Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.
ELEKTRİĞİN İLETİMİ
Elektrik Enerjisinin Taşınması :
Farklı enerji türlerinden elektrik enerjisinin üretilmesini sağlayan
kuruluşlara elektrik...
Enerji nakil hatlarında genelde bakır veya alüminyumdan yapılan
iletken teller kullanılırken demirden yapılan iletken tell...
İletken Maddeler :
Elektrik enerjisinin (elektrik yüklerinin yani elektronların)
üzerinden serbestçe geçebildiği (akabildi...
Yalıtkan Maddeler :
Elektrik enerjisinin (elektrik yüklerinin yani elektronların) üzerinden
serbestçe geçemediği (akamadığ...
İletken maddeler Yalıtkan maddeler
Altın Plastik
Gümüş Cam
Bakır Tahta
Demir Hava
Çinko Porselen
Alüminyum Kauçuk
Çivi Sil...
NOT :
1-Elektrik enerjisini iletkenlerden az, yalıtkanlardan daha fazla
iletebilen maddelere yarı iletken maddeler denir. ...
Gazların İletkenliği :
Katı ve sıvı haldeki maddeler iletken veya yalıtkan maddeler
olabilirler. Gaz haldeki maddeler ise ...
Benjamin Franklin, 1752 yılında
yaptığı deneyde, fırtınalı bir
havada ucuna metal bir anahtar
bağladığı uçurtmanın
yükselm...
Yalıtkan Maddelerin Elektrik Enerjisinin Tehlikelerine Karşı
Kullanılması :
İletken maddelere yalıtkan maddeler ile yalıtı...
Ev aletleri kullanılırken;
Yıpranmış kablolar yenileri ile değiştirilmelidir.
Bir prize birden fazla fiş takılmamalıdır....
DEVRE ELEMANLARINI HATIRLAYALIM !!!
Ampulün parlaklığı nelere bağlıdır:
- Devredeki pil sayısı arttıkça parlaklık artar.
- Devredeki ampul sayısı arttıkça par...
DİRENÇ :
Maddelerin elektrik iletimine
karşı gösterdiği zorluğa direnç
denir.
Direnci ölçen alete
direnç ölçer (ohm metr...
Bir telin direnci nelere bağlıdır?
• Bir iletken telin direnci; telin boyuna, kalınlığına
ve cinsine bağlıdır.
• Telin boy...
• Telin kalınlığı (kesit alanı)
• Bir iletken telin direnci, telin
kesit alanı (kalınlığı) ile ters
orantılıdır.
• Telin k...
• Telin cinsi:
• Bir iletkenin direnci, iletkenin cinsine bağlıdır.
• Bütün iletkenlerin aynı uzunluk ve kalınlıktaki parç...
Metal
Elektrik
İletkenliği
(mega-
siemens/m)
Isı İletkenliği
(W/mK)
Elektriksel
Direnç
Nano Ohm
Metre
Gümüş (Ag) 63 406 16...
REOSTA:
Direnci değiştiren
araca (ayarlanabilir dirence)
reosta denir.
Bir iletkenin uzunluğunun
değiştirilmesiyle direnci...
Reostalarda kısa devre prensibi geçerlidir. Şekilde okun ucuna
kadar iki yol vardır. Biri dirençli diğeri dirençsiz yoldur...
Reostanın başlıca kullanım alanları:
Reostalar genellikle elektrikli sobaların ayar düğmelerinde
kullanılır.Bir sobanın(el...
Ampul de bir dirençtir!!
Ampulde elektrik enerjisini ısı ve ışık enerjisine çeviren eleman
filaman adı verilen iletken tel...
Elektrik Çarpması Nedir?
Elektriğin canlı vücudundan toprağa geçmesi olayıdır.
İnsan vücudu iletken olduğundan elektrik ça...
Elektrik çarpmalarına karşı alınacak önlemler:
Tornavida ve pense gibi aletlerin saplarının plastikle kaplı olması
Elekt...
Elektrik Çarpmasının İlkyardımı
Elektrik akımı şalterden kesilmeli,
Çarpılan kişi yalıtkan bir cisim veya sopa ile itilm...
2012 pybs
Ünite Sonu Soruları
1.
2012 pybs
2.
2013 pybs
3.
2013 pybs
4.
2014 pybs
5. 6.
2011 pybs 2011 pybs
7.
8.
2011 pybs
10.
2011 pybs
11.
12.
2008 sbs
2008 sbs
13.
14.
2009 sbs
15.
2010 sbs
16.
