimột cuộc đời mình. Chị hai không nhƣ thế hay sao ? Có lẽ anh khôngbiết nhƣng bà chị của em từ ngày còn bé đã đƣợc trời phú cho một tấmnhan sắc và tính tình khiến cho ngƣời chung quanh ai cũng thƣơng cũngmến ; tất cả gia đình dành cho chị một sự đãi ngộ, bao che đặc biệt,chẳng khác nào con trời con phật (40) gửi gắm mình nuôi. Khi em biếtđƣợc tình cảm chị ấy dành cho anh , đồng thời cả những nguyên tắc xãhội ràng buộc chị ấy, em không có lòng dạ nào phạm cái tội ác là cƣớpmất ngƣời chị ấy yêu. Nếu chị ấy nghe em nói, chị ấy có thể bảo là emđặt điều, nhƣng em tin ít nhất anh là ngƣời thấu hiểu lòng em ! Riêngem thì thây kệ thiên hạ nghĩ thế nào, em phải hành động sao cho tâmhồn mình đƣợc yên ổn. Nếu trong cuộc đời này, một ngƣời hội đủ mọiđiều kiện để có đƣợc hạnh phúc nhƣ chị của em lại phải sống trong đaukhổ thì em sẽ cố gắng tìm mọi cách để chị có đƣợc hạnh phúc dầu chỉ làmột hạnh phúc nhỏ nhoi. Từ lúc đầu, vì nghĩ nhƣ vậy nên em đã chấpnhận trở thành vợ anh đó. Xin anh hãy có đƣợc một thái độ tƣơng tự,hãy xử sự trƣớc mắt mọi ngƣời nhƣ thể anh với em là một cặp vợ chồng,tuy mình vẫn không ăn ở thực sự với nhau. Nếu anh không cố gắng đểthực hiện nổi điều nầy, có nghĩa là anh không có lấy đƣợc phân nửa tìnhcảm của em dành cho chị ấy ".Cha tôi đâu chịu kém đàn bà. Trong đầu óc, ông chỉ muốn sao mìnhcũng có thể vƣợt lên ngang hàng với một sự hy sinh nhƣ thế.-Không ! Ông nói. Em có lý, anh xin cảm ơn em. Bởi vì chị hai chịuđựng cảnh góa bụa, anh cũng sẽ xem mình nhƣ ở giá cho đến ngày cuốicùng của đời. Từ lúc đầu anh đã định bụng nhƣ vậy. Sở dĩ nãy giờ anhăn nói nhƣ thế chỉ vì anh không đành lòng bắt em phải sống nhƣ một nicô. Nhƣng nay anh đã nghe đƣợc tâm tình hết sức cao thƣợng của em,anh không biết lấy lời nào để cảm tạ em cho đủ. Nếu em đã lấy quyếtđịnh nhƣ vậy, anh không cản em chi nữa. Nếu anh thú thật là anh sungsƣớng khi chuyện đƣợc quyết định nhƣ vậy, em có nghĩ rằng anh làngƣời tàn nhẫn không hở em ? Anh biết rằng mình không có quyền gìchờ đợi từ nơi em một thái độ nhƣ thế mà chỉ trông đợi ở mỗi lòngthƣơng yêu của em thôi.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 238
  • Cha tôi cầm lấy bàn tay của O-Shizu với tất cả lòng kính cẩn và haingƣời đã thức nguyên tối tân hôn bên nhau không ngủ, chuyện trò đếnsáng. xxNhƣ thế, dƣới mắt mọi ngƣời, cha tôi và O-Shizu là một cặp vợ chồngđầm ấm thuận hòa trong khi trên thực tế họ không ăn nằm với nhau.Chính O-Yuu cũng không hề biết chuyện hai ngƣời đã ƣớc nguyện hysinh nhƣ thế. Nhìn vợ chồng cô em sống đầm ấm, nàng vẫn hãnh diệnnói với ngƣời trong gia đình, họ hàng, rằng mình dã có lý khi tác thànhcho cuộc hôn nhân. Từ dạo đó, không có hôm nào mà ba ngƣời khôngđến thăm nhau, và mỗi khi có dịp coi hát hay dạo chơi phong cảnh, vợchồng Seribashi lúc nào cũng có mặt. Ngƣời ta còn thấy nhiều khi haibên mời nhau đi du lịch chung, những chuyến đi kéo dài hai ba hôm.Vào những dịp đó, ba ngƣời có dịp trải gối ngủ cạnh nhau chung mộtgian phòng và thành thói quen. Đến nỗi ngoài những cuộc đi chơi chungnhƣ vậy, nhiều khi O-Yuu giữ hai vợ chồng Seribashi qua đêm đằng nhàmình và có lúc đến ngủ lại bên nhà họ. Về sau, cha tôi thƣờng nhắc lạikỷ niệm thời đó với vẻ luyến tiếc nhƣ việc O-Yuu, trƣớc khi đi ngủ,thƣờng bảo cô em gái : " Nầy, O-Shizu, đến ấp chân cho chị ấm, đi em !" và kéo nàng qua giƣờng mình. Nàng hay lạnh chân nên khó dỗ giấcngủ trong khi thân thể O-Shizu ấm áp một cách đặc biệt nên cô lúc nàocũng giữ nhiệm vụ sƣởi ấm chân bà chị.-Từ khi em đi lấy chồng, O-Yuu nói nhƣ xin lỗi, chị có nhờ mấy con hầusƣởi cho chị nhƣng không đứa nào làm chị đƣợc ƣng ý nhƣ em. Khôngbiết có phải đã thành cố tật hay không chứ lồng ấp chân hay túi chƣờmnƣớc nóng không sao làm cho chị đỡ lạnh.-Chị đừng ngại ngùng chi. Em có mặt ở đây cũng là để giúp chị tìm lạinhững thói quen cũ. Vừa trả lời nhƣ thế vừa vội chui vào giƣờng O-Yuuvà ở cho đến lúc O-Yuu cho biết nàng đã đến cơn buồn ngủ và O-Shizucó thể để nàng một mình.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 239
  • Nhân nói về những sở thích đài các của O-Yuu, tôi còn đƣợc nghe nhiềuchi tiết khác nữa . Nàng bao giờ cũng có bên cạnh ba bốn kẻ hầu hạ,mỗi khi nàng rửa tay thì một cô hầu phải xách gáo xối nƣớc cho nàng,một cô khác cầm khăn. O-Yuu chỉ cần chìa hai tay ra là cô hầu đã chờsẳn để lấy khăn lau cho nàng kỹ lƣỡng. Nàng không bao giờ phải độngchân động tay, cả trong việc xỏ chân vào giày hay khi đi vào phòng tắmđể tắm gội. Ngay thời đó, tất cả những chuyện nầy đƣợc xem nhƣ là mộttrò xa xỉ quá quắt đối với một ngƣời đàn bà gốc gác con nhà buôn. Thếnhƣng lúc đem nàng gả cho cậu ấm nhà Kayukawa, cha nàng đã cẩnthận giải thích với bên thông gia: con gái của ông vốn đƣợc nuôi dạynhƣ thế và bây giờ bắt nàng thay đổi tập quán thì đã quá trễ và nhân vìgia đình bên chồng muốn cƣới nàng về cho bằng đƣợc, ông nài nỉ họnên đối đãi với nàng theo cách thức áp dụng cho đến bây giờ. Nhƣ thế,lấy chồng, thành mẹ một đứa con rồi mà O-Yuu vẫn giữ cái tính ngangnhiên của một ngƣời con gái mới dậy thì. Cha tôi thƣờng nói khi đếnchơi nhà O-Yuu, ông có cảm tƣởng nhƣ bƣớc vào phòng ốc một cungđiện. Có lẽ vì cách trang trí nơi đó hoàn toàn phù hợp với sở thích củachính mình nên làm ông có ấn tƣợng nhƣ vậy. Hơn nữa, những vật dụngtrong phòng của O-Yuu đều là những đồ dùng chế tạo rất trang nhã,chạm trổ hoa văn cổ truyền nhƣ thể của triều đình; từ cái máng khăncho đến bồn nƣớc, cha tôi cho biết, tất cả đều là gỗ đánh bóng bằng sáphay thếp vàng. Thay vì dùng cánh cửa kéo, để ngăn phòng này với mộtphòng khác bên cạnh, đã có một cái giá lớn trên đó có giăng các tấm áokhoác kosode và còn thay đổi chúng mỗi ngày. O-Yuu chiếm chỗ đó,nàng không nằm trên sàn xây cao lên nhƣ vẫn thấy trong các căn nhàxƣa, nhƣng chỉ dựa trên một cái bệ để tì tay. Lúc rảnh rỗi, nàng hay sắpđồ lề ra xông hƣơng quần áo hay đốt trầm để mùi thơm thấm vào áoxống; có khi, cùng với các cô hầu cận, nàng tổ chức những buối thiphân biệt các mùi hƣơng, chơi trò ném quạt (41) hay xem đánh cờ vâyđể giết thời giờ. Một ngƣời nhƣ O-Yuu thì chỉ có thể có những thú vuitao nhã. Tuy nàng không giỏi cờ vây nhƣng nàng rất yêu cái bàn cờbằng gỗ thếp vàng của nàng, trên đó có những hoa văn hình mấy thứ cỏmùa thu, và nàng đùa với mấy trò đơn giản nhƣ sắp năm con tốt thànhhàng, gọi là để có dịp dùng đến bàn cờ. Ngày ba bữa cơm, nàng dùngnhững chén bát bé xíu nhƣ đồ dùng của búp-bê và đơm cơm trong mộtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 240
  • cái bát sơn. Khi nàng khát, ngƣời giúp việc mang lại cho nàng chung tràđặt trên một chiếc khay chuyên dùng vào việc đó; nếu nàng muốn hútthuốc thì đã có một gã đàn ông phục vụ đến bên cạnh, nhồi thuốc vàchâm lửa vào cái ống điếu dài mỗi bận nàng bập một hơi. Đêm đến, họdựng bên giƣờng nàng một tấm bình phong trang trí kiểu Kôrin (42) ;buổi sáng khi nàng thức giấc, nếu trời lạnh, ngƣời ta trải trong buồngnàng một tấm đệm bằng giấy dầu và thay nƣớc nóng trong chậu gỗ haythau nhiều lần để nàng lau mặt. Vì mọi sự phải đƣợc tổ chức sao chonàng đƣợc thoải mái, mỗi lần nàng xê dịch, ngƣời nhà phải chuẩn bịbao nhiêu là đồ lề và trong những chuyến đi chơi, luôn luôn có ít nhấtmột cô ngƣời làm theo hầu, còn O-Shizu thì thƣờng xuyên để ý tất cảmọi chi tiết trong khi cha tôi cũng phụ giúp. Mỗi ngƣời phụ trách mộtcông việc: xách hành lý, mặc áo quần, đấm bóp cho nàng, để nàngkhông phải thiếu thốn điều gì. Cậu bé con của nàng lúc ấy đã cai sữa,hơn nữa đã có một vú em trông coi cho nên nàng không bao giờ phảigiữ con bên cạnh mình. Duy có một lần, khi ba ngƣời đi thƣởng hoa anhđào ở Yoshino, buổi tối về khách sạn, O-Yuu than mình bị lên sữa và đòiO-Shizu bú cho đỡ căng. Lúc đó cha tôi chứng kiến cảnh đó, mới cƣờivà khen O-Shizu làm phận sự đƣợc giao cho một cách khéo léo.-Tại em quen việc rồi. O-Shizu trả lời cha tôi. Sau khi sanh xong, cháuHajime đã đƣợc gửi cho vú nuôi nên chị hai em hay nhờ bú hộ để đỡ bịtức sữa.Khi cha tôi hỏi mùi vị sữa ngƣời nhƣ thế nào:-Em không nhớ rõ hồi em còn bú mẹ thì vị nhƣ thế nào nhƣng bây giờ,khi bú thì em thấy nó hết sức ngọt. Anh thử nếm xem!O-Shizu trả lời cha tôi nhƣ thế rồi lấy sữa rịn ra từ bầu vú vào một cáitách và trao cho cha tôi. Cha tôi nhấm một chút ở đầu lƣỡi và làm bộdửng dƣng bảo rằng sữa có hơi ngọt thật. Nhƣng vì cha tôi không tinrằng O-Shizu đã làm cử chỉ ấy một cách vô tình, đôi má ông bỗng ửngđỏ lên, không nán lại đƣợc trong phòng mà phải trốn ra ngoài hiên vàlập đi lập lại: Vị gì lạ quá! Lạ quá! Trong khi đó O-Yuu có vẻ khoái chí,cƣời lanh lảnh. Từ sau sự cố nầy, O-Shizu bày ra đủ chuyện trớ trêu làmTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 241
  • nhƣ thể cô cảm thấy thú vị mỗi khi cha tôi gặp cảnh bối rối ngƣợngngùng. Ban ngày vì có nhiều ngƣời vây quanh cho nên họ không có dịpđối mặt tay ba nhƣng nếu may mắn đƣợc một cơ hội nhƣ thế, O-Shizubèn bỏ ngay đi chỗ khác để mặc cha tôi ở một mình thật lâu với O-Yuu,rồi trở về bất chợt khi cha tôi bắt đầu bồn chồn. Những lúc họ ngồi bênnhau, bao giờ cô cũng xếp cha tôi ngay cạnh O-Yuu. Ngƣợc lại, khi họchơi bài hay một trò nào đó phải tranh thắng bại, cô ta lại đặt cha tôiđối mặt O-Yuu để cho hai ngƣời phải là địch thủ của nhau. Khi O-Yuunhờ em gái giúp mình buộc lại cái giải lƣng, O-Shizu bảo rằng việc đócần đến sức đàn ông và bắt cha tôi phải thắt hộ; lúc khác, cần thử đôitất mới, cô ta lại bảo ghim quá cứng khó tháo và gọi cha tôi đến giúp,nghĩa là bày đặt mọi thứ để có dịp ngắm cha tôi thẹn thùng hay bối rối.Dĩ nhiên đó chỉ là những trò tinh nghịch ngây thơ mà cha tôi biết làkhông có ác ý và không chủ tâm bày ra để chế nhạo ông nhƣng mặtkhác, O-Shizu không phải là không có dụng ý giải tỏa sự e dè giữa O-Yuu và cha tôi, để một ngày nào đó, đƣa đẩy bởi hoàn cảnh, cuối cùnghai bên sẽ thổ lộ tình cảm của họ và hai con tim sẽ tìm đến nhau. Dùsao, thấy nhƣ thể O-Shizu trông mong tạo đƣợc một kích thích hay mộtsơ sẩy nào đó giúp hai bên có cơ hội khắng khít hơn.Mối liên hệ giữa O-Yuu và cha tôi không có gì thay đổi cho đến ngày cóchuyện xảy ra giữa hai chị em O-Yuu và O-Shizu. Hôm ấy, cha tôi đếnthăm O-Yuu, bỗng thấy nàng quay đầu dấu khuôn mặt đầm đìa nƣớc mắtmà không hiểu tại sao. Ngạc nhiên trƣớc cảnh tƣợng hiếm có nầy, ôngmới hỏi O-Shizu xem chuyện gì đã xảy ra thì đƣợc cô trả lời rằng chị côđã biết tất cả rồi. Cô chỉ nói thêm rằng mình ở trong cảnh bắt buộc phảithổ lộ tất cả cho chị nhƣng không giải thích tại sao cuộc đàm thoại giữahai chị em lại dẫn đến chỗ đó, làm cho cha tôi không hiểu cặn kẽ lý dohành động của cô ta. Có lẽ O-Shizu đã lợi dụng một cơ hội nào đó đểƣớm hỏi O-Yuu và dẫn nàng đến đề tài này, và cho rằng đã đến lúc cóthể nói rõ sự thật đƣợc rồi để O-Yuu, khi biết rằng em gái mình và cậuem rể không phải là một cặp vợ chồng thật, có thể có đôi lời trách mócnhƣng rồi rốt cục sẽ phải chấp nhận điều đó nhƣ sự đã rồi và xúc độngbởi sự tận tụy của hai ngƣời đối với mình. Thật ra, O-Shizu vẫn có thóiquen tính toán trƣớc mọi chuyện và có lẽ do cái tính hay lo toan củaTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 242
