Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Olke iqtisadiyyatinin inkisafinda investisiyalarin rolu

6 808 vues

Publié le

Tam mətni:
https://www.dropbox.com/s/t1r644rlour14gm/Olke%20iqtisadiyyatinin%20inkisafinda%20investisiyalarin%20rolu.pdf?dl=0

  • Soyez le premier à commenter

Olke iqtisadiyyatinin inkisafinda investisiyalarin rolu

  1. 1. Ölkə iqtisadiyyatının inkişafında investisiyaların roluRəhbər: dr. Altay İsmayılovMagistr: Müşfiq Məmmədovİxtisas: BİM
  2. 2. Plan I Fəsil. İnvestisiya haqqında ümumi anlayışlar II Fəsil. İnvestisiyanın ölkə iqtisadiyyatının inkişafında rolu III Fəsil. Daxili və xarici investisiyaların Azərbaycan iqtisa
  3. 3. I Fəsil. İnvestisiya haqqında ümumi anlayışlar 1.1. İnvestisiya anlayışı 1.2. İnvestisiya qoyuluşunun mahiyyəti 1.3. İnvestisiya yatırımları ilə əlaqədar nəzəriyyələr  1.3.1. Neoklassik nəzəriyyə  1.3.2. Keynsçi nəzəriyyə  1.3.3. Marksist nəzəriyyə  1.3.4. Məhsulun həyat dövrü modeli  1.3.5. İnhisarçının üstünlüyü modeli  1.3.6. Eklektik model  1.3.7. Şaquli inteqrasiya yatırımları 1.4. İnvestisiyanın qiymətləndirilməsi 1.5. Investisiyanın maliyyələşmə mənbələri  1.5.1. Daxili mənbələr  1.5.2. Xarici mənbələr 1.6. İnvestisiyanın formaları 1.6.1. Daxili investisiya 1.6.2. Xarici investisiya 1.6.2.1. Birbaşa xarici investisiyalar 1.6.2.1.1. Birbaşa xarici investisiyaların fayda və zərərləri 1.6.2.1.2. Birbaşa xarici investisiyaların əsas axın istiqamətləri 1.6.2.2. Portfel investisiyalar
  4. 4. II Fəsil. İnvestisiyanın ölkə iqtisadiyyatının inkişafında rolu 2.1. İnvestisiya yatırımlarının makroiqtisadi göstəricilərə olan təsiri  2.1.1. İqtisadi artım üzərinə olan təsirləri  2.1.2. Məşğulluq üzərinə olan təsirləri  2.1.3. Tədiyyə balansına olan təsirləri  2.1.4. Büdcə gəlirlərinə təsiri 2.2. Digər təsirlər  2.2.1. Texnologiya üzərinə olan təsirləri  2.2.2. Beynəlxalq münasibətlərə olan təsiri  2.2.3. Regional inkişafa olan təsirləri  2.2.4. Əsas fondlara və istehsal potensialına təsiri  2.2.5. Yığıma olan təsiri 2.3. İnvestisiya mühiti  2.3.1. Qanunvericilik və xarici investisiyalar rejimi.  2.3.2. “Bir pəncərə” sistemi  2.3.3. Özəlləşdirmə  2.3.4. Valyuta tənzimlənməsi  2.3.5. Lisenziyalaşdırma  2.3.6. Vergitutma  2.3.7. Gömrük rejimi 2.4. İnvestisiya siyasəti  2.4.1. Daxili investisiya siyasəti  2.4.2. Xarici investisiya siyasəti
  5. 5. III Fəsil. Daxili və xarici investisiyaların Azərbaycan iqtisadiyyatındarolu və səmərəliliyi 3.1. Azərbaycan iqtisadiyyatına yatırılan investisiyalar 3.1.1. Daxili investisiyalar 3.1.1.1. Mülkiyyət növlərinə görə 3.1.1.2. İqtisadiyyatın sahələri üzrə nisbətləri 3.1.1.3. 2012-ci il investisiya proqramında nəzərdə tutulan layihələr 3.1.2. Xarici investisiyalar 3.1.2.1. İllər üzrə dinamikası 3.1.2.2. Ölkələr üzrə pay bölgüsü 3.1.3. Neft və qeyri-neft sektoruna yatırılan investisiyalar 3.1.4. İnvestisiyaların cəlb olunması üçün potensial sahələr 3.1.4.1. İqtisadiyyatın sahələri üzrə 3.1.4.1.1. Sənaye sahəsi 3.1.4.1.2. Aqrar sahə 3.1.4.1.3. İKT sahəsi 3.1.4.1.4. Turizm sahəsi 3.1.4.2. Regionlar üzrə