Dünyamız, Ay ve Yaşam
Kaynağımız Güneş
•Dünya Güneş ve Ayın Büyüklükleri
•Dünyanın Katmanları
•Ayın Evreleri
•Dünya, Güneş ve Ay’ın şekilleri hakkında eski çağlardan bu yana
çeşitli fikirler öne sürülmüştür.
•Bundan 4000 yıl önce y...
•Dünya'nın küre biçiminde olduğunu kanıtlayan diğer gözlemler
şunlardır:
•Bir gemi veya uçak, hep aynı yöne giderse hareke...
DÜNYA, GÜNEŞ VE AY’IN BÜYÜKLÜKLERİ
• Güneş, Dünya ve Ay’ın büyüklüklerinin sıralaması aşağıdaki
şekildeki gibidir.
• Dünya...
• Dünya, Ay’a göre daha büyüktür. Dünya’nın çapı Ay’ın çapının
yaklaşık 4 katıdır.
• Güneş de Dünya’dan büyüktür. Güneş’in...
• Sıralamada Güneş, Ay’dan büyük olmasına rağmen Dünya’dan
baktığımızda Güneş ve Ay aynı büyüklükteymiş gibi görünür.
Bunu...
DÜNYAMIZ
Kutuplardan basık, ekvatordan şişkin küre biçimindedir.
• Dünya'mızı ortadan yatay olarak iki eşit parçaya ayıran...
Dünya'nın Kendi Etrafındaki Hareketi
• Batıdan doğuya doğru döner.
• Gece ve gündüz oluşur.
• Bir dönüşü 24 saatte (1 günd...
Dünya'nın Güneş Etrafındaki Hareketi
• Batıdan doğuya döner.
• Mevsimler oluşur.
• Bir dönüşü 365 gün 6 saatte (1 yılda) t...
DÜNYANIN KATMANLARI
1. HAVA KÜRE ( ATMOSFER)
Dünyamızın çevrenini saran ve
dünya ile beraber dönen
çoğunluğu gazdan oluşan
tabakaya atmosfer b...
Bu tabaka yeryüzünden itibaren
kendi içinde de tabakalara ayrılır.
Her tabaka kendi içinde değişik
sıcaklıklar barındırmak...
2. SU KÜRE
Dünyamızın ¾’ü sular ile
kapılıdır.Taş küre ile iç içe olan
katmandır. Su küreyi; okyanuslar,
denizler, iç kesi...
3.TAŞ KÜRE ( YER KABUĞU )
Üzerinde canlıların yaşadığı
katmandır. Kalınlığı 5- 110 km
arasında değişmektedir. Yer
kabuğu, ...
4. ATEŞ KÜRE ( MAĞMA
TABAKASI) (MANTO)
Yer kabuğunun hemen altındaki
tabakadır.
Kalınlığı yaklaşık 2.900 km,
sıcaklığı ise...
5. AĞIR KÜRE (ÇEKİRDEK)
Dünya’nın en iç ve en kalın
katmanıdır. En sıcak ve en ağır
katman burasıdır.
Yerkürenin merkezind...
Not: Taş küre diğer katmanlara
göre ince, hafif kırılgan ve çok
sıcak olmayan bir katmandır.
Ateş küre ise daha kalın, dah...
AY’IN EVRELERİ
AY
• Ay Dünya'nın uydusudur. (Bir gezegenin çevresinde dönen gök cismine
uydu denir.)
• Yaklaşık küre biçiminde, ışıksız b...
Ay’ın Dünya etrafında dönmesi sonucu ayda oluşan farklı
görüntülere Ay’ın evreleri denir.
Ayın evreleri Dünya, Ay ve Güneş...
Yeni Ay
Ay, Güneş ile Dünya arasına
girdiğinde, Ay’ın Dünya’ya bakan
yüzü karanlık görünür. Bu
nedenle Ay, Dünya’dan
bakıl...
İlk Dördün
Yeni ay evresinden yaklaşık bir
hafta sonra, Ay’ın Dünya’ya
bakan yüzünün sağ yarısı
aydınlanmış olarak görünür...
Dolunay
İlk dördün evresinden yaklaşık
bir hafta sonra, Ay’ın Dünya’ya
bakan yüzünün tamamı
aydınlanmış olarak görünür.
Ay...
Son Dördün
Dolunay evresinden yaklaşık bir
hafta sonra Ay’ın Dünya’ya
bakan yüzünün sol yarısı
aydınlanmış olarak görülür....
Not: Hilal
Ayın evrelerinden birinin adı da
hilaldir. Bu evrenin bizim için
önemi bayrağımızda
bulunmasıdır. Hilal evresin...
1. "Dünya'nın çapı yaklaşık olarak
Ay'ın çapının 4 katıdır. Güneş'in çapı
isen Dünya'nın çapının 109 katıdır.