  • nàng, từ khi còn trẻ , cô đã có cái mƣu trí của một geisha lão thành.Dƣờng nhƣ cô đã lại có thói quen hy sinh cả tâm hồn và thể xác củamình miễn là ngƣời chị đƣợc hạnh phúc và chính cô từng thú nhận đốivới mình không có niềm hạnh phúc to lớn nào hơn là lo lắng đƣợc chochị. Chỉ cần ngắm khuôn mặt của O-Yuu là cô hầu nhƣ quên đƣợc tấtcả, ngay bản thân. Nhiều khi cô lo lắng cho chị đến độ quấy rầy nàngnhƣng điều đó chỉ bắt nguồn từ sự tận tâm vô vụ lợi, khi cha tôi thấy,ông chỉ biết nhỏ nƣớc mắt mà cảm ơn. Lúc đầu, O-Yuu giật nẩy:-Tôi có biết đâu vì tôi mà ra nông nỗi nhƣ thế nầy. Mấy ngƣời mà đốivới tôi nhƣ vậy thì thế nào kiếp sau tôi cũng bị trời phạt.Nàng lo âu nói nhƣ thế và van xin hai ngƣời, nếu chuyện còn có thể thayđổi đƣợc, thì từ nay về sau phải sống nhƣ vợ chồng thật.Tuy nhiên, O-Shizu vẫn không lùi bƣớc:-Dù sao, đâu phải vì chị đòi hỏi mà tụi em quyết định nhƣ vậy. AnhShinnosuke và em, hai đứa đã hành động theo ý mình. Chị không có gìphải lo lắng vì bất cứ điều chi. Đáng lẽ em không nên đem chuyện nàytâm sự với chị làm gì. Tha lỗi cho em nhé. Tốt hơn hết chị hãy làm nhƣkhông biết gì cả.Tuy từ đó O-Yuu thƣa thớt việc đi lại nhƣng vì cả gia đình đều biết đếntình thân giữa ba ngƣời nên họ không thể nào ra mặt từ nhau, khôngnhững thế cuối cùng họ dần dần trở lại thân mật nhƣ xƣa và rốt cuộc, kếhoạch mà O-Shizu đặt ra đã thành công mỹ mãn. Thật vậy, những ai cókhả năng dò xét tận đáy lòng của O-Yuu sẽ thấy tâm hồn nàng có một sựthƣ giản nhƣ thể những sợi giây chăng ra để phòng ngự mà nàng tạo racho mình tự bấy lâu nay đã đƣợc phá bỏ: tuy nàng có chống đối vàkhông chấp nhận bằng chứng về sự tận tụy của cô em nhƣng cùng lúc,nàng không thể không cảm thấy có một sự đồng tình ngoài ý muốn.Trong khoảng thời gian tiếp theo biến cố vừa kể, O-Yuu có một thái độdửng dƣng đến kiêu kỳ. Trạng thái tinh thần này thể hiện qua sự chấpnhận tất cả mọi sự ƣu ái mà cha tôi và em gái nàng đã dành cho, nàngđể họ nuông chiều nình mà không có lấy một lời, khiến cho họ chẳngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 243
  • hiểu nàng có nhận ra những sự cực nhọc họ gánh chịu vì nàng haykhông. Cũng chính trong thời gian nầy cha tôi bắt đầu dùng cách gọi"Yuu phu nhân". Một hôm, khi hai ngƣời bàn đến chuyện của nàng, O-Shizu mới bảo cha tôi: "Anh không phải gọi "Chị Hai" mỗi khi anh nhắcđến ngƣời ấy trƣớc mặt em nữa; và cha tôi nhận ra rằng cách gọi tônxƣng nhƣ trên mới thích hợp với cái tính nết của nàng. Sau đó, haingƣời cứ quen miệng gọi nhƣ thế mãi, cho đến một ngày cha tôi buộtmiệng gọi "Yuu phu nhân" trong khi nói chuyện với chính nàng. Nghenhƣ thế nàng có vẻ thích chí và cho phép hai ngƣời khi nói chuyện vớinhau về nàng thì cứ dùng cách gọi nhƣ vậy. Đó là cách thức nàng biểulộ tấm lòng biết ơn của mình đối với những sự ƣu ái họ đã bày tỏ, đồngthời muốn mọi ngƣời hiểu cho là tự ngày bé, nàng đã quen xem đó lànhững điều tự nhiên. Tóm lại, nàng muốn nói với họ là nếu họ đối xử vớinàng một cách kính cẩn thì nàng không có cớ gì để bất mãn. Xin kể ramột ví dụ khác về tính trẻ con và đồng bóng của nàng. Một hôm nàngbảo với cha tôi: "Anh nín thở đi, khi nào tôi cho phép mới đƣợc thở!" vàlấy ngón tay bịt lấy mũi cha tôi. Tuy nhiên, vì cha tôi nhịn thở không nổimới để thoát ra một làn hơi nhẹ thì nàng quở ngay:-Ai cho phép anh thở đâu nào! Để phạt anh, . . . .Thế rồi nàng lấy ngón tay khép chặt hai cái môi của cha tôi rồi kiếm cáikhăn lụa đỏ xếp làm đôi , giữ hai đầu và bịt kín miệng ông ta. Lúc ấy,khuôn mặt ngày thƣờng thấy có vẻ trẻ con, thấy hoàn toàn nhƣ một họctrò mẫu giáo và không ai nghĩ rằng đó là khuôn mặt của ngƣời đàn bàđã ngoài hai mƣơi cả. Hoặc:-Anh không đƣợc nhìn tôi, nàng ra lệnh, đặt hai tay sát đất, cúi đầu cungkính cái coi. Và bây giờ trở đi, cấm anh cƣời. Nàng vừa nói vừa cù dƣớicằm và hai bên mang tai cha tôi. Lại có lúc nàng bảo "Đừng có la lên đónghe!" thế rồi hết bấu véo chỗ này đến chỗ kia. Những trò nghịch ngợmnày xem ra làm nàng hết sức khoái chí.-Tôi muốn anh phải thức cả trong lúc tôi ngủ. Nếu có buồn ngủ, anhcũng cứ phải dòm thẳng mặt tôi lúc tôi ngủ và rán cƣỡng lại không đƣợcnhắm mắt!TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 244
  • Thế rồi trong lúc nàng ngủ ngon lành và đến lƣợt cha tôi đờ đẫn vì cơnbuồn ngủ xâm chiếm, rồi khi cha tôi định chợp mắt một chốc thì nàng đãthức dậy đột ngột và làm ông ta phải bừng tỉnh bằng cách thổi vào lỗ taihay cuốn giấy làm giây ngoay ngoáy trên da mặt. Theo lời cha tôi kể,tính O-Yuu có cái gì nhƣ thích đóng trò, nó in đậm nét trong ý nghĩ vàcử chỉ của nàng một cách tự nhiên đến nổi chính nàng cũng không nhậnbiết. Những trò nghịch đó không có gì giả tạo hay làm cho bực mình,ngƣợc lại, nó bộc lộ cái tinh anh và duyên dáng của nàng. Chính ở điểmnày, ngƣời ta nhận ra sự khác nhau giữa hai chị em bởi vì làm trò, đóngkịch không phải là sở thích của O-Shizu. Chỉ có O-Yuu mới làm ra vẻkiểu cách mà không bị ai cho là kỳ khôi những khi cô mặc chiếc áochoàng kiểu cung đình để trình diễn đàn koto, ngồi dƣới bóng một bứcrèm làm bằng tấm áo mát kosode hay nhấp sake trong cái chén sơn mànhững cô hầu rót cho nàng."Dù sao, mối liên hệ giữa cha tôi không đi đến chỗ thân mật nhƣ vậynếu O-Shizu không làm trung gian đƣa đẩy. Nhân vì ở đằng cặpSeribashi, họ tránh đƣợc những cặp mắt dị nghị hơn là khi ở nhàKayukawa cho nên phần nhiều O-Yuu hay đến chơi với hai vợ chồng. O-Shizu lại ranh mãnh viện cớ du lịch với kẻ hầu ngƣời hạ sẽ gây ra nhiềutốn kém và chỉ cần mỗi mình cô cũng lo cho O-Yuu đầy đủ, nên thƣờngtổ chức những cuộc đi chơi tay ba, hết đền Ise tới đền Kotohira. Cô ănmặc đơn sơ nhƣ là một cô tớ gái và cho đặt giƣờng ngủ của mình trongmột căn phòng nhỏ kế cận căn phòng chính. Mỗi ngƣời trong bọn đóngvai trò của mình , tùy theo hoàn cảnh mà thay đổi lời ăn tiếng nói và cửchỉ sao cho thích hợp. Nếu cách đơn giản nhất vẫn là làm cho nhân viênlữ quán tin rằng cha tôi và O-Yuu là một cặp vợ chồng, thì O-Yuu lạithích đóng vai cô chủ, xem cha tôi một ngƣời quản gia hay thƣ ký, hoặcđối xử với ông nhƣ một ngƣời nghệ sĩ mà cô có nhiệm vụ bảo bọc, chechở. Trong những chuyến đi , cha tôi và O-Shizu chỉ gọi O-Yuu là " phunhân". O-Yuu xem đó nhƣ là một trò chơi làm nàng tiêu khiển và hầunhƣ không mấy khi quan tâm đến nó, chỉ có lúc dùng cơm chiều, sau khiuống tí rƣợu thành ra dạn dĩ hơn thì khi đƣợc gọi nhƣ vậy nàng mới vuihẳn lên và cất tiếng cƣời nắc nẻ. Tuy nhiên tôi phải nói điều này để bênhvực cho O-Yuu và cha tôi, nghĩa là cho dù khi mối liên lạc giữa haiTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 245
  • ngƣời đạt đến độ thân mật nhƣ thế , cả hai đều biết ngừng lại ở cái mứcđộ cuối cùng. Ta có thể xem nhƣ đến trình độ này thì điều đó chỉ còn làmột chi tiết nhỏ, có cũng đƣợc không chẳng sao, để mà đánh giá sự khácnhau. Thật ra cũng khó mà dung thứ cho họ với lý do là họ chƣa vƣợtqua cái giới tuyến nhỏ nhặt nầy nhƣng tôi cảm thấy lời trình bày củacha tôi về chuyện đó là đáng tin. Một hôm ông nói với O-Shizu: " Có thểlà đến cái mức độ nhƣ bây giờ giữa anh và chị O-Yuu thì không cầnphải bào chữa kia nọ để làm gì. Tuy nhiên, có trời phật chứng giám, anhphải thề với em rằng cho dù khi anh và O-Yuu nằm ngủ bên cạnh nhau,bọn anh lúc nào cũng giữ đúng phép tắc. Chắc em không thể nào tin nhƣthế nhƣng "Yuu phu nhân" và anh không thể nào khinh lờn em đƣợc, nếukhông thì kiếp sau phải bị quả báo. Có thể anh và O-Yuu gìn giữ nhƣ thếđể đƣợc sự yên ổn trong tâm hồn.Nếu có một phần thành thực trong lời nói của ông thì cũng có thể là haingƣời sợ có con. Tuy nhiên quan niệm về trinh tiết có thể đƣợc giải thíchnăm bảy đƣờng, rộng rãi hay khe khắt, cho nên không ai có thể khẳngđịnh một trăm phần trăm là O-Yuu giữ cho mình không vƣớng chút tộilỗi nào. Nhân nói về chuyện này, tôi nhớ cha tôi hãy còn một tấm áokosode dùng vào mùa đông của nàng để trong một cái hộp bằng gỗ ngôđồng tẩm hƣơng thơm có khắc chữ do chính tay O-Yuu viết, mà ông trântrọng giữ gìn. Một hôm cha tôi cho tôi xem các vật đựng trong hộp. Khiông ta lấy từ đó ra tấm áo dài bằng nhiễu chirimen nhuộm kiểuYuzen (43) đƣợc xếp lại và dấu dƣới tấm kosode cho tôi xem và bảo:- Đây là một chiếc áo mà "Yuu phu nhân" mặc lót mình . Con xem, loạinhiễu nầy có nặng không nào?Đặt lên hai tay để xem thử nặng nhẹ, tôi nhận ra đó là một chất liệukhác với các thứ hàng ngƣời ta dùng thời nay. Đây là loại nhiễu ngàyxƣa, có độ lồi lõm sâu mà sợi thì dày, buông xuống nặng nhƣ một tấmlƣới kim loại.-Nặng đấy chứ, có phải không con? Cha tôi hỏi và khi thấy tôi trả lờiđúng nhƣ ý, ông gật gù ra dáng sành sõi:TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 246
  • -Một loại nhiễu có giá không chỉ cần mềm mà còn phải có độ lồi lõmsâu. Sau khi bàn tay đã chạm vào mặt nham nhám của tấm áo để lần vàothân thể của ngƣời đàn bà thì mới cảm thấy rõ hơn cái mềm mại của lànda. Ngƣợc lại, ngƣời đàn bà mặc một tấm áo bằng nhiễu nhƣ thế nầyphải có một làn da thật mƣợt mà để những hạt hiện ra rõ nét và nhƣ thế,khi sờ vào mới thú. Chân tay O-Yuu hết sức nõn nà và khi nàng mặc áonày, lớp nhiễu càng làm tăng thêm vẻ đẹp đó.Nói xong, ông ta đến lƣợt ông ta nâng lấy tấm áo trên hai tay xem nặngnhẹ rồi và cất tiếng than:-Ôi chao, cái thân hình nhƣ thế mà phải mang tấm áo nặng cỡ này!Thế rồi, ông áp chặt tấm áo lên má nhƣ thể đang ôm ấp O-Yuu trongvòng tay mình.-Khi cụ nhà ta cho ông xem tấm áo của bà O-Yuu, chắc lúc ấy ông đã làđàn ông con trai rồi chứ nhỉ? Lúc đó là lần đầu tiên tôi mới cất tiếnghỏi, cắt ngang lời kể chuyện của người lạ mặt mà tôi đã yên lặng ngheđến khi ấy. Nếu cụ nhà tâm sự kiểu đó thì trẻ con làm sao hiểu cụ muốnnói gì!-Thƣa không! Năm đó cùng lắm tôi mới có mƣời tuổi thôi nhƣng cha tôi,khi kể truyện, không hề coi tôi nhƣ con nít. Lúc mới nghe chuyện, tìnhthật tôi không hiểu bao lăm, nhƣng cha tôi ổng nói sao tôi cứ nhớ in nhƣvậy, rồi khi tới tuổi biết suy nghĩ, tôi mới rõ ra ổng muốn nói gì.-Thế thì, nếu đƣợc, ông cho phép tôi hỏi thêm một câu nhé! Nếu mối liênlạc giữa O-Yuu và cụ nhà chỉ có thế thì ai sinh ra ông vậy?-Tôi hoàn toàn thông cảm với điều ông thắc mắc và câu chuyện tôi thƣavới ông sẽ dở dở dang dang nếu tôi không trả lời đƣợc câu ông hỏi. Ôngchịu khó nghe tôi kể thêm vài phút nữa đi. Mối liên hệ lạ lùng giữa chatôi và O-Yuu không kéo dài đƣợc lâu la, ba bốn năm là cùng tính từ lúcO-Yuu hăm bốn hăm lăm tuổi. Năm nàng hăm sáu thì cậu Hajime, đứacon nàng có với ngƣời chồng quá cố, bị ban sau mắc thêm chứng viêmTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 247
