Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.
Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 
NDRYSHIMET KLIMATIKE 
D i a l o g u K o m b ë t a r p ë r T h a t ...
Konsiderohetse nëkuadër tëfatkeqësiveelementare natyrore, katër grupe janëkryesore: 
-Përmbytjet 40% 
-Ciklonet tropikale ...
Çka është thatësira? 
Sipas “Shoqatës Meteorologjike Amerikane”, “Thatësira është periudhë jonormal e zgjatur e motit tëth...
Shkaktarët e paraqitjes së thatësirësFaktorët kozmik (aktiviteti diellorë/emetimiienergjisënëatmosferë), faktoriorbital et...
Si ta dallojmë paraqitjen e thatsirës? 
Procesi i tharjes së tokës (nëvendet ku ka reshje) 
Ulja e sasisë së reshjeve (nër...
KUSHTET KLIMATIKE NË KOSOVË 
Klima si gjendje mesatare e proceseve atmosferike mbi njëvend, për periudhë të caktuar kohore...
Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 
Pellgu lumorëDrini BardhëIbriMorava BinçësLepenciGjithStacionet hi...
Stacionethidrometrike 
Stacionetmeteorologjike 
Shimatësitmanuel(Klasik) RRJETI I STACIONEVE MONITORUESE 
? 
? 
? 
? 
?
Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 
Stacionetekualitetittëujit 
Stacioneteajrit
RREZATIMI DIELLORË 
Mesatarja vjetore e rrezatimit diellorë në orë, për Prishtine dhe Ferizaj 
0 
500 
1000 
1500 
2000 
2...
ERA 
Tabela3. Shpejtësia mesataree erësgjatë periudhës 1990-2010 
Trëndafili i erërave për Prishtinë 
Vendi 
I 
II 
III 
I...
Nr. 
Stacioni 
I 
II 
III 
IV 
V 
VI 
VII 
VIII 
IX 
X 
XI 
XII 
Vj 
1 
Kopaonik 
-3.6 
-5.1 
-3.1 
1.0 
7.3 
10.9 
12.3 
...
10.0°C 
11.9°C 
9.0 
9.5 
10.0 
10.5 
11.0 
11.5 
12.0 
12.5 
2001 
2002 
2003 
2004 
2005 
2006 
2007 
2008 
2009 
2010 
...
Tabela7. Temperaturatmujoremaksimale dhe minimale absolute në Prishtinë (1961 –1990) 
oC 
Dita 
Viti 
oC 
Dita 
Viti 
I 
-...
1950 -381 mm 
2002 –810.3 mm 
0 
100 
200 
300 
400 
500 
600 
700 
800 
900 
1 
3 
5 
7 
9 
11 
13 
15 
17 
19 
21 
23 
2...
Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 
0.0 
20.0 
40.0 
60.0 
80.0 
100.0 
120.0 
I 
II 
III 
IV 
V 
VI 
...
Nr. 
Stacioni 
Dimër 
% 
Pranverë 
% 
Verë 
% 
Vjesht 
% 
P.vegje. 
% 
1 
Kopaonik 
149.9 
20.1 
175.0 
23.3 
225.9 
30.1 ...
•Sasia mesatare vjetore e reshjeve gjatë periudhës 1949-2013 
•Prishtinë -598.7mm•Janar1964 –1.0 mm reshje-SHKURT-2014 –2....
Kopaonik-169 
Mitrovica -20.3 
Podujeva-45.5 Prishtina-44.1 
Kamenica-43.2 
Gjilani -38.8 
Ferizaj-48.9 
Dit/reshjebore 
•...
Prishtinë 
I 
II 
III 
IV 
V 
VI 
VII 
VIII 
IX 
X 
XI 
XII 
vj 
1950/1998 
6.0 
3.7 
6.6 
10.613.0 
9.3 
8.6 
8.1 
10.0 
...
09/05/2014 
19/04/2014 
14/51 AM 
08/02/2014 
19/04/2014 
11 AM
Ështëimplementuarprojekti: “AdaptiminëndryshimetklimatikenëBallkanin Perëndimor përpellgunDrini/Buna,(Kosova, Shqipëria, M...
Pejë 
Meteodhehidrostacionet 
Prizren 
Junik 
Bistrica e P –Gryka eRugovës 
Drini i Bardh–Gjonaj
Tabela2. PrurjetmesataremujoredhevjetoretëlumenjvekryesorëtëKosovës 
Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 201...
MENAXHIMIIINTEGRUARITHATËSIRAVE 
Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 
Integrimi konceptual 
-Meteorolog...
• Integrimi vertikal 
-Lidh politikën dhe planifikimin kupër bazë ka zgjidhjen e problemeve lokale, komunale, kombëtare, d...
PËRFUNDIME 
Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014
FALIMINDERIT PËR VËMENDJEN TUAJ 
Ju garantoj se do tipërgjigjem pyetjëstuaj, 
por nuk ju sigurojneseekamatëtani… !
Drought monitoring and forecasting by Bashkim Kastrati
Prochain SlideShare
Chargement dans…5
×