Oysa gökyüzü...
3.
III numaralı evre aşağıdakilerden
hangisidir?
A)Yeni ay
B)Dolunay
C)İlk Dördün
D)Son Dördün
4. Ay’ın evreleri ile ilgil...
5. Ay’ın evrelerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Son Dördün- İlk Dördün- Yeni Ay-dolunay
B) Yeni Ay- İ...
7.
8.
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi
Prochain SlideShare
Chargement dans…5
×

6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi

2 877 vues

Publié le

Elektriğin İletimi

Publié dans : Formation
  • Soyez le premier à commenter

  • Soyez le premier à aimer ceci

6. Sınıf Fen Bilimleri 7. Ünite Elektriğin İletimi

  1. 1. ELEKTRİĞİN İLETİMİ
  2. 2. Elektrik Enerjisinin Taşınması : Farklı enerji türlerinden elektrik enerjisinin üretilmesini sağlayan kuruluşlara elektrik santrali denir Elektrik enerjisi, basit bir elektrik devresinde olduğu gibi elektrik santralinde başlayıp evlere, işyerlerine kadar uzanan ve oradan tekrar santrale dönen kapalı bir devrede taşınır. Elektrik enerjisi, kullanıldığı yerlere göre ışığa, sese, ısıya ve harekete dönüşür. Elektrik santrallerinde üretilen elektrik enerjisinin kullanılacağı yerlere taşınmasını enerji nakil hatları sağlar. Enerji nakil hatları, ya toprak altında bulunan iletken tellerden ya da çelik direkler üzerinde bulunan iletken tellerden oluşur.
  3. 3. Enerji nakil hatlarında genelde bakır veya alüminyumdan yapılan iletken teller kullanılırken demirden yapılan iletken teller kullanılmaz. Enerji nakil hatlarında demir gibi iletkenlerin kullanılmamasının nedeni de bakır ve alüminyumun demire göre hem kolay işlenmesi hem de daha kolay eğilip bükülmesidir. (Enerji nakil hatlarında genelde alüminyumdan yapılan iletken teller kullanılır). Enerji nakil hatlarında kullanılan çelik direkler iletkendir. Elektrik enerjisinin taşınması sırasında iletken tellerin çelik direklere temas etmesi halinde elektrik enerjisi toprağa akar ve enerji kaybı olur. İletken tellerin çelik direklere temas etmesini önlemek için bu tellerin direklere temas eden kısımlarında cam, seramik gibi yalıtkan maddeler kullanılır.
  4. 4. İletken Maddeler : Elektrik enerjisinin (elektrik yüklerinin yani elektronların) üzerinden serbestçe geçebildiği (akabildiği) maddelere iletken maddeler denir. (Elektrik akımını iletebilen maddelere iletken maddeler denir). Metaller (altın, gümüş, bakır, demir, çinko, alüminyum), çivi, alüminyum folyo, tuzlu su, asitli su, sirkeli su, insan vücudu) iletken maddelerdir.
  5. 5. Yalıtkan Maddeler : Elektrik enerjisinin (elektrik yüklerinin yani elektronların) üzerinden serbestçe geçemediği (akamadığı) maddelere yalıtkan maddeler denir. (Elektrik akımını iletemeyen maddelere yalıtkan maddeler denir). Plastik, cam, tahta, hava, porselen, kauçuk, silgi, kâğıt, saf su, alkol, şekerli su, ebonit, mika, teflon, bakalit yalıtkan maddelerdir
  6. 6. İletken maddeler Yalıtkan maddeler Altın Plastik Gümüş Cam Bakır Tahta Demir Hava Çinko Porselen Alüminyum Kauçuk Çivi Silgi Alüminyum folyo Kağıt Tuzlu su Saf su Asitli su Alkol Sirkeli su Şekerli su İnsan vücudu ebonit Kurşun kalem ucu Mika Çeşme suyu Teflon
  7. 7. NOT : 1-Elektrik enerjisini iletkenlerden az, yalıtkanlardan daha fazla iletebilen maddelere yarı iletken maddeler denir. Silisyum, germanyum, karbon (kömür), bakır oksit yarı iletken maddelerdir. 2- Elektrik enerjisini iletkenlerden daha iyi iletebilen maddelere süper iletken maddeler denir. Altın, gümüş, platin süper iletken maddelerdir. (Süper iletkenler sıcaklık azaldığında direnç küçüldüğü için elektrik akımını daha iyi iletirler). 3- Yalıtkan olan sıvılar, yüksek elektrik enerjisi altında iletken hale geçebilirler.