  • phổi rồi qua đời. Cái chết của cậu bé này đem tới cuộc đời O-Yuunhững hậu quả nghiêm trọng và cùng lúc, đảo lộn tất cả cuộc sống củacha tôi. Trƣớc đó một thời gian, mối liên hệ mật thiết giữa O-Yuu và giađình vợ chồng Seribashi, nếu không bị bên Kosobe tức nhà cha mẹ, cóđiều tiếng gì, đã trở thành đầu đề câu chuyện bàn cãi bên Kayukwa,phía nhà chồng, giữa bà mẹ chồng của O-Yuu và những ngƣời trongthân tộc, mà một vài nhân vật trong đám họ tuyên bố không hiểu nổi tháiđộ của O-Shizu. Cho dù cô này có khéo léo lấp liếm, với thời gian sựnghi ngờ cũng lần hồi lộ ra ánh sáng và đã có những lời trách móc kiểunhƣ "Con vợ thằng Seribashi khờ khạo quá!" hoặc là "Chăm lo cho chịthì cũng vừa vừa thôi chớ!", chỉ có bà cô ruột tôi, ngƣời đã đoán biếtliên hệ giữa bộ ba nầy, hết sức lo lắng cho họ. Tuy nhiên, nếu bên nhàKayukawa lúc đầu còn để ngoài tai những lời đồn đại, nhƣng nhân cáichết của cậu Hajime thì O-Yuu bị họ chỉ trích là đã bỏ bê con cái, mộtđiều chính ra không mấy oan ức cho nàng. Tuy không phải là ngƣờikhông thƣơng con nhƣng từ lâu nàng đã quen giao cho vú em lo từ đầuđến cuối. Ngƣời ta còn kể rằng, nhằm lúc nàng tạm rời giƣờng bệnh đứabé để nghỉ ngơi một buổi cho lại sức là chính lúc bệnh nó trở nặng vàbiến ra chứng viêm phổi. Khi còn đứa con trai, O-Yuu là một nhân vậtquan trọng trong gia đình, nhƣng từ khi nó chết rồi thì bắt đầu có nhữnglời đàm tiếu chung quanh nàng, một bà góa hãy còn quá trẻ. Họ lại bànnhau tốt hơn nên trả nàng về nhà cha mẹ trƣớc khi mọi chuyện rắc rốicó thể xảy ra. Thế rồi sau khi đã kỳ kèo và bàn cãi lung lắm về số phậncủa nàng, hai bên gia đình đi đến một kết luận thoả đáng là gạch tênnàng khỏi hộ tịch nhà Kayukawa. O-Yuu trở về sống bên nhà mìnhnhƣng lúc đó, ngƣời anh trai nàng đã trở thành gia trƣởng họ Kosobevà tuy ông này tìm đủ mọi phƣơng tiện để đón rƣớc nàng một cách trọngthể, xứng đáng với địa vị cô em ngày xƣa cha mẹ cƣng yêu mà sự việcnhà chồng thải về bị coi nhƣ là một điều sỉ nhục, nàng không còn đƣợctự do nhƣ thời song thân còn sinh tiền và luôn luôn cảm thấy bị ràngbuộc. O-Shizu bao lần đề nghị với O-Yuu nếu ở đằng Kosobe sốngkhông thoải mái thì cứ dọn về ở với vợ chồng mình nhƣng ông anh traiđã cắt đứt ngay cuộc đối thoại dẫn đến quyết định nầy bằng cách đƣa raý kiến khuyên nên thận trọng. Theo lời O-Shizu, có lẽ ông ta đã biết hếtsự thực và việc ông ta đã lo việc tái giá cho O-Yuu chỉ trong vòng mộtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 248
  • năm sau, đã xác nhận giả thuyết nầy. Ngƣời cầu hôn là một ông chủ lòrƣợu sake ở Fushimi, tuổi khá lớn, vốn đi lại với gia đình Kayukawa vàthừa biết cái tính thích tiêu pha của O-Yuu. Ông ta mới góa vợ gần đây,sốt sắng muốn cƣới cho đƣợc O-Yuu. Nếu O-Yuu chịu lấy, ông sẽ khôngbắt nàng về ở đằng lò rƣợu ở Fushimi mà sẽ nới rộng biệt thự của ôngbên bờ đầm Ogura, xây cất nó lại theo kiến trúc trà thất cổ truyền, thànhmột chỗ ở mà nhất định nàng sẽ hài lòng. Đó là một đề nghị hết sứcđàng hoàng, chỉ đƣa ra toàn những chuyện ƣng ý và hứa hẹn với O-Yuulà nàng sẽ có những điều kiện sinh hoạt xa hoa lộng lẫy hơn cả những gìnàng đã hƣởng nhƣ con nhà lãnh chúa hồi làm dâu gia đình Kayukawa.Ngƣời anh của nàng xiêu lòng ngay và muốn nhận lời. Ông ta thuyếtphục nàng:" Đây là dịp may đến với cô. Kết hôn với ngƣời này, cô sẽlàm bẽ mặt những kẻ bêu riếu cô, không phải là điều hay à?". Không chỉthế thôi, ông còn gọi cha tôi và O-Shizu đến, thúc bách họ nói khéo làmsao cho O-Yuu nhận lời, để dập tắt những lời đồn đại. Đến lúc đó thìcha tôi, trung thành với mối tình tuyệt đối của mình, chỉ thấy mỗi giảipháp duy nhất là cùng nhau tự tử vì tình. Trên thực tế, ông đã toan tínhnhiều lần nhƣng không biến nó thành hành động đƣợc vì bên ông còn cóO-Shizu. Tình cảm của ông có thể tóm gọn trong một câu: ông không thểnào chết đi để O-Shizu ở lại trơ trọi một mình và cũng không muốn tự tửtay ba. Đó cũng là nỗi ám ảnh của O-Shizu: "Bề gì, cũng phải cho emtheo anh chị. Em không tƣởng tƣợng đƣợc có sự khổ tâm nào lớn hơn làbị bỏ qua một bên sau khi cùng nhau sống tới phút nầy!" Khi O-Shizunói nhƣ thế, lần đầu tiên trong lời của nàng lộ ra một chút tình cảmghen tuông, tình cảm mà trƣớc đó nàng chƣa bao giờ hé lộ, và sau nàycũng không hề tỏ ra nữa. Thế nhƣng hãy còn có một sự suy tính kháclàm chùn bƣớc không cho cha tôi thực hiện giải pháp của mình: ôngmuốn nƣơng tay với O-Yuu. Một ngƣời nhƣ nàng phải sinh ra để màđƣợc sống một cuộc đời luôn luôn tƣơi trẻ ngây thơ, một cuộc đời diêmdúa xa hoa, lúc nào cũng có kẻ hầu ngƣời hạ; bắt nàng phải chết giữakhi có một ngƣời đàn ông đề nghị cho nàng đƣợc hƣởng cuộc sống nhƣthế là điều quá tàn nhẫn. Chính ý tƣởng đó quyết định thái độ của chatôi. Ông bày tỏ với O-Yuu tâm sự của ông nhƣ sau. Ông bảo : "Emkhông có tội tình gì để chia sẻ số phận hẩm hiu của anh; một ngƣời đànbà tầm thƣờng có thể chết vì tình, nhƣng riêng em là một vƣu vật đãTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 249
  • nhận đƣợc phƣớc đức của trời đất, nếu mà đem từ khƣớc những ơn huệnày, em sẽ đánh mất tất cả những gì đã tạo nên giá trị của em. Do đó,tốt hơn là em phải ra ngôi biệt thự bên bờ đầm Ogura, sống ẩn náu saunhững cánh cửa kéo và bình phong trang trí tuyệt vời ấy. Khi nghĩ rằngem hƣởng một cuộc đời nhƣ vậy thì anh sẽ cảm thấy mình hạnh phúchơn là cái hạnh phúc đƣợc chết bên em.Qua những điều anh vừa kể em nghe, em sẽ không nghĩ rằng anh từ bỏkế hoạch của mình vì anh sợ chết đâu, em nhỉ. Bởi vì anh biết em có mộttâm hồn quảng đại nên anh mới yên trí nói chuyện thẳng thắn với em.Trời sinh ra em là ngƣời cao thƣợng và tự hào, đáng lý ra em có thể bỏra đi và cƣời một cái thằng ngƣời nhƣ anh.O-Yuu im lặng nghe cha tôi tỏ bày, một giọt nƣớc mắt ứa ra và lăn trêngò má, nhƣng thoắt cái, nàng đã ngƣớc lên nhìn cha tôi với gƣơng mặtbình thản:-Nếu đó là ý muốn của anh thì em xin chiều theo thôi.Nàng chỉ nói chừng đó, không lộ chút bối rối hay muốn biện minh chomình gì cả. Cha tôi bảo tôi chƣa bao giờ ông thấy nàng có một phẩmcách đáng ngƣỡng mộ hơn lúc nầy. xxSau đó ít lâu, O-Yuu lấy chồng và về sống ở Fushimi. Ông Miyazu,chồng nàng, hình nhƣ là một tay ăn chơi. Ông ta chọn nàng làm vợ chỉvì sắc đẹp của nàng, chẳng mấy lúc đã chán chê, đến nỗi không mấy khibỏ công đến thăm nàng ở ngôi biệt thự. Đối với ông, nàng không khác gìhơn một vật trần thiết nhƣ đồ ngƣời ta chƣng trong hốc một gian phòngkhách, khác chăng là ông ta cung phụng nàng đầy đủ và nhờ đó, O-Yuutiếp tục sống trong một thế giới nhƣ sao chép ra từ những bức tranhminh họa tập truyện Inaka Genji (44). Trong lúc ấy, ở Osaka, dòng họKosobe, gia đình nàng cũng nhƣ gia đình cha tôi bắt đầu suy sụp mộtcách nhanh chóng. Nhƣ tôi đã kể ông nghe, lúc mẹ tôi qua đời, gia đìnhtôi phải trú ngụ tạm bợ ở căn hộ thuộc một dãy phố nằm lút trong hẻm.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 250
  • Khi tôi nói đến mẹ tôi tức là muốn nói tới O-Shizu, ngƣời đàn bà đã sinhra tôi. Sau khi chia tay với O-Yuu trong hoàn cảnh tôi vừa kể ông nghe,cha tôi mới biết thƣơng O-Shizu vì những sự cực nhọc mà bà chịu đựngtrong bấy nhiêu năm và vì tình thƣơng vô bờ bến của bà đối với O-Yuu.Ông đã xem mẹ tôi nhƣ ngƣời vợ thực sự. "Sau những lời cuối cùng nầy với một giọng đôi khi như đứt đoạn vì câuchuyện dài đã làm mình hết hơi, người đàn ông mới ngừng lại và mócthuốc lá từ trong túi ra .-Tôi cảm ơn ông đã kể cho nghe một truyện thật lôi cuốn. Bây giờ tôimới hiểu tại sao ngày còn bé, cụ nhà đã dẫn ông đi với cụ và dắt ôngvòng chung quanh ngôi biệt thự bên bờ đầm Ogura. Ông bảo với tôi, cóphải không ạ, mỗi năm ông tiếp tục đến đó để ngắm trăng. Nếu tôikhông lầm thì hôm nay, một lần nữa, ông cũng đang trên đƣờng trở lạithăm chốn ấy?-Vâng, tôi sắp đi đến đấy, ông ạ. Một lần nữa, đêm nay rằm tháng tám,trong khi đi vòng chung quanh ngôi biệt thự đó và nhìn qua khe hở củabờ dậu, tôi lại sẽ trông thấy O-Yuu đang đánh đàn koto đệm cho mấy côhầu múa.-Thế chứ O-Yuu ngày nay không phải đã là một bà cụ tròm trèm támmƣơi rồi sao, thƣa ông?Tôi lấy làm kỳ , sửng sốt hỏi lại sau khi nghe ông ta nói thế. Nhưng tôichỉ nghe mỗi tiếng gió vi vu lướt qua lá cỏ, một vùng lau lách suốt trênbãi sông đã mất dạng không biết lúc nào và hình bóng của người đànông cũng tan loãng vào ánh sáng của đêm trăng. Bắt đầu dịch ngày 7/01, xong ngày 25/04/2005. Nguyễn Nam Trân Chú Thích Của Người Dịch(1) - Taketori Monogatari (Truyện lão tiều đốn trúc) cổ tích được xemnhư là nguồn gốc của tiểu thuyết Nhật Bản, ra đời vào thời Heian (794-TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 251
  • 1185), kể truyện lão tiều đốn trúc tìm thấy cô công chúa cung trăngKaguya-hime trong lóng trúc, đem về nuôi, sau cô từ chối lời cầu hôncủa hoàng đế và của các công tử mà bỏ về trời.(2) - Okamoto là thành phố nhỏ vùng Kansai, gần Kobe. Tác giả sống ởđây khoảng từ 1926 đến 1936 tức lúc 40 đến 50 tuổi.(3) - Thiên hoàng sau trở thành thái thượng hoàng Gotoba (1180-1239)một ông vua tài hoa, có chí hướng diệt mạc phủ để trung hưng hoàngthất nhưng thất bại trong chính biến năm Jokyuu thứ 9 (1198), bị đày rađảo Oki 19 năm. Ở đó ông tiếp tục chỉnh đốn lại thi tập Kokin Waka-shuu mà ông đề xướng việc biên tập. Trên một thế kỷ sau, một thiênhoàng khác, Go Daigo cũng âm mưu trung hưng bất thành và lại bị đàyra đây (1331).(4) - Bộ sử truyện cuối cùng trong 4 bộ sử truyện (gọi là kagami hay"kính soi") của Nhật. Masu-kagami ghi chép lịch sử Nhật Bản với hìnhthức biên niên về 15 triều đại trong gần 2 thế kỷ (1183-1333), bắt đầu từđời thiên hoàng Gotoba (trị vì từ 1183-1239).(5) - Minase nổi tiếng trong văn học sử Nhật Bản với bài liên ngâm mộttrăm vần Minase Sangin Hyakuin do ba nhà thơ lớn Sôgi, Shôhaku vàSôchô cùng soạn năm 1488, đọc trong buổi lễ tế thái thượng hoàng Go-toba.(6) - Fujiwara no Teika (1162-1241), nhà thơ waka có tiếng đầu thờiKamakura. Vâng mệnh thái thượng hoàng Gotoba soạn tuyển tập KokinWaka-shuu. Tuy bài thơ ghi trên đây chỉ có tính cách thù tạc nhưngTeika thực ra là một nhà thơ tiêu biểu, nhà văn học lớn. Chức quan thamnghị bậc trung (Chuunagon) là chức quan được tham dự triều chính, bànviệc cơ mật nhưng đứng ngoài tổ chức hành chánh.(7) - Shinchôki, 15 quyển, ra đời khoảng năm 1600, ghi chép về hànhtrạng của danh tướng thời Sengoku (Chiến Quốc Nhật Bản, 1467-1568)Oda Nobunaga ( Chức Điền, Tín Trường, 1534-1582, người hay đượcgọi là Shinchôkô hay Tín Trường Công). Araki Murashige (?-1586),TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 252
