Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.
‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬ ‫دعوها‬
‫بسالم‬
‫وإخراجية‬ ‫فنية‬ ‫ورؤية‬ ‫حترير‬
‫العويف‬ ‫د‬َ‫م‬ ْ‫ح‬َ‫أ‬ ْ‫ن‬ِ‫ب‬ ‫اهلادي‬ُ‫د‬ْ‫ب‬َ‫ع...
‫دعوها‬
‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬
‫بسالم‬
،‫الربنامج‬ ‫وحتسني‬ ‫تطوير‬ ‫يف‬ ‫ساهم‬ُ‫ي‬ ‫اقرتاح‬ ‫بكل‬ ‫نرحب‬ ‫حنن‬
‫نسخة‬‫على‬‫للح...
‫الطبيعة‬ ‫نغم‬ :‫الطيور‬
،)‫احلرارة‬‫ـة‬‫ـ‬‫درج‬‫�ة‬‫ت‬‫(ثاب‬‫ـرارة‬‫ـ‬‫احل‬‫ـة‬‫ـ‬َّ‫داخلي‬‫ات‬َّ‫فقاري‬‫ـر‬‫ـ‬‫وتعت‬،‫ـ...
‫الطيور؟‬ ‫تطير‬ ‫كيف‬
:)‫(الشراعي‬ ‫االنزالقي‬ ‫الطيران‬ 	.1
‫الجناحين‬ ‫برفرفة‬ ‫الطيران‬ 	.2
.‫�ارات‬‫ـ‬‫ـ‬‫التي‬‫ـك‬‫ـ...
‫الطيور؟‬ ‫بهجرة‬ ‫نعني‬ ‫ماذا‬
‫الطيور؟‬ ‫تهاجر‬ ‫لماذا‬
:‫الحدود‬ ‫تعرف‬ ‫ال‬ ‫الطيور‬
‫للهجرة؟‬ ‫الطيور‬ ‫تستعد‬ ‫كيف‬
...
‫الهجرة؟‬ ‫مسار‬ ‫ماهو‬
‫لهجرتها؟‬ ً‫محددا‬ ً‫مسارا‬ ‫الطيور‬ ‫تختار‬ ‫كيف‬
‫ـدم‬‫ـ‬‫وع‬‫ـر‬‫ـ‬‫التكاث‬‫ـق‬‫ـ‬‫مناط‬‫ـك‬‫ـ...
‫هجرتها؟‬ ‫مسارات‬ ‫على‬ ‫الطيور‬ ‫تستدل‬ ‫كيف‬
‫ـؤال‬‫ـ‬‫والس‬،‫ـه‬‫ـ‬‫نفس‬‫ـش‬‫ـ‬‫الع‬‫وإىل‬‫ـل‬‫ـ‬‫ب‬،‫ـه‬‫ـ‬‫من‬‫ـرت‬‫...
ً‫نوعا‬ ‫قرابة‬ ‫لبنان‬ ‫تحتضن‬ :‫للروعة‬ ‫يا‬
،‫الطيور‬ ‫من‬
..‫المهاجرة‬ ‫الطيور‬ ‫ماليين‬ ‫سنويا‬ ‫ويعبره‬
‫للطيور؟‬‫جن...
:‫معيشتها‬ ‫نوعية‬ ‫حسب‬ ‫لبنان‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫أنواع‬ ‫عدد‬
:‫إحصائية‬
ً‫نوعا‬ :‫البحرية‬ ‫الطيور‬
ً‫نوعا‬ )‫(الحوامة‬ ‫ا...
..‫الطيور‬ ‫تعشقه‬ ‫وطن‬ :‫لبنان‬
.. ‫سنويا‬ ‫لبنان‬ ‫سماء‬ ‫المهاجرةتزين‬ ‫الطيور‬ ‫ماليين‬
‫لبنان؟‬ ‫سماء‬ ‫في‬ ‫الطيور‬...
‫الطيور؟‬ ‫تأتي‬ ‫متى‬ -
:‫لبنان‬ ‫في‬ ‫المهاجرة‬ ‫الطيور‬ ‫مسارات‬ ‫أهم‬ ‫ماهي‬ -
.‫العكس‬‫أو‬،‫ـا‬‫ـ‬‫افريقي‬‫يف‬‫ـتائها...
:‫التالي‬ ‫تدرك‬ ‫أن‬ ‫عليك‬ ‫سبق‬ ‫ما‬ ‫خالل‬ ‫من‬ ‫صديقي‬
.‫العالم‬‫يف‬‫املهاجرة‬ ‫الطيور‬‫جتمع‬‫نقاط‬‫أكرب‬‫من‬‫�ان‬‫ن‬...
:‫المرفرف‬ ‫الجمال‬
‫المرفقة‬ ‫الطيور‬ ‫ملصقات‬ ‫بوضع‬ ‫قم‬
.‫الصحيحة‬ ‫أماكنها‬ ‫حسب‬
:‫مقابل‬ ‫بال‬ ‫النظافة‬ ‫عمال‬ ‫ال...
‫مزارع‬ )‫الحقول‬ ‫سمنة‬ ( ‫الكيخن‬ ‫طائر‬
:‫بالفطرة‬ ‫عبقري‬
‫لجذوع‬ ‫درع‬ ‫الخشب‬ ‫نقار‬ ‫طائر‬
:‫األشجار‬
:‫همام‬ ‫جندي...
‫ن‬‫ا‬‫ن‬‫ب‬‫ل‬ ‫ن‬‫و‬‫ك‬‫ت‬ ‫ال‬ ‫ى‬‫ت‬‫ح‬
‫للطيور‬ ‫مقبرة‬
‫بالطيور‬ ‫يتربصون‬ ‫الطبيعة‬ ‫قراصنة‬ ‫الصيادون‬
‫حال‬ ‫عن‬ ...
‫للصيد؟‬ ‫الناس‬ ‫تدفع‬ ‫التي‬ ‫الدوافع‬ ‫ما‬ ‫تتساءل‬ ‫لعلك‬‫بالطيور‬ ‫الفتك‬ ‫وسائل‬
:‫منها‬،‫للغاية‬‫كثرية‬‫صديقي‬‫يا‬‫...
‫عبثية‬ ‫ممارسات‬
:‫القانوني‬ ‫غير‬ ‫العابث‬ ‫الصيد‬ ‫ضحايا‬
:‫مفجعة‬ ‫أرقام‬
.‫واصطيادها‬ ،‫بالطيور‬ ‫العبث‬ ‫عن‬ ‫وامتنع...
‫العمل‬ ‫وقت‬ ‫حان‬
‫الطيور‬ ‫لمساعدة‬ ‫طريقة‬
‫هوايــة‬ ‫بممارســة‬ ‫ــم‬
ُ
‫ق‬ ‫بــل‬ ،‫الطيــور‬ ‫ــد‬ َ‫ط‬ ْ‫تص‬ ‫ال‬ ...
.‫لذلك‬‫نتيجة‬‫وتموت‬ ‫الطيور‬‫�اولها‬‫ن‬‫تت‬‫فقد‬‫والقمامة؛‬‫البالستكية‬‫باملواد‬‫�ة‬‫ئ‬‫والبي‬‫الربية‬‫ث‬ ِّ‫تلو‬‫ال‬ .8...
.‫لراحتها‬‫محطات‬‫أنها‬‫تعرف‬‫اليت‬‫املواقع‬‫يف‬‫بالغذاء‬‫دها‬ ِّ‫زو‬ .15
‫مناطــق‬‫حمايــة‬‫حمــات‬‫يف‬‫شــارك‬ .16
.‫ومح...
‫المتاهة‬‫الستة‬ ‫اإلختالفات‬
‫ماهو‬
‫مصير‬
!‫الصياد؟‬
‫الطائر‬ ‫على‬ ‫للتعرف‬ ‫األحرف‬ ‫بترتيب‬ ‫قم‬
‫الصحيحة‬ ‫التهجئة‬
...
‫لبنان‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫وضع‬
‫التهديد‬ ‫خطر‬ ‫ناحية‬ ‫من‬
‫الحمراء‬ IUCN ‫قائمة‬ ‫حسب‬ ‫التهديد‬ ‫درجات‬
‫منقرض‬ ‫لإلنقراض‬...
‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬45 44
‫العربي‬ ‫اإلسم‬
‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬
‫العلمي‬ ‫اإلسم‬
European Turle-dove
‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ -
‫الب...
‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬47 46
‫العربي‬ ‫اإلسم‬
‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬
‫العلمي‬ ‫اإلسم‬
Egyptian Vulture
‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ -
‫االنق...
‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬49 48
‫العربي‬ ‫اإلسم‬
‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬
‫العلمي‬ ‫اإلسم‬
Saker Falcon
‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ -
‫االنقراض‬...
‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬51 50
‫دعوها‬
‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬
‫بسالم‬
www.ifaw.org/education
IFAWMENA IFAWMENA IFAWvideo
‫ـدد‬‫ـ‬‫لع‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫ومستش‬،‫ـورة‬‫ـ‬‫املن‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫املدين‬‫�اء‬‫ـ‬‫...
Prochain SlideShare
Chargement dans…5
×

دعوها تحلق بسلام

228 vues

Publié le

كتاب يعالج قضية صيد الطيور المهاجرة ولافتك بها في لبنان ، تم إعداد الكتاب للصغار في المرحلة الابتدائية برعاية بعض الجهات هناك

Publié dans : Formation
  • Soyez le premier à commenter

  • Soyez le premier à aimer ceci

دعوها تحلق بسلام

  1. 1. ‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬ ‫دعوها‬ ‫بسالم‬ ‫وإخراجية‬ ‫فنية‬ ‫ورؤية‬ ‫حترير‬ ‫العويف‬ ‫د‬َ‫م‬ ْ‫ح‬َ‫أ‬ ْ‫ن‬ِ‫ب‬ ‫اهلادي‬ُ‫د‬ْ‫ب‬َ‫ع‬ .‫د‬ ‫الفين‬ ‫التنفيذ‬ ‫الزيين‬ ‫أمين‬ ‫التعليمي‬ ‫التواصل‬ ‫مبادرة‬
  2. 2. ‫دعوها‬ ‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬ ‫بسالم‬ ،‫الربنامج‬ ‫وحتسني‬ ‫تطوير‬ ‫يف‬ ‫ساهم‬ُ‫ي‬ ‫اقرتاح‬ ‫بكل‬ ‫نرحب‬ ‫حنن‬ ‫نسخة‬‫على‬‫للحصول‬‫أو‬‫املسابقة‬‫أو‬‫الربنامج‬‫حول‬‫الستفساراتكم‬ :‫مع‬‫التواصل‬‫رىج‬ُ‫ي‬،‫التعليمية‬‫نا‬ ّ ‫مواد‬‫من‬‫�ة‬‫ي‬‫مجان‬ ‫درويش‬‫عيىس‬‫د.أكرم‬ ‫الربامج‬ ‫مدير‬ 0097142696946:‫الهاتف‬ ٠٠٩٧١٥٠٢٤٤٩٦٩٢:‫متحرك‬ adarwich@ifaw.org:‫االلكرتوين‬‫الربيد‬ .‫املتحدة‬‫�ة‬‫ي‬‫العرب‬‫اإلمارات‬‫دولة‬،‫ديب‬‫إمارة‬،43756.‫ب‬.‫ص‬ ‫م‬2018–2017/‫هـ‬1438–1439‫األوىل‬‫الطبعة‬ ‫محفوظة‬ ‫والنشر‬‫الطبع‬‫حقوق‬‫جميع‬ ‫باحليوان‬‫للرفق‬‫الدويل‬‫للصندوق‬ ©IFAW 2018 )IFAW( ‫باحليوان‬ ‫للرفق‬ ‫الدويل‬ ‫الصندوق‬ ‫يطرح‬ ‫عام‬ ‫كل‬ ‫الربنامج‬ ‫ويرافق‬ ،‫واحليوانات‬ ‫�ة‬‫ئ‬‫البي‬ ‫حول‬ ‫يدور‬ ً ‫توعويا‬ ً ‫برنامجا‬ ‫وترسخ‬ ‫تعزز‬ ‫اليت‬ ‫�ة‬‫ي‬‫املجان‬ ‫التعليمية‬ ‫واألدوات‬ ‫الوسائل‬ ‫من‬ ٌ ‫عدد‬ ‫التعليمية‬)IFAW(‫ووسائل‬‫مواد‬‫إن‬.‫حتقيقها‬‫املرجو‬‫األهداف‬ ‫ثماين‬ ‫من‬ ‫أكرث‬ ‫إىل‬ ‫وتوزيعها‬ ‫عاملية‬ ‫لغات‬ ‫ثماين‬ ‫إىل‬ ‫ترجمتها‬ ‫يتم‬ . ً ‫ا‬ّ‫سنوي‬‫العالم‬‫حول‬‫طفل‬‫ماليني‬‫خمسة‬‫إىل‬‫لتصل‬،‫دولة‬‫عشرة‬ ،1969‫سنة‬)IFAW(‫باحليوان‬‫للرفق‬‫الدويل‬‫الصندوق‬‫تأسس‬ .‫العالم‬ ‫حول‬ ‫احليوانات‬ ‫وحماية‬ ‫إنقاذ‬ ‫على‬ ‫تأسيسه‬ ‫منذ‬ ‫ويعمل‬ ‫من‬ ‫أكرث‬ ‫العالم‬ ‫حول‬ )IFAW( ‫ذها‬ ّ ‫نف‬ ‫اليت‬ ‫املشاريع‬ ‫عدد‬ ‫بلغ‬ ‫املساعدة‬ ‫عمليات‬ ‫يوفر‬ ‫حيث‬ ،‫العالم‬ ‫حول‬ ً ‫مشروعا‬ ‫أربعني‬ ‫على‬ ‫يعمل‬ ‫كما‬ ،‫واملستأنسة‬ ‫ية‬ َ‫الب‬ ‫للحيوانات‬ ‫والتأهيل‬ ‫واإلنقاذ‬ ‫لسياسات‬ ‫والرتويج‬ ،‫التجاري‬ ‫االستغالل‬ ‫من‬ ‫احليوانات‬ ‫حماية‬ .‫باحليوان‬‫الرفق‬ ‫التعليمي‬ ‫التواصل‬ ‫مبادرة‬ ‫عن‬ ‫للرفق‬ ‫الدولي‬ ‫الصندوق‬ ‫عن‬ )IFAW( ‫بالحيوان‬ ‫معنا‬ ‫للتواصل‬ :‫والتدقيق‬ ‫التقييم‬ ‫باحليوان‬ ‫للرفق‬ ‫الدويل‬ ‫الصندوق‬ )IUCN( ‫الطبيعة‬ ‫حلماية‬ ‫الدويل‬ ‫االحتاد‬ )BirdLife International( ‫للطيور‬ ‫العاملي‬ ‫املجلس‬ :‫وإخراجية‬ ‫فنية‬ ‫ورؤية‬ ‫حترير‬ ‫العويف‬ ‫أمحد‬ ‫بن‬ ‫عبداهلادي‬ ‫الدكتور‬ www.draloufi.com :‫الفين‬ ‫والتنفيذ‬ ‫التصميم‬ ‫الزيين‬ ‫م.أمين‬ zeeny2001@hotmail.com ‫الطبيعة‬ ‫نغم‬ :‫الطيور‬ ...................4 ‫الطيور؟‬ ‫تطري‬ ‫كيف‬ ...................6 ‫اهلجرة‬ ‫معجزة‬ ...................8 ‫الطيور‬ ‫جنة‬ ‫لبنان‬ ...................14 ‫الطيور‬ ‫تعشقه‬ ‫وطن‬ :‫لبنان‬ ..................18 ‫لبنان‬ ‫لطبيعة‬ ‫جليلة‬ ‫مهام‬ ‫الطيور‬ ..................24 ‫للطيور‬ ‫مقربة‬ ...‫لبنان‬ ‫تكون‬ ‫ال‬ ‫حىت‬ ..................28 ‫الطيور‬ ‫ملساعدة‬ ‫طريقة‬ 19 ...‫العمل‬ ‫وقت‬ ‫حان‬ ..................34 ‫املصاحبة‬ ‫األنشطة‬ ..................40 ‫التهديد‬ ‫خطر‬ ‫ناحية‬ ‫من‬ ‫لبنان‬ ‫يف‬ ‫الطيور‬ ‫وضع‬ ..................42 ‫المحتويات‬ ‫دعوها‬ ‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬ ‫بسالم‬