  8. 8. Gazların İletkenliği : Katı ve sıvı haldeki maddeler iletken veya yalıtkan maddeler olabilirler. Gaz haldeki maddeler ise normal şartlarda yalıtkandır ancak bazı özel durumlarda yani uygun şartlar sağlandığında iletken hale geçebilirler. •Örneğin hava, gaz halde bir maddedir ve normal şartlarda yalıtkandır. Şimşek ve yıldırım olaylarında normalde yalıtkan olan hava yüksek elektrik enerjisi sayesinde iletken hale gelir. Aydınlatmada kullanılan floresan ve neon lambalar, gazların özel koşullarda (düşük basınçta ve havasız ortamda) iletken hale gelmesinden yararlanılarak yapılmıştır
  9. 9. Benjamin Franklin, 1752 yılında yaptığı deneyde, fırtınalı bir havada ucuna metal bir anahtar bağladığı uçurtmanın yükselmesini sağlayarak yıldırım çarpması sonucu anahtardan kıvılcım çıkmasını sağladı. Bu sayede yıldırımın elektrik enerjisi boşalması olduğunu gösterdi.
  10. 10. Yalıtkan Maddelerin Elektrik Enerjisinin Tehlikelerine Karşı Kullanılması : İletken maddelere yalıtkan maddeler ile yalıtım yapılır. Yalıtım yapılırken en çok porselen, plastik, bakalit ve kauçuk gibi yalıtkanlar kullanılır. Günlük hayatta kullanılan elektrikli ev aletlerinin çalışabilmesi için elektrik enerjisi gereklidir. Şehir şebekesinden evlere gelen, evlerden de elektrikli ev aletlerinin içine giren elektrik enerjisinin zararlı etkilerinin önlenmesi için elektrik enerjisini taşıyan iletken kablolar veya içerisinde elektrik enerjisi bulunan ev aletleri yalıtkan maddeler ile kaplanmıştır. Bundan dolayı ev aletlerine rahatça dokunulabilir ve elektrik enerjisinin zararlı etkilerinden korunulabilir. Ev aletlerindeki iletken kablolara dokunulması halinde elektrik çarpması görülür ve bu da zararlı sonuçlar doğurabilir.
  11. 11. Ev aletleri kullanılırken; Yıpranmış kablolar yenileri ile değiştirilmelidir. Bir prize birden fazla fiş takılmamalıdır. Elektrik kablolarının yanında yanıcı ve ısıtıcı cihazlar kullanılmamalıdır. Elektrikli cihazlar tamir edilirken elektrik enerjisi kesilmelidir. Nemli ortamlarda elektrikli cihazlar kullanılmamalıdır. Bozulmuş prizler yenileri ile değiştirilmelidir.
  12. 12. DEVRE ELEMANLARINI HATIRLAYALIM !!!
  13. 13. Ampulün parlaklığı nelere bağlıdır: - Devredeki pil sayısı arttıkça parlaklık artar. - Devredeki ampul sayısı arttıkça parlaklık azalır. - Devredeki pilin kutuplarının yer değiştirmesi ampulün parlaklığını etkilemez. - Ampulün içindeki telin cinsi değişirse parlaklık da değişir.
  14. 14. DİRENÇ : Maddelerin elektrik iletimine karşı gösterdiği zorluğa direnç denir. Direnci ölçen alete direnç ölçer (ohm metre) denir. Direncin birimi ohm’dur. Ohm kısaca “Ω” işareti ile gösterilir. Yalıtkanların direnci iletkenlere göre çok fazladır.
  15. 15. Bir telin direnci nelere bağlıdır? • Bir iletken telin direnci; telin boyuna, kalınlığına ve cinsine bağlıdır. • Telin boyu • İletken telin boyu uzadıkça direnç artar. İletken telin uzunluğu “ ℓ” ile gösterilir.
  16. 16. • Telin kalınlığı (kesit alanı) • Bir iletken telin direnci, telin kesit alanı (kalınlığı) ile ters orantılıdır. • Telin kesit alanı (kalınlığı) arttıkça, direnci azalır.Devrede dolanan akım artar. Kesit alanı S ile gösterilir.