  6. 6. III Fəsil. Daxili və xarici investisiyaların Azərbaycan iqtisadiyyatındarolu və səmərəliliyi 3.2. İnvestisiya yatırılması baxımından Azərbaycan iqtisadiyyatının SWOT analizi 3.2.1. Güclü tərəflər 3.2.1.1. Makroiqtisadi baxımdan güclü tərəflər 3.2.1.2. Sektoral və regional baxımdan güclü tərəflər 3.2.1.3. İqtisadiyyatdan kənar güclü tərəflər 3.2.2. Zəif tərəflər 3.2.2.1. Makroiqtisadi baxımdan zəif tərəflər 3.2.2.2. Sektoral və regional baxımdan zəif tərəflər 3.2.2.3. İqtisadiyyatdan kənar zəif tərəflər 3.2.3. Təhdidlər 3.2.3.1. İqtisadi təhdidlər 3.2.3.1. İqtisadiyyatdan kənar təhdidlər 3.2.4. Fürsətlər 3.2.4.1. İqtisadi fürsətlər 3.2.4.2. İqtisadiyyatdan kənar fürsətlər 3.3. Daxili və Xarici investisiyaların səmərəliliyi
  7. 7. İnvestisiya nədir? İnvestisiya - mənfəət (gəlir) və ya müəyyən sosial səmərə əldə olunması məqsədilə sahibkarlıq və yaxud digər fəaliyyət növləri obyektlərinə uzun müddətə qoyulan maliyyə vəsaitindən, habelə maddi və intellektual sərvətlərdən ibarətdir. İnvestisiya - latınca “invest” sözündən olub, tərcüməsi “geyindirirəm” mənasını verir
  8. 8. İnvestisiyaya yanaşmalar Maliyyə baxımından: İnvestisiya - mənfəət (fayda) əldə edilməsi məqsədilə iqtisadi təsərrüfat fəaliyyətinə yönəldilən bütün növ vəsaitlərdir.İqtisadi baxımdan: İnvestisiya - əsas fondların yaradılmasına, genişləndirilməsinə, yenidən qurulmasına və rekonstruksiyasına çəkilən xərclərdir.
  9. 9. İnvestisiya hesab olunur: pul, məqsədli bank əmanətləri, kreditlər, paylar, səhmlər və başqa qiymətli kağızlar; daşınan və daşınmaz əmlak (binalar, qurğular, avadanlıq və başqa maddi sərvətlər); müvafiq qaydada rəsmiləşdirilmiş elmi-təcrübi və digər intellektual sərvətlər; bu və ya digər istehsal növünün təşkili üçün zəruri olan, ancaq patentləşdirilməmiş, texniki sənədləşdirmə, vərdiş və istehsalat təcrübəsi kimi tərtib edilmiş texniki, texnoloji, kommersiya və digər biliklərin məcmusu (“nau-hau”); torpaqdan, sudan və digər təbii ehtiyatlardan, binalardan, qurğulardan, avadanlıqlardan istifadə hüquqları, habelə müəlliflik hüququndan irəli gələn başqa əmlak hüquqları; başqa sərvətlər.
  10. 10. İnvestisiya qoyuluşunun mahiyyəti nədir? İqtisadçılar üçün : İnvestisiya qoyuluşu ayrı-ayrı ölkələrdə yığılmış istehsalın bir amilinin hərəkətidir. Bu isə müxtəlif əmtəə və xidmətlərin digər ölkələrdə daha səmərəli istehsalının yığılmasına imkan verir Siyasi iqtisadçılar üçün : Artıq maliyyə resurslarının xarici ölkələrdə yerləşdirilməsi daha yüksək mənfəət almağa yönəldilmişdir. Bu yanaşmada bazar artıq subyekt deyil, obyekt olub, milli, regional və ya beynəlxalq səviyyədə müəyyən məqsədlərə nail olmaq vasitəsi kimi çıxış edir.