  3. 3. ‫الطبيعة‬ ‫نغم‬ :‫الطيور‬ ،)‫احلرارة‬‫ـة‬‫ـ‬‫درج‬‫�ة‬‫ت‬‫(ثاب‬‫ـرارة‬‫ـ‬‫احل‬‫ـة‬‫ـ‬َّ‫داخلي‬‫ات‬َّ‫فقاري‬‫ـر‬‫ـ‬‫وتعت‬،‫ـة‬‫ـ‬‫للغاي‬‫ـة‬‫ـ‬‫جميل‬‫ـات‬‫ـ‬‫مخلوق‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ .‫الريش‬ِ‫ب‬ ‫ـوة‬‫ـ‬‫املكس‬‫الوحيدة‬‫ـات‬‫ـ‬‫املخلوق‬‫ـي‬‫ـ‬‫وه‬ .....‫قرب‬‫عن‬‫عليها‬‫نتعرف‬‫األصدقاء‬‫أيها‬‫تعالوا‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬5 4 ‫جلناحني‬‫األمامية‬‫األطراف‬‫حتول‬- ‫فائقة‬‫بعناية‬‫املرتب‬‫للريش‬‫امتالكها‬- ‫وظائف‬‫للريش‬‫هل‬ ً ‫يوما‬‫تساءلت‬‫هل‬( )‫الطريان؟‬‫يف‬‫املساعدة‬‫غري‬‫أخرى‬ ‫سريعة‬‫قلب‬‫ضربات‬- ‫بالدقيقة‬‫ضربة‬ ‫فعالة‬‫لكن‬‫صغرية‬‫رئات‬ - ‫ـم‬‫ـ‬‫احلج‬‫ـادة‬‫ـ‬‫زي‬‫إىل‬‫ـؤدي‬‫ـ‬‫ت‬:‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫هوائي‬‫ـاس‬‫ـ‬‫أكي‬- ،‫للطائــر‬ ‫النوعــي‬ ‫الــوزن‬ ‫ختفيــف‬ ‫وبالتــايل‬ ،‫ـران‬‫ـ‬‫الط‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أثن‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـزان‬‫ـ‬‫ات‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـظ‬‫ـ‬‫وحتاف‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـرارة‬‫ـ‬‫ح‬‫ـة‬‫ـ‬‫درج‬‫ـف‬‫ـ‬‫تلطي‬‫يف‬‫ـاهم‬‫ـ‬‫وتس‬ ‫للطريان‬‫مهيأة‬‫قوية‬‫طريان‬‫عضالت‬- ‫مرتفع‬‫أيض‬‫معدل‬- ‫ـر‬‫ـ‬‫ولتغي‬،‫ـا‬‫ـ‬‫زيادته‬‫أو‬‫ـرعة‬‫ـ‬‫الس‬‫ـح‬‫ـ‬‫لكب‬‫ـل‬‫ـ‬‫ذي‬- ً ‫ـا‬‫ـ‬‫عمودي‬‫أو‬‫ـا‬‫ـ‬‫أفقي‬‫ـران‬‫ـ‬‫الط‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫مس‬ ‫يوضع‬‫ـض‬‫ـ‬‫بي‬‫يف‬‫ـون‬‫ـ‬‫يكون‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫الصغ‬- ‫ـد‬‫ـ‬‫يوج‬‫ـا‬‫ـ‬‫ف‬،‫ـش‬‫ـ‬‫ع‬‫يف‬‫ـم‬‫ـ‬‫اجلس‬‫ـارج‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫داخل‬‫ـم‬‫ـ‬‫له‬‫ـل‬‫ـ‬‫حم‬ ‫صغري‬‫رأس‬ - ‫حجــرات‬ ‫أربــع‬ ‫ذو‬ ‫قلــب‬ - ‫عاليــة‬ ‫بكفــاءة‬ ‫الــدم‬ ‫يضــخ‬ ‫خفيفة‬‫عظام‬- ‫�ة‬‫ئ‬‫وملي‬‫ومجوفة‬ ‫وقوية‬،‫بالهواء‬ ‫للغاية‬ ‫ـكل‬‫ـ‬‫ش‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬،‫ـفل‬‫ـ‬‫ألس‬‫ـدة‬‫ـ‬‫املمت‬‫ـزوريق‬‫ـ‬‫ال‬‫ـص‬‫ـ‬‫الق‬‫ـة‬‫ـ‬‫عظم‬- ‫ـوة‬‫ـ‬‫بق‬‫ـة‬‫ـ‬‫األجنح‬‫ـات‬‫ـ‬‫عض‬‫ـك‬‫ـ‬‫تماس‬‫ـن‬‫ـ‬‫يضم‬‫ـاد‬‫ـ‬‫عم‬ 400 ‫؟‬ ‫فريدة‬ ‫مخلوقات‬ ‫الطيور‬ ‫يجعل‬ ‫الذي‬ ‫ما‬ ‫ممكنة‬‫مقاومة‬‫بأقل‬‫الهواء‬‫اخرتاق‬‫يف‬ ً ‫ممزيا‬ ً ‫دورا‬‫يلعب‬‫انسيايب‬‫جسمها‬- ‫البوليــة‬ ‫للمثانــة‬ ‫وجــود‬ ‫ال‬ - ‫يتــم‬‫فاإلخــراج‬‫البــول‬‫لتخزيــن‬ ‫مباشــرة‬ ‫أسنان‬‫يوجد‬‫ال‬-
  4. 4. ‫الطيور؟‬ ‫تطير‬ ‫كيف‬ :)‫(الشراعي‬ ‫االنزالقي‬ ‫الطيران‬ .1 ‫الجناحين‬ ‫برفرفة‬ ‫الطيران‬ .2 .‫�ارات‬‫ـ‬‫ـ‬‫التي‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬‫ـوب‬‫ـ‬‫برك‬‫ـة‬‫ـ‬‫األجنح‬‫ـة‬‫ـ‬‫رفرف‬‫دون‬‫ـع‬‫ـ‬‫فرتتف‬،‫ـدة‬‫ـ‬‫الصاع‬‫ـواء‬‫ـ‬‫اله‬‫�ارات‬‫ـ‬‫ـ‬‫تي‬‫ـر‬‫ـ‬‫تأث‬‫ـت‬‫ـ‬‫حت‬‫ـو‬‫ـ‬‫اجل‬‫يف‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـق‬‫ـ‬‫يزنل‬‫ـل‬‫ـ‬‫ب‬،‫ـة‬‫ـ‬‫األجنح‬‫ـة‬‫ـ‬‫رفرف‬‫دون‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـم‬‫ـ‬‫يت‬ .‫ـن‬‫ـ‬‫والبالش‬‫ـق‬‫ـ‬‫كاللقال‬‫ـة‬‫ـ‬‫احلوام‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـه‬‫ـ‬‫ل‬‫ـال‬‫ـ‬‫مث‬‫ـر‬‫ـ‬‫وخ‬.‫ـة‬‫ـ‬‫والطاق‬‫ـد‬‫ـ‬‫اجله‬‫يف‬‫ـر‬‫ـ‬‫كب‬‫ـر‬‫ـ‬‫توف‬‫إىل‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫ـؤدي‬‫ـ‬‫في‬ ‫كبعــض‬‫الصغــرة‬ ‫الطيــور‬ • ‫تصــل‬ ‫الدوريــة‬ ‫العصافــر‬ ‫يف‬‫ـة‬‫ـ‬‫ضرب‬‫ـن‬‫ـ‬‫ثالث‬‫إىل‬‫ـة‬‫ـ‬‫الرفرف‬ .‫�ة‬‫ـ‬‫الثانيـ‬ ‫ـات‬‫ـ‬‫ضرب‬‫ـل‬‫ـ‬‫تص‬‫ـان‬‫ـ‬‫الطن‬ • ‫عــن‬‫يزيــد‬‫مــا‬‫إىل‬‫اجلنــاح‬ .‫�ة‬‫ـ‬‫الثانيـ‬‫يف‬‫ضربــة‬‫مائــة‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫كالنس‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الكب‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ • ‫كل‬ ‫مــرة‬ ‫أجنحتهــا‬ ‫ترفــرف‬ .‫�ا‬‫ـ‬‫تقريبـ‬‫�ة‬‫ـ‬‫ثانيـ‬ ‫احلجــم‬ ‫متوســطة‬ ‫الطيــور‬ • ‫بأجنحتهــا‬ ‫تضــرب‬ ‫كاحلمــام‬ .‫�ة‬‫ـ‬‫الثانيـ‬ ‫يف‬ ‫مــرات‬ ‫ثــاث‬ ‫كبرية‬‫طاقة‬ ‫الطائر‬‫من‬‫الطريان‬‫هذا‬‫يستنفذ‬.‫صغري‬‫حجم‬‫ذات‬‫املرفرفة‬ ‫الطيور‬‫تكون‬‫ما‬ ً ‫وغالبا‬.‫وقبضه‬‫اجلناح‬‫ببسط‬‫يتم‬ ‫الطريان؟‬ ‫الطيور‬‫باستطاعة‬‫كيف‬:‫صديقي‬‫تساءلت‬‫هل‬ ‫تنخفض؟‬‫وكيف‬‫السماء‬‫ألعايل‬‫ترتفع‬‫كيف‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬7 6
  5. 5. ‫الطيور؟‬ ‫بهجرة‬ ‫نعني‬ ‫ماذا‬ ‫الطيور؟‬ ‫تهاجر‬ ‫لماذا‬ :‫الحدود‬ ‫تعرف‬ ‫ال‬ ‫الطيور‬ ‫للهجرة؟‬ ‫الطيور‬ ‫تستعد‬ ‫كيف‬ ‫الهجرة‬ ‫موعد‬ ‫يحين‬ ‫متى‬ .‫أخرى‬‫إىل‬‫جغرافية‬‫منطقة‬‫من‬،‫موسمية‬‫تكون‬‫ما‬‫وعادة‬،‫الطيور‬‫تنقل‬‫تعين‬ ‫الطيور‬‫هجرة‬ ‫وربما‬،‫الكيلومرتات‬‫من‬‫اآلالف‬‫بعشرات‬‫بعضها‬ ‫تقدر‬‫قد‬‫بعيدة‬‫ملسافات‬ ‫الطيور‬ ‫تهاجر‬ .‫أسابيع‬‫عدة‬‫تستغرق‬ ‫فصلــي‬ ‫خــال‬ ‫الكيلومــرات‬ ‫آلالف‬ ‫الطيــور‬ ‫تطــر‬ ‫عشــرات‬ ‫رحلتهــا‬ ‫يف‬ ‫تعــر‬ ‫حيــث‬ ،‫والربيــع‬ ‫اخلريــف‬ ،‫ـاهقة‬‫ـ‬‫الش‬‫ـال‬‫ـ‬‫واجلب‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫والبح‬‫ـاري‬‫ـ‬‫الصح‬‫ـرة‬‫ـ‬‫عاب‬،‫ـدول‬‫ـ‬‫ال‬ .‫عــام‬‫كل‬‫تقصــده‬‫والــذي‬،‫املحــدد‬‫للمــكان‬‫تصــل‬‫حــى‬ ‫ـف‬‫ـ‬‫والزواح‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫كالدبب‬‫ـرى‬‫ـ‬‫أخ‬‫ـات‬‫ـ‬‫حيوان‬‫ـن‬‫ـ‬‫لك‬ ‫تلجــأ‬ ‫ألنهــا‬ ‫كالطيــور‬ ‫لهجــرات‬ ‫حتتــاج‬ ‫ال‬ ..‫الشــتوي‬‫للســبات‬ ‫فيهــا‬ ‫تتســاقط‬ ‫الــي‬ ‫املناطــق‬ ‫لتغــادر‬ .1 ،‫ـهور‬‫ـ‬‫ش‬‫ـدة‬‫ـ‬‫لع‬‫ـج‬‫ـ‬‫الثل‬‫ـا‬‫ـ‬‫فيه‬ ‫ـتمر‬‫ـ‬‫ويس‬،‫ـوج‬‫ـ‬‫الثل‬ ‫ـتطيع‬‫ـ‬‫تس‬‫ال‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـواء‬‫ـ‬‫األج‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـر‬‫ـ‬‫تعت‬‫ـي‬‫ـ‬‫وال‬ .‫ـة‬‫ـ‬‫دافئ‬‫ـق‬‫ـ‬‫ملناط‬‫ـل‬‫ـ‬‫فتنتق‬‫ـا؛‬‫ـ‬‫له‬ ّ‫حتم‬ ‫أو‬ ،‫الــرودة‬ ‫شــديدة‬ ‫املناطــق‬ ‫لتغــادر‬ .2 ‫ـة‬‫ـ‬‫معتدل‬‫ـرى‬‫ـ‬‫ألخ‬‫ـل‬‫ـ‬‫لتنتق‬،‫ـرارة‬‫ـ‬‫احل‬‫ـديدة‬‫ـ‬‫ش‬ .‫األجــواء‬ ‫ليصبــح‬‫جســمها‬‫يف‬‫الدهــون‬‫وختــزن‬،‫للغــذاء‬‫املفــرط‬‫باالســتهالك‬ ‫الطيــور‬‫�دأ‬‫ـ‬‫تبـ‬ - .‫لطاقــة‬‫حتويلهــا‬‫ســيتم‬‫الدهــون‬‫هــذه‬، ً ‫مضاعفــا‬‫وزنهــا‬ .‫الهجرة‬‫يف‬‫عليه‬‫االعتماد‬‫لتستطيع‬‫جسمها‬‫يف‬‫التالف‬‫الريش‬‫بتعويض‬‫تقوم‬ - ‫التكاثــر‬ ‫ألجــل‬ ‫تهاجــر‬ .4 ‫علــى‬ ‫لتحافــظ‬ ‫والتعشــيش؛‬ . ‫وفراخهــا‬ ‫بيضهــا‬ ‫بمناطــق‬ ‫تكــون‬ ‫حيــث‬ ،‫الغــذاء‬ ‫عــن‬ ً ‫حبثــا‬ .3 ‫ـا‬‫ـ‬‫لربودته‬‫ـا‬‫ـ‬‫فيه‬‫ـذاء‬‫ـ‬‫الغ‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـول‬‫ـ‬‫احلص‬‫ـب‬‫ـ‬‫يصع‬ .‫بالثلــوج‬ ‫وتغطيتهــا‬ ‫الهجرة‬ ‫معجزة‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬9 8 .‫اليوم‬‫من‬ ٍ‫معني‬ ٍ‫وقت‬‫يف‬‫وكذلك‬،‫العام‬‫من‬ ٍ‫د‬ ّ‫موح‬ ٍ‫وقت‬‫يف‬ ‫يور‬ ّ‫الط‬ ُ‫أغلب‬ ‫تهاجر‬ ‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـاء‬‫ـ‬‫العلم‬‫ـا‬‫ـ‬‫وحيدده‬،‫ـان‬‫ـ‬‫ح‬‫ـد‬‫ـ‬‫ق‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـد‬‫ـ‬‫موع‬‫أن‬‫ـدرك‬‫ـ‬‫لت‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـا‬‫ـ‬‫به‬ ‫ـعر‬‫ـ‬‫تش‬‫ـارات‬‫ـ‬‫إش‬‫ـاك‬‫ـ‬‫هن‬ ‫ومــن‬،‫�دأ‬‫ب‬‫ســي‬‫الهجــرة‬‫موســم‬‫أن‬‫تــدرك‬‫�اقــص‬‫ن‬‫بالت‬ ‫النهــار‬‫�دأ‬‫ـ‬‫يبـ‬‫فحــن‬‫الشــمس‬‫ضــوء‬‫يف‬‫التغيــر‬ .‫ـس‬‫ـ‬‫الطق‬‫ـرات‬‫ـ‬‫بتغ‬‫ـها‬‫ـ‬‫إحساس‬‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬
  6. 6. ‫الهجرة؟‬ ‫مسار‬ ‫ماهو‬ ‫لهجرتها؟‬ ً‫محددا‬ ً‫مسارا‬ ‫الطيور‬ ‫تختار‬ ‫كيف‬ ‫ـدم‬‫ـ‬‫وع‬‫ـر‬‫ـ‬‫التكاث‬‫ـق‬‫ـ‬‫مناط‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫يف‬‫ـا‬‫ـ‬‫بم‬‫ـنوية‬‫ـ‬‫الس‬‫ـدورة‬‫ـ‬‫ال‬‫ـدار‬‫ـ‬‫م‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـرة‬‫ـ‬‫املهاج‬‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـلكها‬‫ـ‬‫تس‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـاحة‬‫ـ‬‫املس‬‫ـل‬‫ـ‬‫كام‬‫ـه‬‫ـ‬‫إن‬ .‫املرتبطة‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـارات‬‫ـ‬‫ومس‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫التكاث‬ ،‫الهجــرة‬ ‫يف‬ ‫األطــول‬ ‫الطــرق‬ ‫الطيــور‬ ‫بعــض‬ ‫تفضــل‬ ‫ـزود‬‫ـ‬‫لل‬‫ـف‬‫ـ‬‫وتتوق‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫األقص‬‫ـرق‬‫ـ‬‫الط‬‫ـا‬‫ـ‬‫بعضه‬‫ـل‬‫ـ‬‫تفض‬‫ـا‬‫ـ‬‫بينم‬ .‫هجرتهــا‬‫تواصــل‬‫ثــم‬‫�ة‬‫ـ‬‫معينـ‬‫محطــات‬‫يف‬‫بالغــذاء‬ :‫يلي‬‫ما‬‫لها‬ ‫توفر‬‫اليت‬‫املسارات‬ ‫الطيور‬‫تأخذ‬ ‫للموت‬‫ذلك‬‫خالل‬‫تتعرض‬‫فال‬‫آمنة‬‫توقف‬‫مناطق‬ .1 ‫بالغذاء‬‫تزود‬‫محطات‬ ‫يوفر‬ ‫مسار‬ .2 ‫؟‬ً‫نهارا‬ ‫أم‬ ً‫ليال‬ ‫هجرتها‬ ‫وقت‬ ‫الطيور‬ ‫تختار‬ ‫كيف‬ ،‫ـات‬‫ـ‬‫املفرتس‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـا‬‫ـ‬‫حيميه‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫ألن‬، ً ‫ـا‬‫ـ‬‫لي‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـل‬‫ـ‬‫تفض‬‫ـردة‬‫ـ‬‫املغ‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـذات‬‫ـ‬‫بال‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الصغ‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ - ‫ـن‬‫ـ‬‫اللت‬‫ـة‬‫ـ‬‫والطاق‬‫ـرارة‬‫ـ‬‫احل‬‫ـدان‬‫ـ‬‫وفق‬‫ـاك‬‫ـ‬‫االنه‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـادها‬‫ـ‬‫أجس‬‫ـي‬‫ـ‬‫يق‬‫ـل‬‫ـ‬‫اللي‬‫يف‬‫ـرارة‬‫ـ‬‫احل‬‫ـة‬‫ـ‬‫درج‬‫ـاض‬‫ـ‬‫اخنف‬‫وألن‬ .‫ـران‬‫ـ‬‫الط‬‫ـبب‬‫ـ‬‫بس‬‫ـتنفذان‬‫ـ‬‫تس‬ ‫كبــرة‬ ‫طيــور‬ ‫هــي‬ ً ‫وغالبــا‬ ‫احلوامــة‬ ‫الطيــور‬ - ‫ـك‬‫ـ‬‫وذل‬‫ـة‬‫ـ‬‫عالي‬‫ـات‬‫ـ‬‫ارتفاع‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬ ً ‫ـارا‬‫ـ‬‫نه‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـل‬‫ـ‬‫تفض‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـتفيد‬‫ـ‬‫فتس‬‫ـا‬‫ـ‬‫طريانه‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أثن‬‫ـم‬‫ـ‬‫التحوي‬‫ـتخدامها‬‫ـ‬‫الس‬ ‫ـاهقة‬‫ـ‬‫ش‬‫ـات‬‫ـ‬‫الرتفاع‬‫ـق‬‫ـ‬‫لتحل‬‫ـاخن‬‫ـ‬‫الس‬‫ـواء‬‫ـ‬‫اله‬‫�ارات‬‫ـ‬‫ـ‬‫تي‬ .‫والطاقــة‬ ‫اجلهــد‬ ‫مــن‬ ‫األدىن‬ ‫احلــد‬ ‫باســتخدام‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬11 10
  7. 7. ‫هجرتها؟‬ ‫مسارات‬ ‫على‬ ‫الطيور‬ ‫تستدل‬ ‫كيف‬ ‫ـؤال‬‫ـ‬‫والس‬،‫ـه‬‫ـ‬‫نفس‬‫ـش‬‫ـ‬‫الع‬‫وإىل‬‫ـل‬‫ـ‬‫ب‬،‫ـه‬‫ـ‬‫من‬‫ـرت‬‫ـ‬‫هاج‬‫ـذي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـه‬‫ـ‬‫نفس‬‫ـكان‬‫ـ‬‫امل‬‫إىل‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـر‬‫ـ‬‫الكث‬‫ـود‬‫ـ‬‫يع‬ ‫ـها؟‬‫ـ‬‫نفس‬‫ـه‬‫ـ‬‫توج‬‫أن‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـتطيع‬‫ـ‬‫تس‬‫ـف‬‫ـ‬‫كي‬،‫ـه‬‫ـ‬‫نفس‬‫ـرح‬‫ـ‬‫يط‬‫ـذي‬‫ـ‬‫ال‬ :‫فائقة‬ ‫بصرية‬ ‫ذاكرة‬ .2 ،‫ذاكرتها‬‫يف‬‫ـا‬‫ـ‬‫هجرته‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫مس‬‫وختزن‬»‫ـع‬‫ـ‬‫«تطب‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـض‬‫ـ‬‫بع‬ ‫والوديان‬‫ـال‬‫ـ‬‫كاجلب‬‫ـا‬‫ـ‬‫عليه‬‫ـر‬‫ـ‬‫تع‬‫اليت‬‫ـس‬‫ـ‬‫التضاري‬‫ـز‬‫ـ‬‫تم‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬ ‫ـرة‬‫ـ‬‫بالهج‬‫ـا‬‫ـ‬‫جتاربه‬‫أوىل‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬‫ـون‬‫ـ‬‫تك‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـا‬‫ـ‬‫أم‬،‫ـار‬‫ـ‬‫واألنه‬ .‫الطيور‬‫ـرب‬‫ـ‬‫س‬‫ـاطة‬‫ـ‬‫ببس‬‫ـع‬‫ـ‬‫تتب‬‫ـي‬‫ـ‬‫فه‬ :‫المالحة‬ ‫في‬ ‫الضوء‬ ‫مصادر‬ ‫على‬ ‫االعتماد‬ .3 ‫ـا‬‫ـ‬‫بينم‬،‫ـة‬‫ـ‬‫للمالح‬‫ـمس‬‫ـ‬‫الش‬‫ـع‬‫ـ‬‫موق‬‫ـتخدم‬‫ـ‬‫تس‬ ً ‫ـارا‬‫ـ‬‫نه‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫تهاج‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ .‫ـوم‬‫ـ‬‫النج‬‫ـع‬‫ـ‬‫مواق‬‫ـر‬‫ـ‬‫ع‬‫ـا‬‫ـ‬‫هجرته‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫مس‬‫ـدد‬‫ـ‬‫فتح‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫لي‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫تهاج‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬ :‫كالتايل‬‫حوله‬‫فرضيات‬‫عدة‬‫وهناك‬،‫حبق‬‫للعلماء‬ ً‫محي‬ ‫األمر‬‫هذا‬ :‫فرضيتين‬ ‫هذا‬ ‫وفي‬ :‫لألرض‬ ‫المغناطيسي‬ ‫الحقل‬ ‫باستخدام‬ .1 ‫ـن‬‫ـ‬‫وم‬،‫ـن‬‫ـ‬‫الع‬‫يف‬‫ـة‬‫ـ‬‫متخصص‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫عصبي‬‫ـا‬‫ـ‬‫خالي‬‫ـر‬‫ـ‬‫ع‬،‫ـأرض‬‫ـ‬‫ل‬‫ـي‬‫ـ‬‫املغناطي‬‫ـال‬‫ـ‬‫املج‬‫ـة‬‫ـ‬‫رؤي‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـدرة‬‫ـ‬‫ق‬‫ـا‬‫ـ‬‫له‬‫ـرة‬‫ـ‬‫املهاج‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ - .‫ـا‬‫ـ‬‫اجتاهه‬‫ـدد‬‫ـ‬‫حت‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫تعم‬،‫ـار‬‫ـ‬‫املنق‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـوي‬‫ـ‬‫العل‬‫ـزء‬‫ـ‬‫اجل‬‫يف‬)‫ـود‬‫ـ‬‫األس‬‫ـد‬‫ـ‬‫احلدي‬‫ـيد‬‫ـ‬‫(أكس‬‫ـت‬‫ـ‬‫الماغني‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـرة‬‫ـ‬‫صغ‬‫�ات‬‫ـ‬‫ـ‬‫حبيب‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـض‬‫ـ‬‫بع‬‫ـك‬‫ـ‬‫تمتل‬ - ،‫لألرض‬‫ـي‬‫ـ‬‫املغناطي‬‫ـال‬‫ـ‬‫املج‬‫ـتخدام‬‫ـ‬‫باس‬‫التنقل‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـاعد‬‫ـ‬‫تس‬‫ـة‬‫ـ‬‫داخلي‬‫ـية‬‫ـ‬‫مغناطيس‬‫ـة‬‫ـ‬‫بوصل‬‫ـة‬‫ـ‬‫بمثاب‬‫�ات‬‫ـ‬‫ـ‬‫احلبيب‬‫ـذه‬‫ـ‬‫ه‬ .‫ـمال‬‫ـ‬‫الش‬‫ـاه‬‫ـ‬‫باجت‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـه‬‫ـ‬‫وتوجي‬ ‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬ ‫ـاء‬‫ـ‬‫البق‬ ‫ـو‬‫ـ‬‫وه‬ ‫أال‬ ‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫األساس‬ ‫ـدف‬‫ـ‬‫اله‬ ‫نآلا‬ ‫ـرف‬‫ـ‬‫تع‬ ‫ـك‬‫ـ‬‫لعل‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫صديق‬ ،‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬ ‫ـاة‬‫ـ‬‫وحي‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫طاق‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫تكلفته‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫له‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫للغاي‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫صعب‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫رحل‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫وه‬ ...‫ـاة‬‫ـ‬‫الحي‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫قي‬ ‫علــى‬ ‫بهــا‬ ‫المحدقــة‬ ‫األخطــار‬ ‫بســبب‬ ‫هجرتهــا‬ ‫تكمــل‬ ‫ال‬ ‫الطيــور‬ ‫مــن‬ %60 ‫قرابــة‬ ‫وتغيــر‬ ‫المفترســات‬ ‫وتربــص‬ ‫الغــذاء‬ ‫نقــص‬ :‫المخاطــر‬ ‫تلــك‬ ‫وتشــمل‬ ،‫الطريــق‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫التغي‬ ‫ـبب‬‫ـ‬‫بس‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫المالح‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫ف‬ ‫ـأ‬‫ـ‬‫والخط‬ ‫ـاه‬‫ـ‬‫المي‬ ‫ـوث‬‫ـ‬‫وتل‬ ‫ـئ‬‫ـ‬‫المفاج‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫المناخي‬ ‫ـروف‬‫ـ‬‫الظ‬ ‫والطواحيــن‬ ‫الكهربــاء‬ ‫بخطــوط‬ ‫االصطــدام‬ ً‫وأحيانــا‬ ‫تعبرهــا‬ ‫التــي‬ ‫المناطــق‬ ‫،فــي‬ .‫القانوني‬ ‫غير‬ ‫الصيد‬ ‫هو‬ ‫بشاعة‬ ‫أكثرها‬ ‫ولعل‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬13 12