  • tướng cầm quân cho Nobunaga, sau bị nghi là mưu phản và bị giết (cóthuyết cho là đi tu), còn Ikeda Shônyuusai hay Terumasa (1564-1613)cũng là tướng giỏi thờ liên tiếp 3 đời chúa Nobunaga, Hideyoshi vàIeyasu.(8) - Bến buôn bán sầm uất trên dòng sông Yodo, nay thuộc Ôsaka.Ngày xưa, có xóm chơi bời nổi tiếng.(9) - Truyện liên quan đến 47 người vũ sĩ phiên trấn Akô trả thù cho chủcũ, sau thành tuồng múa rối rất ăn khách. Hồi thứ năm trong vỡ tuồng cónói về lợn lòi và về bọn cướp núi giết người đoạt của ở Yamazaki.(10) - Bộ sử truyện đầu tiên trong bốn bộ sử truyện thời trung cổ đã nóiở trên . Liên quan đến giai đoạn 14 triều đại từ năm 850 đến 1025, trongđó có đề cập đến cảnh đại thần và văn học gia Sugawara no Michizanetrên đường đi đày, có ghé vùng Yamazaki.(11) - Sau khi cuộc binh biến thất bại, 3 cựu thiên hoàng liên can bị mạcphủ Kamakura đày. Gotoba ra đảo Oki, Tsuchimikado ra đất Tosa vàJuntoku, đảo Sado.(12) - Nhà văn nữ cung đình, không rõ năm sinh năm mất, đã sángtác Truyện Genji (khoảng năm 1001), với bút pháp hào hoa và lối phântích tâm lý nhân vật tinh tế, được xem như tác phẩm lớn nhất của vănhọc Nhật.(13) - Setsukasen (Nhiếp-Hà-Tuyền) là tên tắt để gọi ba vùng Setsu,Kawachi và Izumi.(14) - Tranh vẽ kiểu Nhật thời xưa, phần nhiều là tranh cuốn hay trênbình phong. Chữ dùng để phân biệt với tranh tàu.(15) - Tác giả muốn nói đến triều Heian (794-1185) , lúc các thiên hoàngnắm quyền và lực lượng quân nhân (samurai) chưa có sức mạnh chínhtrị.(16) - Đơn vị đo diện tích đất đai, nhà cửa, tương đương 3,306m2.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 253
  • (17) - Lúc ở đảo Oki, thái thượng hoàng có câu thơ: "Gió kinh đô đếnđƣợc đâu! Đảo hoang, muôn sóng đến chầu ta thôi."(18) - Ken là đơn vị đo chiều dài , khoảng 1,818m.(19) - Kageki tức nhà thơ waka Kagawa Kageki (1768-1843). Giọng thơtự nhiên, bình dị.(20) - Kikaku tức Takarai Kikaku (1661-1707), một trong 10 đại đệ tửcủa thi hào haiku Matsuo Bashô. Thơ hoa lệ, kiểu cách.(21) - Nguyên văn viết bằng chữ Hán. Phan Huy Vịnh dịch: " Bến TầmDƣơng canh khuya đƣa khách, Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu".(22) - Ôe no Masahira (952-1012), học giả Hán văn và thi nhân tiêu biểuthời Heian.(23) - Kayô tức là Hà Dương, tên một vùng đất bên Trung Quốc (nơiPhan Nhạc làm huyện lệnh và nổi tiếng nhiều hoa đẹp) mà thiên hoàngSaga đã đem đặt cho vùng Yamazaki. Lối "mượn tên" như một hình thứctu từ nầy rất phổ thông ở Nhật thời xưa.(24) - Ôe no Masafusa (1041-1111), chắt của Masahira, học giả thuộcgiai đoạn sau đời Heian.(25) - Cùng với Văn Thù là hai vị bồ tát giúp Đức Phật giáo hóa và cứuđộ chúng sinh.(26) - Saigyô, cao tăng và thi nhân quan trọng cuối thời Heian. Để lại 94bài trong tuyển tập thơ waka Shin-Kokin-shuu.(27) - Tên một vở tuồng Nô nói về sự tích nàng Kogô, con gái quí tộcFujiwara, thiếp yêu của thiên hoàng Takakura (1161-1181). Từ khi Tairano Tokuko, con gái của quyền thần Tairano Kiyomori nhập cung làmhoàng hậu, Kogô bị ông này, vì bảo vệ quyền lợi gia đình mình, bứchiếp đến nỗi phải bỏ đi tu lúc mới 23 tuổi. Tuồng có một khúc ca tụngcảnh trăng đêm tuyệt hay.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 254
  • (28) - Áo trùm như cái bị để chống rét mà tăng lữ hay trà sư thường mặcđể đi đường nên còn được gọi là áo "đạo hành".(29) - Tạm dịch: Gió tùng thổi, sông trăng vàng. Đêm dài trời lặng, biếtlàm chi đây"(30) - Sau chỉ chung các cô gái làng chơi ở bến Eguchi trên sông Yodo,được nhắc đến trong thơ waka của tăng Saigyô. Trongsách Jikkinshô (Thập Huấn Sao, 1252), cao tăng Seikuu khi viết lạitruyện xưa để răn đời có nói đến việc Đức Văn Thù Bồ Tát hoá thânthành gái làng chơi (du nữ).(31) - Thơ trong thi tập Kokin Waka-shuu.(32) - Thơ công chúa Nukata trong thi tập Manyôshuu.(33) - Dặm (ri) đơn vị của Nhật là 3, 9273km. Đoạn đường cậu bé nầy đivà về từ 3 đến 4 dặm, tính ra ít nhất trên 10 cây số.(34) - Koto, một loại đàn tranh, Samisen hay Shamisen là đàn 3 giây,Kokyuu tức hồ cung hay đàn nhị.(35) - Hai loại cây hoa bạc như lau sậy, tượng trưng cho mùa thu.(36) - Cách búi tóc Shimadamage tương truyền của gái làng chơi vùngShimada, lại có thuyết cho là theo kép tuồng kabuki Shimada Mankichi.Thường là cách búi dành cho người chưa chồng.(37) - Gọi theo tên của người lái buôn chuyên môn cung cấp đồ dùngtrong nhà cho các nhà công khanh ở Kyôto dưới thời Edo, người phổbiến loại con nộm rất được yêu chuộng này.(38) - Yuya là tên khúc hát trong một vở tuồng Nô của soạn giả Zeami kểvề mối tình qua đường của tướng họ Taira là Takamori với tiểu thơYuya, kết thúc trong biệt ly.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 255
  • (39) - Phép đặc biệt gọi là Yurushi, chứng nhận đã đủ tài sức, một kiểugiấy phép hành nghề.(40) - Nguyên tác: con daimyo (lãnh chúa)(41) - Trò chơi thời Edo tên gọi Tôsenkyô, nghĩa là phóng quạt với độmở rộng hay hẹp khác nhau nhằm đánh đổ một cái đích đặt cách chỗngười ném khoảng một mét, để tranh cao thấp.(42) - Tranh sơn mài kiểu Ogata Kôrin (1658-1716), bậc thầy thời Edo,có những đường nét hoa lệ và táo bạo. .(43) - Lối nhuộm tinh vi đời xưa làm nổi lên được màu sắc, hình ảnh vàhoa văn đẹp đẽ trên lụa được Miyazaki Yuuzensai (1681-1763), mộtnghệ nhân thời Genroku (1688-1704) phát huy. Từ thời Meiji trở đi, pháttriển rộng rãi và trở thành một sản phẩm danh tiếng của vùng Kyôto.(44) - Tập tranh minh họa cuốn Inaka Genji viết dang dở của RyuuteiTanehito (1783-1842), do họa sư Utagawa Kunisada (1786-1864), mộtkiệt tác với nét họa diễm lệ và nội dung rất tỉ mỉ về cuộc sống cung đình.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 256
  • SẮN DÂY NÚI YOSHINO Yoshino Kuzu Nguyên Tác: Tanizaki Jun.ichirô Dịch: Nguyễn Nam Trân (Nhấn Ctrl + Bấm vào kết nối bên dưới để xem từ đầu bài ) Bài 1: Tỏ tình với người vợ không quen- Asada Jirô (1951-…) Bài 2 : Bức họa Núi Thu _ Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 3: Chiếc mùi-soa - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 4 : Cháo khoai - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 5 : Địa ngục trước mắt - Akutagawa Ryunosuke (1892-1927) Bài 6 : Nước dòng sông cái - Akutagawa Ryunosuke Bài 7 : Niềm tin - Akutagawa Ryunosuke Bài 8 : Mối tình của vị cao tăng chùa Shiga - Mishima Yukio Bài 9 : Hồn bướm - Mishima Yukio (1925-70) Bài 10 : Gào trăng trong núi - Nakajima Atsushi (1909-1943) Bài 11 : Người cắt lau - Tanizaki Jun. Ichirô (1886-1965) Bài 12 : Sắn dâynúi Yoshino - Tanizaki Jun.Ichirô Bài 13 : Xâm mình – Tanizaki Jun. Ichirô Bài 14 : Kỳ Lân- Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965)TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 257
  • Bài 15 : Bàn chân Fumico -Tanizaki Jun.ichirô (1886- 1965) Bài 16 : Hẹn mùa hoa cúc - Ueda Akinari (1734-1809) Bài 17 : Đồi khỉ - Osamu Dazai HẾT Lời Người Dịch: Sắn Dây Núi Yoshino (1930) được xem như một truyện của Tanizaki mà độc giả ngoại quốc khó lòng tiếp thu và làm khổ tâm người dịch không ít vì nó đầy dẫy chi tiết lịch sử, dã sử truyền thuyết dân gian và tuồng kịch mà ngay dân bản xứ có khi còn không nắm vững. Dầu vậy, theo gương can đảm của Anthony H. Chambers, người đã chuyển ngữ nó sang tiếng Anh (Arrowroot, 1983, Secker & Warburg, UK), chúng tôi cũng xin táo bạo làm việc giới thiệu Sắn Dây Núi Yoshino đến bạn đọc Việt Nam, một tác phẩm quan trọng hàng đầu trong văn nghiệp của Tanizaki. Đây cũng là một trong những tác phẩm mà ông đắc ý đắc ý nhất. Sắn Dây Núi Yoshino giống dây mơ rễ má, cái nhau núm ruột nối liền một cá nhân với quê hương và kỷ niệm luyến tiếc nhưng cũng là sợi dây dẫn đường cho cuộc hành trình đi vào chiều sâu tâm hồn con người Nhật Bản như một tập đoàn. Nó còn đánh dấu điểm khởi hành của giai đoạn thứ hai (1930-1965) trong đời sáng tác phong phú của Tanizaki, khi ông từ bỏ lối thuật truyện kháchTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 258
  • quan hầu hết dựa trên đối thoại, để sử dụng một cách viết mới, hầu như độc thoại, tinh tế và chủ quan hơn. Nhiều người bàn đến ở đây ảnh hưởng cách hành văn của "tiểu thuyết tùy bút" hay "tùy bút tiểu thuyết" kiểu Stendhal trong tác phẩmLAbbesse de Castro ( trong tập Chroniques Italiennes) mà Tanizaki đã có cơ hội dịch sang Nhật ngữ. Trong Sắn Dây Núi Yoshino, Tanizaki vẫn đeo đuổi việc đi tìm hình ảnh Người Đàn Bà Lý Tưởng và Nước Nhật Truyền Thống. Người đàn bà lý tưởng, vừa là người tình và người mẹ, đã bàng bạc khắp các tác phẩm của ông, nhất là trong Nhớ về mẹ thương (Hahawo kouru no ki ), Mộng phù kiều (Yume no ukihashi) và Người mẹ của Tướng Shigemoto (Shôshô Shigemoto no Haha ). Còn về hình ảnh của nước Nhật truyền thống, thì trong hồi ký viết năm 1964, ông có đưa ra một ví dụ: "Nếu chỉ nhấp trà, ăn bánh ngọt, khoai nƣớng và trứng luộc, uống sake Masamune mà ngắm hoa anh đào sau mành trúc ở giữa Tôkyo!...Ta không thể nào hiểu đƣợc cái đẹp của hoa khi không biết gì về sự tích danh tƣớng Yoshitsune, Wakaba-no-Naishi, phu nhân Shizuka, Tadanobu, con chồn Genkurô [i], cái trống Hatsune và bộ áo giáp Hiodoshi...Anh đào ở Tôkyo không có gì huyền ảo. Khi tôi đi ngắm hoa ở các nơi danh thắng miền Tây, đã có lúc tƣởng gặp lại đƣợc hồn ma của Wakaba-no-Naishi, phu nhân Shizuka [ii] ... và thấy mình biến thành con chồn hay thành anh chàng Gonta để mà mê man đuổi theo sau tiếng trống, hồi còi". Hình ảnh con chồn trong Sắn Dây Núi Yoshino cũng là một biểu tượng thần bí thường thấy trong văn học truyền thống Trung Quốc, Nhật Bản và chỉ riêng trong văn, kịch... của Tanizaki, ta đã có thể gặp nó nhiều lần.Thần Inari là thần lúa gạo, đem đến tài lộc, đã được đội lốt chồn. Chồn là con vật thông minh, tinh quái và rất gần gũi với con người. Đặc biệt con chồn trắng hoá thân làm người con gái tên là Kuzu no Ha (Lá Sắn Dây) thấy trong tuồng Nô và tuồng múa rối jôruri cùng nhan đề, đã bỏ chồng conTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 259
  • để đi biệt tích khi gốc gác bại lộ (lúc Kuzu no Ha thật xuất hiện). Con chồn Genkurô cũng đã giả dạng Tadanobu [iii], người hầu cận trung thành của danh tướng Yoshitsune [iv] trong vở tuồng Yoshitsune Senbonzakura (Nghìn cội anh đào Yoshitsune), để được gần gũi mẹ nó mà bộ da đã bị người ta lột để căng làm tang trống. Rặng núi Yoshino với ngọn Yoshino (cao độ 858m) có thể xem như thánh địa của dân tộc Nhật. Tên tuổi của nó đã được chép lại từ thời Cổ Sự Ký (Kojiki) và Nhật Bản Thư Ký (Nihon Shoki), hai cuốn sử thư tối cổ. Mảnh đất nầy từng chứng kiến việc thiên hoàng Tenmu (?-686) lẩn lút trong vùng lúc mưu đồ đoạt ngôi của cháu, mối tình tuyệt vọng đưa đến tự sát của hai vợ chồng trên núi Imose, cuộc đời lưu lạc của danh tướng Yoshitsune (1159-1189), phu nhân Shizuka, ái thiếp của ông, cùng những dũng sĩ tùy tùng, sự tồn vong của triều đình phương Nam do thiên hoàng Go-Daigo (1288-1339) lập ra. Yoshino còn là sân khấu của sự tích con chồn trắng phải chia tay với chồng con đã nói ở trên, giống như cuộc chia ly của bà vú Shigenoi với chàng Sankichi [v] khi bị giằng co giữa tình mẹ con và bổn phận, thấy trong các vở tuồng kabuki và jôruri. Qua Sắn Dây Núi Yoshino, ta thấy lịch sử không phải là những chi tiết cứng nhắc do các sử quan chép lại theo lối biên niên. Có một loại sử khác mà dân gian đã sáng chế theo cảm tính, sự tưởng tượng và cả những lầm lẫn, dựa theo tuồng hát nhiều hơn là sự thật. Nó đầy tính hoang đường, hư cấu nhưng cũng giàu chất thơ biết bao nhiêu. Người đọc cũng có thể nhận ra dễ dàng ảnh hưởng sâu sắc của Truyện Genji đến phong cách viết văn của Tanizaki, người rất mê và đã dịch (2 lần) tác phẩm nầy sang kim văn. Tsumura, anh bạn của Tanizaki trong Sắn Dây Núi Yoshino đã cưới người vợ mang hình ảnh của mẹ mình, như thể đem những mảnh vỡ của quá khứ để chắp thành hiện tại. Trong Truyện Genji, tác giảTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 260