Drought monitoring and forecasting by Bashkim Kastrati

963 vues

Publié le

Drought monitoring and forecasting by Bashkim Kastrati

Publié dans : Environnement
  • Soyez le premier à commenter

Drought monitoring and forecasting by Bashkim Kastrati

  1. 1. Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 NDRYSHIMET KLIMATIKE D i a l o g u K o m b ë t a r p ë r T h a t ë s i MONITORIMI DHE PARALAJMËRIM I THATËSIRËS Dr. Bashkim KASTRATI +377 (0) 44 25 65 52 bashkimkastrati@gmail.com INSTITUTI HIDROMETEOROLOGJIK I KOSOVËS UNIVERSITETI I PRISHTINËS
  2. 2. Konsiderohetse nëkuadër tëfatkeqësiveelementare natyrore, katër grupe janëkryesore: -Përmbytjet 40% -Ciklonet tropikale 20% -Tërmetet 15% -Thatësirat 15% -Tjera10 % Në vendet e pa zhvilluara humbjet në njerëz janë për 10 herë, ndërsa ato ekonomike për 100 herë më të mëdha se në ato të zhvilluara. Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014
  3. 3. Çka është thatësira? Sipas “Shoqatës Meteorologjike Amerikane”, “Thatësira është periudhë jonormal e zgjatur e motit tëthatë, e cila është e mjaftueshme për tëshkaktuar mos balancinhidrologjik”. Dallohendisa lloje të thatësirës: Thatësira Meteorologjike -është përcaktuar sideficit ireshjeve përnjë periudhë të caktuar kohore. Thatësira Agrometeorologjike-eshkaktuar nga mungesa e ujit në shtresën sipërfaqësore të tokës. Thatësirahidrologjike -paraqitetme rrjedhatë reduktuar të ujit në lumenj, dhe nivelet e ulëta në liqenet dhe pusete ujit nëntokësor. Dukuria e thatësirës po bëhet gjithnjë e më e “zakonshme”në të gjithë botën (zhvilluara dhe pazhvilluara). Deri tani, shkencëtarët nuk kanë gjetur një metodë të besueshme për parashikimin e sajë. Edhe pse paraqitjae thatësirësnuk mund të parandalohet,ka mënyra qëefektetnegative nënjërëz, bujqësidheekonomitëzvogëlohen. Monitorimidhe analizae parametrave meteorologjike, hidrologjike dhe hidrogjeologjikenë një farë mënyre mundësonpërballimine vështërsive.
  4. 4. Shkaktarët e paraqitjes së thatësirësFaktorët kozmik (aktiviteti diellorë/emetimiienergjisënëatmosferë), faktoriorbital etj. Faktorët klimatik (Qarkullimiglobal iajërit/ngritja e temperaturësnështresat pran tokësore të atmosferës shkakton shpërndarjen e parregullt të elementeve tjera klimatike si: reve, reshjeve, erërave etj mbi një teritortëcaktuar. Faktori antropogjen (mënyra e gabuar epërdorimit, punimit, ujitjes së tokës, prerja e pyjeve shkakton ndryshimin e albedos nësipërfaqen e tokës duke shkaktuar ndryshime lokale dhe regjionale nëprocesin e shpërndarjëssë reshjeve, zjarret/lirimiiCO2etj. Faktorët e brendshëm/Gjeofizik(aktiviteti vullkanik, raportitokëujë, zhvendosjae pllakavetektonikeetj. Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014