  8. 8. ً‫نوعا‬ ‫قرابة‬ ‫لبنان‬ ‫تحتضن‬ :‫للروعة‬ ‫يا‬ ،‫الطيور‬ ‫من‬ ..‫المهاجرة‬ ‫الطيور‬ ‫ماليين‬ ‫سنويا‬ ‫ويعبره‬ ‫للطيور؟‬‫جنة‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫كان‬‫لماذا‬ :‫منها‬،‫كذلك‬‫جعلته‬‫خاصة‬‫مزايا‬‫عدة‬‫لديه‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫ألن‬ ‫آسيا‬ :‫الثالث‬ ‫القارات‬ ‫بني‬ ‫للغاية‬ ‫حيوي‬ ‫موقع‬ ‫يف‬ ‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ‫يقع‬ - .‫وأوربا‬‫وأفريقيا‬ .‫معتدل‬‫متوسطي‬‫بمناخ‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫يتمتع‬- ‫وأودية‬ ‫جبلية‬ ‫سالسل‬ ‫مابني‬ ‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ‫يف‬ ‫املختلفة‬ ‫التضاريس‬ - ..‫وصخري‬‫رملي‬‫وساحل‬ ‫لتنوع‬ ‫أدى‬ ،‫وسواحل‬ ‫وجبال‬ ‫وأنهار‬ ‫أودية‬ ‫من‬ ‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ‫طبيعة‬ - ‫مواطن‬ ‫أنتج‬ ‫ذلك‬ ‫وكل‬ ‫�ايت؛‬‫ب‬‫الن‬ ‫وغطائه‬ ‫ومناخه‬ ‫�ه‬‫ت‬‫وترب‬ ‫�ه‬‫ت‬‫بيئ‬ .‫والغذاء‬‫والمأوى‬‫املالذات‬ ‫للطيور‬‫تؤمن‬‫متنوعة‬‫�ة‬‫ي‬‫بيئ‬ .. ‫المتنوعة‬ ‫والبيئات‬ ،‫المعتدل‬ ‫والمناخ‬ ،‫االستراتيجي‬ ‫الموقع‬ ‫للطيور‬ ‫جنة‬ ‫لبنان‬ ‫من‬ ‫جعل‬ 400 ‫الطيور‬ ‫جنة‬ ‫لبنان‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬15 14
  9. 9. :‫معيشتها‬ ‫نوعية‬ ‫حسب‬ ‫لبنان‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫أنواع‬ ‫عدد‬ :‫إحصائية‬ ً‫نوعا‬ :‫البحرية‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ )‫(الحوامة‬ ‫المحلقة‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ :‫المغردة‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ :‫الماء‬ ‫طيور‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫فه‬،‫ـة‬‫ـ‬‫البحري‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫البيئ‬‫ـي‬‫ـ‬‫عل‬‫ـد‬‫ـ‬‫تعتم‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـي‬‫ـ‬‫وه‬ - ،‫منــه‬ ‫�ا‬‫ـ‬‫قريبـ‬ ‫وتعيــش‬ ،‫وتعشــش‬ ،‫البحــر‬ ‫مــن‬ ‫تتغــذى‬ .‫كالنــوارس‬ ‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫الهوائي‬‫�ارات‬‫ـ‬‫ـ‬‫التي‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـا‬‫ـ‬‫طريانه‬‫يف‬‫ـد‬‫ـ‬‫تعتم‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ - .‫ـق‬‫ـ‬‫واللقال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫كالنس‬.‫ـاخنة‬‫ـ‬‫الس‬‫ـدة‬‫ـ‬‫الصاع‬ ‫ـجار‬‫ـ‬‫األش‬‫أو‬،‫ـة‬‫ـ‬‫الصخري‬‫ـن‬‫ـ‬‫املواط‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـذ‬‫ـ‬‫تتخ‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ - ‫األشــجار‬ ‫يف‬ ‫غذائهــا‬ ‫عــن‬ ‫تبحــث‬ ً ‫غالبــا‬ ،‫لهــا‬ ‫موطنــا‬ .‫كالعصافري‬،‫األرض‬‫أو‬ ‫منهــا‬ ‫مرحلــة‬ ‫أو‬ ‫حياتهــا‬ ‫ترتبــط‬ ‫الــي‬ ‫الطيــور‬ ‫وهــي‬ - ‫ـار‬‫ـ‬‫األنه‬‫ـاه‬‫ـ‬‫كمي‬‫ـة‬‫ـ‬‫العذب‬‫ـاه‬‫ـ‬‫باملي‬)‫ـر‬‫ـ‬‫وتكاث‬‫ـخ‬‫ـ‬‫وتفري‬‫ـيش‬‫ـ‬‫(تعش‬ .‫كالبــط‬ ،‫واملســتنقعات‬ ‫والبحــرات‬ 77 48 268 56 ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬17 16
  10. 10. ..‫الطيور‬ ‫تعشقه‬ ‫وطن‬ :‫لبنان‬ .. ‫سنويا‬ ‫لبنان‬ ‫سماء‬ ‫المهاجرةتزين‬ ‫الطيور‬ ‫ماليين‬ ‫لبنان؟‬ ‫سماء‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫تمر‬ ‫لماذا‬ :‫تتساءل‬ ‫ولعلك‬ ‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ‫الزجاجة‬ ‫عنق‬ ‫الطيور‬ ‫مسار‬ :‫كالتايل‬‫مختصرة‬‫نقاط‬‫يف‬‫اختصارها‬‫يمكن‬‫صديقي‬‫يا‬‫اإلجابة‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫باجلس‬‫يكون‬‫ـا‬‫ـ‬‫م‬‫ـبه‬‫ـ‬‫أش‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـون‬‫ـ‬‫يك‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫ـارات‬‫ـ‬‫ق‬‫ـاث‬‫ـ‬‫ث‬‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬‫ـرى‬‫ـ‬‫الك‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـارات‬‫ـ‬‫مس‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـع‬‫ـ‬‫يق‬ - . ً ‫ـرقا‬‫ـ‬‫ش‬‫القاحلة‬‫واألرايض‬، ً ‫ـا‬‫ـ‬‫غرب‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫البح‬‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬‫ـا‬‫ـ‬‫م‬‫يقع‬‫ـو‬‫ـ‬‫فه‬‫ـه؛‬‫ـ‬‫في‬‫ـع‬‫ـ‬‫للتجم‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـل‬‫ـ‬‫تمي‬‫ـذي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـق‬‫ـ‬‫املناط‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬ ‫وألن‬،‫ـا‬‫ـ‬‫أورب‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫أو‬‫ـيا‬‫ـ‬‫آس‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـادم‬‫ـ‬‫الق‬‫ـواء‬‫ـ‬‫س‬،‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـرة‬‫ـ‬‫لهج‬‫ـارات‬‫ـ‬‫مس‬‫ـدة‬‫ـ‬‫ع‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬‫ـي‬‫ـ‬‫تلتق‬ - ‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـرف‬‫ـ‬‫فيع‬، ً ‫ـدا‬‫ـ‬‫ج‬‫ـرة‬‫ـ‬‫كب‬‫ـداد‬‫ـ‬‫بأع‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـا‬‫ـ‬‫فيه‬‫ـع‬‫ـ‬‫وتتجم‬‫ـة؛‬‫ـ‬‫ضيق‬‫ـرة‬‫ـ‬‫وهج‬،‫ـور‬‫ـ‬‫عب‬‫ـارات‬‫ـ‬‫مس‬‫ـر‬‫ـ‬‫تعت‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬ ‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـع‬‫ـ‬‫فتتجم‬،‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـك‬‫ـ‬‫لتل‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـق‬‫ـ‬‫طري‬‫ـف‬‫ـ‬‫منتص‬‫يف‬‫ـع‬‫ـ‬‫يق‬‫ـه‬‫ـ‬‫ألن‬)‫ـة‬‫ـ‬‫الزجاج‬‫ـق‬‫ـ‬‫(عن‬‫ــ‬‫ـ‬‫ب‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫عاملي‬ . ً ‫ـنويا‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫مرت‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫الوق‬ ‫ـس‬‫ـ‬‫نف‬ ‫ويف‬ ً ‫ـدا‬‫ـ‬‫ج‬ ‫ـرة‬‫ـ‬‫كب‬ ‫ـداد‬‫ـ‬‫بأع‬ ‫ـذى‬‫ـ‬‫وتتغ‬ ‫ـاح‬‫ـ‬‫لرتت‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬19 18