  17. 17. • Telin cinsi: • Bir iletkenin direnci, iletkenin cinsine bağlıdır. • Bütün iletkenlerin aynı uzunluk ve kalınlıktaki parçalarının direnci farklı farklıdır. • İletken bir maddenin, birim uzunluğunda ve birim kesitindeki parçasının direncine, öz direnç adı verilir. • Her iletkenin öz direnci farklıdır
  18. 18. Metal Elektrik İletkenliği (mega- siemens/m) Isı İletkenliği (W/mK) Elektriksel Direnç Nano Ohm Metre Gümüş (Ag) 63 406 16 Bakır (Cu) 59 385 17 Altın (Au) 43 314 23 Alüminyum (Al) 36 205 28 Tungsten (W) 18.2 180 55 Çinko (Zn) 16 112 62 Nikel (Ni) 12.9 99 78 Demir (Fe) 9.5 80 105 Platinyum (Pt) 9.4 72 106 Titanyum (Ti) 2.4 22 420 Paslanmaz Çelik 1.11 14-16.3 898
  19. 19. REOSTA: Direnci değiştiren araca (ayarlanabilir dirence) reosta denir. Bir iletkenin uzunluğunun değiştirilmesiyle direnci değişebilir. Reosta ile ampulün parlaklığını artırıp azaltabiliriz.
  20. 20. Reostalarda kısa devre prensibi geçerlidir. Şekilde okun ucuna kadar iki yol vardır. Biri dirençli diğeri dirençsiz yoldur. Akım dirençsiz yolu tercih ettiğinden devrede yalnız okun ucundan 1 yönünde kalan direnç var demektir. Dolayısıyla ok 1 yönünde hareket ettirilirse direnç azalır 2 yönünde hareket ettirilirse direnç artar.
  21. 21. Reostanın başlıca kullanım alanları: Reostalar genellikle elektrikli sobaların ayar düğmelerinde kullanılır.Bir sobanın(elektrikli)ısısını düşürmek için düğmesini kıvırdığımızda reostanın kabloları(veya telleri)uzar. Direnç artarak elektrik enerjisi yavaş bir şekilde gelir.Ama ısısını yükselttiğimizde reostanın kabloları kısalır. Direnç azalır ve elektrik enerjisi hızlı bir şekilde sobaya ulaşır. Böylece sobanın ısısı artar. Evimizde bulunan ayarlanabilen elektrik düğmeleri de birer reostadır. Sobalar dışında çamaşır, bulaşık makineleri vb. elektronik eşyalarda da kullanılır.
  22. 22. Ampul de bir dirençtir!! Ampulde elektrik enerjisini ısı ve ışık enerjisine çeviren eleman filaman adı verilen iletken teldir. Ampuldeki filamanın direnci arttırılmak için kesit alanı ince ve boyu çok uzun yapılmıştır. Filamanın boyu çok uzun olmasına rağmen sarmal şekil verildiğinden ampulün içine sığmaktadır. Filaman ısıya dayanıklı maddelerden (tungsten) yapılır çünkü elektrik enerjisi ısıya dönüşünce sıcaklık artar. Buna göre, filamanın direnci de, ısıya dayanıklılığı da yüksektir.
  23. 23. Elektrik Çarpması Nedir? Elektriğin canlı vücudundan toprağa geçmesi olayıdır. İnsan vücudu iletken olduğundan elektrik çarpmaları kaçınılmazdır. Elektrik çarpması prizler, elektrikli aletlerden kaynaklanan elektrik kaçakları, kablolarının kopması ya da direklere tırmanılması, yıldırım düşmesi ile ortaya çıkabilir. Vücuttan geçen elektrik akımları yüksek voltajdaysa, şok, kalp durması, solunum durması, ölüm gibi sonuçlar doğurabilir.
  24. 24. Elektrik çarpmalarına karşı alınacak önlemler: Tornavida ve pense gibi aletlerin saplarının plastikle kaplı olması Elektrikli işlerle uğraşırken plastik ya da kauçuk eldiven giyilmesi Prizlere birden fazla elektrikli alet fişi takılmaması Prizlere ıslak elle dokunmamak Kablolarda kopukluk yada erime varsa büyüklerimize haber vermek Kabloların etrafının plastikle kaplanması
  25. 25. Elektrik Çarpmasının İlkyardımı Elektrik akımı şalterden kesilmeli, Çarpılan kişi yalıtkan bir cisim veya sopa ile itilmeli Yalıtkan eldiven kullanarak kişi itilebilir
  26. 26. 2012 pybs Ünite Sonu Soruları 1.
  27. 27. 2012 pybs 2.
  28. 28. 2013 pybs 3.
  29. 29. 2013 pybs 4.
  30. 30. 2014 pybs 5. 6.
  31. 31. 2011 pybs 2011 pybs 7. 8.
  32. 32. 2011 pybs 10.
  33. 33. 2011 pybs 11. 12.
  34. 34. 2008 sbs 2008 sbs 13. 14.
  35. 35. 2009 sbs 15.
  36. 36. 2010 sbs 16.
