Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut

3 568 vues

Publié le

kimi

Publié dans : Formation
  • Soyez le premier à commenter

  • Soyez le premier à aimer ceci

Roli i elementeve kimik ne organizmin e njeriut

  1. 1. Tema : Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut Lenda: KIMI Punoi: Lejdia Pazhaj Klasa: XK
  2. 2. Permbajtja e Projektit : • KIMIA NE JETEN E PERDITSHME (Hyrje) •Kaliumi •Alumini •Klori •Azoti i lëngshëm •Poloniumi •Fluori dhe prishja e dhembeve •Natriumi •Hekuri •Azoti •Zinku •Fosfori •Kalciumi •Magnezi •Squfur •Bakri •Nikeli
  3. 3. •Karboni •Heliumi Balanca elektronike ne trupin e njeriut. Elementet e grupit te IA jane shume te rendesishem ne dieten e njeriut, sepse ato formojne perberje, te cilat jane te pranishme ne organizem ne formen e tretesirave jonike . Jonet Na gjenden kryesisht ne fluidet jashte qelizes ndersa jonet K gjendet ne fluidet Brenda qelizes. Gjithashtu anionet klorur jane te pranishme ne keto fluide per te balancuar ngarkesat elektrike te kationeve te Na dhe K. Perqendrimet jonormale elektrolitike ne serumet e gjakut mund te ndikojne ne shfaqjen e semundjeve te ndryshme. Jonet perqendrimet e te cilave mund te preken si rezultat i ndonje semundje te ndryshme jane: Na+, K+, Cl- dhe HCO3- . Rendesia biologjike e dia elementeve te grupit te pare dhe disa perdorime te rendesishme te tyre. Jonet Na+ dhe K+ bejne pjese ne perberjen e organizmit dhe te gjallesave dhe luajne nje rol shume te rendeishem ne to. Jonet Na nderhyjne ne rregullimin e trysnise osmotike ne bredesi te organizmit te njeriut dhe te kafsheve, me nje mekanizem qe rregullon perqendrim te pandryshueshem te joneve Na ne to. Nese perqendrimi i joneve Na rritet me shume, ne organizem shfaqet simptoma e etjes, gje qe sjell patjeter nevojen e futje se sasive te reja te ujit ne te per te ulur perqendrimin e joneve Na. Nese ne te kundert, perqendrimi i joneve Na eshte i ulet, uji i tepert eleminohet nga organizmi. Ne organizmin e njeriut ose te kafsheve, krijohet trysni e larte osmotike, si pasoje e tretjes se te gjithe pjesezave ne lengun qe ndodhet ne brendesi te organizmit. Ne intervele pak a shume te rregullta njeriu duhet te pije dhe po keshtu ne intervale pak a shume te rregullta duhet te eleminoje ujin. Jonet Na dhe K nderhyjne ne trasmetimin e impulseve nervore. Ato ndodhen rregullisht ne siperfaqen e jashtme te nervave. Ne vijim per cdo ngacmim, jonet Na dhe K kalojne membr4anen qelizore dhe hyjne ne ate pjese te nervit qe ndodhet prane ngacmuesit dhe modifikojne gjendjen e ngarkesave elektrike rreth berthames.
  4. 4. Jonet K jane te rendesishme dhe gjenden ne brendesi te qelizave. Ata luajne rol kryesor ne jeten e bimeve. Nga keta elemente, me te rendesishmit per organizmin e njeriut jane: kaliumi, nitrogjeni (azoti), fosfori, kalciumi, magneziumi, hekuri dhe sulfuri, nga te cilet ekzistenca e tre elementeve kalium, nitrogjen dhe fosfor jane mese te domosdoshme. Per t’u habitur eshte fakti se te gjithe keta elemente ne masa te percaktuara ndodhen ne trup dhe crregullimi i sasise se secilit prej tyre do te sillte moskoordinim midis pjeseve te trupit te njeriut, te cilat mund edhe te demtoheshin.
