Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.
1
“ROLI I QYTETIT NE
ORGANIZIMIN E
TERRITORIT”
2
Qyteti?
• Sipas Max Weber:
“mund te perpiqemi te percaktojme qytetin ne
menyra te ndryshme. Te gjitha qytetet kane te
pe...
3
… me pak fjale …
• Qytetet jane vende ne siperfaqen e toksore, ku
vihet re me mire se hapsira gjeografike eshte
nje real...
4
Funksioni i qytetit
• Qyteti eshte i tille kur, eshte ne gjendje te organizoje
territorin perreth.
• Qytetet jetojne ne ...
5
Funksioni i qytetit
• Si nje organizem biologjik, rajoni, sa me
kompleks eshte, aq me shume ka nevoje te
zhvilloje brend...
6
Rendesia e qytetit varet nga funksionet qe perhap. Me
“funksion urban”, kuptojme te gjitha “ato aktivitete te
jashtme os...
7
NIVELI
TERRITORIAL
FUSHA RREZJA/KM
Mikrorajonal Fqinjesia, lagja,
qyteti
0,1-30
Rajonal Komunat 30-150
Makrorajonal Shte...
8
Kulturor Muze, universitete, teater, biblioteka,
mass media, gazetaria, festivale,
panaire…
Drejtues Komuna, Rajone, amb...
9
Funksione lokale dhe eksporti
• Shkembimet qe qyteti ka ne brendesi dhe jashte, jo vetem ne
anen ekonomike: perveç shkem...
10
Per te kuptuar funksionimin e
“organizmit kompleks” qe e
percaktuam “qytet” mund te
perdoren disa modele teorike
11
Teori te zhvillimit urban
Shtrirja e qytetit ne zona funksionale ka
krijuar teori te ndryshme, te cilat
perfaqsojne var...
Qyteti perfshin nje qender sipermarrje, ne
literaturen anglo-saksone CBD, e karakterizuar nga :
AKSESIBILITETI
VENDOSJA QE...
13
CBD (Central Business District)
ose Qendra e Sipermarrjes
• Vlere e larte trualli;
• Shtrirje arteriale;
• Ndertesa te ...
14
Ernest Watson Burgess
Modeli i zonave koncentrike
Burgess (1925)
15
Zona 1
• Zona qendrore biznesi (CBD)
• Nivele te ndryshme te ardhurash me zonat
periferike
• Zgjerimi i linjave urbane lid...
ZONA 2
• Karakterizuar nga modele miks, per perdrimin
industrial ose rezidencial te truallit
• Shtepi te vogla, apartament...
ZONA 3
• Zonat e “puntoreve”
• Puntore, te vendosur afer fabrikave te zonave 1
& 2
• Me stabel se zonat e tranzicionit
• K...
ZONA 4
• Shoqeri e klases se mesme, me kushte me te
mira
• Shumica kane pune ne zonat CBD
19
ZONA 5
• Familje te pasura, te mbledhura ne perfieri
• Hapsira te medha natyrore dhe shtepish
• Te pasurit u spostuan ketu...
21
Modeli i zhvillimit ne sektore
Homer Hoyt (1939)
22
23
Edward Louis Ullman
Modeli me shume berthama
Harris & Ullman (1945)
Chauncy Dennison Harris
Prof. Carmelo M. Porto 24
Prof. Carmelo M. Porto 25
26
KRITERI FUNKSIONALIST
Analiza funksionale, na lejon percaktimin e
raporteve qe ka qyteti me rrethinat e aferta dhe me
p...
27
Walter Christaller (1933)
28
Zonat qendroreZonat qendrore
• Christaller, duke i aplikuar rrjeteve te qyteteve
“ligjet e ekonomise”, te ndryshuara ng...
29
Zonat qendroreZonat qendrore
• Zonat qendrore jane qendra qe i “sherbejne”
territorit rrethues, duke i ofruar popullate...
30
Zonat qendroreZonat qendrore
Çdo qender urbane ka njefare fushe 
veprimi ekonomike
kriter i te qenit qender
Prof. Carmelo M. Porto 31WALTER CHRISTALLER
Prochain SlideShare
Chargement dans…5
×