  11. 11. ‫الطيور؟‬ ‫تأتي‬ ‫متى‬ - :‫لبنان‬ ‫في‬ ‫المهاجرة‬ ‫الطيور‬ ‫مسارات‬ ‫أهم‬ ‫ماهي‬ - .‫العكس‬‫أو‬،‫ـا‬‫ـ‬‫افريقي‬‫يف‬‫ـتائها‬‫ـ‬‫إش‬‫ـن‬‫ـ‬‫مواط‬‫إىل‬‫ـيا‬‫ـ‬‫وآس‬‫ـا‬‫ـ‬‫أوروب‬‫يف‬‫ـا‬‫ـ‬‫تفرخيه‬‫ـن‬‫ـ‬‫مواط‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الهج‬‫ـي‬‫ـ‬‫فصل‬‫يف‬‫ـا‬‫ـ‬‫عبوره‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أثن‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫إىل‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـأيت‬‫ـ‬‫ت‬ .‫ـبة‬‫ـ‬‫املناس‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫البيئ‬‫ـد‬‫ـ‬‫جي‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬‫ـخ‬‫ـ‬‫للتفري‬‫ـا‬‫ـ‬‫وإم‬،‫ـب‬‫ـ‬‫املناس‬‫ـه‬‫ـ‬‫بمناخ‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫مكتفي‬‫ـه‬‫ـ‬‫في‬‫ـتاء‬‫ـ‬‫الش‬‫ـاء‬‫ـ‬‫لقض‬‫ـا‬‫ـ‬‫إم‬،‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬‫ـف‬‫ـ‬‫يتوق‬‫ـا‬‫ـ‬‫م‬‫ـا‬‫ـ‬‫منه‬ )‫ـة‬‫ـ‬‫اجلارح‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـد‬‫ـ‬‫والعدي‬،‫ـق‬‫ـ‬‫واللقال‬،‫ـي‬‫ـ‬‫والكرك‬،‫ـع‬‫ـ‬‫(البج‬‫ـة‬‫ـ‬‫املحلق‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫أن‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـم‬‫ـ‬‫الرغ‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬ ‫ـرت‬‫ـ‬‫أظه‬،‫ـف‬‫ـ‬‫واخلري‬‫ـع‬‫ـ‬‫الربي‬‫ـم‬‫ـ‬‫مواس‬‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬‫ـكان‬‫ـ‬‫م‬‫أي‬‫يف‬ ً ‫�ا‬‫ـ‬‫ـ‬‫تقريب‬‫ـا‬‫ـ‬‫هجرته‬‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬‫ـا‬‫ـ‬‫اجياده‬‫ـن‬‫ـ‬‫يمك‬ .‫ـا‬‫ـ‬‫غريه‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـر‬‫ـ‬‫أك‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـدى‬‫ـ‬‫ل‬‫ـة‬‫ـ‬‫مفضل‬‫ـر‬‫ـ‬‫تعت‬‫ـارات‬‫ـ‬‫مس‬‫ـاك‬‫ـ‬‫هن‬‫أن‬‫ـات‬‫ـ‬‫الدراس‬ ‫ـع‬‫ـ‬‫تتب‬‫ـر‬‫ـ‬‫ع‬‫ـمه‬‫ـ‬‫رس‬‫ـم‬‫ـ‬‫ت‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫املس‬‫ـة‬‫ـ‬‫املقطع‬‫ـر‬‫ـ‬‫غ‬‫ـوط‬‫ـ‬‫اخلط‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫تظه‬،‫ـة‬‫ـ‬‫اخلريط‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـن‬‫ـ‬‫مب‬‫ـو‬‫ـ‬‫ه‬‫ـا‬‫ـ‬‫كم‬ ‫ـاج‬‫ـ‬‫وحتت‬‫ـتقراؤها‬‫ـ‬‫اس‬‫ـم‬‫ـ‬‫ت‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـق‬‫ـ‬‫املناط‬‫اىل‬‫ـط‬‫ـ‬‫املنق‬‫ـط‬‫ـ‬‫اخل‬‫ـر‬‫ـ‬‫ويش‬،‫ـات‬‫ـ‬‫الدراس‬‫ـر‬‫ـ‬‫ع‬‫ـنوات‬‫ـ‬‫لس‬‫ـرات‬‫ـ‬‫الهج‬ ..‫ـد‬‫ـ‬‫التأك‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـد‬‫ـ‬‫مزي‬‫إىل‬ ‫الربيع‬ ‫في‬ ‫الخريف‬ ‫في‬ ‫على‬‫ـون‬‫ـ‬‫يك‬‫ـمال‬‫ـ‬‫الش‬‫اىل‬‫ـرة‬‫ـ‬‫املهاج‬‫ـة‬‫ـ‬‫املحلق‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـذه‬‫ـ‬‫تتخ‬‫ـذي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـي‬‫ـ‬‫الرئي‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫املس‬ .‫ـاع‬‫ـ‬‫البق‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـريب‬‫ـ‬‫الغ‬‫ـف‬‫ـ‬‫والنص‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـال‬‫ـ‬‫جب‬‫ـلة‬‫ـ‬‫لسلس‬‫ـرقية‬‫ـ‬‫الش‬‫ـفوح‬‫ـ‬‫الس‬‫ـداد‬‫ـ‬‫امت‬ ‫الصقــر‬ ‫مثــل‬ ‫اجلارحــة‬ ‫والطيــور‬ ‫والبجــع‬ ‫الكركيــات‬ ‫الطيــور‬ ‫هــذه‬ ‫وتشــمل‬ ‫كالبجــع‬ ‫الطيــور‬‫مــن‬‫أقــل‬‫أعــداد‬ ‫تمــر‬.‫البيضــاء‬‫اللقالــق‬‫مــن‬‫آالف‬‫و‬‫احلــوام‬ ‫ـاهد‬‫ـ‬‫تش‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫الغربي‬‫ـوايح‬‫ـ‬‫الن‬‫ـوق‬‫ـ‬‫ف‬‫ـض‬‫ـ‬‫االبي‬‫ـق‬‫ـ‬‫واللقل‬،‫ـض‬‫ـ‬‫االبي‬ .‫ـروت‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫نه‬‫وادي‬‫ويف‬‫ـدون‬‫ـ‬‫حبم‬‫ـل‬‫ـ‬‫مث‬‫ـع‬‫ـ‬‫مواق‬‫يف‬‫ـرة‬‫ـ‬‫كب‬‫ـراب‬‫ـ‬‫كأس‬ ‫الربيع‬‫الخريف‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬21 20 ‫ـر‬‫ـ‬‫تم‬،‫ـا‬‫ـ‬‫افريقي‬‫يف‬‫ـتاء‬‫ـ‬‫الش‬‫ـل‬‫ـ‬‫فص‬‫ـاء‬‫ـ‬‫لقض‬‫ـوب‬‫ـ‬‫اجلن‬‫إىل‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـر‬‫ـ‬‫تع‬‫ـا‬‫ـ‬‫حينم‬‫ـك‬‫ـ‬‫وذل‬ ‫مســتوى‬‫علــى‬‫بعضهــا‬‫حيلــق‬‫حــن‬‫يف‬،‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬‫جلبــال‬‫�ة‬‫ـ‬‫الغربيـ‬‫اجلوانــب‬‫فــوق‬ ‫الطريــق‬‫منتصــف‬‫يف‬‫األســراب‬‫هــذه‬‫تلتقــي‬.‫البقــاع‬‫وادي‬‫جانــي‬‫فــوق‬‫أعلــى‬ ‫اجلارحــة‬ ‫الطيــور‬‫خاصــة‬،‫الطيــور‬‫معظــم‬‫مــع‬.‫اجلبليــة‬‫السالســل‬‫أســفل‬‫يف‬ ‫ـدث‬‫ـ‬‫حي‬‫ـا‬‫ـ‬‫لم‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫وخالف‬.‫ـروت‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫نه‬‫وادي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـوي‬‫ـ‬‫العل‬‫ـم‬‫ـ‬‫القس‬‫ـوق‬‫ـ‬‫ف‬‫ـارة‬‫ـ‬‫الم‬‫ـرة‬‫ـ‬‫الكب‬ ‫ـم‬‫ـ‬‫معظ‬ ‫يف‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫بكث‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـل‬‫ـ‬‫أق‬‫ـداد‬‫ـ‬‫بأع‬‫ـض‬‫ـ‬‫األبي‬‫ـق‬‫ـ‬‫اللقل‬‫ـة‬‫ـ‬‫رؤي‬‫ـن‬‫ـ‬‫يمك‬،‫ـع‬‫ـ‬‫الربي‬‫يف‬ .‫األردن‬ ‫أو‬ ‫ســوريا‬ ‫فــوق‬ ً ‫شــرقا‬ ‫تعــر‬ ‫�ة‬‫ـ‬‫والغالبيـ‬ ،‫اخلريــف‬ ‫فصــول‬ ‫بريوت‬ ‫بريوت‬ ‫راشيا‬‫راشيا‬ ‫طرابلس‬ ‫طرابلس‬ ‫صيدا‬ ‫النبطية‬‫النبطية‬ ‫صيدا‬ ‫بعلبك‬ ‫بعلبك‬ ‫زحلة‬‫زحلة‬
  12. 12. :‫التالي‬ ‫تدرك‬ ‫أن‬ ‫عليك‬ ‫سبق‬ ‫ما‬ ‫خالل‬ ‫من‬ ‫صديقي‬ .‫العالم‬‫يف‬‫املهاجرة‬ ‫الطيور‬‫جتمع‬‫نقاط‬‫أكرب‬‫من‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ُ ‫عد‬ُ‫ي‬ • . ً ‫عامليا‬‫باالنقراض‬‫مهددة‬‫أنواع‬‫خمسة‬‫منها‬‫احلوامة‬ ‫الطيور‬‫من‬ ً ‫نوعا‬37‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ُ‫يعرب‬ • ‫يؤدي‬ ‫قد‬ ‫وصيده‬ ‫العرتاضه‬ ‫محاولة‬ ‫وأية‬ ،‫الطيور‬ ‫من‬ ‫النوع‬ ‫لهذا‬ ‫الوحيد‬ ‫السرب‬ ‫هو‬ ‫األسراب‬ ‫تلك‬ ‫أحد‬ ‫يكون‬ ‫قد‬ • .‫النوع‬‫لهذا‬‫العالم‬‫خسارة‬‫وبالتايل‬،‫النقراضه‬ !!‫عليها‬ ‫النار‬‫وإطالق‬‫اعرتاضها‬‫فيه‬‫يتم‬‫الذي‬‫الوحيد‬‫البلد‬‫هو‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬ ‫الطيور‬‫تلك‬‫عربها‬ ‫تهاجر‬‫دولة‬45‫بني‬‫من‬ • ً ‫نوعا‬29‫أصل‬‫من‬،‫العاليم‬‫املستوى‬‫على‬‫االنقراض‬ ‫خبطر‬ ً ‫مهددا‬ ً ‫نوعا‬14‫هنالك‬،‫والقاطنة‬‫املهاجرة‬ ‫الطيور‬‫بني‬‫من‬ • .‫العالم‬‫بقاع‬‫على‬‫تتوزع‬‫نوع‬1000‫أصل‬‫ومن‬،‫األوسط‬‫الشرق‬‫يف‬ ‫تمر‬ .‫الهجرة‬ ‫ناحية‬ ‫من‬ ‫لبنان‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫أنواع‬ ‫عدد‬ :‫إحصائية‬ ً‫نوعا‬ :‫المقيمة‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ :‫المهاجرة‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ :‫الشتوية‬ ‫الزائرة‬ ‫الطيور‬ ً‫نوعا‬ : )‫(الشاردة‬ ‫العابرة‬ ‫الطيور‬ ‫مــدار‬ ‫علــى‬ ‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬ ‫يف‬ ‫تتواجــد‬ ‫الــي‬ ‫الطيــور‬ ‫هــي‬ ‫ضمن‬‫ـا‬‫ـ‬‫صغاره‬‫ـى‬‫ـ‬‫وترع‬‫ـرخ‬‫ـ‬‫ف‬ ُ ‫وت‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫تتكاث‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫ـام‬‫ـ‬‫الع‬ .‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬ ‫يف‬ ‫املختلفــة‬ ‫�ات‬‫ـ‬‫البيئـ‬ ‫الهجــرة‬ ‫خــال‬ ً ‫ســنويا‬ ‫مرتــن‬ ‫البــاد‬ ‫تعــر‬ ‫الــي‬ ‫وهــي‬ ‫إفريقيــا‬ ‫وإىل‬ ‫مــن‬ ‫طريقهــا‬ ‫يف‬ ،‫الربيعيــة‬ ‫و‬ ‫اخلريفيــة‬ ‫ـام‬‫ـ‬‫أي‬‫ـدة‬‫ـ‬‫ع‬‫ـث‬‫ـ‬‫تمك‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫ـددة‬‫ـ‬‫مح‬‫ـارات‬‫ـ‬‫مس‬‫ـن‬‫ـ‬‫ضم‬‫ـا‬‫ـ‬‫وأوروب‬ .‫الرحيــل‬ ‫لتعــاود‬ ‫أســابيع‬ ‫أو‬ ‫أوروبــا‬ ‫مــن‬ ‫قادمــة‬ ‫للــدفء‬ ً ‫طلبــا‬ ‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬ ‫تقصــد‬ ‫الــي‬ ‫وهــي‬ ‫وتغــادر‬،‫الشــتاء‬‫فــرة‬‫تقــي‬‫حيــث‬،‫وشــمالها‬‫آســيا‬‫ووســط‬ .‫�ه‬‫ـ‬‫نهايتـ‬ ‫عنــد‬ ‫ذات‬‫ـت‬‫ـ‬‫وليس‬،‫ـة‬‫ـ‬‫منتظم‬‫ـر‬‫ـ‬‫غ‬‫ـرات‬‫ـ‬‫ف‬‫يف‬‫ـاد‬‫ـ‬‫الب‬ ‫ـزور‬‫ـ‬‫ت‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـي‬‫ـ‬‫وه‬ ‫واختفاؤهــا‬ ‫ظهورهــا‬ ‫يكــون‬ ‫حيــث‬ ،‫محــدد‬ ‫توقيــت‬ ‫أو‬ ‫مســار‬ . ً ‫مفاجئــا‬ 65 261 139 73 ً‫نوعا‬ :‫الصيفية‬ ‫الزائرة‬ ‫الطيور‬ ‫ـث‬‫ـ‬‫وتمك‬،‫ـة‬‫ـ‬‫يافع‬‫ـل‬‫ـ‬‫تص‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬‫ـا‬‫ـ‬‫صيف‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫ـد‬‫ـ‬‫تقص‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـي‬‫ـ‬‫وه‬ ‫لتكمــل‬ ‫األصليــة‬ ‫ملواطنهــا‬ ‫تعــود‬ ‫ثــم‬ ‫ومــن‬ ‫وتكــر‬ ‫لتتغــذى‬ .‫هنــاك‬‫حياتهــا‬ 29 ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬23 22