  5. 5. Klori(Cl) • Ze 0.2% te peshes se trupit. Acidi klorhidrikne qeliza thithet nga uji. Ai eshte anionI rendesishem ne lengjet e trupit. Klori eshte pjese e ac. Klorhidrik I cili ndihmonne tretjen e ushqimeve. Ai perfshihen ne punen e duhurte menbranes. Alumini(Al) • Elementi perberes I argjilave. Emri alumin vjen nga fakti se ne kohet e vjetra, shpatet e aluminit perdoreshin si substabca per te ngulitur ngjyrat. Dikur mendohej se ishte metal I shtrenjte por sot ai eshte nje nga metalet me te perhapura ne natyre. Kaliumi(K) •Ky element ze0.4% te peshes se trupit. Eshte elementi me i bollshem ne qelize. Trupipermban rreth 250 miligrame kalium. Qeliza luan nje rol te rendesishemne reagimet energjike, sintezen e proteinave, si dhe ne ruajtjen e ekuilibrit te acidevene trup, ne punen e membranes, shtytjevenervore, tkurrjen muskulore, ndihmon ne terheqjen e O2 dhe menjanon helmimet nga indet. Megjithese eshte e nevojshmeekzistenca e kaliumit ne regjimin ushqimor, informacioni lidhur me nevojen e sasise minimale te tij eshte i pakte. Por studimet shkencoretregojnese ushqimet bimorejane te pasura me kete element. Joni I Kaliumit eshte gjetur ne citoplazmen e qelizave.
  6. 6. Flouri • Ne qofte se jonet e fluorit jane te pranishme ne peshtyme, fomohet nje sasi e re, fluorapatiti.• 5Ca2+ + 3PO43-+ F- = Ca5(PO4)3F.Fluori eshte nje microelement qe gjendet ne shume inde te organizmit por kryesisht ne kocka dhe dhembe. Bashke me Ca, P dhe vitaminat Fluori luan nje rol te rendesishem ne formimin e zmalti dhe dhembeve dhe I reziston infeksioneve. Natriumi (Na) • Ne trupin e njeriut pesha arrin deri ne 0,2%. Na eshte I rendesishem ne punen e nervave dhe te muskujve. . Eshte elementi me i bollshem ne likuidin (lengun) e jashtemte qelizave. Permbajtja e Na ne mishrat e fresket ka ndryshime ndermjet pjeses se siperme dhe te poshtme. Ne pergjithesi pjeset e fundit kane sasi me te madhe Na. Azoti i lëngshëm • Azoti i lëngshëm është azot në gjendje të lëngshme në një temperaturë shumë të ulët. Prodhohetnë industri nëpërmjet distilimit të ajrit të lëngshëm. Azoti i lëngshëm është një lëng i qartë dhe pa ngjyrë,me dendësi prej 0,807g/ml në pikën e tij të vlimit Poloniumi • Poloniumi është element radioaktiv, bërthama e të cilit zbërthehet duke emetuar grimca -α. Pasi rrezatimi –α është i dëmshëm për organizmin e njeriut, poloniumi është shumë i rrezikshëm. Poloniumi në natyrë paraqitetnë minerale të uranit,por në sasi të vogla
  7. 7. Hekuri (Fe) • Eshte metali (element) me i bollshem i trupit dhe perben rreth 0.004 per qind te peshes trupore. Ne menyre te natyrshme, sasia e tij varion nga 3 ne 5 gr. Por edhe kjo eshte e ndryshueshme, sepse varet nga mosha, gjinia, madhesia, shendeti dhe sasia e rezervuar e tij ne trup. Ne te vertete, hekuri eshte nje lende me ngjyre gjaku qe transporton oksigjen te mjaftueshem per frymemarrje dhe gaz karbonik (dioksid karboni) nga qelizat ne mushkeri. Në trupin e njeriut ai merr pjesë me 0,008 % të masës, dhe gjendet kryesisht në gjak. Adoleshenteve u duhet shume hekur per te ndihmuar qelizat e reja muskulare te zhvilluara te thithin oksigjenin per energjine. Nje deficik I hekurit do te shkaktoje anemone, e cila con ne lodhje, konfuzion mendor dhe dobesi. Azoti (N) • Organizmi yne permban sasi te medha azoti, i cili luan nje rol kryesor ne strukturen e proteinave. Kap peshen prej 3,2% ne trup. Azoti eshte perberes I proteinave, acideve berthamore etj. Azoti ne gjendje gazi gjendet ne mushkeri, nga qe ky element merret nga frymemarrja.
  8. 8. Kalciumi (Ca) • Eshte nje element mineral qe perben 1.5 deri ne 2 per qind te peshes se trupit te personat e rritur. Nga kjo sasi, 99 per qind e kalciumit gjendet ne kocka dhe te dhembet. Marrja e mjaftueshme e Kalciumit eshte e domosdoshme per rritjen e kockave. Marrja jo e mjaftueshme e tij gjate adoleshences dhe rinise e ve individin ne rrezik per zhvillimin e osteporozes ne jeten e mevonshme. Thithja e kriperave te Ca nga zorret ndikohet nga shume faktore, e sidomos nga kimizimi I stomakut. Sa me e shkrishme te jete nje kripe Ca aq me lehte thithet. Gruas gjate barres, sidomos muajit te 3-te, duhet ti shtohen ushqimet me Ca. Fosfori (P) • Perben 1% te peshes se trupit. Luan nje