  37. 37. Dünyamız, Ay ve Yaşam Kaynağımız Güneş •Dünya Güneş ve Ayın Büyüklükleri •Dünyanın Katmanları •Ayın Evreleri
  38. 38. •Dünya, Güneş ve Ay’ın şekilleri hakkında eski çağlardan bu yana çeşitli fikirler öne sürülmüştür. •Bundan 4000 yıl önce yaşayan Mısırlılar, Dünya'yı uzunca bir kutu, gökyüzünü de onun kapağı olarak hayal ediyorlardı. •Eski Hintliler ise Dünya'yı filin sırtında duran büyük bir disk biçiminde olduğunu sanıyorlardı. •Eski Yunanlılar, MÖ 850 yıllarında Dünya'yı uçsuz bucaksız sularda yüzen bir disk biçiminde sanıyorlardı. •Dünyanın yuvarlak olduğunu söyleyen ilk kişi M.Ö. 6. yüzyılda yaşamış eski Yunanlı bilgin Pisogor'dur. •Gene de 16. yüzyılda kaşifler Dünya'nın çevresini denizden dolaşıncaya kadar Dünyanın yuvarlak olduğu benimsenemedi.
  39. 39. •Dünya'nın küre biçiminde olduğunu kanıtlayan diğer gözlemler şunlardır: •Bir gemi veya uçak, hep aynı yöne giderse hareket ettiği noktaya geri döner. •Kıyıda duran bir insan, ufuktan yaklaşan bir geminin önce dumanını, bacasını daha sonra tekne kısmını görür. Eğer Dünya yuvarlak olmasaydı görüş alanımıza giren gemiyi bütünüyle görebilirdik. •Ay tutulması olduğunda Dünya'nın Ay üzerine vuran gölgesi yuvarlaktır. Buradan Dünya'nın yuvarlak olduğu sonucuna varılabilir. •Uzaydan çekilen fotoğraflar göstermiştir ki Dünya, Güneş ve Ay küreye benzer bir şekle sahiptir.
  40. 40. DÜNYA, GÜNEŞ VE AY’IN BÜYÜKLÜKLERİ • Güneş, Dünya ve Ay’ın büyüklüklerinin sıralaması aşağıdaki şekildeki gibidir. • Dünya, Ay’a göre daha büyüktür. Dünya’nın çapı Ay’ın çapının yaklaşık 4 katıdır. • Güneş de Dünya’dan büyüktür. Güneş’in çapı Dünya’nın çapının yaklaşık 109 katıdır. • Buna göre içlerinden en büyüğü Güneş, en küçüğü Ay’dır. Dünya ise büyüklük açısından Ay ile Güneş’in arasındadır.
  41. 41. • Dünya, Ay’a göre daha büyüktür. Dünya’nın çapı Ay’ın çapının yaklaşık 4 katıdır. • Güneş de Dünya’dan büyüktür. Güneş’in çapı Dünya’nın çapının yaklaşık 109 katıdır. • Buna göre içlerinden en büyüğü Güneş, en küçüğü Ay’dır. Dünya ise büyüklük açısından Ay’la Güneş’in arasındadır.
  42. 42. • Sıralamada Güneş, Ay’dan büyük olmasına rağmen Dünya’dan baktığımızda Güneş ve Ay aynı büyüklükteymiş gibi görünür. Bunun nedeni Güneş’in Dünya’mıza Ay’dan daha uzak olmasıdır. • Güneş, Dünya’dan yaklaşık olarak 150 milyon km uzaklıktadır. Ay ise Dünya'dan 384 000 km uzaklıktadır.
  43. 43. DÜNYAMIZ Kutuplardan basık, ekvatordan şişkin küre biçimindedir. • Dünya'mızı ortadan yatay olarak iki eşit parçaya ayıran çizgiye ekvator denir. Kuzeyindeki parçaya Kuzey Yarım Küre, güneyindeki parçaya Güney Yarım Küre denir. • Dünya ekseninin yer küreyi deldiği noktalara Kutup Noktası denir. Kuzeydekine Kuzey Kutbu güneydekine Güney Kutbu denir. • Yeryüzünün 3/4 ü sularla kaplıdır. • Dünya ekseni yörünge düzlemine eğiktir.
  44. 44. Dünya'nın Kendi Etrafındaki Hareketi • Batıdan doğuya doğru döner. • Gece ve gündüz oluşur. • Bir dönüşü 24 saatte (1 günde) tamamlar. • Güneş ışığının alındığı zaman aralığına gündüz, güneş ışığının alınmadığı zaman aralığına gece denir. • Ekvatorda gece ve gündüz süreleri her zaman eşittir. • Ekvatordan uzaklaştıkça gece, gündüz süreleri değişir. • Güneş ışınlarının dik veya eğik gelmesi gece - gündüz sürelerini değiştirir.