  • Murasaki Shikibu cũng khéo léo sử dụng yếu tố thời gian để dẫn dắt câu chuyện như khi đem cái bóng quá khứ trùm lên cuộc sống hiện tại các nhân vật. Hoàng đế Kiritsubo yêu Fujitsubo vì nàng giống người vợ mệnh yểu của mình, Genji cũng yêu nàng vì nàng giống mẹ chàng. Genji bị Murasakino Ue thu hút vì nàng là hình ảnh của Fujitsubo. Chàng ta lại tiến gần đến với Tamazakura vì nàng là hiện thân của Yuugao, mẹ nàng và người yêu cũ của Genji. Kaoru yêu Uji no Ôgimi nên đến khi gặp cô em khác mẹ Ukifune của nàng thì lại yêu luôn....Những mối tình vượt không gian, thời gian và thông qua các " đại diện " như thế cho ta thấy quá khứ, hiện tại và tương lai như giao thoa với nhau làm cho câu chuyện được tiếp nối một cách sinh động. Nguyên tác được sử dụng trích từ tuyển tập văn khổ bỏ túi Sắn Dây Núi Yoshino. Truyện Lão Mù (Yoshino Kuzu - Mômoku Monogatari), do Shinchô Bunko xuất bản lần thứ 23 năm 1971. Người dịch có tham khảo bản dịch sang Anh ngữ đã nói ở trên của Anthony H.Chambers cũng như bản dịch sang Pháp văn của René de Ceccaty và Nakamura Ryôji (Le lierre de Yoshino, trong La vie secrète du seigneur de Musashi, Gallimard, NRF, Paris, 1987). Phần Một: Vua Nhà TrờiThời tôi rong chơi vùng núi sâu Yoshino trong đất Yamato dễ chừng đãhai mươi năm về trước, khoảng cuối đời Meiji hay đầu Taishô (1912),lúc giao thông còn khó khăn chứ chưa được như bây giờ.Tại sao nổihứng đi làm chi vào chốn rừng sâu núi thẳm, cái xứ mà gần đây người tahay gọi là rặng Alpes của Yamato? Thì câu chuyện này xin được bắt đầubằng việc trình bày duyên may nào đã run rủi bước chân tôi.Bạn đọc có lẽ nhiều người đã biết, từ ngày xưa ở vùng đất này, nghĩa làchung quanh dòng Totsugawa, rặng Kitayama và làng Kawakami, dâncư sở tại còn truyền tụng sự tích về một người thuộc dòng dõi các hoàngđế Nam Triều mà họ gọi là Ngài Nam Triều hay Đức Vua Nhà Trời.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 261
  • Người mang tên Vua Nhà Trời, có thể chắt chít gì của thiên hoàng Go-Kameyama [vi], chính là hoàng tử Kitayama. Ngài không phải là nhânvật trong truyền thuyết mà hoàn toàn có thật, các sử gia nghiên cứu vềthời đó đều nhìn nhận. Nếu nói sơ qua cho dễ nắm thì theo các sách giáokhoa trường cấp hai, trong năm Genchuu thứ 9 của Nam Triều[vii] (tứcnăm Meitoku thứ 3 Bắc Triều, 1392) đời Tướng QuânYoshimitsu, haibên Nam Bắc đã hòa nghị để đi đến thống nhất, chấm dứt sự tồn tại củatriều đình miền Nam đóng ở Yoshino hơn nửa thế kỷ sau ngày nó đượcthiên hoàng Go-Daigo thành lập vào năm Engen nguyên niên (1336).Tuy vậy, giữa đêm 23 tháng 9 năm Kakitsu thứ 3 (1443), đã xảy ra việckẻ tên Kusunoki Jirô Masahide [viii] phò hoàng tử Manjuuji, bất chợttấn công cung điện Tsuchimikado và trộm lấy ba báu vật truyền quốcđem về cố thủ trên ngọn núi Eizan. Lúc ấy, họ bị quân truy kích lùngbắt, hoàng tử phải tự sát. Trong số ba quốc bảo [ix]thì kiếm báu vàgương thiêng đã bị thu hồi nhưng ngọc tỉ vẫn còn nằm trong tay ngườiNam Triều. Bọn hào tộc họ Kusu và Ochi lại phò hai con của hoàng tử,thu thập nghĩa binh, trốn chạy từ đất Izu sang Kii, từ Kii sang Yamato,rốt cuộc rút vào vùng núi sâu Oku-Yoshino là nơi ở ngoài tầm tay quânBắc. Họ tôn vương tử thứ nhất làm Jiten.ô (Tự Thiên Vương) tức VuaNhà Trời, vương tử thứ hai làm Seii Daishôgun tức Tướng Quân, đổiniên hiệu thành Tensei (Thiên Tĩnh), giữ được ngọc tỉ hơn 60 năm trờitrong vùng hẻm núi mà quân địch không dễ gì dòm ngó. Chỉ vì sự mantrá của dư đảng nhà Akamatsu [x] mà hai vị vương tử phải bỏ mình, rốtcục dòng dõi chi Daikakuji (của thiên hoàng Go-Kameyama) mới bị diệtvong vào tháng 12 năm Chôroku nguyên niên (1457). Nếu tính cho đếnthời điểm đó thì từ năm Engen nguyên niên cho đến năm Genchuu thứ 9đã là 57 năm, đến tháng 12 năm Chôroku nguyên niên thêm 65 năm nữa,thực ra tất cả trong khoảng 122 năm ấy, những hòn máu rơi của NamTriều đã náu mình trong xứ Yoshino để chống cự lại lực lượng ở kinhsư.Từ đời cha ông, dân tình Yoshino vẫn một lòng một dạ với Nam Triềunên mới giữ truyền thống đó mà tính toán là Nam Triều đã được tiếp nốiđến tận thời của Vua Nhà Trời. Việc khăng khăng chủ trương "khôngphải chỉ có trên sáu mƣơi năm mà cả hơn trăm năm kia!" thành ra chẳngTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 262
  • có gì vô lý. Về phần tôi, nhờ cái duyên may thích đọc Thái Bình Ký(Taiheiki) [xi]hồi còn bé nên có hứng thú tìm hiểu những chuyện bí mậtvề Nam Triều, và từ lâu vẫn ôm ấp hoài bão viết một quyển tiểu thuyếtlịch sử đóng khung sự tích nhân vật chính của nó là Vua Nhà Trời.Theo một tập sách ghi chép lời truyền tụng của người làng Kawakami,có một thời, các di thần Nam Triều vì lo sợ sự tập kích bất ngờ của quânBắc đã dời căn cứ của họ từ Shionoha dưới chân ngọn Ôdaigahara vàohẻm Ôsugi gần biên giới xứ Ise, một vùng thật sâu trong núi ít khi códấu chân người. Ở một nơi do ba thung lũng nhỏ hợp lại gọi là Sannoko,họ xây cung điện cho nhà vua và giấu ngọc tỉ truyền quốc trong một cáihang. Ngoài ra, theo như điều ghi chép lại trong các tập truyện kýThượng Nguyệt Ký (Kôtsuki-ki), Xích Tùng Ký (Akamatsu-ki) thì bọnba mươi tên tàn đảng Akamatsu do Majima Hikotarô dẫn đầu đã tráhàng Vua Nhà Trời, rồi vào ngày thứ 2 tháng chạp năm Chôroku (1457),lợi dụng trời mưa tuyết lớn, bất đồ khởi sự, một cánh đánh vào cungÔkôchi của ngài, một cánh tấn công dinh Tướng Quân đóng ở thunglũng Kônotani. Nhà vua rút đại đao ra chiến đấu nhưng cuối cùng phảichết dưới bàn tay nghịch tặc. Giặc cắt đầu vua, cắp cả ngọc tỉ lẫn thủ cấpbỏ chạy, giữa chừng bị tuyết nghẽn đường, đến đèo Obagamine thì trờiđã tối. Chúng mới vùi thủ cấp của ngài trong tuyết và qua đêm ở đó.Sáng hôm sau, lý trưởng cùng hương dõng của 18 làng vùng Yoshinotruy kích đến nơi và giữa khi đang giao tranh kịch liệt, từ thủ cấp củanhà vua đang vùi trong tuyết, một luồng máu bỗng phun lên, nhờ đó màhọ đã đoạt lại nó mang về.Tùy theo sách vở, những chi tiết kể trên có khác nhau đôi chút nhưngcâu chuyện đều đã được ghi lại trong Nam Sơn Tuần Thú Lục (NanzanJunshu-roku), Nam Phương Kỷ Truyền (Nannpô Kiden), Anh Vân Ký(Ôun-ki), Thập Tân Xuyên Ký (Totsugawa-no-ki) vv... Đặc biệt haicuốn Kôtsuki-ki và Akamatsu-ki vốn do những người tham dự vào biếncố đó lúc về già chép để lại hay là ký sự do con cháu của họ soạn ra nênkhông có gì để hồ nghi nữa. Một quyển cho biết lúc đó nhà vua mớimười tám tuổi, còn dòng họ Akamatsu, tiêu vong một lần từ vụ nội loạnnăm Kakitsu, có hưng thịnh trở lại cũng nhờ được báo đền cái công laoTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 263
  • sát hại hai vị vương tử Nam Triều và mang quả ấn truyền quốc về kinhđô. Chính vì vùng núi sâu từ Yoshino cho đến Kumano giao thông tắc nghẽn như thế, việc những truyền thuyết xa xưa tồn tại lâu dài và những gia đình cố cựu còn giữ được gốc gác, không phải là chuyện lạ lùng gì. Ví như chuyện nói về dinh cơ của họ Hori ở Anofu, nơi có lần thiên hoàng Go-Daigo chọn làm hành tại. Không những một phần ngôi nhà ngày nay hãy đứng nguyên mà người ta còn bảo con cháu tộc nầy bây giờ vẫn cư ngụ tại đó. Cả chuyện dòng dõi một nhân vật tên Takehara Hachirô vốn được nhắc đến trong Thái Bình Ký (Taiheiki)[xi], ở chương thuật lại cuộc bôn tẩu củaTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 264
  • hoàng tử Daitô [xii] (Đại Tháp) xuống vùng Kumano. Hoàng tử từng ởtạm nhà họ ít lâu, và có với con gái của gia đình ấy một đứa con trai chonên nhà Takehara nhờ đó cũng được hiển vinh. Ngoài ra còn có một tụclệ xưa hơn nữa ở một làng tên gọi Gokitsugu trong vùng núi nonÔdaigahara : người chung quanh vùng đó cho rằng dân làng nầy là concháu của quỷ sứ nên không bao giờ chịu gả bán với họ mà người làngGokitsugu cũng không màng đến việc cưới hỏi dân thiên hạ. Họ còn tựxưng mình là dòng dõi của bọn quỉ sứ đã mở đường cho En-no-Gyôja(ông tổ của các thầy tăng du hành trên núi) nữa! Vì phong thổ của vùngnầy như thế cho nên trong dân chúng không thiếu gì những gia đình cốcựu, gọi là "gia đình dòng dõi", tự cho trong người mình có dòng máucủa lớp hào tộc địa phương ngày xưa đã từng phục vụ các quan NamTriều. Hiện nay, vùng chung quanh Kashiwagi, hàng năm đến ngàymồng 5 tháng 2, bao giờ cũng có cúng tế "Ngài Nam Triều", còn ở chùaKim Cương Tự (Kongô) ở Kônotani, nơi có dấu vết dinh Tướng Quânxưa, người ta cũng cử hành lễ triều bái năm mới một cách trangnghiêm.Vào dịp đó, hơn vài chục gia đình gọi là con nhà dòng dõi, đượcđặc biệt cho phép mặc lễ phục có hoa văn bông cúc mười sáu cánh vàđược ngồi lên trên trước cả đại diện của quan đầu tỉnh hay đầu quận.Việc được làm quen với vô số những tài liệu như thế chỉ nung nấu trongtôi ý nghĩ sẵn có là lập kế hoạch viết một cuốn tiểu thuyết lịch sử về đềtài này. NamTriều - Yoshino vào mùa anh đào nở - vẻ thần bí chốn thâmsơn - ông Vua Nhà Trời mới mười tám tuổi - nhân vật Kusunoki JirôMasahide - cái ấn truyền quốc dấu trong hang núi - thủ cấp nhà vua phunbắn máu trong đám tuyết vv...chỉ cần thử nêu ra chừng ấy thôi, thiếttưởng không đề tài nào còn có thể đặc sắc hơn.Ngoài ra, bối cảnh câuchuyện lại tuyệt vời. Sân khấu của nó đủ cả khe suối, ghềnh đá, cungđiện, lều tranh, anh đào mùa xuân, lá đỏ mùa thu, đem tom góp nhữngcái đó và làm sống lại nó là có thể thành hình rồi. Hơn thế, người viếtkhông chỉ dựa vào tưởng tượng vì ngoài chính sử là cái dĩ nhiên, khôngnói cũng biết đã có sẵn biết bao nhiêu truyện ký hoặc văn thư cổ. Chodầu tác giả có sử dụng sự thực lịch sử một cách tùy tiện thôi đi nữa, thìcũng đủ soạn ra một quyển sách thú vị. Nếu chịu khó nhuận sắc mộtchút, trộn lẫn vào đó ít truyền thuyết và lời đồn đại trong dân, tô điểmTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 265
