Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Perpektywy rozwoju lokalnych walut 2

1 019 vues

Publié le

Perpektywy rozwoju lokalnych walut 2

  • Soyez le premier à commenter

Perpektywy rozwoju lokalnych walut 2

  1. 1. Perspektywy rozwoju lokalnych walut w Polsce Opracowanie: dr hab. nauk ekonomicznych, Jan Fazlagić, kwiecień 2015 r. W całej Europie obserwujemy renesans zainteresowania lokalnymi walutami. Lokalne waluty z przyczyn doktrynalnych i politycznych były eliminowane z rzeczywistości ekonomicznej i społecznej. Do niedawna żyliśmy w przekonaniu, że jedyną „prawdziwą’ walutą jest waluta sygnowana znakiem banku centralnego (np. w przypadku Polski Narodowego Banku Polskiego). Trzeba jednak sobie uzmysłowić, że pieniądz – każdy pieniądz – opiera się tylko i wyłącznie na zaufaniu uczestników systemu płatniczego. Jeśli na przykład wszyscy ludzie na świecie uznaliby, że przestają uznawać dolara amerykańskiego (tzn. uznali, że przestają go budzić zaufaniem) wartość tej waluty spadła by do poziomu bliskiego zeru. Siła waluty (każdej waluty) zawsze opiera się na zaufaniu do tego, że będziemy mogli za jej pomocą dokonać płatności lub przechowywać oszczędności w niej nominowane. Dzięki rozwojowi gospodarki opartej na wiedzy, demokratyzacji społeczeństw i wielu innym trendom społeczno-gospodarczym powstają obecnie dobre warunki dla Re-aktywowania nowoczesnych walut lokalnych. Zainteresowanie walutami lokalnymi rośnie także w Polsce. Są one szczególnie atrakcyjne dla małych i średnich przedsiębiorców, którzy prowadza swój biznes lokalnie tzn. kupują usługi i produkty od lokalnych dostawców a także sprzedają je na rynku lokalnym. W tym sensie waluty lokalne dyskryminują (i to uważa się za jedną z głównych ich zalet) międzynarodowe korporacje. Wyobraźmy sobie jak wygląda obieg pieniądza w typowym polskim powiecie: rolnik, który właśnie sprzedał swoje płody rolne postanawia kupić nowe buty w znajdującej się w powiecie galerii handlowej. Zakupiona para butów bardzo go cieszy, ale nie jest świadomy,
  2. 2. że przeważająca cześć z jego pieniędzy wydanych na buty bardzo szybko „emigruje” z lokalnej społeczności. Pieniądze naszego przykładowego rolnika lądują na koncie wielkiej firmy handlowej z siedzibą w Warszawie, która jest właścicielem tego sklepu (przy okazji podwyższając w statystykach Głównego Urzędu Statystycznego PKB miasta Warszawa). Tam mogą być transferowane dalej do centrali w Londynie, Dusseldorfie lub Paryżu. Nie jest to więc optymistyczny obraz obiegu pieniądza i jego roli w poprawie jakości życia tych ludzi, którzy na niego ciężko zapracowali. A co by było, gdyby właściciel sklepu, który właśnie sprzedał rolnikowi spodnie mógł te same pieniądze wydać lokalnie? Gdyby za zysku przedsiębiorcy mógł zarobić lokalny stolarz, który zbuduje nowe wyposażenie sklepu? A co by było, gdyby powstał mechanizm motywujący tego samego stolarza do zakupu benzyny w lokalnej stacji benzynowej nienależącej do sieci międzynarodowej? Temu właśnie służą lokalne waluty. Mają one motywować przedsiębiorców i konsumentów do „kupowania i wydawania lokalnie”. Nie można tracić z oczu emocjonalnych aspektów korzystania z waluty lokalnej. Nikogo nie dziwi, identyfikowanie się z klubem piłkarskiemu lub małą ojczyzną. Lokalna waluta to doskonały sposób na manifestowanie przywiązania do swojej małej ojczyzny. To zresztą nie przypadek, że na zachodzie europy lokalne waluty najlepiej się rozwijają w tych regionach i sub-regionach, gdzie mieszkańcy silnie identyfikują się ze społecznością lokalną. W Wielkiej Brytanii takim miastem jest Bristol, w którym bardzo prężnie funkcjonuje lokalna waluta The Bristol Pound. Bristolczycy tak kochają swoje miasto, że traktują Bristol Pund jako jeden z symboli lokalnej tożsamości. Lokalni politycy decydują się na wypłatę części wynagrodzenia w swojej lokalnej walucie a samorząd przyjmuje płatności podatków lokalnych w Bristol Pound. W Polsce także mamy wiele regionów i powiatów, w których obserwowane jest silne utożsamianie się z lokalną społecznością i tradycją. Wśród nich można wymienić Podkarpacie, Podlasie, Pomorze (szczególnie Kaszuby), Wielkopolskę, Małopolskę, Śląsk. Jest także wiele miast, w których mieszkańcy niezwykle zagorzale manifestują przywiązanie do lokalnej tożsamości no. Poznań czy Kraków. Lokalne waluty są innowacją, która trudno jednoznacznie sklasyfikować:
  3. 3. 1) jest to innowacja społeczna (social innovation) – wspiera rozwój lokalnej przedsiębiorczości a jednocześnie buduje kapitał społeczny, 2) Jest to innowacja finansowa – oferuje innowacyjne rozwiązania w zakresie płatności między uczestnikami rynku. 3) Jest to innowacja technologiczna – funkcjonowanie lokalnej waluty jest wspierane przez zawansowane rozwiązania informatyczne. Ponieważ lokalną walutę należy traktować, jako innowację, warto także zwrócić uwagę, że z badan nad dyfuzja (upowszechnianiem się) innowacji wiemy, że jest to proces długotrwały. Niektóre innowacje potrzebują dziesięcioleci, aby wyprzeć z rynku stare rozwiązania (akurat w przypadku walut lokalnym mówimy o współistnieniu – waluty lokalne nie mają zastąpić, lecz jedynie wspierać waluty ogólnokrajowe – oficjalne). Na przykład pojawienie się napędu parowego na statkach wcale nie spowodowało, że z mórz zniknęły żaglowce. Ostatnie żaglowce (nie licząc statków reprezentacyjnych, turystycznych, sportowych itp.) zniknęły z oceanów ponad 100 lat to zainstalowaniu na statku silnika parowego. Na schemacie 1 przedstawiono, jak upowszechniają się innowacje w społeczeństwie. To, kiedy czy dana innowacja zastanie zaakceptowana zależy od przynależności do jednej z wyszczególnionych grup. Jak widzimy „innowatorzy” stanowią tylko 2,5% społeczeństwo. Po nich pojawiają się ”wcześni naśladowcy” (13,5%) społeczeństwa. To, jak długi jest cykl i po jakim czasie do danej innowacji przekonają się „maruderzy” (16% populacji) zależy od wielu czynników. Często innowacje nigdy nie staja się na tyle popularne, aby stać się standardem ogólnoświatowym. Inne innowacje przestają być przydatne (np. magnetowid, pager, książka telefoniczna). W przypadku walut lokalnych krzywa opisana na wykresie powinna być zastosowana do opisu dwóch wzajemnie wspierających się trentów: 1) Upowszechnianie innowacji wśród przedsiębiorców, 2) Upowszechnianie innowacji wśród konsumentów. Można na sobie wyobrazić sytuację, w której wielu przedsiębiorców jest w sieci waluty lokalnej lecz niewielu klientów chce z jej udogodnień korzystać. I na odwrót: popyt na korzystanie z waluty lokalnej może być duży lecz sieć uczestników niewielka. Dlatego tak
  4. 4. ważne jest dbanie o zachowanie równowagi między popytem a podażą na korzystanie z waluty lokalnej. Duża role ma do odegrania samorząd lokalny, który oprócz promocji samej idei może świadczyć własnym przykładem np. przyjmując płatności za podatki lokalne, wypłacając pensje urzędnikom w lokalnej walucie itp.). Administracja samorządowa ma w swoich rękach potężny oręż: wiarygodność. Jeśli lokalna inicjatywa ma oficjalną aprobatę jednostki samorządu terytorialnego, zainteresowanie inicjatywa będzie znacznie większe. Schemat 1: Dyfuzja innowacji. Źródło: http://www.lome.pl/2012/01/rozprzestrzenianie-sie-opinii-w-sieci-spolecznej/, [16.03.2015]. Dodatkowym czynnikiem zwiększającym atrakcyjność i wiarygodność innowacji, jaką jest lokalna waluta jest funkcjonowanie takich systemów zagranica i w Polsce. W Polsce od lutego 2015 r. działa lokalna waluta „Zielony”1 . Warto zauważyć, że w Niemczech funkcjonuje 20 walut lokalnych. Jest więc jeszcze wiele do zrobienia w zakresie 1 B. Marczuk, Nie tylko złoty. Rusza lokalna waluta, http://www.ekonomia.rp.pl/artykul/1176992.html, [15.04.2015]