  45. 45. Dünya'nın Güneş Etrafındaki Hareketi • Batıdan doğuya döner. • Mevsimler oluşur. • Bir dönüşü 365 gün 6 saatte (1 yılda) tamamlar. • Güneş ışınlarının dik geldiği yerlerde yaz, eğik geldiği yerlerde kış yaşanır. • Kuzey Yarım Küre'de yaz mevsimi yaşanırken, Güney Yarım Küre'de kış mevsimi yaşanır. • Kuzey Yarım Kürede ilkbahar mevsimi yaşanırken, Güney Yarım Küre'de Sonbahar mevsimi yaşanır.
  46. 46. DÜNYANIN KATMANLARI
  47. 47. 1. HAVA KÜRE ( ATMOSFER) Dünyamızın çevrenini saran ve dünya ile beraber dönen çoğunluğu gazdan oluşan tabakaya atmosfer başka bir deyişle hava küre denilmektedir. Çeşitli gazların karışımından oluşmuştur.Su buharı bu katmanda bulunur.Güneş’ten gelen zararlı ışınları engeller.Canlılar için gerekli gazları içerir.
  48. 48. Bu tabaka yeryüzünden itibaren kendi içinde de tabakalara ayrılır. Her tabaka kendi içinde değişik sıcaklıklar barındırmaktadır bu nedenle de tabakaların özellikleri ve gaz yoğunlukları farklıdır. Bu bölgeler yukarıdan aşağı doğru; ekzosfer, termosfer, mezosfer, stratosfer ve troposferdir.
  49. 49. 2. SU KÜRE Dünyamızın ¾’ü sular ile kapılıdır.Taş küre ile iç içe olan katmandır. Su küreyi; okyanuslar, denizler, iç kesimlerdeki çukurlara suların birikmesiyle oluşan göller, akarsular ve yeraltı suları oluşturur. Canlılar için çok önemli yaşam kaynağıdır. Su kürenin yaklaşık yüzde biri içme suyu olarak kullanılabiliyor. Kullanılan bu suya tatlı su da denilmektedir.
  50. 50. 3.TAŞ KÜRE ( YER KABUĞU ) Üzerinde canlıların yaşadığı katmandır. Kalınlığı 5- 110 km arasında değişmektedir. Yer kabuğu, magmatik kayaçlar, tortul kayaçlar ve başkalaşım kayaçlardan oluşmaktadır. Üst kısımları yer yer toprakla örtülmüştür. Yer yer yükselti, düzlük, ve çukurlardan oluşur. Kalınlığı her yerde aynı değildir. Okyanusların dibinde ince ,dağlık bölümlerde kalındır. Yer kabuğunun derinliklerine inildikçe sıcaklık artar.
  51. 51. 4. ATEŞ KÜRE ( MAĞMA TABAKASI) (MANTO) Yer kabuğunun hemen altındaki tabakadır. Kalınlığı yaklaşık 2.900 km, sıcaklığı ise yaklaşık olarak 2000 oC derecedir. Erimiş maddeler, sıkışmış gaz ve buharlardan oluşmuştur. Ateş kürenin akışkan bir yapısı vardır ve hareketlidir. Erimiş halde olan bu koyu kıvamlı sıcak sıvıya magma denilmektedir. Magma içindeki ağırlıklı bileşikler, Silisyum ve Manganezyum’dur. Magma zaman zaman yanardağlardan yeryüzüne çıkar. Magmanın yeryüzüne çıkmış haline LAV denir.
  52. 52. 5. AĞIR KÜRE (ÇEKİRDEK) Dünya’nın en iç ve en kalın katmanıdır. En sıcak ve en ağır katman burasıdır. Yerkürenin merkezinde ve kalınlığı yaklaşık 3.400 kilometre olan ağır küre demir, nikel gibi maddelerden oluşur. Sıcaklık 4000-4.500 derecenin üstündedir. Sıcaklığı çok yüksek olsa da, büyük basınç olduğundan çekirdek katı ve katıya yakın haldeki maddelerden oluşmuştur.