  11. 11. İnvestisiya yatırımları ilə əlaqədar nəzəriyyələr Neoklassik nəzəriyyə Keynsçi nəzəriyyə Marksist nəzəriyyə Məhsulun həyat dövrü modeli İnhisarçının üstünlüyü modeli Eklektik model Şaquli inteqrasiya yatırımları
  12. 12. İnvestisiyanın qiymətləndirilməsiİnvestisiyanın qiymətləndirilməsi aşağıdakı hallarda zəruridir: İnvestisiya layihələrinin işlənməsi və investorların cəlb olunması; Bank kreditinin alınması; İdarəetmə və investisiya qərarlarının qəbul edilməsi.
  13. 13. İnvestisiyanın qiymətləndirilməsiQiymətləndirmənin nəticəsi olaraq aşağıdakı suallara cavab tapılır: İnvestisiyanın rentabelliyi necədir? İnvestisiyanın qaytarılması müddəti nə qədərdir? Mövcud layihə hansı risklərə malikdir?
  14. 14. İnvestisiyanın maliyyələşmə mənbələri Daxili mənbələr Xarici mənbələr
  15. 15. Daxili mənbələr Dövlət büdcəsi Büdcədən kənar fondların vəsaitləri ( prezidentin ehtiyat fondu, müxtəlif ölkədaxili humanitar və digər növ fondlar) Bank kapitalı Ticarət kapitalı Şəxsi vəsaitlər ( müəssisə, təşkilat və vətəndaşların vəsaitləri) Dövlətlərarası kreditlər, qrant və texniki yardımlar Sığorta, sosial təminat fondlarının vəsaitləri və s.
  16. 16. Xarici mənbələr Xarici hüquqi və fiziki şəxslərin vəsaitləri Beynəlxalq təşkilatların ( humanitar, sosial təminat və s.) maliyyə vəsaitləri.
  17. 17. İnvestisiyanın formaları Daxili investisiya Xarici investisiya 1) Birbaşa xarici investisiyalar 2) Portfel investisiyalar
  18. 18. Birbaşa xarici investisiyalar BXİ-lər dedikdə, birbaşa xarici investorların hər hansı bir iqtisadiyyatın mövcud obyekt və müəssisəsi üzərində uzunmüddətli əməkdaşlıq, daimi maraq və nəzarətinə şərait yaradan investisiyalar başa düşülür. BXİ-lər həm də investorların yönəldiyi iqtisadiyyatda müəssisələrin idarəetməsi üzərində öz nüfuz dərəcələrini artırmaq cəhdini ifadə edir.
  19. 19. Birbaşa xarici investisiyaların mənfi effektləri Yerli şirkətlər tərəfindən milli istehsal və milli inkişaf strategiyasının seçimi üzərində nəzarətin itirilməsi. İstehsalın müəyyən sahələri üzrə nəzarət faktiki olaraq xaricilərin əlinə keçir ki, bu da inkişaf strategiyasının müəyyən edilməsinə öz təsirini göstərir. Birbaşa xarici investisiyalar milli şirkətləri qeyri ədalətli rəqabət əsasında daxili bazardan çıxara bilər. Birbaşa xarici investisiyalar, əgər filialların istehsalı iri həcmli idxal tələb edirsə, kapitalı idxal edən ölkənin tədiyyə balansına mənfi təsir göstərə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə birbaşa xarici investisiyaların dəyəri bahalaşa bilər. “İnvestisiyanın qocalması” baş verə bilər, yəni elə bir an yetişə bilər ki, ölkədən çıxarılan gəlir ölkə iqtisadiyyatına yatırılan birbaşa investisiyaların həcmindən çox ola bilər.
  20. 20. 2005-2007-ci illər: İEÖ - 65.8 %, İEOÖ - 30.2 %, KİÖ - 4 %2008-2010-cu illər: İEÖ - 52 %, İEOÖ - 41.8 %, KİÖ - 6.2 %2009-cu il: İEÖ - 50.9 %, İEOÖ - 43.1 %, KİÖ - 6 %2010-cu il: İEÖ – 48.4 %, İEOÖ - 46.1 %, KİÖ – 5.5 %2011-ci il: İEÖ – 51.9 %, İEOÖ - 43 %, KİÖ – 5.1 %2012-ci il: İEÖ – 52.7 %, İEOÖ – 42.4 %, KİÖ – 4.9 %2013-cü il: İEÖ – 54.7 %, İEOÖ - 40 %, KİÖ – 5.3 %
  21. 21. Portfel investisiyalarReallaşdırılır: Beynəlxalq bazarlarda səhm, veksel və istiqraz kimi qiymətli kağızların yerləşdirilməsi; Məşhur qurumların səhm və digər qiymətli kağızlarının beynəlxalq kapital bazarlarında alqı-satqısını həyata keçirmək; Müxtəlif qısamüddətli kredit mexanizmlərindən istifadə etmək.