  • bằng những nét độc đáo của địa phương, dùng những chi tiết như dòngdõi quỷ sứ, tăng nhân tu hành trên ngọn Ômine, khách đi hành hươngvùng Kumano vv...rồi dựng nên một nhân vật nữ chính qua hình ảnhngười con gái đẹp kết duyên với nhà vua, hay một nàng công chúa nàođó vốn là con cháu hoàng tử Daitô, chẳng hạn. Nếu biết sáng tạo nhưthế, có lẽ câu chuyện lại hào hứng hơn. Tôi lấy làm lạ là không hiểu vìcớ gì mãi đến ngày nay chừng ấy chi tiết chưa lọt được vào mắt của mộtông văn sĩ nào.Nhất là trong một cuốn như Hiệp Khách Truyện(Kyôkakuden) [xiii] , nghe nói là tiểu thuyết viết dở dang củaBakin [xiv] mà tôi chưa được đọc, có một nhân vật tưởng tượng là tiểuthư Koma-hime, con gái dòng dõi họ Kusunoki nhưng xem ra hình nhưkhông dính dáng gì đến sự tích Vua Nhà Trời. Ngoài ra, những tác phẩmviết về nhà vua trên núi Yoshino thì vào thời Tokugawa có một hay haicuốn nhưng không hiểu trong đó, người viết lấy được mấy phần sự thựclịch sử để làm chuẩn. Nói tóm lại, đảo mắt một vòng xem qua thôi thìngười đời, kể từ lãnh vực tiểu thuyết đại chúng bước sang sân khấu múarối cho đến kịch tuồng, không thấy ai lưu tâm đến sự tích nầy.Vì lý dođó, trong khi chưa có kẻ mó tay vào, tôi muốn thế nào cũng phải sử dụngngay những tư liệu ấy.Lúc ấy may mắn có người đem đến cơ hội không ngờ để tìm hiểu về địalý và phong tục vùng núi sâu, đó là cái anh chàng Tsumura, bạn của tôihồi Dự Bị Đại Học [xv]. Tsumura vốn dân Ôsaka, nhưng thân thích lạisinh sống ở Kuzu thuộc vùng Yoshino nên nếu nhờ được Tsumura giúphỏi thăm về địa điểm đó qua bọn họ thì thật tiện.Ven bờ sôngYoshino, có hai làng mang tên Kuzu.Về phía hạ lưu, tên cáilàng gọi là Kuzu được viết bằng chữ Cát (sắn dây ) [xvi]. Phía thượnglưu (quê Tsumura) thì tên Kuzu lại viết là Quốc Thê (Chổ Nhà NướcTạm Trú). Cái lớp tuồng Nô nổi tiếng Kuzu, liên quan đến sự tích thiênhoàng Tenmu [xvii], tức vị thiên hoàng đã lên ngôi ở cung Kiyomiharatự thời Asuka (cuối thế kỷ thứ 6 đến đầu thế kỷ thứ 7), là tên của địađiểm thứ hai. Thế nhưng cả Kuzu (Cát) lẫn Kuzu (Quốc Thê) không chỗnào sản xuất ra kuzuko tức bột sắn giây, thổ sản tên tuổi của vùngYoshino. Dân Kuzu (Cát) thì không biết thế nào chứ người Kuzu (QuốcTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 266
  • Thê) chuyên sống bằng nghề làm giấy. Cho đến bây giờ người ta vẫntheo phương pháp cổ truyền, lấy sợi kôzo, một loại lá dâu núi, tẩy nóbằng nước sông để chế tạo giấy lối thủ công. Thế rồi, hình như làngKuzu này lại có rất nhiều người mang cùng một họ kỳ cục gọi là họKonbu. Bà con của Tsumura cũng họ Konbu, lại sống bằng nghề làmgiấy và được xem như một gia đình đông đúc nhất ở đấy. Theo lờiTsumura, họ Konbu cũng là một gia đình cố cựu và nhất định có mangkhông ít thời nhiều dòng máu của các di thần Nam Triều.Từ khi có dịphỏi thăm gia đình nầy, tôi mới biết cách đọc chính xác tên các địa danh,ví dụ như Nhập Ba thì phải đọc là Shionoha, Tam Công là Sannoko...Vàcũng nhờ người họ Konbu cho biết, muốn đi từ Kuzu (Quốc Thê) tớiShionoha thì sau khi vượt qua ngọn Đèo Gosha ( Ngũ Xã) hiểm trở rồi,phải đi hơn năm dặm nữa; muốn tới Sannoko thì phải đi hai dặm mới tớingõ vào hẻm núi, còn như muốn vào tận chỗ sâu nhất nơi ngày xưa VuaNhà Trời ngự lại mất thêm bốn dặm. Những chuyện như thế chăng nữađều là điều nghe kể cho thôi vì dân Kuzu (Quốc Thê) có mấy ai đã lênchỗ mãi đầu nguồn!. Chẳng qua, theo những người sống bằng nghề thảbè trên sông học lại, phía sâu trong hẻm núi, ở vùng đất bằng gọi làHachimandaira có một làng gồm năm bảy gia đình làm nghề đốt thansinh sống và nếu đi thêm ba bốn dặm, sẽ tới chỗ ẩn tít trong cùng gọi làKakushidaira, mới thực sự là nơi có dấu vết cung điện của Vua Nhà Trờicũng như hang động ngày xưa cất dấu ngọc tỉ. Từ cửa ngõ hẻm núi đivào bốn dặm thì đường đất thật chẳng ra đường, chỉ có vách đá dựng lênliên tiếp đến nỗi những nhà sư du hành tu trên ngọn Ômine cũng khôngdễ gì vào tận đó.Thường người chung quanh vùng Kashiwagi đi tắmsuối nước nóng dọc bờ sông Shionoha, chỉ đến đây là cùng.Thực ra, nếuđi vào sâu thêm trong hẻm núi thì hãy còn có rất nhiều suối nước nóngphun ra tự trong lòng khe và có nhiều thác nước từ sườn núi cao đổ àoxuống như thác Myôjin chẳng hạn nhưng chỉ có dân mạn ngược hay bọnđốt than mới biết được phong cảnh tuyệt vời như vậy.Câu chuyện của mấy tay thả bè kể lại đã góp phần làm cho thế giới tiểuthuyết của tôi phong phú thêm một bậc, và hình ảnh suối nước nóngphun ra từ trong lòng khe là một chi tiết ăn tiền để đem vào câu chuyện.Tuy nhiên bấy giờ tôi đã tiến hành điều tra để có tất cả tin tức cần thiếtTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 267
  • trong khả năng của một người ở xa nên nếu không có lời mời củaTsumura thì tôi cũng chả hơi đâu vào mãi tận chốn thâm sơn cùng cốcấy. Thu thập chừng nầy tư liệu rồi thì không đến tận chỗ mà chỉ cần huyđộng trí tưởng tượng thôi cũng đủ để viết. Xử lý kiểu này không phải làkhông có cái hay của nó. Thế nhưng, lời nhắn tin của Tsumura: "Mấy khicó cơ hội, rán vào trong nầy chơi cho biết!" đã đến nơi tôi ở khoảngcuối tháng mười hay đầu tháng mười một năm đó thì phải. Vừa vặnđúng dịp Tsumura có việc phải gặp mấy người thân quyến ở Kuzu (từđây xin hiểu là Quốc Thê), và anh ta nói đại khái: "Tuy có lẽ không đinổi đến tận Sannoko, nhƣng nếu cậu đánh bộ một vòng quanh khu vựcphụ cận Kuzu thì nội việc khảo sát sơ sơ địa lý và phong tục trong vùngcũng đã có ích rồi. Không riêng lịch sử Nam Triều thôi đâu. Vào tận địaphƣơng nhƣ thế nầy làm gì cậu chả đào thêm đƣợc một số chi tiết kháccũng hấp dẫn không kém để có thể viết thêm một lô hai ba tác phẩmnữa. Không bỏ công đâu, vả lại cậu cũng phải chứng tỏ mình là ngƣờicó lƣơng tâm nhà nghề một chút chứ! Lúc nầy thời tiết vừa đẹp, thuậnlợi cho việc đi đƣờng. Thăm viếng Yoshino đã đành phải đợi đúng dịpanh đào nở, nhƣng mùa thu cũng nên thơ không kém đâu, cậu ơi!".Tôi nhập đề có hơi dài dòng nhưng quả là tôi đã bất chợt lên đườngtrong những tình huống như trên. Một phần vì cái lý do mà Tsumura gọilà "lƣơng tâm nhà nghề" nhưng thực tâm mà nói, chính cái viễn tượngđược rong chơi đây đó mới là điều đã thuyết phục tôi ra đi . Phần Hai: Núi Vợ ChồngVì Tsumura cho biết đến ngày hẹn anh ta sẽ lên đường từ Ôsaka, tớiNara thì trọ ở lữ quán Musashino dưới chân núi Wakakusa...nên phầnmình, tôi cũng đáp tàu đêm từ Tôkyô và sau một đêm ngủ trọ ở Kyôto,sáng hôm sau đã đặt chân lên Nara. Lữ quán Musashino bây giờ hãy cònnhưng chủ thì hình như không phải là người cũ thời đó. Hai mươi nămvề trước, lữ quán đã cũ kỹ rồi nhưng tôi nhớ nó có vẻ thanh nhã. Sau đóít lâu Tổng Cục Đường Sắt mới xây khách sạn của họ chứ thời đó thìnhững nhà trọ như Musashino và Kikusui đã là sang nhất đám. Phần vìTsumura có vẻ nôn nóng không muốn nán lại thêm, phần vì tôi đã điTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 268
  • chơi ở đây hoài, không còn lạ gì cảnh vật của Nara, nên trong khi trờicòn đang tốt, hai chúng tôi chỉ ngồi trong phòng trọ một hai tiếng đồnghồ đủ ngắm ngọn Wakakusa, xong là lên đường.Đổi xe ở Yoshinoguchi, chúng tôi đáp chuyến tàu xọc xạch trên tuyếnđường phụ đến ga Yoshino rồi từ đó bắt đầu đi bộ trên đường cái dọctheo dòng sông Yoshino. Gần Vũng Sáu Khoanh Ruộng (Mutsuda noYodo) và Bến Đò Liễu (Yanagi no Watashi), hai địa danh được nhắc đếntrong tập thơ cổ Vạn Diệp Tập (Manyô-shuu), con đường rẽ làm hai.Nhánh bên hữu đưa về ngọn núi Yoshino, nổi tiếng vì hoa anh đào. Quakhỏi cầu đã đến thẳng được Nghìn Cội Đào Dưới Núi ( Shimo noSenbon) , rồi rặng đào Sekiya, đền Zaô Gongen, đền Yoshimizu, NghìnCội Đào Lưng Núi (Naka no Senbon), những nơi mà mỗi mùa xuânkhách thưởng hoa dạo chơi đông đảo. Thật ra tôi đã đến Yoshino xemhoa hai lần rồi, một lần hồi nhỏ theo mẹ đi thăm Kyôto, và lần thứ hailúc đang học cấp ba. Tôi nhớ mấy lần trước đều cùng đám đông leo lênnúi bằng con đường bên tay mặt, nhưng đấy là lần đầu, tôi đi thử conđường tay trái.Dạo sau nầy, vì xe hơi và đường dây cáp có thể lên tới Nghìn Cội ĐàoLưng Núi (Naka no Senbon) nên nơi đây không còn những người lữngthững tản bộ xem hoa chứ hồi xưa, khách thưởng ngoạn khi lấy conđường rẽ tay mặt để lên núi, thường dừng chân trên cầu quãng Mutsudano Yodo để ngắm cảnh sắc cánh đồng ven sông Yoshino."Xem kìa! Xem đằng kia kìa ! Núi Vợ Chồng (Imoseyama) đấy nhé !.Bên trái là ngọn Hòn Vợ (Imoyama), bên phái là Hòn Chồng (Seyama)"Anh phu xe kéo dẫn đường từ trên lan can thành cầu đưa tay chỉ về phíathượng nguồn, làm người lữ khách ngừng cây gậy trúc. Ngày xưa, mẹtôi cũng thường bảo ngừng xe ở giữa cầu, ôm tôi, lúc đó còn chửa biếtgì, vào lòng :" Nầy, còn nhớ tuồng hát Núi Vợ Chồng không hở con ? Đây là Núi VợChồng thật đấy , con ạ ! "TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 269
  • Mẹ thỏ thẻ bên tai tôi như thế. Lúc đó tôi còn bé quá nên không giữ lạiấn tượng nào rõ rệt, chỉ còn nhớ lại cái lạnh se da giữa tháng tư còn phủlên vùng núi non, trong một buổi chiều mà vòm hoa giăng giăng trônggiống những đám mây dưới một khung trời sương dâng nhòa nhạt. Dòngsông Yoshino mà mặt nước ở trên đường gió lướt, lăn tăn gợn sóngtrông như tấm vóc, đang từ hẻm xa nơi núi xếp nếp mấy từng, trăngtrắng trôi về phía chúng tôi. Trong vùng núi non trùng điệp mờ ảo bỗngthấy hai quả núi nhỏ, đúng hơn là hai ngọn đồi dễ thương, hiện ra trongsương chiều .Tôi không nhận ra có một dòng sông xen giữa hai quả núivì thấy chúng nó như đâu mặt với nhau nhưng theo vở tuồng tôi biết thìchúng bị ngăn cách bởi một con sông. Trên sân khấu kabuki, chàngKoganosuke, con trai quan Chánh Án Kiyozumi và người vợ hứa hôncủa chàng là tiểu thư Hinadori, hai người sống trên hai cái điện cao nhìnxuống thung lũng, một người bên Seyama, Hòn Chồng, một người bênImoyama, Hòn Vợ. Trong cả vở tuồng Imoseyama, cảnh tượng đó đốivới tôi là đậm đà màu sắc thần tiên hơn cả nên nó đã ghi dấu hết sức sâuđậm trong bộ óc non nớt của tôi. Khi nghe mẹ nói, tôi nghỉ thầm " Rathế , ngọn Imoseyama đấy à ! " và mơ tưởng nếu bây giờ đi tới ngay núiđó thì tôi có thể gặp Koganosuke và người đẹp của chàng. Kể từ ngàyấy, tôi không bao giờ quên cảnh vật được nhìn từ trên cầu và nhiều khibất chợt nghĩ về nó với niềm luyến tiếc. Thế rồi mùa xuân năm hăm mốthăm hai tuổi, khi về thăm Yoshino lần thứ hai, tôi lại có lần tựa thànhcầu, vừa ôn kỷ niệm về người mẹ đã quá cố vừa nhìn đăm đăm phíanguồn sông. Con sông Yoshino từ chỗ dưới chân hòn núi cùng tên bắtđầu nới rộng ra rồi vào đến bình nguyên cho nên nước không còn chảyxiết mà có dáng dấp thoải mái của " dòng nƣớc trôi giữa đồng bằng ".Phía tả ngạn thượng nguồn, tôi có thể thấy những cái mái thấp và dãytường lốm đốm trắng của khóm nhà đơn sơ, cổ kính. Đó là thị trấn ChợTrên (Kamiichi), dính làm một với đường cái quan, lưng đâu vào sườnnúi và mặt nhìn xuống dòng sông.Lần nầy, qua khỏi chân cầu Mutsuda và khi đến ngã ba thì tôi chọn conđường bên trái, lấy hướng Núi Vợ Chồng (Imoseyama), nơi mà tôi đãđứng ngắm từ phía hạ lưu. Đường cái quan viền theo bờ sông và chạythẳng tới trước, mới nhìn thì tưởng là bằng phẳng, dễ đi, nhưng tôi ngheTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 270