  5. 5. upowszechniania wiedzy, budowy zaufania do lokalnych walut w Polsce. W tabeli 1 poniżej przedstawiono zalety i wady lokalnych walut. Tabela 1. zalety i wady walut lokalnych – perspektywa polska. Zalety Wady • Nie daje możliwości spekulacji – przez to jest bezpieczniejszy zapobiegając niepożądanym zjawiskom • Przywraca istotę tego, czemu służyć powinien pieniądza a wiec wspieraniu handlu (a nie spekulacjom na rynkach walutowych) • Może służyć budowie kapitału społecznego w Polsce (być instrumentem wspierania) • Wspiera lokalną gospodarkę, co przekłada się na ochronę i tworzenie nowych miejsc pracy, • Podwyższa poziom identyfikacji lokalną społecznością, (co szczególnie w warunkach polskich ma duże znaczenie w kontekście emigracji ludzi młodych do dużych miast i zagranicę), • Wspiera wzrost kapitału społecznego – przedsiębiorcy uczestniczący w systemie przestają być dla siebie anonimowi. • Ogólna promocja współpracy lokalnego biznesu np. w obrębie stref ekonomicznych, klajstrów itp. • Szczególnie dostosowany (”uszyty na miarę”) dla potrzeb sektora MSP, • Otwarty – nie stanowi elitarnego klubu, lecz ma charakter inkluzyjny, • Można ocenić wymierne efekty poprzez śledzenie dynamiki i wolumenu transakcji. • Płatności można łączyć z główną waluta (np. PLN). Pracownicy mogą otrzymywać od pracodawcy część swoich wynagrodzeń w lokalnej walucie, • Efekt „nowości” – decydenci i przedsiębiorcy, którzy z natury poszukują nowych rozwiązań interesują się tematyką lokalnych walut. • Sukcesy lokalnych walut w Europie zachodniej – istnieją dobre praktyki i • Budzi nieufność –związane z obawą przed defraudacją • Brak tradycji i kultury walut lokalnych (waluty lokalne były bardzo rozpowszechnione w średniowieczu, ale z czasem doprowadzono do powstania monopolu pieniądza. Dziś trend ten jest Powodu odwracany poprzez uaktywnianie się walut lokalnych • Pieniądz lokalny obsługuje transakcje na rynku lokalnym – jest przez to mniej uniwersalny • nie daje możliwości jego swobodnego transferowania, • Może być trudny do wdrożenia w społecznościach o niskim kapitale społecznym który koresponduje z niskim poziomem przedsiębiorczości (tzn. paradoksalnie, takich, w których byłby najbardziej potrzebny, • Może budzić sprzeciw przedstawicieli sektora bankowego, którzy będą uwypuklali zagrożenia i ryzyka związane z tym systemem a ignorowali fakty, dotyczące bezpieczeństwa systemu. • Mocno uzależniony od dostępu do infrastruktury ICT. Osoby wykluczone cyfrowe są także wykluczone z systemu (chyba, że będą korzystały z banknotów). • Produkcja banknotów jest drogim i skomplikowanym przedsięwzięciem. Jednocześnie istnienie banknotów podwyższa wiarygodność systemu (banknot zapewnia materialne „dowody” jego istnienia”. • Niechęć ze strony osób z natury niechętnych innowacjom. • Istnieje pewne niebezpieczeństwo, że lokalna waluta nie będzie wspierać interesów przedsiębiorców, jeśli
  6. 6. przykłady zakończonych sukcesem wdrożeń. odpowiednio nie zaplanują oni zasad sprzedaży za lokalną walutę. Z zasady lokalna waluta powinna umożliwiać upłynnianie niewykorzystanej oferty (produktów zlegających w magazynie, pustych miejsc hotelowych itp.) i to jest jej podstawowym celem z perspektywy pojedynczego przedsiębiorcy. Źródło: opracowanie własne. Podsumowując należy stwierdzić, że przyszłość dla rozwoju walut lokalnych w Polsce jawi się bardzo optymistycznie. Doświadczenia krajów zachodnich pokazują, że innowacja ta ma szanse na upowszechnienie się i daje wymierne korzyści społecznościom lokalnym. Stały rozwój gospodarczy Polski wymaga z drugiej strony importu sprawdzonych prorozwojowych rozwiązań a takim z pewnością jest koncepcja waluty lokalnej. Opracowanie niniejsze powstało w ramach realizacji projektu http://www.digipay4growth.eu/ , którego celem jest popularyzacja walut lokalnych w Polsce i innych krajach Europy Środkowo-wschodniej.
  7. 7. Strona internetowa projektu www.digipay4growth.eu Projekt współfinansowany z CIP-PSP funduszu Komisji Europejskiej

×