Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Morfoloxía

1 454 vues

Publié le

Publié dans : Formation
  • Soyez le premier à commenter

Morfoloxía

  1. 1. Lingua e Literatura Galega 3ºeso MORFOLOXÍA ANÁLISE MORFOLÓXICA A palabra é a unidade mínima separable con significado propio.PARTES DA PALABRA. A palabra está composta por unidades menores dotadas de significado, pero nonindependentes denominadas MORFEMAS (monemas: lexemas ou morfemas).Estes poden ser: LÉXICOSMORFEMAS PREFIXOS GRAMATICAIS DERIVATIVOS ALTERATIVOS SUFIXOS FLEXIVOSCLASIFICACIÓN DAS PALABRAS Segundo o anteriormente exposto, encontramos os seguintes tipos de palabras: A) Monomorfemáticas / Polimorfemáticas. (Segundo o número de morfemas) B) Simples / Compostas. (Segundo posúan unha ou máis raíces). C) Variábeis /Invariábeis. (Flexivas ou non flexivas). (Segundo posúan ou non morfemas flexivos). D) Primitivas / Derivadas ou Parasintéticas. (Segundo posúan ou non morfemas derivativos). E) Aumentativas, diminutivas, desprezativas... (Segundo posúan ou nonmorfemas alterativos).FORMACIÓN DAS PALABRAS. As linguas teñen a capacidade de crear novas palabras a partir de palabras xaexistentes mediante os seguintes procedementos:a) Derivación: consiste na adición dun sufixo (derivación sufixal) ou prefixo(derivación prefixal) a unha RAÍZ (habitualmente con significado léxico, por iso sechama lexema). Segundo a clase de palabra que se produza, distínguense variostipos de derivación:substantiva, adxectiva, verbal e adverbial.b) Parasíntese: consiste na adición a un mesmo tempo dun sufixo e dun prefixo aunha RAÍZ (habitualmente léxica, por iso se chama lexema). Unha palabra éparasinté-tica sempre que non existan con anterioridade palabras for-madas só pola
  2. 2. Lingua e Literatura Galega 3ºesounión de pref. + lexema ou de lexema + suf.c) Composición: consiste na fusión de dúas ou máis raíces (léxicas, por iso recibeno nome de lexemas) con forma e significados propios. As combinacións poden sermoi variadas: - substantivo + substantivo - substantivo + adxectivo - adxectivo + adxectivo - verbo + verbo - verbo + substantivo - adverbio + outro lexemaVALORES DALGÚNS DOS PRINCIPAIS SUFIXOS E PREFIXOS: Prefixos- Negativos: a (amoral), in (inerme), anti (antinuclear)- Superlativos: extra (extraordiario), super (supersónico), ultra (ultraconxelado)- Numéricos: mono (monoteísta), bi (bimembre), tri (triciclo), tetra (tetrasílabo),penta (pentagrama) pluri (pluriemprego), multi (multidisciplinar)- Movemento: pro (proseguir), retro (retroceder), ex (extraer), intro (introverter),extro (extroverter)- Locativos: ante (antesala), pos (posdata), sobre (sobrepoer), trans (transalpino),sub (subterráneo), co (cohabitar)- Temporais: ante (antediluviano), pos (pospoñer), pre (predicir)- Repetición: re (reiniciar)- Oposición: contra (contraorde) Sufixos- Acción: ción (abolición), ment (acompañamento), dur (botadura)- Profesionais: eir (porteiro), dor (vendedor), ista (almacenista), ante (comerciante)- Xentilicios: és (vigués), an (ourensán, americano), ense (estradense), in(chantadino), eg (manchego), eir (rianxeiro), í (magrebí)- Locativos: deir (apeadeiro), doir (miradoiro), dor (comedor) eir (leñeira)- Temporais: ad, noitada. í (invernía)- Aumentativos: az (barcaza), ón (durmiñón)- Diminutivos: iñ (neniño), el (cadelo), ech (pequenecho)- Despectivos: ach (riacho), uz (xentuza)- Colectivos: ed (acevedo), id (biduído), eir (silveira), al (piñeiral)- Árbore: eir (pereira)Sufixos derivativos: - Profesionais: -eir-, -dor-, -ista, -nte - Acción: -ción, -ment-, -dur- - Xentilicios: -és, -an-, -ense, -eir-, -in- - Locativos: -deir-, -doir-, -dor - Colectivos: -ed-, -id-, -al, -eir-, -ad- - Obxecto, recipiente: -eir-, -dorSufixos alterativos:
  3. 3. Lingua e Literatura Galega 3ºeso - Diminutivos: -iñ-, -el-, -ach-, -ech- - Aumentativos: -az-, -ón - Despectivos: -ach-, -uz-Sufixos flexionais: - Xénero: -o, -a - Número: -s, -es, -is EXERCICIOS1.- Dividir as seguintes palabras nos seus constituíntes: INÚTILES PAXARIÑOS MONÓCULO XORDOMUDO XESTAL PARASOLES MIRADOIRO TENDUCHA TRISTURA PERNEIRA CHUCHAMEL NORUEGUESA RAPAZADA PEQUENECHO ANTIDROGA2.- Clasificar as seguintes palabras en simples, derivadas, parasintéticas ecompostas: CORTAUÑAS ESFAMEADO AFACER SETEMESIÑO CEMPÉS EMPOBRECIDA GRANDÍSIMOS RAÑACEOS PEQUENIÑAS CARACOL INDEPENDENTE CONTRATAR EMBALAXE PAISAXE FERREIRO EMBARCACIÓN DESORDENAR EMPUÑAR TIRAPEDRAS CASUCHA IRMANDADE3.- Formar unha palabra parasintética a partir de cada unha das palabrassimples: XORDO TERRA VELLO PRISIÓN PEOR LÍMITE DEREITO NOITE GROSO BARCO XABÓN DESTRO PADRÓN PORCO SANGUE4.- Compor palabras a partir das bases cultas dadas: ANTROPO + CIDA ORTO + PODO CLAUSTRO + NIMO FRATRI + FAGO CINE + FOBIA VERMI + FORME CEFALO + FILO TOPO + PÉDICO
  4. 4. Lingua e Literatura Galega 3ºeso ODONT + LATRÍA HEPAT + SCOPIO EGO + TENSO TELE + SÓNICO HIDRO + CIDA PARRI + ALXIA HIPO + ITE ULTRA + FOBIA5.- Transformar as frases segundo o modelo exposto: Un xogador que suple= un xogador suplente a) A persoa que sobreviviu b) Un metal que reloce c) Unha mercadoría que provén de Rianxo d) A páxina que segue e) unha rapaza que sobresae f) Un guerrilleiro que combate g) O saúdo que convén h) Os que oen a radio i) Unha persoa que cre é6.- Indicar os adxectivos derivados dos seguintes substantivos: ACEDO DOCE ENFERMO MADURO NEGRO SOBRIO CONTRARIO SOLIDARIO REAL ESCURO NOVO FALSO MOZO ANTIGO MIÚDO CONSERVADOR TRISTE LIBRE7.-Substituír os complementos subliñados por adxectivos: a) Aqueles turistas de Italia viñan con moitos aires b) Nunca me gustaron as tunas, e mesmo a de Compostela c) Aquela muller da horta díxome que en realidade era da Mariña d) A xente da urbe é máis propensa a falar castelán e) A maior parte da poboación de Bolivia é seguidora da doutrina de Cristo f) A xente das camadas máis pobres tanto de Perú como de Colombia ten máisposibilidades de enfermar de cólera g) O poema que tiven que analizar non pertencía á obra de Rosalía senón á dePondal h) É un obxecto de culto das civilizacións dos pagáns i) O seu prezo é alto porque se trata dun colar de artesanía l) Aquela tertulia convertérase en costume de cotío m) Eses son hábitos das vilas n) Foi a unha exposición de fotos dunhas marabillosas paisaxes de aldeas