  22. 22. BXİ-lərlə onlar arasındakı fərqlər BXİ-lərdən fərqli olaraq yüksək elastiklik xarakterinə malikdir; BXİ-lər real sektora yönəldiyi halda, portfel investisiyaları daha çox banklar, sığorta şirkətləri, investisiya və pensiya fondları kimi maliyyə-kredit sektoru müəssisələrinə yönəlirlər; BXİ-lər yönəldiyi müəssisələrin istehsal və rəqabət qabiliyyətinin daim daha da yüksəldilməsinə çalışır ki, nəticədə onların uzunmüddətli inkişafına nail olaraq, müvafiq şəkildə gəlir əldə etmək imkanlarını da artırırlar. Portfel investorları isə şirkətin üzunmüddətli inkişafı çox az maraqlandırır və onlar qısa müddətdə şirkətin mənfəətindən daha çox əldə etmək haqqında düşünürlər
  23. 23. İnvestisiyanın ölkə iqtisadiyyatının inkişafında roluBu rol araşdırılmışdır:II. İnvestisiya yatırımlarının makroiqtisadi göstəricilərə olaIII. Digər təsirlər
  24. 24. İnvestisiya yatırımlarının makroiqtisadigöstəricilərə olan təsiri İqtisadi artım üzərinə olan təsirləri Məşğulluq üzərinə olan təsirləri Tədiyyə balansına olan təsirləri Büdcə gəlirlərinə təsiri
  25. 25. Digər təsirlər Texnologiya üzərinə olan təsirləri Beynəlxalq münasibətlərə olan təsiri Regional inkişafa olan təsirləri Əsas fondlara və istehsal potensialına təsiri Yığıma olan təsiri
  26. 26. İnvestisiya mühiti Qanunvericilik və xarici investisiyalar rejimi. “Bir pəncərə” sistemi Özəlləşdirmə Valyuta tənzimlənməsi Lisenziyalaşdırma Vergitutma Gömrük rejimi
  27. 27. İnvestisiya siyasəti Daxili investisiya siyasəti Xarici investisiya siyasəti  İdxal  İxrac
  28. 28. Daxili investisiya siyasətiDaxili investisiya siyasətinin həyata keçirilməsi mexanizmləri: vergitutma subyektlərinin və obyektlərinin, vergi dərəcələrinin və güzəştlərinin fərqləndirildiyi vergi sisteminin tətbiqi; kredit və amortizasiya siyasətinin həyata keçirilməsi, o cümlədən əsas fondların sürətli amortizasiyası yolu ilə. ayrı-ayrı region, sahə və istehsalatların inkişafı üçün subvensiya, subsidiya büdcə borclarının verilməsi; dövlət norma və standartlarının müəyyənləşdirilməsi; antiinhisar tədbirlərin görülməsi; mülkiyyətin özəlləşdirilməsi; investisiya layihələrinin ekspertizasının keçirilməsi; başqa tədbirlər.
  29. 29. Xarici investisiya siyasətiİdxal: Beynəlxalq standartlar səviyyəsində milli məhsul və xidmətlərin həcminin artırılması; Ölkəyə yeni texnologiya, təcrübə və s. cəlb edilməsi; Ümumi daxili məhsulun və milli gəlirin artırılması.İxrac: Ölkənin ixracyönümlü məhsul və xidmətlərinin xarici bazarlara çıxarılması; Gəlir əldə etmək və daxili bazarı təminatlı xarici məhsullarla (əsasən yarımfabrikatlar, ehtiyat hissələri və s.) təmin etmək üçün ölkədə xarici istehsalın genişləndirilməsi; Bank sisiteminin təkmilləşdirilməsi və valyuta əməliyyatlarının effektivliyinin qaldırılması; Sığorta sisteminin təkmilləşdirilməsi, sığorta fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi və s.