  • nói khỏi Kamiichi, đến khúc ngang qua Miyataki, Kuzu, Ôtaki, Sako,Kashiwagi, nó sẽ dần dần chui vào vùng núi non thâm sâu của Yoshino,sau đó lên tới nguồn sông Yoshino, vượt qua ngọn núi làm ranh giớigiữa hai vùng Yamato và Kii rồi cuối cùng thoát ra ngoài bãi biểnKumano.Chúng tôi khởi hành từ Nara sớm sủa nên vừa quá ngọ chút xíu đã vàothị trấn Kamiichi. Như ấn tượng tôi đã có khi nhìn từ trên cầu, nhữngngôi nhà ở Kamiichi cất hai bên đường cái quan có vẻ thô sơ, cổ kính.Vềphía bờ sông, dãy nhà đôi khi có chỗ bị cắt quãng thành ra chỉ còn mộtbên phố nhưng nói chung, khu nhà vẫn đủ ngáng tầm mắt không chothấy dòng nước. Hai bên đường, những căn nhà với những chấn song ámkhói và gác thấp sát dưới mái, trông như chụm lại bên nhau.Vừa bước đivừa chõ mắt nhìn vào nhà qua các chấn song, tôi thấy chúng được cấttheo kiểu thông thường của các nhà dân, nghĩa là có lối đi thông trên nềnra đến cửa bên kia. Phần nhiều trên cửa vào của những lối đi này có treomột tấm rèm màu xanh thẫm, có tên cửa hiệu hay tên dòng họ, kẻ bằngmàu trắng. Không riêng các cửa hiệu, dường như nhà thường dân cũngcó tục lệ treo rèm kẻ tên. Mái hiên nhà nào cũng thấp xuống, trông thiếuđiều mặt tiền sắp sập tới nơi. Cửa vào hẹp nhưng ở đằng sau rèm, thấpthoáng bóng cây cối trong sân giữa và cả những căn nhà phụ nữa. Nhàcửa ở vùng nầy xem ra cất đã trên năm mươi năm, có cái từ một trăm,ngay cả hai trăm năm trước. Tuy nhà cửa thì cũ thật nhưng giấy hồ phếtcửa nom hãy còn mới, không bị vết ố như thể vừa mới thay. Ngay dămvết rách tí tẹo cũng được che cẩn thận bằng những tờ giấy hình cánh hoadán đè lên. Cái màu của giấy dán cửa, trong bầu không khí trong ngănngắt của ngày thu càng trắng đến lạnh lùng. Một phần vì ở đây khôngbụi bặm nên mới giữ được thanh khiết như thế, một phần vì dân cưkhông lắp cửa kính nên họ thường lưu tâm giữ gìn sự sạch sẽ của cửagiấy hơn người thành phố. Nếu có thêm một lớp cửa kính bên ngoài nhưnhà ở Tôkyô thì không nói làm gì chứ nếu chỉ có độc một lớp giấy vàkhông chịu ngó ngàng tới, lúc giấy bẩn đi, nhà sẽ tối, còn khi giấy bịthủng, gió sẽ lùa vào. Cửa giấy mới toanh như thế thì cho dù chấn songhàng hiên và đồ vật trong nhà có đen điu, vẫn thấy thanh cảnh ngăn nắp,chẳng khác nàng con gái đẹp, tuy nghèo nhưng biết trau chuốt dáng dấpTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 271
  • của mình. Khi nhìn màu nắng chiều le lói trên cánh cửa giấy, tôi mớicảm thấy thấm thía cái hương vị của mùa thu.Thực ra, tuy trời tạnh và trong vắt nhưng những tia nắng phản chiếu chỉlàm cảnh vật sáng sủa ra và giúp cho cái đẹp thấm nhẹ vào châu thânchứ không đến nỗi chóa mắt. Mặt trời đang chiếu trên mặt nước sông,ánh lên tận những tấm giấy phết trên cửa của dãy nhà nằm phía tay mặt.Những quả hồng bày trước tiệm hoa quả trông đẹp một cách lạ lùng, nàolà hồng chín cây, hồng tiến, hồng vùng Mino, tất cả những loại hồng nầykhoe trước hiên lớp vỏ màu san hô già láng bóng của quả chín đang bắtlấy ánh nắng và nhấp nháy như những con ngươi. Ngay cả những lọnbánh canh bột mì udon để trong hộp kính trước cửa tiệm bán udon cũngcó vẽ tươi hơn. Trên đường, trước hiên nhà, người ta trải chiếu rơm vàđặt những cái nia để phơi tro. Đâu đây vẳng lại tiếng đập sắt ở lò rèn vàtiếng sàn sạt của máy xay lúa.Chúng tôi đi bộ ra mãi bìa thị trấn, đến một cái quán bán thức ăn cất ởven sông và ăn trưa.Khi nhìn từ phía cầu, tôi có cảm tưởng Inoseyamaphải nằm tít mãi phía thượng nguồn nhưng đến đây mới thấy hai quả đồiđó đã hiện ra trước mắt.Con sông tách chúng ra, phía bờ bên nầy làImoyama, Hòn Vợ, còn bờ bên kia mới là Seyama, Hòn Chồng. Tác giảcủa vở tuồng Đem Sự Tích Núi Vợ Chồng Dạy Đàn Bà ( ImoseyamaOnna Teikin)[xviii] có lẽ nhân đến viếng vùng này mà cấu tứ viết nênvở đó chăng ? Tuy nhiên, bề ngang của dòng sông nơi đây có vẽ rộng rãihơn và không đến nổi chảy xiết như trong vở kịch. Cho dầu lâu đài củaKoganosuke và Hinadori trên hai ngọn đồi có thực đi nữa, hai bên khôngthể nào gọi nhau để nói chuyện như trên sân khấu được. Hòn Chồngdính liền với một giồng đất ở phía sau nó nên hình thù không được cânđối nhưng Hòn Vợ là một quả đồi tròn trịa, đứng một mình, bao phủ câycối xanh um và thị trấn Kamiichi kéo dài tận đến dưới chân nó. Nếu từphía sông mà quét một cái nhìn thì sẽ thấy đằng sau lưng mỗi ngôi nhànhư có thêm một tầng gác.Nhà trệt thành ra hai tầng, hai tầng thì xemnhư ba. Trong số đó, nhiều nhà có bắt đường dây cáp từ tầng gác xuốngtận mặt sông. Người ta mắc một cái thùng gỗ vào đó và thòng nó xuốngsông để lấy nước.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 272
  • -Nầy cậu ! Hết Imoseyama hãy còn có Nghìn Cội Đào Yoshitsune(Yoshitsune Senbonzakura ) đấy nhé !Tsumura bất đồ quay sang nói với tôi như thế.-Nghìn Cội Đào thì phải xuống Chợ Dƣới ( Shimoichi) chứ nhỉ ! Tôinghe ở đó có cửa hiệu tên là Tsurubezushi [xix] cơ mà.Quan tướng Koremori [xx] hồi chạy loạn, để tránh địch lùng bắt, có lầnlàm con nuôi nhà bán cơm nắm cá giấm (tsurubezushi). Đó là lời chi tiếtngười ta bày vẽ ra trong tuồng múa rốijôruri, thế mà ở Shimoichi, cónhững kẻ dựa vào chuyện đó để tự xưng là con cháu của ngài. Tôi chưatìm hiểu việc ấy bao giờ nhưng có nghe lời người ta đồn đại. Họ bảo nhàTsurubezushi không có một ai mang tên Igami no Gonta [xxi] như anhcon trai lêu lổng ngày xưa, nhưng con gái họ hãy còn được gọi là Osatogiống sự tích trong tuồng hát và vẫn bán cơm nắm cá giấm bày tronghộp gỗ hình chiếc gàu múc nước. Khi đề cập đến tên vở tuồng, Tsumurakhông có ý định nhắc đến hồi này mà chỉ muốn nói về đoạn có cái trốngTiếng Đầu Tiên (Hatsune) [xxii] của phu nhân Shizuka [xxiii] mà thôi.Ở Hái Rau (Natsumi ), một ngôi làng phía thượng lưu dòng sông, nghenói có một gia đình còn giữ lại chiếc trống đó làm vật gia bảo nênTsumura đề nghị tôi ghé lại đó kiếm xem.Tôi nghĩ làng Natsumi phải nằm trên bờ sông Natsumi như nói đến trongvở tuồng Nô nhan đề Hai Nàng Shizuka ( Futari Shizuka ) [xxiv]. " Cónàng con gái hay thơ thẩn . Đến bên dòng sông Natsumi.." và sau tiếnghát đó, hồn ma của phu nhân Shizuka sẽ hiện ra : " Để lòng ta vơi baotội lỗi. Ngƣời chép trang kinh giùm ta đi ", và sau đó kèm theo điệu vũvới lời ca như thế này nữa:"Thân mang nhiều tủi thẹnChuyện xƣa nào dám quên...Giữa đồng YoshinoNgƣời ơi, ta đâu chỉLà cô gái hái rauTrên sông Natsumi"TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 273
  • Những điều đó giúp suy ra rằng đất Natsumi phải có duyên nợ gì vớiphu nhân Shizuka và truyền thuyết về người không phải là điều bịa đặtthôi đâu. Trong sách Yamato Meisho Zueminh họa những thắng cảnhcủa đất Yamato còn chú thích : " Làng Natsumi có nƣớc ngon nổi tiếng ,gọi là Hoa Lung Thủy hay Nƣớc Trong Lồng Hoa, lại có dấu tích phủ đệmà phu nhân Shizuka tá túc một thời gian ". Nhìn đó khắc biết nhữngchuyện người ta còn truyền tụng có lẽ đã bắt nguồn từ lâu rồi.Gia đìnhcòn giữ chiếc trống đó bây giờ mang họ Ôtani nhưng ngày xưa gốc gáclà trại chủ trang trại Murakuni. Theo lời thuật lại của những nhà cố cựu,trong năm Bunji (1185-1190) khi tướng Yoshitsune và người ái thiếpShizuka lưu lạc xuống vùng Yoshino, có ở lại làng ấy. Khu vực phụ cậnhãy còn mang các địa danh nổi tiếng như Lạch Voi (Kisano Ogawa),Cầu Chợp Mắt (Utatane no Hashi), Cầu Củi (Shibahashi) . Khách vãngcảnh có nhiều người muốn tìm xem cái trống Hatsune nhưng nhà chủ coinhư là vật gia bảo nên hễ không có kẻ giới thiệu cho trước vài hôm thìkhông bao giờ bạ ai cũng cho xem. Tsumura đã phòng sẳn chuyện đónên đã cậy thân quyến ở Kuzu nói lót trước rồi. Có lẽ hôm nay họ đangđợi chúng tôi.-Thế có phải đó là cái trống căng bằng da chồn mẹ mà mỗi lần bà áithiếp Shizuka vỗ kêu cái boong thì chồn con giả làm Tadanobu lại hiệnra đấy phỏng ?-Ừ, đúng rồi. Trong tuồng hát thì nhƣ thế đấy !-Có gia đình giữ đƣợc trống ấy à ?-Thiên hạ bảo thế !-Căng da chồn làm trống thực sao ?-Tớ chƣa thấy tận mắt cái trống nên không dám nói liều.Tuy nhiên,chuyện gia đình đó có gốc gác lâu đời là sự thật.TẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 274
  • -Tớ chỉ e chuyện này lại giống nhƣ chuyện tiệm bán cơm nắm cá giấmbày trong gàu gỗ. Chắc có bố nào tinh nghịch đi xem tuồng FutariShizuka về nghiễn ra thôi !-Có thể lắm ! Nhƣng tớ lại có chút lý do muốn xem cái trống đó mộtchút. Thế nào mình cũng nên tìm đến thăm gia đình Ôtani để đƣợc nhìncái trống Hatsune. Tớ đã định bụng nhƣ vậy từ lâu và cũng vì mục đíchđó mà tớ cất công đi chuyến nầy.Nghe Tsumura bảo thế tôi nghĩ chắc có duyên do gì rồi nhưng chỉ ngheanh ta nói vỏn vẹn : " Rồi tôi sẽ cho cậu biết sau ! " Phần Ba : Cái Trống HatsuneĐể đi từ Kamiichi đến Miyataki, chúng tôi vẫn tiến bước dọc bờ bênphải của con sông Yoshino. Càng đi vào sâu trong núi, vẻ thu dường nhưtăng thêm. Đôi khi chúng tôi đi vào giữa những lùm cây sồi, bước trên lákhô nghe xào xạc. Chung quanh chốn này, cây phong tương đối ít, vàhơn nữa, chúng không mọc tụ vào một chỗ. Tuy vậy, lá cây đã đỏ ối:nào là trường xuân, thù du, sơn...điểm xuyết đó đây trong rặng tuyếttùng bao trùm đỉnh núi, khoe những đám lá màu đỏ đậm đến màu vàngnhạt. Tuy cùng gọi là lá đỏ nhưng ngắm cảnh ở đây mới thấy dù vàng,đỏ hay nâu, màu sắc có đủ loại và hết sức phức tạp. Cùng là lá vàng màcó đến mươi thứ màu vàng khác nhau. Người ta bảo khi mùa thu đến,người trong vùng Shiohara thuộc Shimotsuke (tỉnh Tochigi gần Tôkyô)mặt ai cũng đỏ. Nếu phong cảnh trông đẹp ra khi có lá đỏ bao trùm khắpnơi nhưng nếu chỉ lác đác như ở chỗ này thì cũng chẳng kém chi. Nhữngkiểu nói "đua khoe sắc thắm " hay "muôn hồng nghìn tía" là để tả cảnhhoa nở trên cánh đồng xuân nhưng ở đây nào khác, có chăng là màuvàng mới là màu cơ bản. Sự biến hóa của màu sắc cũng phong phúchẳng kém vào mùa xuân. Ngoài ra, lá vàng rơi xen giữa mấy kẽ núixuống khe suối trong ánh nắng ngập tràn đôi khi lấp lánh không khác chilớp bụi vàng trên mặt nước.Ly cung của thiên hoàng Tenmu ở Yoshino trong câu thơ "Thiên hoàngngự đến Cung Yoshino", cái dinh thự mà thi nhân KasanoTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 275
  • Kanamura [xxv] gọi là "ngự sở lớn xây bên bờ thác Miyoshino", cánhđồng Akizu thấy trong thơ Hitomaru [xxvi] , cũng như ngọn núiMifune...được tập cổ thi Man.yôshuu nhắc đến, tất cả những nơi đó nghenói đều nằm gần làng Thác Cung Điện (Miyataki) ngày nay. Chưa vàosâu trong làng, chúng tôi đã rời con đường cái mà vượt qua bờ bên kia.Ở đây, hẻm núi hẹp dần, bờ đá dựng đứng, nước trên cao đập mạnhxuống những tảng đá lớn nằm lót dưới lòng sông hay đổngập đầy nhữngvực thẳm xanh ngắt. Cầu Utatane bắt ngang qua một cái vực, nơi màdòng suối từ trong lùm cây cối rậm rạp của trũng Kisatani chảy rì rầmrồi đổ vào lạch Kisa. Chuyện tướng Yoshitsune ngủ đỡ giấc trên cầu cólẽ bắt nguồn từ trí tưởng tượng của người đời sau. Cái cầu mong manhđến sợ, bắc qua dòng nước suối trong hầu như ẩn dưới những chòm láxanh um, có một mái che tựa mái thuyền, nom dễ thương, không phải đểche mưa mà chắc là để che lá rụng. Nếu không như thế thì vào mùa thulá rụng như bây giờ, chẳng mấy lúc cầu bị lá cây lấp cả. Cạnh bên cầu,có hai túp nhà nông dân. Ở dưới mái cầu, hết phân nửa diện tích dườngnhư bị họ dùng để chứa đồ như nhà mình Vì họ chất đầy củi nên trên cầuchỉ còn đủ chỗ cho một người đi qua. Chỗ này tên gọi Cửa Thông Nước(Higuchi). Từ đây con đường chẻ ra hai nhánh, một dọc theo bờ sông đixuống làng Natsumi, còn đường kia thì sau khi vượt khỏi cầu Utatane, đingang qua đền Sakuragi và làng Kisatani, lên đến Nghìn Cội Đào TrênCao (Kami no Sempon) hướng về Nước Trong Bám Rêu (KokenoShimizu) và thảo am của nhà thơ Saigyô [xxvii] . Nghe nói cái người"đạp tuyết trắng rẽ sƣờn non " [xxviii] thấy trong thơ của phu nhânShizuka đã qua chiếc cầu này để đi từ vùng thâm sơn Yoshino xuốngthung lũng Nakano In.Khi chúng tôi nhận ra nó thì ngọn núi không biết tự lúc nào đã đến sátbên và cao sừng sững trên đường đi.Khung trời thu hẹp lại, tưởng chừngcả dòng sông Yoshino lẫn nhà cửa cũng như con đường đều như phảinghẽn lại ở hẻm núi nầy. Thế nhưng làng mạc là thứ mà hể có kẻ hở xenvào được thì nó sẽ vươn ra mãi bất cứ đến đâu. Ba bên bị núi bao vâychỉ còn một chỗ trũng giống như cái đảy, bên bờ một con sông ứ nước,đã thấy những mảnh đất hình bậc thang người ta càn ra, trên ấy có nhàTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 276