  13. 13. :‫المرفرف‬ ‫الجمال‬ ‫المرفقة‬ ‫الطيور‬ ‫ملصقات‬ ‫بوضع‬ ‫قم‬ .‫الصحيحة‬ ‫أماكنها‬ ‫حسب‬ :‫مقابل‬ ‫بال‬ ‫النظافة‬ ‫عمال‬ ‫النسور‬ ‫األمين‬ ‫الحارس‬ ‫الكوكو‬ ‫طائر‬ :‫الصندل‬ ‫ألشجار‬ ‫حمى‬ ‫حامي‬ ‫الفري‬ ‫طائر‬ :‫المحاصيل‬ :‫السنديان‬ ‫زارع‬ ‫زريق‬ ‫أبو‬ ‫الطائر‬ ‫ـتمتع‬‫ـ‬‫تس‬‫ـا‬‫ـ‬‫ف‬!‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـاة‬‫ـ‬‫احلي‬‫ـو‬‫ـ‬‫ختل‬‫أن‬‫ـت‬‫ـ‬‫ختيل‬‫ـل‬‫ـ‬‫ه‬ ،‫الرشــيق‬ ‫بطريانهــا‬ ‫وال‬ ،‫العــذب‬ ‫بتغريدهــا‬ ‫حينهــا‬ ‫مــر‬‫علــى‬ ‫الطيــور‬‫شــكلت‬‫لقــد‬.‫اجلميلــة‬‫وأجســامها‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫منه‬‫ـذ‬‫ـ‬‫فاخت‬،‫ـارات‬‫ـ‬‫للحض‬‫ـدة‬‫ـ‬‫راف‬‫ـة‬‫ـ‬‫ثقافي‬‫ـادة‬‫ـ‬‫م‬‫ـخ‬‫ـ‬‫التاري‬ ،‫القصــص‬ ‫يف‬ ‫ذكرهــا‬ ‫وورد‬ ،‫لبــاده‬ ً ‫شــعارا‬ ‫االنســان‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫الفنان‬‫ـت‬‫ـ‬‫ألهم‬‫ـم‬‫ـ‬‫وك‬،‫ـماوية‬‫ـ‬‫الس‬‫ـب‬‫ـ‬‫والكت‬،‫ـعار‬‫ـ‬‫واألش‬ .‫ـن‬‫ـ‬‫الزم‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫م‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬ ‫اجليــف‬ ‫مــن‬ ‫األرض‬ ‫بتنظيــف‬ ‫تقــوم‬ ‫حيــث‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـان‬‫ـ‬‫اإلنس‬‫ـي‬‫ـ‬‫حت‬‫ـذا‬‫ـ‬‫وب‬‫ـة)؛‬‫ـ‬‫النافق‬‫ـات‬‫ـ‬‫(احليوان‬ .‫�ة‬‫ـ‬‫األوبئـ‬ ‫انتشــار‬ ‫تفتــك‬ ‫الــي‬ ‫الديــدان‬ ‫مقاومــة‬ ‫علــى‬ ‫يعمــل‬ ‫ـدة‬‫ـ‬‫املتواج‬‫ـاس‬‫ـ‬‫األكي‬‫ـب‬‫ـ‬‫يثق‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫ـجار‬‫ـ‬‫باألش‬ .‫ويلتهمهــا‬ ‫الديــدان‬ ‫تلــك‬ ‫فيهــا‬ ‫الســونة‬ ‫حشــرة‬ ‫ويلتهــم‬ ‫يقــاوم‬ ‫حيــث‬ .‫ـح‬‫ـ‬‫كالقم‬‫ـة‬‫ـ‬‫الزراعي‬‫ـل‬‫ـ‬‫باملحاصي‬ ً ‫ـدا‬‫ـ‬‫ج‬‫ـرة‬‫ـ‬‫املض‬ ‫يف‬ ‫ودفنهــا‬ ‫البلــوط‬ ‫ــات‬ً‫حب‬ ‫التقــاط‬ ‫يف‬ ‫والشــتاء‬ ‫اخلريــف‬ ‫يقــي‬ ‫حيــث‬ ‫يقــوم‬،‫منهــا‬‫ليــأكل‬‫وينبشــها‬‫املخــائب‬‫تلــك‬‫يقصــد‬‫جيــوع‬‫وحــن‬،‫الــراب‬ ‫يف‬‫ـوط‬‫ـ‬‫بل‬‫ـة‬‫ـ‬‫حب‬3000‫ـة‬‫ـ‬‫قراب‬‫ـن‬‫ـ‬‫ودف‬‫ـن‬‫ـ‬‫بتخزي‬‫ـزرق‬‫ـ‬‫امل‬‫ـل‬‫ـ‬‫اجلمي‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـذا‬‫ـ‬‫ه‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـايق‬‫ـ‬‫الب‬‫ـل‬‫ـ‬‫جيع‬‫ـا‬‫ـ‬‫مم‬‫ـة‬‫ـ‬‫حب‬500‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـر‬‫ـ‬‫أك‬‫ـا‬‫ـ‬‫منه‬‫ـأكل‬‫ـ‬‫ي‬‫وال‬‫ـد‬‫ـ‬‫الواح‬ ‫ـهر‬‫ـ‬‫الش‬ .‫ـنديان‬‫ـ‬‫الس‬ ‫ـجار‬‫ـ‬‫أش‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـات‬‫ـ‬‫غاب‬‫ـد‬‫ـ‬‫بع‬‫ـا‬‫ـ‬‫م‬‫يف‬‫ـون‬‫ـ‬‫تك‬ ً ‫ـجارا‬‫ـ‬‫أش‬‫ـو‬‫ـ‬‫تنم‬‫ـات‬‫ـ‬‫احلب‬ ‫جليلة‬ ‫مهام‬ ‫الطيور‬ .. ‫لبنان‬ ‫لطبيعة‬..‫حية‬ ‫فلنبقها‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬25 24 ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬
  14. 14. ‫مزارع‬ )‫الحقول‬ ‫سمنة‬ ( ‫الكيخن‬ ‫طائر‬ :‫بالفطرة‬ ‫عبقري‬ ‫لجذوع‬ ‫درع‬ ‫الخشب‬ ‫نقار‬ ‫طائر‬ :‫األشجار‬ :‫همام‬ ‫جندي‬ ‫القرقف‬ ‫طائر‬ :‫الليلي‬ ‫الحارس‬ ‫البوم‬ ‫طائر‬ :‫النهم‬ ‫السنونو‬ ‫طائر‬ ‫األصفــر‬ ‫بمنقــاره‬ ‫الســوداء‬ ‫اب‬ ّ ‫اللــز‬ ‫�ات‬‫ـ‬‫بيبـ‬ ُ‫ح‬ ‫الكيخــن‬ ‫يلتقــط‬ .‫ـو‬‫ـ‬‫للنم‬‫ـة‬‫ـ‬‫صاحل‬‫ـذرة‬‫ـ‬‫ب‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫ـد‬‫ـ‬‫بع‬‫ـرج‬‫ـ‬‫لتخ‬‫ـاءه‬‫ـ‬‫أمع‬‫ـل‬‫ـ‬‫فتدخ‬،‫ـه‬‫ـ‬‫ل‬ ً‫ـذاء‬‫ـ‬‫غ‬ ‫املــواد‬ ‫تفــكك‬ ٍ‫بإفــرازات‬ ‫الهضــي‬ ‫جهــازه‬ ‫�دأ‬‫ـ‬‫يبـ‬ ‫�اولهــا‬‫ن‬‫ت‬ ‫وبعــد‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫يطرحه‬‫أن‬‫ـث‬‫ـ‬‫يلب‬‫ـا‬‫ـ‬‫م‬‫ـم‬‫ـ‬‫ث‬،‫اب‬ ّ ‫ـز‬‫ـ‬‫الل‬‫ـة‬‫ـ‬ّ‫حب‬‫�ات‬‫ـ‬‫ـ‬‫إنب‬‫ـع‬‫ـ‬‫تمن‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـة‬‫ـ‬‫العازل‬ .‫ـجرة‬‫ـ‬‫الش‬‫ـذه‬‫ـ‬‫ه‬‫ـت‬‫ـ‬‫تنب‬‫ـذا‬‫ـ‬‫هك‬.‫ـة‬‫ـ‬‫مالئم‬‫ـة‬‫ـ‬‫ترب‬‫يف‬‫ـرازه‬‫ـ‬ُ‫ب‬‫ـع‬‫ـ‬‫م‬ ‫حتت‬‫ـدة‬‫ـ‬‫املتواج‬‫ـا‬‫ـ‬‫ويرقاته‬‫ـرات‬‫ـ‬‫احلش‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫يقيض‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬ .‫األمراض‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـات‬‫ـ‬‫الغاب‬‫فيحيم‬‫ـجرة‬‫ـ‬‫الش‬‫ـذع‬‫ـ‬‫ج‬‫ـاف‬‫ـ‬‫غ‬ ‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬‫ـيا‬‫ـ‬‫السفلس‬‫ـرة‬‫ـ‬‫حبش‬‫ـم‬‫ـ‬‫التحك‬‫يف‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫الطائ‬‫ـذا‬‫ـ‬‫ه‬‫ـاهم‬‫ـ‬‫يس‬ ‫الكيس‬‫بثقب‬‫ـوم‬‫ـ‬‫يق‬‫حيث‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫والصنوب‬ ‫األرز‬ ‫ـجار‬‫ـ‬‫بأش‬‫ـك‬‫ـ‬‫تفت‬ .‫ـها‬‫ـ‬‫بافرتاس‬‫ـوم‬‫ـ‬‫ويق‬‫ـدان‬‫ـ‬‫الدي‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬‫ـه‬‫ـ‬‫بداخل‬‫ـا‬‫ـ‬‫حتي‬‫ـذي‬‫ـ‬‫ال‬‫للفــران‬‫الهائــل‬ ‫االنتشــار‬‫ويمنــع‬ ‫يســيطر‬ .‫الليل‬‫ـال‬‫ـ‬‫خ‬‫ـات‬‫ـ‬‫باملزروع‬‫ـرة‬‫ـ‬‫املض‬‫ـرذان‬‫ـ‬‫واجل‬ ،‫الطائــرة‬ ‫احلشــرات‬ ‫يكافــح‬ ‫جنــدي‬ 4000‫ـوايل‬‫ـ‬‫ح‬‫ـد‬‫ـ‬‫الواح‬‫ـنونو‬‫ـ‬‫الس‬‫ـتهلك‬‫ـ‬‫ويس‬ .‫اليــوم‬ ‫يف‬ ‫حشــرة‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬27 26 10 11 12 13 14 ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬ ‫هنا‬ ‫الملصق‬ ‫ضع‬
  15. 15. ‫ن‬‫ا‬‫ن‬‫ب‬‫ل‬ ‫ن‬‫و‬‫ك‬‫ت‬ ‫ال‬ ‫ى‬‫ت‬‫ح‬ ‫للطيور‬ ‫مقبرة‬ ‫بالطيور‬ ‫يتربصون‬ ‫الطبيعة‬ ‫قراصنة‬ ‫الصيادون‬ ‫حال‬ ‫عن‬ ‫المرعبة‬ ‫األرقام‬ ‫بعض‬ ‫هذه‬ ‫صديقي‬ ..‫لبنان‬ ‫بلدنا‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫صيادي‬ 600000 400 %70 %28 %73 ‫ـؤولية‬‫ـ‬‫باملس‬‫ـعور‬‫ـ‬‫والش‬،‫الوطين‬‫ـس‬‫ـ‬‫احل‬‫ـم‬‫ـ‬‫لديه‬‫ـادون‬‫ـ‬‫صي‬‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬‫يف‬‫�ا‬‫ـ‬‫ـ‬‫لدين‬ ‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫األغلبي‬‫أن‬‫ـد‬‫ـ‬‫جن‬‫ـع‬‫ـ‬‫للواق‬‫ـرة‬‫ـ‬‫بنظ‬‫ـن‬‫ـ‬‫لك‬،‫ـة‬‫ـ‬‫املختلف‬‫ـا‬‫ـ‬‫وثرواته‬‫�ا‬‫ـ‬‫ـ‬‫بيئتن‬‫ـاه‬‫ـ‬‫جت‬ .‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫بالبيئ‬‫ـث‬‫ـ‬‫والعب‬،‫ـش‬‫ـ‬‫التوح‬‫روح‬‫ـم‬‫ـ‬‫عليه‬‫ـت‬‫ـ‬‫طغ‬ ‫ضحايــا‬ ‫أن‬ ‫صديقــي‬ ‫يــا‬ ‫تعلــم‬ ‫هــل‬ - ‫قرابــة‬ ‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬ ‫يف‬ ‫الصيــد‬ ‫بســبب‬ ‫املــوت‬ .. ‫آخر‬‫صياد‬‫من‬‫طائشة‬‫رصاصة‬‫بسبب‬‫املوت‬‫يكون‬‫قد‬ ً ‫شخصا‬ ...‫الصيد‬‫بسبب‬‫باملوت‬‫مهدد‬‫واحد‬‫شخص‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫يف‬‫انسان‬‫ألف‬‫كل‬‫من‬‫أنه‬‫العلمية‬ ‫التقارير‬ ‫تذكر‬ - ‫ـة‬‫ـ‬‫ممارس‬‫يف‬‫ـدأوا‬‫ـ‬‫ب‬‫ـن‬‫ـ‬‫الصيادي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬%70‫ـة‬‫ـ‬‫قراب‬ .‫ـنة‬‫ـ‬‫س‬18‫و‬11‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬‫ـراوح‬‫ـ‬‫ي‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫عم‬‫يف‬‫ـد‬‫ـ‬‫الصي‬ ‫الصيــد‬‫بممارســة‬‫بــدأ‬28%‫قرابــة‬ .‫ـنة‬‫ـ‬‫س‬11‫ســن‬‫ـت‬‫ـ‬‫حت‬‫وهــم‬ ،‫كهوايــة‬‫الصيــد‬‫يمارســون‬‫الصياديــن‬‫مــن‬%73 - .‫احليــاة‬‫نفقــات‬‫لتدبــر‬‫كحاجــة‬‫وليــس‬ ‫قرابة‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫يف‬‫�ا‬‫ن‬‫لدي‬‫أنه‬‫صديقي‬ ‫تتصور‬‫هل‬ -!‫صياد‬ .‫الكلي‬‫السكان‬‫عدد‬‫من‬ ‫قرابة‬‫يشكل‬‫بما‬ ‫يتجاوز‬‫ال‬‫الصيادين‬‫عدد‬‫كفرنسا‬‫أخرى‬‫�ة‬‫ي‬‫أورب‬‫دول‬‫مع‬‫وبمقارنة‬ ‫الربتغال‬‫ويف‬‫كاريث؟؟‬‫وضع‬‫يف‬‫حنن‬‫فهل‬ ... %17 %1 %3 ‫البحــر‬ ‫حــوض‬ ‫يف‬ ‫دولــة‬ ‫كرابــع‬ ‫�ان‬‫ـ‬‫لبنـ‬ ‫يصنــف‬ ‫املصادة‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـدد‬‫ـ‬‫وع‬‫ـبة‬‫ـ‬‫نس‬‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـط‬‫ـ‬‫املتوس‬ ‫ـث‬‫ـ‬‫حي‬،‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫قانوني‬‫ـر‬‫ـ‬‫غ‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫عبثي‬‫ـد‬‫ـ‬‫صي‬‫ـرق‬‫ـ‬‫بط‬‫ـة‬‫ـ‬‫واملقتول‬ .‫ـوريا‬‫ـ‬‫وس‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ومص‬‫ـا‬‫ـ‬‫إيطالي‬‫ـد‬‫ـ‬‫بع‬‫ـأيت‬‫ـ‬‫ي‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬29 28 4