  30. 30. Daxili və xarici investisiyalarınAzə rbaycan iqtisadiyyatında rolu və sə mə rə liliyi
  31. 31. İqtisadiyyata yönəldilən cəmi investisiyalar 2005 2006 2007 2008 2009 2010Bütün mənbələr üzrə investisiya qoyuluşları (xarici investisiyalar nəzərə alınmaqla):mlyn.manat 6 733.4 7 415.6 10 353.9 13 328.0 10 475.0 13 929.0mlyn.dollar 7 118.5 8 300.4 12 066.1 16 222.0 13033,5 17 354.8Xarici investisiyalar:mlyn.manat 4 628.5 4 514.2 5 727.2 5 625.8 4 395.1 6 619.7mlyn.dollar 4 893.2 5 052.8 6 674.3 6 847.4 5 468.6 8 247.8Daxili investisiyalar:mlyn.manat 2 104.9 2 901.4 4 626.7 7 702.2 6 079,90 7 309.3mlyn.dollar 2 225.3 3 247.6 5 391.8 9 374.6 7 564.9 9 107.0 Əsas kapitala yönəldilmiş daxili və xarici investisiyalar
  32. 32. ƏK yönəldilmiş Dİ-lərin iqtisadiyyatın sahələri üzrə nisbətləri (2010) kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq üzrə - 5,7 %; sənaye üzrə - 31,5 %; tikinti – 0,7 %; topdan və pərakəndə ticarət – 2,9 %; nəqliyyat və anbar təsərrüfatı – 27,4 %; turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə - 2,9 %; informasiya və rabitə - 2,8 %; maliyyə və sığorta fəaliyyəti – 0,2 %; dövlət idarəetməsi və müdafiə; icbari sosial təminat – 5 %; təhsil – 1,9 %; əhaliyə səhiyyə və sosial xidmətlərin göstərilməsi – 2,2 %; istirahət, əyləncə və incəsənət - 4,4 % və s. olmuşdur.
  33. 33. 2012-ci il dövlə t investisiya proqramında nə zə rdə tutulan layihə lə r
  34. 34. Təhsil və elm sahəsinə 214.1 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, onun 199.7 mln manatı dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin payına düşür, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Bakı filialının yeni tədris kompleksinin tikilməsi; Milli Konservatoriya üçün yeni tədris kompleksinin tikilməsi; Diplomatik Akademiyanın yeni tədris kompleksinin tikilməsi; Ali təhsil müəssisələri üçün yeni yataqxanaların tikintisi və s.
  35. 35. Səhiyyə sahəsinə 195.3 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, onun 182.7 mln manatı dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin payına düşür, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin tikintisi; Milli Sağlamlıq Mərkəzinin tikintisi; Akademik M.Ə.Mirqasımov adına Respublika Klinik Xəstəxanasının əsaslı təmiri, avadanlıq və inventarlarla təchiz olunması və s.
  36. 36. Mədəniyyət və Turizm sahəsinə 255.4 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: Bakı şəhərində Müasir İdman-Konsert Kompleksinin tikintisi; Bakı şəhərində Heydər Əliyev adına Mərkəzin tikintisi; Funikulyorun bərpası; Dövlət bayrağı meydanının tikilməsi; Bakı şəhərində İstiqlal Muzeyinin yaradılması və s.
  37. 37. Gənclər və idman sahəsinə 148.9 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: Gimnastika Kompleksinin tikintisi; Astara, Cəlilabad, Qax, Şirvan, Göygöl, Xaçmaz, Saatlı, Ağcabədi, Abşeron Olimpiya İdman Kompleksinin tikintisi və s.
  38. 38. Energetika və sənaye sahələrinə 342.6 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, onun 316.0 mln manatı dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin payına düşür, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: Bakı şəhəri Xırdalan (Böyük Şor) 220/110/10 kV yarımstansiyanın tikintisi; Azot gübrələri istehsalı zavodunun tikintisi; Bakı şəhərində Bərk məişət tullantılarının yandırılması zavodunun tikintisi; Külək, günəş, biokütlə və geotermal enerji mənbələrinin yaradılması; Zibil tullantıları emalı zavodu layihəsi (İslam İnkişaf Bankının krediti cəlb edilməklə); Bərk tullantıların vahid idarəçiliyi layihəsi (Dünya Bankından kredit cəlb edilməklə) və s.