  5. 5. Lingua e Literatura Galega 3ºeso o) Anda con dificultade porque hai un par de anos rompeu o óso da pelve nunaccidente de circulación8.- Indicar os sustantivos derivados dos seguintes adxectivos: NOXO BALOR CINSA SOMBRA MARZO BARRO LAMA FAME MEDO RISO MENTIRA SABOR CALOR RIGOR GOBERNO9.- Dar un verbo derivado das seguintes palabras: DEREITO FRACO PODRE CHEO MADURO BOTÓN SINAL MONTÓN RISCO FARIÑA AGUILLÓN CAMA SAL NOME ILLA POBO ORDE SAN GROMO BOIA ROLO FÍO VELLO MOL10.- Dar un sustantivo derivado dos seguintes verbos: PEDIR DESPEDIR PAGAR SUBMINISTRAR INVESTIR INVERTER REXEITAR CESAR PARTIR FINANCIAR DESALOXAR RISCAR ESTREAR RACHAR APUNTAR11.- Sinalar os sufixos derivativos e alterativos e indicar o seu valor: PIANISTA PAPELÓN PORTEIRO NOITIÑA AMERICANO VENDEDOR COQUEIRAL ARBOREDA CARBALLEIRA APARCAMENTO APARCADOIRO FRACUCHO BERGANTIÑÁN CUMPRIMENTO EXECUCIÓN12.- Engadir -eiro ou -eira e comentar o significado que aporta este sufixo ápalabra formada: AZUCRE SILVA COELLO VIDRO RÚA PO LIMÓN TENDA ALFINETE MAR MULLER MENTIRA NÉBOA RISO MOEDA XABÓN ABELÁ RIANXO CANCIÓN BOMBA TOXO
  6. 6. Lingua e Literatura Galega 3ºeso13.- Formar o colectivo engadindo o sufixo pertinente: FUNCIONARIO CARTEL XESTA REFRÁN POEMA CAMPESIÑO GOL LOUSA ÓSO14.- Formar o xentilicio engadindo o sufixo pertinente: Albania ..................... Alxeria ..................... Angola ................Bosnia ........ Brasil ......................... Canadá ....................China ...................Chipre ............ Congo ........................Costa Rica ...............Dinamarca .............Irak ....................... Irán ...........................Kenya ................. Kuwait ....................Magreb ..................... Marrocos ..................Mónaco ...............Mozambique ...........Nicaragua .................. Noruega ..................Romanía ..................Ucraína ...................Allariz ......... Caldas ..................Caldelas ..................Chantada ................A Guarda MondoñedoMonforte .............. Navia .................... NegreiraNoia .........................Rianxo .....................Ribeira .....................Tui..............................Vilagarcía .................Viveiro .....................Xinzo ...........................15.- Sinala os prefixos e indica o seu valor: HIPERSENSIBLE ANTEPROXECTO RECAER ISOBARA SUBCUTÁNEO COOPERACIÓN POSPOÑER ANTICLERICAL ARRITMIA HIPOCENTRO EPICENTRO RETROVISOR TRIDIMENSIONAL ATEO RECONDUCIR INMORAL PLURIMEMBRE HIPERCRÍTICO16.- Compor palabras a partir dos prefixos cultos: NEO + SENSIBLE AUTO + REGULAMENTARIO BIO + METRO HIPER + PRAZA MICRO + QUÍMICA PERI + RETRATO MONO + CIRURXÍA ANTI + NAZI18.- Relacionar cada prefixo grego co seu significado e buscar unha palabraque o presente: FOTO son XEO tempo CEFAL pobo CRONO terra TOPO auga
  7. 7. Lingua e Literatura Galega 3ºeso ETNO cabeza HIDRO luz FONO lugar19.- Buscar as palabras resultantes das posibles combinacións: A / CON / CONTRA / ENTRE / RE / SOBRE / TRANSBATER ---------------------------------------------------------------------------------------------------COLLER --------------------------------------------------------------------------------------------------DICIR -----------------------------------------------------------------------------------------------------ESCRIBIR -------------------------------------------------------------------------------------------------PASAR ----------------------------------------------------------------------------------------------------PORTAR -------------------------------------------------------------------------------------------------TER -----------------------------------------------------------------------------------------------------VER -----------------------------------------------------------------------------------------------------

×