  16. 16. ‫للصيد؟‬ ‫الناس‬ ‫تدفع‬ ‫التي‬ ‫الدوافع‬ ‫ما‬ ‫تتساءل‬ ‫لعلك‬‫بالطيور‬ ‫الفتك‬ ‫وسائل‬ :‫منها‬،‫للغاية‬‫كثرية‬‫صديقي‬‫يا‬‫الدوافع‬ .‫كهواية‬‫الصيد‬‫ممارسة‬ - .‫االجتماعي‬‫التواصل‬‫وسائل‬‫يف‬‫صورهم‬ ‫بنشر‬‫واملباهاة‬‫للمفاخرة‬ - .‫للمطاعم‬‫للبيع‬ - .‫املحلية‬‫األسواق‬‫يف‬‫حية‬‫بيعها‬ - .‫املتاجر‬‫يف‬‫محنطة‬‫�ات‬‫ن‬‫كعي‬‫بيعها‬ - .‫كغذاء‬‫ألكلها‬‫صيدها‬ - .‫موتها‬‫قبل‬‫لتتعذب‬‫الصغرية‬‫العصافري‬‫مختلف‬‫فيها‬‫يلصق‬‫حيث‬ ‫األشجار‬‫غصون‬‫على‬‫والدبق‬‫الغراء‬‫وضع‬ - .‫تـجمعها‬‫حال‬‫بها‬‫الفتك‬‫ثم‬‫ومن‬‫املغردة‬ ‫الطيور‬‫جلذب‬ ً ‫أصواتا‬‫تستعمل‬‫مسجلة‬‫شرائط‬ - .‫املهاجرة‬ ‫الطيور‬‫فتجذب‬‫الليل‬‫�اء‬‫ن‬‫أث‬‫قوية‬ ً ‫أنوارا‬‫تسلط‬‫آليات‬ - .‫الطيور‬‫بمئات‬‫لالمساك‬‫عد‬ُ‫ب‬‫من‬‫التوجيه‬‫ذات‬‫الشباك‬‫استخدام‬ - .‫التقليدية‬‫املصائد‬ - .‫السموم‬‫استخدام‬ - .‫املخدرة‬‫العقاقري‬‫استخدام‬ - ‫الــي‬‫واألنظمــة‬‫بالقوانــن‬‫عابئــن‬‫غــر‬،‫رحمــة‬‫بــا‬ ‫بالطيــور‬‫الفتــك‬‫إىل‬‫الطبيعــة‬‫قراصنــة‬‫الصيــادون‬‫يعمــد‬ :‫منهــا‬‫وحشــية‬‫وســائل‬‫عــدة‬ ‫الطيــور‬‫صيــد‬‫يف‬‫ويســتخدمون‬،‫الدولــة‬‫وضعتهــا‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬31 30
  17. 17. ‫عبثية‬ ‫ممارسات‬ :‫القانوني‬ ‫غير‬ ‫العابث‬ ‫الصيد‬ ‫ضحايا‬ :‫مفجعة‬ ‫أرقام‬ .‫واصطيادها‬ ،‫بالطيور‬ ‫العبث‬ ‫عن‬ ‫وامتنع‬ ً‫وطنيا‬ ‫كن‬ ‫ـم‬‫ـ‬‫لديه‬‫ـد‬‫ـ‬‫وجن‬،‫ـرى‬‫ـ‬‫واألخ‬‫ـد‬‫ـ‬‫الطرائ‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫يف‬‫ـرق‬‫ـ‬‫يف‬‫وال‬،‫ـر‬‫ـ‬‫ط‬‫أي‬‫ـد‬‫ـ‬‫يصي‬‫ـف‬‫ـ‬‫لألس‬‫ـن‬‫ـ‬‫الصيادي‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـر‬‫ـ‬‫كث‬ - :‫ـل‬‫ـ‬‫مث‬‫ـد‬‫ـ‬‫الصي‬‫يف‬‫ـة‬‫ـ‬‫ومتوحش‬،‫ـة‬‫ـ‬‫للغاي‬‫ـة‬‫ـ‬‫خاطئ‬‫ـات‬‫ـ‬‫ممارس‬ .‫العصافري‬ ‫أصغر‬‫على‬ ‫النار‬‫اطالق‬ - .‫الغروب‬‫بعد‬‫حىت‬‫واملتابعة‬ ‫الفجر‬‫عند‬‫بالصيد‬‫البدء‬ - .‫النار‬‫عليها‬‫فيطلق‬،‫طرائد‬ ‫والصقور‬ ‫كالنسور‬‫اجلوارح‬ ‫الطيور‬‫يعترب‬‫الصيادين‬‫معظم‬ - .‫للطيور‬‫والبيض‬‫الفراخ‬‫وجمع‬‫األعشاش‬‫ختريب‬ - ً ‫ومهاجــارا‬ ً ‫مغــردا‬ ً ‫نوعــا‬ 40 ‫مــن‬ ‫الطيــور‬ ‫جماعــات‬ ،‫العابــث‬ ‫الصيــد‬ ‫مــن‬ ً ‫تضــررا‬ ‫األكــر‬ ‫هــي‬ ‫املغــردة‬ ‫الطيــور‬ - .‫السابقة‬‫مواطنه‬‫من‬ ً ‫تماما‬‫اختفى‬‫وبعضها‬،‫ذلك‬‫بسبب‬‫اوروبا‬‫يف‬‫اعدادها‬‫اخنفضت‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ط‬‫ـون‬‫ـ‬‫ملي‬‫ـوايل‬‫ـ‬‫ح‬‫ـاك‬‫ـ‬‫هن‬،‫ـمان‬‫ـ‬‫الس‬‫ـواع‬‫ـ‬‫ان‬‫ـض‬‫ـ‬‫وبع‬،‫ـة‬‫ـ‬‫الصداح‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـواع‬‫ـ‬‫أن‬‫ـض‬‫ـ‬‫وبع‬،‫ـن‬‫ـ‬‫احلساس‬‫ـواع‬‫ـ‬‫أن‬‫ـض‬‫ـ‬‫بع‬ - .‫ـوين‬‫ـ‬‫قان‬‫ـر‬‫ـ‬‫غ‬‫ـكل‬‫ـ‬‫بش‬ ً ‫ـنويا‬‫ـ‬‫س‬‫ـل‬‫ـ‬‫يقت‬‫ـا‬‫ـ‬‫منه‬ .)‫التني‬ ‫(عصفور‬‫قلنسوة‬‫أبو‬ ‫والطائر‬‫كالندرا‬‫وقربة‬‫السمان‬:‫هي‬ ً ‫اصطيادا‬ ‫الطيور‬‫أكرث‬ - .‫قتيلة‬‫وتردى‬ ‫النار‬‫منها‬‫املئات‬‫على‬‫فيطلق‬‫إبادة‬‫حلمالت‬‫والكركيات‬‫اللقالق‬‫تتعرض‬ - ‫طائر‬‫ألف‬‫مئة‬‫وست‬‫مليونني‬‫حوايل‬‫املصادة‬ ‫الطيور‬‫عدد‬‫متوسط‬‫يبلغ‬‫�ان‬‫ن‬‫لب‬‫يف‬‫أنه‬ ‫التقارير‬ ‫تذكر‬ - .‫طائر‬ ‫هو‬‫كم‬2‫لكل‬ ‫الطيور‬‫صيد‬‫معدل‬ - ‫سنويا‬ ‫طائر‬ ‫قرابة‬‫فيها‬‫يصاد‬)‫(الفيكة‬‫الفاكهة‬‫بلدة‬ - ‫سنويا‬ ‫طائر‬ ‫عكار‬‫قضاء‬‫ويف‬ ‫سنويا‬ ‫طائر‬ ‫حوايل‬ ‫روم‬‫بلدة‬‫يف‬‫بينما‬ 26000000 248 438,000 503,000 361,000 ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬33 32
  18. 18. ‫العمل‬ ‫وقت‬ ‫حان‬ ‫الطيور‬ ‫لمساعدة‬ ‫طريقة‬ ‫هوايــة‬ ‫بممارســة‬ ‫ــم‬ ُ ‫ق‬ ‫بــل‬ ،‫الطيــور‬ ‫ــد‬ َ‫ط‬ ْ‫تص‬ ‫ال‬ .1 ‫الطيور‬‫ـة‬‫ـ‬‫مراقب‬‫أو‬‫ـاق‬‫ـ‬‫األطب‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـب‬‫ـ‬‫كالتصوي‬‫ـرى‬‫ـ‬‫أخ‬ .‫رســمها‬‫أو‬‫تصويرهــا‬‫أو‬ ‫وأصدقائــك‬ ‫وأقاربــك‬ ‫والــدك‬ ‫مــن‬ ‫اطلــب‬ .2 .‫الصيــد‬ ‫عــن‬ ‫�اع‬‫ـ‬‫االمتنـ‬ ‫وال‬،‫بهــا‬‫تعبــث‬‫وال‬ ‫الطيــور‬‫أعشــاش‬‫ختــرب‬‫ال‬ .3 ‫�ا‬‫ن‬‫ـمائ‬‫ـ‬‫س‬‫يف‬‫حتليقها‬‫ـع‬‫ـ‬‫�اب‬‫ت‬‫لت‬‫ـاعدها‬‫ـ‬‫وس‬،‫ـا‬‫ـ‬‫فراخه‬‫ـذ‬‫ـ‬‫تأخ‬ .‫ـة‬‫ـ‬‫الرباق‬‫ـا‬‫ـ‬‫وأجنحته‬‫ـا‬‫ـ‬‫بألوانه‬‫ـا‬‫ـ‬‫وتزيينه‬‫ـاء‬‫ـ‬‫الزرق‬ ‫احلدائــق‬ ‫يف‬ ‫لهــا‬ ‫اصطناعيــة‬ ‫أعشــاش‬ ‫بتعليــق‬ ‫قــم‬ .4 .‫ـراش‬‫ـ‬‫واألح‬‫ـات‬‫ـ‬‫الغاب‬ ‫ـجار‬‫ـ‬‫أش‬‫ـى‬‫ـ‬‫وعل‬‫ـراء‬‫ـ‬‫اخلض‬‫ـاحات‬‫ـ‬‫واملس‬ ‫ـواق‬‫ـ‬‫األس‬‫يف‬‫ـة‬‫ـ‬‫الباع‬‫أو‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫املتاج‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬ ِ‫ـر‬‫ـ‬‫تش‬‫ال‬ .5 ‫الطيور‬‫ـك‬‫ـ‬‫تل‬‫صيد‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـاعدهم‬‫ـ‬‫تس‬‫ـذا‬‫ـ‬‫به‬‫ـك‬‫ـ‬‫ألن‬،‫ـة‬‫ـ‬‫املحلي‬ .‫ـوال‬‫ـ‬‫األم‬‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫وراء‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـبوا‬‫ـ‬‫ليكس‬‫ـا‬‫ـ‬‫فراخه‬‫ـع‬‫ـ‬‫وجم‬ 19 .‫كوجبات‬ ‫الطيور‬‫تلك‬‫تقدم‬‫اليت‬‫املطاعم‬‫قاطع‬ .6 ‫ـه‬‫ـ‬‫في‬‫ـش‬‫ـ‬‫لتعش‬‫ـاذ‬‫ـ‬‫مل‬‫ـاج‬‫ـ‬‫حتت‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫فالطي‬،‫ـأ‬‫ـ‬‫ملج‬‫ـا‬‫ـ‬‫له‬ ‫ـر‬‫ـ‬ ِّ ‫وف‬ .7 ً ‫ـا‬‫ـ‬‫صندوق‬‫ـع‬‫ـ‬‫ابت‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫فمث‬،‫ـا‬‫ـ‬‫بفراخه‬‫ـه‬‫ـ‬‫في‬‫ـي‬‫ـ‬‫ولتعت‬،‫ـض‬‫ـ‬‫وتبي‬ .‫ـجار‬‫ـ‬‫األش‬‫ـدى‬‫ـ‬‫إح‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـه‬‫ـ‬‫وعلق‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـه‬‫ـ‬‫في‬‫ـش‬‫ـ‬‫لتعش‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬35 34