Roli i qytetit

1 007 vues

Publié le

bhjbj

Publié dans : Business
  • Identifiez-vous pour voir les commentaires

  • Soyez le premier à aimer ceci

Roli i qytetit

  1. 1. 1 “ROLI I QYTETIT NE ORGANIZIMIN E TERRITORIT”
  2. 2. 2 Qyteti? • Sipas Max Weber: “mund te perpiqemi te percaktojme qytetin ne menyra te ndryshme. Te gjitha qytetet kane te perbashket: qe gjithsecili ka nje vendodhje te percaktuar, te pakten relativisht: eshte nje “periferi”, jo nje ose disa banesa te izoluara (…): ai eshte nje “periferi” e madhe (1979).
  3. 3. 3 … me pak fjale … • Qytetet jane vende ne siperfaqen e toksore, ku vihet re me mire se hapsira gjeografike eshte nje realitet artificial, pra nje “produkt” i shoqerise njerzore. • Njeriu ka riperpunuar ambjentin natyral dhe e ka organizuar ne menyre qe te gjeje ne te, kenaqesine e nevojave te tij.
  4. 4. 4 Funksioni i qytetit • Qyteti eshte i tille kur, eshte ne gjendje te organizoje territorin perreth. • Qytetet jetojne ne mardhenie me nje rajon, nga i cili merr mbeshtetje dhe i ofron te mira dhe sherbime, por sidomos drejt te cilit ushtron fuqine e drejtimit dhe kontrollit. • Edhe kur “hapsirat urbane” jane rritur pa organizim, funksioni i tyre ishte ai i gjeneratorit te organizimit te hapsirave tokesore.
  5. 5. 5 Funksioni i qytetit • Si nje organizem biologjik, rajoni, sa me kompleks eshte, aq me shume ka nevoje te zhvilloje brenda tij, nje aparat nervor qendror per qeverisjen e rritjes dhe funksionimin: SISTEMIN URBAN
  6. 6. 6 Rendesia e qytetit varet nga funksionet qe perhap. Me “funksion urban”, kuptojme te gjitha “ato aktivitete te jashtme ose basic dhe te brendshme ose no basic qe qyteti permbush. SHEMBULL: Funksioni politik, kulturor, kreativ dhe novator Funksionet e qytetit kane rreze veprimi te ndryshme per shtrirjen territoriale SHEMBULL: Funksioni politiko-administrativ
  7. 7. 7 NIVELI TERRITORIAL FUSHA RREZJA/KM Mikrorajonal Fqinjesia, lagja, qyteti 0,1-30 Rajonal Komunat 30-150 Makrorajonal Shteti, bashkesia e shteteve, kontinente, planeti >20.000 NIVELI
  8. 8. 8 Kulturor Muze, universitete, teater, biblioteka, mass media, gazetaria, festivale, panaire… Drejtues Komuna, Rajone, ambasada, banka, sigurimet, zyrat… Produktiv Artizanat, SME, kompani te medha, tregu i punes urban… Shperndares Trasport, hekurudhe, aeroporte, tregje, shendetsi, turizem dhe kohe e lire, palester, kinema… LLOJET
  9. 9. 9 Funksione lokale dhe eksporti • Shkembimet qe qyteti ka ne brendesi dhe jashte, jo vetem ne anen ekonomike: perveç shkembimeve te rregulluara nga tregu ka edhe shkembime idesh, novacionesh dhe vlerash kulturore, flukse njerzish qe shtyhen nga aktivitete pa perfitim. • Funksionet lokale, rrezja e te ciles nuk kalon qytetin, per mirembajtjen e riprodhimit te vete qytetit. • Funksione eksporti, rrezja e veprimit te tyre eshte rajonale, dhe lidhen me diferencen eksport/import te qytetit.
  10. 10. 10 Per te kuptuar funksionimin e “organizmit kompleks” qe e percaktuam “qytet” mund te perdoren disa modele teorike
  11. 11. 11 Teori te zhvillimit urban Shtrirja e qytetit ne zona funksionale ka krijuar teori te ndryshme, te cilat perfaqsojne variante te vlefshme te modeleve, per pershkrimin e qytetit
  12. 12. Qyteti perfshin nje qender sipermarrje, ne literaturen anglo-saksone CBD, e karakterizuar nga : AKSESIBILITETI VENDOSJA QENDRORE
  13. 13. 13 CBD (Central Business District) ose Qendra e Sipermarrjes • Vlere e larte trualli; • Shtrirje arteriale; • Ndertesa te larta; • Afersi me qendrat historike.
  14. 14. 14 Ernest Watson Burgess Modeli i zonave koncentrike Burgess (1925)
  15. 15. 15
  16. 16. Zona 1 • Zona qendrore biznesi (CBD) • Nivele te ndryshme te ardhurash me zonat periferike • Zgjerimi i linjave urbane lidhet me kete model se tepermi 16
  17. 17. ZONA 2 • Karakterizuar nga modele miks, per perdrimin industrial ose rezidencial te truallit • Shtepi te vogla, apartamente te vogla, terheqin njerzit me te ardhura me te ulta • Shpesh perfshin kriminele dhe geto racore • Zakonisht quhen zona tranzicioni 17
  18. 18. ZONA 3 • Zonat e “puntoreve” • Puntore, te vendosur afer fabrikave te zonave 1 & 2 • Me stabel se zonat e tranzicionit • Karkaterizohet nga lagje etnike, emigrantesh 18
  19. 19. ZONA 4 • Shoqeri e klases se mesme, me kushte me te mira • Shumica kane pune ne zonat CBD 19
  20. 20. ZONA 5 • Familje te pasura, te mbledhura ne perfieri • Hapsira te medha natyrore dhe shtepish • Te pasurit u spostuan ketu, per te shmangur heterogjenitetin social, i shkaktuar nga shtrija e zones 4 20
  21. 21. 21 Modeli i zhvillimit ne sektore Homer Hoyt (1939)
  22. 22. 22
  23. 23. 23 Edward Louis Ullman Modeli me shume berthama Harris & Ullman (1945) Chauncy Dennison Harris
  24. 24. Prof. Carmelo M. Porto 24
  25. 25. Prof. Carmelo M. Porto 25
  26. 26. 26 KRITERI FUNKSIONALIST Analiza funksionale, na lejon percaktimin e raporteve qe ka qyteti me rrethinat e aferta dhe me pjesen tjeter te botes  
  27. 27. 27 Walter Christaller (1933)
  28. 28. 28 Zonat qendroreZonat qendrore • Christaller, duke i aplikuar rrjeteve te qyteteve “ligjet e ekonomise”, te ndryshuara nga teoria neoklasike e ekuilibrit te tregut, ne kushte konkurrence perfekte, me rrjedhoje krijimin e “zonave qendrore”.
  29. 29. 29 Zonat qendroreZonat qendrore • Zonat qendrore jane qendra qe i “sherbejne” territorit rrethues, duke i ofruar popullates te  mira dhe sherbime qendrore. • Territori i sherbyer nga nje zone qendrore, quhet rajon plotesues.
  30. 30. 30 Zonat qendroreZonat qendrore Çdo qender urbane ka njefare fushe  veprimi ekonomike kriter i te qenit qender
  31. 31. Prof. Carmelo M. Porto 31WALTER CHRISTALLER

×