  53. 53. Not: Taş küre diğer katmanlara göre ince, hafif kırılgan ve çok sıcak olmayan bir katmandır. Ateş küre ise daha kalın, daha ağır ve çok sıcak olan akışkan bir katmandır. Çekirdek dünyanın içinde çok ağır ve çok sıcak bir küre halinde bulunur
  54. 54. AY’IN EVRELERİ
  55. 55. AY • Ay Dünya'nın uydusudur. (Bir gezegenin çevresinde dönen gök cismine uydu denir.) • Yaklaşık küre biçiminde, ışıksız bir gök biçimidir. Güneş'ten aldığı ışığı yansıtarak görünür hale geçer. • Atmosfer tabakası ve su yoktur. Bu yüzden rüzgâr ve yağışlar oluşmaz. • Yüzeyi çukurlar, sıra dağlar, düzlükler ve tepelerle kaplıdır. • Çapı Dünya'nın çapının 1/4 ü kadardır. AY'IN HAREKETLERİ 1) Kendi etrafında dönüşü 2) Dünya etrafında dönüşü 3) Dünya ile birlikte Güneş etrafında dönüşü Ay'ın kendi ekseni ve Dünya etrafında dönüş süresi eşittir. (29, 5 gün) Bu sebeple Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü görülür. * Ay kendi ve Dünya etrafında batıdan doğuya doğru döner. * Ay kendi etrafında yavaş, Dünya etrafında hızlı döner.
  56. 56. Ay’ın Dünya etrafında dönmesi sonucu ayda oluşan farklı görüntülere Ay’ın evreleri denir. Ayın evreleri Dünya, Ay ve Güneş yörüngesinde görülen periyodik değişimler sonucunda her 29,5 günde bir tekrar eder. Ay tıpkı Dünya gibi, kendinden ışık vermez. Güneşten aldığı ışığı yansıtır. Bu yüzden, Ay’ın Dünya ve Güneş’e göre konumuna göre belli bir kısmı aydınlık diğer yüzeyi ise karanlık gözükür.
  57. 57. Yeni Ay Ay, Güneş ile Dünya arasına girdiğinde, Ay’ın Dünya’ya bakan yüzü karanlık görünür. Bu nedenle Ay, Dünya’dan bakıldığında görülmez. Ay’ın bu evresine yeni ay adı verilir.
  58. 58. İlk Dördün Yeni ay evresinden yaklaşık bir hafta sonra, Ay’ın Dünya’ya bakan yüzünün sağ yarısı aydınlanmış olarak görünür. Ay’ın bu evresine ilk dördün denir.
  59. 59. Dolunay İlk dördün evresinden yaklaşık bir hafta sonra, Ay’ın Dünya’ya bakan yüzünün tamamı aydınlanmış olarak görünür. Ay’ın bu evresine dolunay adı verilir.
  60. 60. Son Dördün Dolunay evresinden yaklaşık bir hafta sonra Ay’ın Dünya’ya bakan yüzünün sol yarısı aydınlanmış olarak görülür. Ay’ın bu evresine son dördün denir.
  61. 61. Not: Hilal Ayın evrelerinden birinin adı da hilaldir. Bu evrenin bizim için önemi bayrağımızda bulunmasıdır. Hilal evresinin gözlem süresi kısadır. Çünkü Güneş battıktan sonra batı ufkuna yakın gözlenir.
  62. 62. 1. "Dünya'nın çapı yaklaşık olarak Ay'ın çapının 4 katıdır. Güneş'in çapı isen Dünya'nın çapının 109 katıdır. Oysa gökyüzüne baktığımızda Ay ve Güneş neredeyse aynı büyüklüktedir.” Yukarıdaki açıklamaya göre hangi sonucu çıkarabiliriz? A) Cisimler uzaklaştıkça daha kolay görünür. B) Cisimler uzaklaştıkça daha zor görünür. C) Dünya, Ay'a yakın Güneş'e uzaktır. D)Dünya Ay'a uzak Güneş'e yakındır. 2. •Gün içinde sıcaklığın değişmesi •Yerel saat farklarının oluşması •Gece ve gündüzün oluşması Yukarıda verilen özelliklerin ortaya çıkmasına neden olan etken aşağıdakilerden hangisidir? A) Dünya’nın Güneş çevresinde dönmesi. B) Dünya’nın şekli. C) Dünya’nın eksen eğikliği. D) Dünya’nın kendi çevresinde dönmesi.
  63. 63. 3. III numaralı evre aşağıdakilerden hangisidir? A)Yeni ay B)Dolunay C)İlk Dördün D)Son Dördün 4. Ay’ın evreleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A. Ay’ın tam daire şeklinde görüldüğü evre dolunaydır. B. İlk dördün evresinden önce görülen evre hilaldir. C. Son dördün evresinden sonra dolunay görülür. D. Ay’ın hiç görünmediği evre yeni aydır.
  64. 64. 5. Ay’ın evrelerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir? A) Son Dördün- İlk Dördün- Yeni Ay-dolunay B) Yeni Ay- İlk Dördün- Dolunay- Son Dördün C) Yeni Ay- Dolunay-ilk Dördün- Son Dördün D) Yeni Ay- Son Dördün- Dolunay- İlk Dördün 6.
  65. 65. 7. 8.

×