  • tranh và ruộng rẫy. Chính là làng Natsumi. Thế ra chốn có nước chảy,núi giăng, là địa hình nơi người sa cơ đến "ở tạm".Chúng tôi hỏi thăm nhà của gia đình Ôtani thì được biết ngay. Nó nằmngoài bờ sông, trong một bãi dâu, cách lối vào làng chừng một câysố.Đó là một ngôi nhà có mái thật đẹp. Thân cây dâu đã lên khá cao nêntừ xa nhìn tới, cái mái tranh của căn nhà chính ra vẻ nhà xưa và mái cănnhà phụ với hàng hiên lợp ngói, nổi lên trên những rặng dâu như đảonằm giữa biển và có vẻ mời mọc khách. Tuy nhiên, được mỗi cái máichứ ngôi nhà chỉ là một cái nhà nông dân bình thường, có cất thêm haicăn phòng nhìn ra đám ruộng dâu. Cửa giấy mở toang ra phía trước, vàtrong gian tiếp giáp với phòng khách, một người đàn ông trạc bốn mươi,tướng như chủ nhà đang ngồi. Khi thấy bóng chúng tôi, chưa kịp tự giớithiệu thì ông đã ra chào đón. Mặt ông rám nắng, xương xẩu, mắt hiềnlành nhưng mệt mỏi, bờ vai rộng, hoàn toàn là hình ảnh của một nôngdân đơn sơ, chất phác.-Nghe ông Konbu trên Kuzu nói chuyện hai ông nên từ nãy giờ tôi có ýmong.Ông ta chào hỏi với một giọng địa phương quê mùa khó hiểu và để trảlời câu hỏi thăm của chúng tôi, ông ta cũng chẳng nói chi cho được rõràng mà chỉ biết lễ phép cúi đầu. Tôi nghĩ đây là một gia đình đã sa sút,không còn giữ được tư thế của ngày xưa nhưng những người như ông tacó vẻ dễ tiếp xúc hơn.-Chúng tôi xin lỗi đã quấy quả trong lúc ông bận rộn và biết rằng chẳngmấy khi ông để vật gia bảo quí giá lọt vào mắt ngƣời ngoài nhƣngchúng tôi cũng mạo muội lặn lội đến xin phép ông cho xem.-Không, đâu phải chúng tôi muốn dấu diếm gì....Ông tỏ ra thẹn thùng và hơi bối rối cho biết tổ tiên căn dặn phải chaytịnh một tuần trước khi đem báu vật ra nhưng gia đình ông cũng khônggiữ được qui tắc phiền hà ấy. Ông nói sẳn sàng đưa cho những ai ngõ ýmuốn xem nhưng ngày ngày còn bận chuyện đồng áng nên không cóTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 277
  • thời giờ đón tiếp người đến thăm bất chợt.Nhất là gần đây vì vụ tằm mùathu chưa xong xuôi nên chiếu lót nhà hãy còn bị gỡ lên, khách lạ tớicũng chẳng có phòng khách để tiếp.Chính vì lẽ đó nên có thông báotrước thì mới thu xếp để được rảnh rỗi.Ông ta vừa đặt hai bàn tay móngđen cáu ghét lên đùi, vừa trả lời một cách ngượng ngập.Như thế mới biết rõ ràng là vì hai đưa tôi mà ông đặc biệt cho lót chiếuhai gian buồng trở lại và ngồi đợi. Từ trong phòng nhìn qua khe cửa raphía nhà kho còn trơ sàn ván, tôi thấy nông cụ hãy còn bày ra ngỗnngang như có ai mới vội vã dọn vào tạm.Phút chốc, nhà chủ đã đem bảovật bày ra trên bệ, cung kính đặt từng thứ một trước mặt chúng tôi.Một cuộn sách nhan đề "Gốc tích thôn Natsumi", vài thanh đoản đao vàtrường kiếm bái lĩnh từ ngài Yoshitsune, danh sách những vật ấy cũngnhư các thứ ổ kiếm, bao kiếm, ấm chén bằng sứ, và rồi cái trống Hatsunedo lệnh bà Shizuka ban cho. Ở cuối cuốn sách mang tên "Gốc tích thônNatsumi" trong số mấy món đồ đó, có chép:"Vào dịp ngài Naitô Mokuzaemon là chức quan trông coi việc hànhchính của Gojô [xxix] đến viếng, Ôtani Genbei, lúc đó 76 tuổi, có cơ hộiđƣợc đón tiếp, đã ghi lại trên mặt giấy y nguyên những điều sau đây màông ta đƣợc nghe, để truyền lại con cháu trong nhà" với ngày tháng"Mùa hè năm Ansei thứ hai, Ất Mão".Tương truyền chính năm Ansei thứ hai (1855) đó, khi quan hành chínhđịa phương Naitô Mokuzaemon đến làng này, thì cụ tổ mấy đời của chủnhà, ông lão Ôtani Genbei, đã dập đầu xuống đất để thưa chuyện nhưngkhi viên quan đọc được những điều ghi chép trong sách đã phải nhườngcụ ta chỗ chiếu trên mà quì dưới đất. Có cái là cuốn sách này có chỗ đãcháy sém thành than, đen điu bẩn thỉu, đọc được cũng bở hơi tai cho nênsách có đính kèm một bản sao chép. Chả hiểu nguyên bản nói những gìnhưng bản chép lại đầy lỗi chính tả, không tài nào phân biệt chữ nọ vớichữ kia, khó lòng tin rằng người lảnh nhiệm vụ chép lại là kẻ ăn họcđàng hoàng. Tuy nhiên, nếu tin vào văn bản thì tổ tiên gia đình nầy đãtừng sinh sống tại đây từ trước thời Nara (710-794), trong cuộc biến loạnnăm Nhâm Thân (672), chủ trang trại Murakuni là Oyori đã theo phòTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 278
  • thiên hoàng Tenmu để chống lại hoàng tử Ôtomo (tức thiên hoàngKôbun). Lúc ấy, đất đai họ quản lĩnh kéo dài từ làng nầy mãi đến tậnKamiichi, dài những năm cây số và cái tên "sông Natsumi" đã được đemđặt cho năm cây số của khúc sông Yoshino. Đoạn chép về ngàiYoshitsune như sau:"Lại nói sau khi ngài Yoshitsune đã ăn tết Đoan Ngọ ở vùng núi Shiroyatrên thƣợng nguồn xong mới xuống và trú chân khoảng ba bốn mƣơihôm trong trang trại Murakuni này. Khi đi xem cầu Shibahashi ởMiyataki, ngài có vịnh hai bài thơ" và hai bài waka ấy còn được ghitrong sách".Cho đến nay tôi chưa hề nghe nói Yoshitsune làm thơ bao giờ và hai bàithơ còn chép lại, dù là dưới mắt một tay mơ, cũng không thấy chút giaiđiệu nào có hơi hướm của giai đoạn cuối thời văn chương cung đình, lờilẽ còn có vẻ quê mùa nữa. Sau đó đến phần nói về lệnh bà Shizuka:"Lúc ấy, phu nhân Shizuka, thiếp yêu của ngài Yoshitsune, có tạm trútrong nhà trang chủ Murakuni, nhân vì ngài Yoshitsune thất thế phảitrốn lên Mutsu trên miền Bắc, bà cô thân tuyệt vọng đành gieo mìnhxuống giếng. Giếng ấy mang tên Giếng Shizuka". Theo cuốn sách, lệnhbà đã chết ở đó. Sách còn chép thêm: "Tuy nhiên, lòng quá đau thƣơngvì phải chia ly với ngài Yoshitsune mà từ đó suốt ba trăm năm, hồn củaphu nhân đêm đêm vẫn hiện ra từ miệng giếng dƣới dạng một quả cầulửa ma trơi. Cho đến khi vị cao tăng Rennyo (Liên Nhƣ) đi qua làngIigai để cứu độ mọi ngƣời, dân sở tại đã van xin nhà sƣ ra tay cứu độ cảcho vong hồn của phu nhân. Nhà sƣ không chút do dự đã tiếp dẫn linhhồn phu nhân và ông đã thảo lên ống tay áo bà Shizuka một bài thơ mànay gia đình Ôtani vẫn còn cất giữ chu đáo".Bài thơ cũng có ghi trong sách.Trong khi chúng tôi đang đọc cuốn sách, chủ nhà ngồi một bên im lặng,không chen vào một lời giải thích nào cả. Thế nhưng qua nét mặt, thấyông ta có vẻ chắc mẫm về nội dung tổ tiên ghi lại mà không cần đặt vấnđề. Khi chúng tôi hỏi : "Thế thì ống tay áo ngài Rennyo chép bài thơ lênTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 279
  • bây giờ ra sao rồi?" thì ông cho biết từ đời tổ tiên, để cầu siêu cho vonglinh phu nhân, họ đã tiến cúng nó vào chùa Saijô trong làng nhưng naykhông biết nó đã vào tay ai vì không thấy trên chùa nữa.Chúng tôi thửnhấc trường kiếm, ổ kiếm và vỏ kiếm lên xem thì thấy nó quả là đồ cổ,nhất là vỏ kiếm đã bục rách nhưng không có chi tiết nào giúp chúng tôiđánh giá được. Còn cái trống Hatsune đáng chú ý kia thì chẳng có dabọc mà chỉ còn mỗi thân trống được giữ lại trong cái hộp bằng gỗ ngôđồng. Vật này cũng chẳng biết thế nào, chỉ thấy lớp sơn mài còn khámới, không có tranh trang trí bên trên; nhìn chung, nó chỉ là cái thântrống màu đen chẳng có gì đặc biệt. Gỗ của nó có vẻ cũ và chắc vì thế,vào một thời điểm nào đó, người ta đã đem nó đi sơn lại. "Thì chắc làthế!". Chủ nhà trả lời một cách dửng dưng..Ngoài ra còn hai tấm bài vị uy nghiêm, có kèm cả cả mái và cửa.Trêncánh cửa một tấm có trổ hoa văn hoa quì, trong đó khắc hàng chữ "Chính Nhất Vị Đại Tướng Quốc Chi Linh Vị ", còn trên cửa tâm kia cóhoa văn hoa mơ, ở giửa khắc " Quy Y Trinh Ngọc Tín Nữ Linh Vị ", bênmặt đề " Niên hiệu Genbun thứ hai [xxxi] , năm Tỵ ", bên trái " Ngày 10tháng 11, Nhâm ".Thế nhưng đối với hai tấm bài vị này, chủ nhà hìnhnhư cũng chẳng biết điều gì về chúng cả. Chỉ nghe nói lại nó có liênquan đến các bậc chủ quân của gia đình Ôtani và mỗi năm đến ngàymồng một tháng giêng, họ có lệ đem hai tấm bài vị ấy ra cúng tế. Còn vềtấm bài vị có ghi niên hiệu Genbun thì chủ nhà nghiêm trang bảo rằngnó chắc là của phu nhân Shizuka.Nhìn cặp mắt hiền lành nhút nhát và pha chút mệt mỏi của ông, chúngtôi không biết phải nói gì bây giờ. Chẳng lẽ lại giải thích niên hiệuGenbun thuộc vào thời nào hay dẫn ra những chi tiết về cuộc đời củaphu nhân Shizuka như thấy chép trong bộ sử truyện Azumakagami hay Truyện Heike. Tóm lại, ông chủ nhà nầy thành thực tintưởng vào điều mình nói và vị phu nhân trong trí tưởng tượng của ôngkhông cần phải đúng là nàng Shizuka đã múa trước mặt Yoritomo ở đềnTsurugaoka.Đối với ông, đó chỉ là một người đàn bà cao quí tượng trưngcho cái quá khứ xa xưa khi tổ tiên ông ta còn sống mà ông ta hãy còntiếc nuối. Hình ảnh mông lung của người đàn bà quí tộc có cái tên là phuTẬP TRUYỆN NGẮN NHẬT BẢN –Nhiề u tác giả - Dị ch: Nguyễ n Nam Trân-Cung Điề n Page 280
  • nhân Shizuka cô đọng lại tất cả tình cảm tôn thờ và tận tụy của ông đốivới tổ tiên, đối với quân vương và quá khứ cổ kính Không cần phải đặtcâu hỏi xem người đàn bà tôn quí ấy có thật tìm chổ trọ và sống nhữngngày cô đơn dưới mái nhà nầy hay không. Nếu ông đã tin như thế thì tốtnhất hãy để ông ta sống yên vui với niềm tin đó. Còn như muốn đồngtình với ông thì có thể giải thích là đã có một sự kiện giông giống nhưthế xãy ra vào thời toàn thịnh của gia đình ông ta. Dù người đàn bà tônquí đó chẳng phải chính phu nhân Shizuka thì cũng có thể là một côcông chúa Nam Triều đến đây lánh nạn đao binh vào thời Chiến Quốc(Sengoku, 1467-1568) và câu chuyện nầy đã hòa quyện làm một với sựtích của lệnh bà Shizuka.Giữa lúc chúng tôi chực kiếu từ thì chủ nhà bảo :-Nhà chẳng có chi, các ông dùng tí zukushi lấy thảo!Ông ta châm trà rồi đem ra một mâm quả hồng và một cái gạt tàn thuốclá sạch, không có tí tàn.Có lẽ zukushi mà ông nói có nghĩa là jukushi tức quả hồng chín. Cái gạttàn ông ta đem ra không phải là để gạt tàn thuốc lá vào đó mà để chúngtôi dùng làm đĩa ăn thứ hồng chín nhũn nầy .Thấy ông mời mọc chí tình,tôi e dè lấy một quả tưởng chừng sắp vỡ đến nơi đặt trên lòng bàn tay.Quả hồng to, hình viên trụ, đáy nhọn, chín rục, đỏ tươi và hơi trong,phình ra như một cái bong bóng nhựa, trông đẹp như hòn ngọc khi đưara trước ánh sáng. Những quả hồng ngâm rượu thấy bán ngoài chợkhông thể nào đạt được cái màu tuyệt đẹp như thế và chưa chín tới độnày thì đã vữa ra cả.Theo lời ông chủ nhà, muốn làm mứt hồng kiểu nầy,chỉ được dùng loại hồng vùng Mino vỏ thật dày. Hái lúc nó hãy cònxanh và chua, rồi bỏ vào trong hộp hay lồng ủ ở một nơi không có gió.Không cần làm gì cả, mười hôm sau, bên trong ruột sẽ tự động nhão ravà ngọt như mật. Các loại hồng khác sẽ hóa lỏng chứ không keo lại nhưgiống hồng Mino. Cách ăn thì giống như ăn trứng luộc nửa chín nửasống, nghĩa là gỡ cái cuống bên trên rồi cho thìa vào lỗ hổng mà múc.Có th