  19. 19. .‫لذلك‬‫نتيجة‬‫وتموت‬ ‫الطيور‬‫�اولها‬‫ن‬‫تت‬‫فقد‬‫والقمامة؛‬‫البالستكية‬‫باملواد‬‫�ة‬‫ئ‬‫والبي‬‫الربية‬‫ث‬ ِّ‫تلو‬‫ال‬ .8 ،‫ـك‬‫ـ‬‫بذل‬‫ـا‬‫ـ‬‫والديه‬‫ـب‬‫ـ‬‫قل‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫فط‬ ُ ‫فت‬‫ـا‬‫ـ‬‫جتمعه‬‫ال‬،‫ـها‬‫ـ‬‫بأعشاش‬‫ـراخ‬‫ـ‬‫الف‬‫دع‬ .11 .‫ـا‬‫ـ‬‫وإبعاده‬‫ـا‬‫ـ‬‫بطرده‬‫ـم‬‫ـ‬‫فق‬‫ـش‬‫ـ‬‫الع‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫قريب‬‫ـط‬‫ـ‬‫قط‬‫ـاك‬‫ـ‬‫هن‬‫كان‬‫ـو‬‫ـ‬‫ول‬ .‫سنة‬‫كل‬‫شجرة‬‫ازرع‬‫بل‬‫شجرة‬‫تقطع‬‫ال‬ .9 ‫رحلــة‬ ‫وتنظمــون‬ ‫بأنشــطة‬ ‫فيــه‬ ‫تقومــون‬ ،‫للطيــور‬ ً ‫ا‬ًّ‫مدرســي‬ ً ‫ــا‬ً‫نادي‬ ‫أنــئ‬ : ً ‫�ا‬‫ـ‬‫إجيابيـ‬ ‫كــن‬ .12 ‫ـاءك‬‫ـ‬‫أصدق‬‫ف‬ ِّ‫ـر‬‫ـ‬‫وع‬‫ـك‬‫ـ‬‫منطقت‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫طي‬‫ـن‬‫ـ‬‫ع‬‫ـتك‬‫ـ‬‫بمدرس‬‫ـا‬‫ـ‬ ً ‫معرض‬‫ـد‬‫ـ‬‫وأع‬،‫ـا‬‫ـ‬‫وتصويره‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫للطي‬‫ـة‬‫ـ‬‫مراقب‬ .‫�ان‬‫ـ‬‫ـ‬‫لبن‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫طي‬‫ـه‬‫ـ‬‫تواج‬‫ـي‬‫ـ‬‫ال‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫واملخاط‬‫ـات‬‫ـ‬‫التحدي‬‫ـن‬‫ـ‬‫ع‬‫ـم‬‫ـ‬‫وأخربه‬ ‫مراقبتهــا‬‫أردت‬‫ولــو‬،‫بلطــف‬ ‫الطيــور‬‫مــع‬ ْ ‫تعامــل‬ .10 ‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أثن‬‫ـا‬‫ـ‬‫له‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬ ً‫إزعاج‬‫ـذا‬‫ـ‬‫ه‬‫ـبب‬‫ـ‬‫يس‬‫ـد‬‫ـ‬‫فق‬، ً ‫ـرا‬‫ـ‬‫كث‬‫ـرب‬‫ـ‬‫تق‬‫ـا‬‫ـ‬‫ف‬ .‫ـار‬‫ـ‬‫الصغ‬‫ـة‬‫ـ‬‫رعاي‬‫أو‬‫ـض‬‫ـ‬‫البي‬‫ـع‬‫ـ‬‫وض‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أثن‬‫أو‬‫ـش‬‫ـ‬‫الع‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫بن‬ ‫�ة‬‫ئ‬‫البي‬‫على‬‫املحافظة‬‫جمعيات‬‫إلحدى‬‫انضم‬ .13 .‫العون‬‫لهم‬‫وقدم‬،‫الطيور‬‫أو‬ ‫الطيــور‬‫عــن‬‫�انــات‬‫ي‬‫الب‬‫جمــع‬‫يف‬‫ســاعد‬: ً ‫ــا‬ًّ‫محلي‬ ً ‫ــا‬ ً‫عالم‬‫كــن‬ .14 .‫مســؤولة‬‫محليــة‬‫جلهــة‬‫رصــدك‬‫وأرســل‬،‫رهــا‬ ِّ‫وصو‬،‫�اتهــا‬‫ئ‬‫وبي‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬37 36
  20. 20. .‫لراحتها‬‫محطات‬‫أنها‬‫تعرف‬‫اليت‬‫املواقع‬‫يف‬‫بالغذاء‬‫دها‬ ِّ‫زو‬ .15 ‫مناطــق‬‫حمايــة‬‫حمــات‬‫يف‬‫شــارك‬ .16 .‫ومحمياتهــا‬‫عبورهــا‬ ‫فضع‬‫ـب؛‬‫ـ‬‫كث‬‫عن‬‫ـا‬‫ـ‬‫مراقبته‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـن‬‫ـ‬‫لتتمك‬:‫ـاء‬‫ـ‬‫الم‬‫ـا‬‫ـ‬‫له‬ ‫ـز‬‫ـ‬ ِّ‫وجه‬‫ـذاء‬‫ـ‬‫الغ‬‫ـا‬‫ـ‬‫له‬‫ـق‬‫ـ‬ ِّ ‫عل‬:‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـرم‬‫ـ‬‫أك‬ .19 ‫ـتحمام‬‫ـ‬‫واالس‬‫ـه‬‫ـ‬‫من‬‫ـرب‬‫ـ‬‫الش‬‫ـى‬‫ـ‬‫عل‬‫ـاعدها‬‫ـ‬‫يس‬‫ـق‬‫ـ‬‫فالطب‬‫ـام؛‬‫ـ‬‫الطع‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬‫ـة‬‫ـ‬‫وكمي‬‫ـاء‬‫ـ‬‫الم‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫طبق‬ .‫ـام‬‫ـ‬‫الطع‬‫�اول‬‫ـ‬‫ـ‬‫تن‬‫إىل‬‫ـده‬‫ـ‬‫بع‬‫ـأ‬‫ـ‬‫لتلج‬،‫ـه‬‫ـ‬‫في‬ ‫وجمعيات‬‫املتطوعني‬‫ادعم‬ .17 .‫الربية‬‫احلياة‬‫حماية‬ ‫للطيور‬‫ـة‬‫ـ‬‫املتنوع‬‫باألغذية‬‫ـا‬‫ـ‬‫وفجواته‬‫ـا‬‫ـ‬‫جذوعه‬‫ـوب‬‫ـ‬‫ثق‬‫ـأ‬‫ـ‬‫وام‬،‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫امليت‬ ‫ـجار‬‫ـ‬‫األش‬‫ـن‬‫ـ‬‫ع‬‫ـث‬‫ـ‬‫احب‬ .18 .‫مالذات‬‫ـجار‬‫ـ‬‫األش‬‫تلك‬‫ـور‬‫ـ‬‫الطي‬‫ـذ‬‫ـ‬‫تتخ‬‫ـى‬‫ـ‬‫ح‬،‫ـة‬‫ـ‬‫اجلاف‬‫ـه‬‫ـ‬‫والفواك‬‫ـوب‬‫ـ‬‫واحلب‬‫ـذرة‬‫ـ‬‫كال‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬39 38
  21. 21. ‫المتاهة‬‫الستة‬ ‫اإلختالفات‬ ‫ماهو‬ ‫مصير‬ !‫الصياد؟‬ ‫الطائر‬ ‫على‬ ‫للتعرف‬ ‫األحرف‬ ‫بترتيب‬ ‫قم‬ ‫الصحيحة‬ ‫التهجئة‬ ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬41 40
  22. 22. ‫لبنان‬ ‫في‬ ‫الطيور‬ ‫وضع‬ ‫التهديد‬ ‫خطر‬ ‫ناحية‬ ‫من‬ ‫الحمراء‬ IUCN ‫قائمة‬ ‫حسب‬ ‫التهديد‬ ‫درجات‬ ‫منقرض‬ ‫لإلنقراض‬ ‫معرض‬ ‫منقرض‬ ‫منقرض‬ ‫المخاطر‬ ‫أشد‬ ‫يواجه‬ ‫البرية‬ ‫في‬ ‫منقرض‬ ‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ ‫لإلنقراض‬ ‫معرض‬ EXEW EN EXCRVU ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬43 42
  23. 23. ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬45 44 ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ European Turle-dove ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Streptopelia turtur )‫(القمري‬ ‫الترغل‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Yelkouan Shearwater ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Puffinus yelkouan ‫المتوسط‬ ‫البحر‬ ‫جلم‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Marbled Teal ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Marmaronetta angustirostris ‫مخطط‬ )‫(شرشير‬ ‫الحذف‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Common Pochard ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Aythya ferina )‫(البرميل‬ ‫الحمراوي‬ VU
  24. 24. ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬47 46 ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Egyptian Vulture ‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ - ‫االنقراض‬ ‫لخطورة‬ ‫كبير‬ ‫بشكل‬ ‫معرض‬ - )EN) Endangered - Neophron percnopterus ‫المصرية‬ ‫الرخمة‬ EN ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Greater Spotted Eagle ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Clange clange ‫كبير‬ )‫(أرقط‬ ‫أسفع‬ ‫عقاب‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Dalmatian Pelican ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Pelecanus crispus )‫(األشعث‬ ‫دلماشيا‬ ‫بجع‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Sociable Lapwing ‫األولى‬ ‫الدرجة‬ ‫من‬ ‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ - ‫المخاطر‬ ‫أشد‬ ‫يواجه‬ - ‫حرج‬ ‫وضعه‬ - )CR) Critically Endangered - Vanellus gregarius ‫اإلجتماعي‬ ‫القطقاط‬ CR
  25. 25. ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬49 48 ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Saker Falcon ‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ - ‫االنقراض‬ ‫لخطورة‬ ‫كبير‬ ‫بشكل‬ ‫معرض‬ - )EN) Endangered - Falco cherrug ‫الحر‬ ‫الصقر‬ EN ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Syrian Serin ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Serinus syriacus ‫السوري‬ ‫النعار‬ VU ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Steppe Eagle ‫باالنقراض‬ ‫مهدد‬ - ‫االنقراض‬ ‫لخطورة‬ ‫كبير‬ ‫بشكل‬ ‫معرض‬ - )EN) Endangered - Aquila nipalensis )‫(البادية‬ ‫السهول‬ ‫عقاب‬ EN ‫العربي‬ ‫اإلسم‬ ‫األجنبي‬ ‫اإلسم‬ ‫العلمي‬ ‫اإلسم‬ Eastern Imperial Eagle ‫لالنقراض‬ ‫معرض‬ - ‫البرية‬ ‫في‬ ‫مخاطر‬ ‫يواجه‬ - )VU) Vulnerable - Aquila heliaca ‫الشرقي‬ ‫العقبان‬ ‫ملك‬ VU
  26. 26. ‫بسالم‬‫حتلق‬‫دعوها‬51 50 ‫دعوها‬ ‫ق‬ِ‫ل‬ َ‫ح‬ ُ‫ت‬ ‫بسالم‬
  27. 27. www.ifaw.org/education IFAWMENA IFAWMENA IFAWvideo ‫ـدد‬‫ـ‬‫لع‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫ومستش‬،‫ـورة‬‫ـ‬‫املن‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫املدين‬‫�اء‬‫ـ‬‫ـ‬‫أبن‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬،‫ـويف‬‫ـ‬‫الع‬‫ـد‬‫ـ‬‫أحم‬‫ـن‬‫ـ‬‫ب‬‫ـادي‬‫ـ‬‫اله‬‫ـد‬‫ـ‬‫عب‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫الدكت‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫اهتمامات‬ ‫ـز‬‫ـ‬‫ترتك‬.‫ـعودية‬‫ـ‬‫الس‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫العربي‬‫ـة‬‫ـ‬‫اململك‬‫يف‬‫ـة‬‫ـ‬‫واخلاص‬‫ـة‬‫ـ‬‫احلكومي‬‫ـات‬‫ـ‬‫اجله‬‫ـن‬‫ـ‬‫م‬ ‫متخصص‬.‫ـك‬‫ـ‬‫ذل‬‫يف‬‫حبثا‬20‫ـة‬‫ـ‬‫قراب‬‫ـه‬‫ـ‬‫ول‬،‫ـة‬‫ـ‬‫واحلماي‬‫ـايئ‬‫ـ‬‫األحي‬‫ـوع‬‫ـ‬‫التن‬‫ـات‬‫ـ‬‫دراس‬‫يف‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫البحثي‬ ‫يف‬‫الذكيــة‬‫والتطبيقــات‬،‫�ة‬‫ـ‬‫االلكرتونيـ‬‫املواقــع‬‫مــن‬‫العديــد‬‫وأنشــأ‬‫البيــي‬‫اإلعــام‬‫يف‬ ‫ـة‬‫ـ‬‫اململك‬‫ـرب‬‫ـ‬‫غ‬‫ـمال‬‫ـ‬‫ش‬‫يف‬‫ـايئ‬‫ـ‬‫األحي‬‫ـوع‬‫ـ‬‫التن‬‫ـول‬‫ـ‬‫ح‬‫ـورة‬‫ـ‬‫منش‬‫ـب‬‫ـ‬‫كت‬‫ـة‬‫ـ‬‫أربع‬‫ـه‬‫ـ‬‫ول‬.‫ـال‬‫ـ‬‫املج‬‫ـذا‬‫ـ‬‫ه‬ .‫ـوان‬‫ـ‬‫باحلي‬‫ـق‬‫ـ‬‫الرف‬‫ـم‬‫ـ‬‫مفاهي‬‫ـول‬‫ـ‬‫ح‬‫ـال‬‫ـ‬‫لألطف‬‫ـرى‬‫ـ‬‫أخ‬‫ـة‬‫ـ‬‫وثالث‬،‫ـعودية‬‫ـ‬‫الس‬‫�ة‬‫ـ‬‫ـ‬‫العربي‬ :‫املؤلف‬‫عن‬‫�ذة‬‫ب‬‫ن‬

×