rol kryesor ne organizmin e njeriut, kryesisht ne procesin e marrjes apo te clirimit te energjive te organizmit. Fosfor ka ne berthamat e seciles qelize. Ai eshte pjese e acideve berthamore, perberes energjetik dhe zbutes. I bashkohet kockave, duke u lidhur me elemente te tjere si hekuri, potasi, natruimi, magnezi dhe kalciumi. Ai eshte I rendesishem per riprodhim, rritjen e muskujve dhe furnizon nervat me lende ushqimore. Shumicen e P njeriu e merr ne kombinime organike. E permbajne ne rradhe te pare: mishi, peshku, vezet, arrat dhe ne disa perime si dhe mielli, brumerat dhe buka.. Zinku (Zn) • Zinku eshte sume i rendesishem per rritjen dhe pjekurine sexual gjate pubertetit. Ai ndihmon ne forcimin e kockes dhe frenon demtimin e saj. Marrja e kufizuar e zinkut nepermjet ushqimeve mund te ndikoje negativisht ne rritjen fizike dhe ne karakteristikat sexual dytesore. Nga sasia e Zn qe gjendet ne gjak me i perqendruar eshte ne rruazat e bardha. Eshte nje element shume I domosdoshem per rritjen normale dhe ka rol ne veprimin e tij si koenzime. Magnezi (Mg) • Ne momentet e lindjes, ne trupin e njeriut ndodhet 0.5 gr, ndersa ne moshe te rritur ne trup ai ka nje sasi 21-28 gr, ku 50-60% ndodhet ne kocka dhe roli kryesor i tij eshte ne qelizat nervore per te lehtesuar funksionimin e tyre. Magnezi gjendet me shumice ne ujerat e Detit te Vdekur, si dhe ne ujera oqeanesh. ``Pa magnez nuk ka klorofil dhe pa klorofil nuk ka jete``
  9. 9. Heliumi • Gazi helium shërben në shumë fusha si spitalet apo fabrikat me shkrirje. Ky lloj gazi nuk është i dukshëm por analizat klinike me rezonancë manjetike nuk mund të bëhen pa të. Ky element kimik nuk ka erë apo shije, ndërsa ushtria e përdor për ndërtimin e raketave. Ai nuk kërkohet në vendet ku gjendet gazi natyror. Por si për ironi, nëse në Tokë heliumi është shumë i rrallë, në Univers është elementi i dytë kimik më i përhapur pas hidrogjenit. 41 % e Diellit është e përbërë nga heliumi. Karboni • Ne trupin e njeriut karboni peshon 18,6%. Karbon ka secila molekule e trupit. Karboni gelltite me ushqimin dhe del nga frymemarrja si perberes i ajrit. Gjendet ne mushkeri si mbeturine e frymemarrjes, dioksid karboni. Squfuri (S) • Perben 0.25% te peshes trupore te njeriut dhe ndodhet ne cdo qelize te trupit te njeriut. Me teper ndodhet ne floke, lekure dhe thonj. Sulfuri vepron si nje element antihelmues, duke u perzier me perberesit helmues dhe i shnderron ata ne te pademshem apo i eliminon plotesisht. Eshte perberes I shume aminoacdeve dhe proteinave. Bakri (Cu) • Njihet si pjesa me e rendesishme e shume enzimave. Luan nje rol mjaft te rendesishem ne pengimin e pakesimit te sasise se gjakut ne trup. Femijet kane nevoje jetike per kete perberes, i cili ndodhet ne sasi te konsiderueshme te produkti i qumeshtit.
  10. 10. Kuriozitete Disa elemente vdekjeprurese: 1.Antimoni vjen nga djegjet e fosileve .100mg te tij shkaktojne vdekjen. 2.Arseniku vjen nga pesticidet .130mg shkaktojne kancer 3.Kadmiumi vjen nga prodhimi i baterive ,llaqeve,detergjenteve.Shkakton helmim. 4.Kromi vjen nga industria e galvanizmit.Shkakton kancer me se tepermi te mushkerive. 5.Bakri eshte helmues vjen nga industria e perpunimit te bakrit.Shkakton helmim dhe demton melçine. 6.Merkuri vjen nga insekticidet.Helmimet me merkur eshte dekjeprures. 7.Berliumi vjen nga djegjet e fosileve .Shkakton kancer. 8.Nikeli vjen nga perdorimi si katalizator dhe perberes çeliqeve speciale eshte teper helmues. 8.Selenivjen nga perdorimi i gomes ,industrine elektronike,eshte vdekjeprures dhe kancerogjen. 9.Plumbi vjen nga shkarkimmet e tetraetilit te plumbit eshte helmues dhe kancerogjen. 10.Zinku vjen nga derdhjet fonderike ne industri eshte helmues.

×