  39. 39. Nəqliyyat sahəsinə 2766.6 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, onun 2040.6 mln manatı dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin payına düşür, o cümlədən aşağıdakı layihələrə: Qələbə meydanında (Gənclik metro stansiyası) müxtəlif səviyyəli yol qovşağının tikintisi; Bakı şəhərində nəqliyyatın intellektual idarəetmə sisteminin yaradılması; Bayıl qəsəbəsindən “Dövlət Bayraq Meydanı” kompleksinə yolun tikintisi; Bakı-Ələt-Gürcüstan magistral avtomobil yolunun 4 zolaqlı yola çatdırılması üçün əlavə 2 zolağın tikintisi; Yeni Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanının tikintisi; Bakı Metropoliteninin V növbəsinin “Avtovağzal” - “Memar Əcəmi” sahəsinin tikintisi; “Elmlər Akademiyası” metro stansiyasının II çıxışının tikintisi; Yeni 2 ədəd gəmi-bərənin və üzən dokun alınması.
  40. 40. Rabitə və kommunikasiya sahəsinə 13.8 mln manat məbləğində vəsait proqnozlaşdırılmışdır ki, bu da bütünlüklə dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin payına düşür, o cümlədən : “Azərbaycan Respublikasında rabitə və informasiya texnologiyalarının inkişafı üzrə 2010-2012-ci illər üçün Dövlət Proqramı”-nın həyata keçirilməsi üzrə Tədbirlər Planına əsasən mərkəzləşdirilmiş radiomonitorinq şəbəkəsinin yaradılması; Dövlət strukturlarında istifadə olunan komputerlərdən 10.000 ədədinin “Microsoft” şirkətinin proqram təminatı ilə mərhələlərlə lisenziyalaşdırılması və s.
  41. 41. Azərbaycan iqtisadiyyatına yönəldilmiş xarici investisiyalar(mln dollar) 2011 2005 2006 2007 2008 2009 2010 1995-2010 6 ayCəmi Xarici investisiyalar 4893,2 5052,8 6674,3 6847,4 5468,6 8247,8 54250,3 3448,8Maliyyə Kreditləri 698,4 983,5 1576,6 2357,9 1438,3 3405,9 12644,2 1469,9Ondan neftsektoruna kreditlər 287,9 274,7 160,4 4,8 0,0 0,0 727,8Birbaşa investisiyalar 4030,4 3790,7 4442,4 3844,8 3037,1 3614,9 37437,8 1719,2Neft bonusu 1,0 17,0 68,2 3,5 1,0 2,0 172,9Portfel investisiyalar 78,4 57,8 156,4 152,4 305,8 0,0 781,7Digər investisiyalar 85,0 203,8 430,7 488,8 686,4 1225,0 3213,7 259,7
  42. 42. 2002-2010-cu illər üzrə Digər 3% Rusiya 1% Çexiya 1% Fransa 1% Səudiyyə Ərəbistanı 1% Almaniya 2% Türkiyə 7% Norveç 6% Böyük Britaniya 48% Yaponiya 10% ABŞ 20% Böyük Britaniya ABŞ Yaponiya Norveç Türkiyə Almaniya Səudiyyə Ərəbistanı Fransa Çexiya Rusiya Digər
  43. 43. Neft və q/neft sektoru üzrə ƏK yönəldilmiş cəmi investisiyalar Neft Sektoru Q/neft Sektoru 8,000.0 7,000.0 7,021.7 6,767.6 6,000.0 5,666.6 5,000.0mln. AZN 4,000.0 3,941.3 3,708.1 3,756.2 3,529.9 3,408.5 3,000.0 2,922.4 2,947.6 2,771.1 2,826.0 2,000.0 2,013.7 2,058.3 1,448.4 1,214.6 1,000.0 924.6 1,015.3 770.3 686.6 658.6 429.4 535.9 529.9 501.9 465.9 484.3 374.4 332.1 398.6 135.5 215.1 0.0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 İllər
  44. 44. 2012-ci il üçün proqnozlaşdırılmışdır: ƏK yönəldilmiş 13,5 mlrd. manat investisiya Cari ilə nisbətən 9,7 faiz çox Daxili investisiyaların payı 70,3 faiz Xarici investisiyaların payı isə 29,7 faiz Qeyri-neft sektoruna 68,4 faiz
  45. 45. SWOT ANALİZ
  46. 46. GÜCLÜ TƏRƏFLƏR ZƏİF TƏRƏFLƏRMakroiqtisadi Makroiqtisadi • İşsizlik problemi, Xaricə beyin axını• Stabil bir mühitin mövcud olması • Özəlləşdirmə prosesinin yavaş• Xarici borcların ÜDM-yə nisbətininin getməsi • Korrupsiya və rüşvət dərəcəsinin yüksək olmaması yüksək olması• Valyuta kursunun stabil olması • İxracat və büdcənin neft sektoruna bağlılığı• Ucuz iş-gücü • Gəlir səviyyəsinin aşağı olması• Aşağı inflyasiya dərəcəsi • Gəlir dağılımının ədalətsiz olması• İkitərəfli ticarət və investisiya • Yeni pul vahidinə inamsızlıq razılaşmalarının mövcudluğu • Kölgə iqtisadiyyatının mövcudluğu• Dövlətin həvəsləndirmə siyasətlərinin • Haqsız rəqabət mühitinin olması olması
  47. 47. GÜCLÜ TƏRƏFLƏR ZƏİF TƏRƏFLƏRSektoral və regional Sektoral və regional• Əkinçilik və heyvandarlıq sektoru üçün • Köhnə texnologiya və infrastrukturunəlverişli iqlim və əraziyə sahib olması• Turizmin inkişafına uyğun ekoloji, təbii, qeyri-kafiliyitarixi və mədəni zənginliklərə sahib olması. • Maliyyə sektorunun kifayət qədər• Əkinçilik və heyvandarlıq məhsullarının inkişaf etməməsiistehsalı üçün imkanların mövcud olması. • Sektoral monopoliyaların mövcudluğu• Neft və təbii qaz sektorunun varlığı. • "Holland Sindromu" təhlükəsi.• Nəqliyyat və rabitə sektorlarının • Turizm sektorunun lazımi səviyyədə inkişaf potensialı. inkişaf etməməsi• Maliyyə sektorunun inkişaf potensialı. • İctimai Təhlükəsizlik xidmətləri• İnşaat məhsulları üçün inkişaf potensialı. xərclərinin yüksək olması• Xəzərin balıqçılıq və kürü istehsalına əlverişli olması.
  48. 48. GÜCLÜ TƏRƏFLƏR ZƏİF TƏRƏFLƏRİqtisadiyyatdan kənar İqtisadiyyatdan kənar• Əhalinin təhsil səviyyəsi • Əhalinin 46.9 %-inin kəndlərdə• 38 % nisbətində gənc əhalinin yaşamasıolması • Bölgələrarası nəqliyyat problemi• Əhalinin 51 %-inin fəal əhali olması • İnsanların dünyagörüşündəki• Siyasi sabitliyin və iradənin dəyişiklikmövcudluğu • Ölkənin beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasının yetərli olmaması
  49. 49. FÜRSƏTLƏR TƏHDİDLƏRİqtisadi İqtisadi• Müstəqillik qazanan ölkələr arasında • Neft qiymətlərindəki dalğalanmalarən çox xarici investisiyanın yatırıldığıölkələrdən olması • Neft və təbii qaz istehsalından asılı• Sərbəst bazar iqtisadiyyatına keçiddə bir iqtisadi quruluş olması səbəbi iləregiondakı ölkələrə görə daha öndəolması digər sektorların lazım olan• Neft və təbii qaz ixracatçısı ölkəsi diqqətdən məhrum olması və buolması• Sürətli sənayeləşmə və inkişaf səbəblə önümüzdəki on illiklərdəimkanı neft qaynaqlarının tükənməsindən• Beynəlxalq neft müqavilələrininimzalanmış olması sonra iqtisadi çətinliklərin qaçınılmaz olması
  50. 50. FÜRSƏTLƏR TƏHDİDLƏRİqtisadiyyatdan kənar İqtisadiyyatdan kənar• Tarixi keçid ticarət yollarının • Dağlıq Qarabağ problemininüzərində olması davam etməsi.• Region ölkələri içində sabit və daha • Xəzərin statusu problemi.demokratik bir idarəetmə • Dəniz və okean çıxışınınstrukturunun mövcudluğu olmaması.• Strateji mövqeyi • Çevrəylə bağlı problemlər• Orta Asiya və Qafqaz neftini ölkəüzərindən dünyaya nəqli fürsəti
  51. 51. EKONOMETRİK MODELÜDM = a0+a1*Dİ (daxili investisiya) (1)ÜDM = a0+a1*Xİ (xarici investisiya) (2)
  52. 52. UDM = 2119.951256 + 5.264538539*DAXINVEST
  53. 53. UDM = -5992.221858 + 6.427249573*XARINVEST

×