  5. 5. Si ta dallojmë paraqitjen e thatsirës? Procesi i tharjes së tokës (nëvendet ku ka reshje) Ulja e sasisë së reshjeve (nëraport me mesataren shumëvjeçare) Shpërndarja e pa barabartë hapësinore dhe kohore e reshjeve (nëraport me periudhat paraprake). Deviacionet natyrore nga normalet stinore. Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014
  6. 6. KUSHTET KLIMATIKE NË KOSOVË Klima si gjendje mesatare e proceseve atmosferike mbi njëvend, për periudhë të caktuar kohore, paraqet faktorë të rëndësishëm në jetën dhe veprimtarinë e njeriut. Kosova shtrihet në brezin e mesëm të gj.gj.v, i nënshtrohet ndikimit të klimës mesdhetare, kontinental dhe faktorëve lokalë klimëformues.
  7. 7. Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 Pellgu lumorëDrini BardhëIbriMorava BinçësLepenciGjithStacionet hidrometrike1383327Stacionet meteorologjike11-13Stacione klimatologjike22--4Puse për RBD-110617Shimatëspër RBD23289161Rezeruarpër RBD131-5Tabela1. StacionetmonitoruesesipaspellgjeveMONITORIMI
  8. 8. Stacionethidrometrike Stacionetmeteorologjike Shimatësitmanuel(Klasik) RRJETI I STACIONEVE MONITORUESE ? ? ? ? ?
  9. 9. Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 Stacionetekualitetittëujit Stacioneteajrit
  10. 10. RREZATIMI DIELLORË Mesatarja vjetore e rrezatimit diellorë në orë, për Prishtine dhe Ferizaj 0 500 1000 1500 2000 2500 Prishtinë Ferizaj Diferenca 2193.5 1823.5 370 10.5 1.4 0 2 4 6 8 10 12 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Vj. Vlerat mesatare ditore të orëve me diell në Prishtinë
  11. 11. ERA Tabela3. Shpejtësia mesataree erësgjatë periudhës 1990-2010 Trëndafili i erërave për Prishtinë Vendi I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Vj Prishtinë 1.2 1.41.8 1.7 1.4 1.1 1.20.9 1.0 1.3 1.3 1.21.3
  12. 12. Nr. Stacioni I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Vj 1 Kopaonik -3.6 -5.1 -3.1 1.0 7.3 10.9 12.3 13.0 8.6 4.8 0.1 -2.8 3.6 2 Mitrovicë -0.9 1.6 4.4 9.7 15.0 18.5 20.5 20.3 16.2 10.9 6.3 1.1 10.3 3 Podujevë -1.0 0.4 3.7 9.2 14.3 18.3 20.4 20.5 15.8 10.7 5.1 0.9 9.9 4 Prishtinë -0.6 1.2 5.5 10.5 15.2 18.8 21.1 21.0 15.8 11.1 6.2 1.4 10.6 5 Kamenicë -0.1 1.9 5.2 10.4 15.6 19.1 20.7 20.5 16.2 11.1 5.7 1.0 10.6 6 Lypjan -1.4 0.3 4.0 9.8 14.2 18.1 20.3 20.3 16.1 11.6 6.0 1.4 10.1 7 Gjilan -0.5 1.7 4.9 10.3 15.1 18.6 20.3 19.8 16.0 10.9 5.8 1.2 10.4 8 Ferizaj -0.6 1.1 5.1 10.4 14.7 18.7 21.2 20.7 15.7 10.9 5.4 1.4 10.4 Mesatarja: -1.1 0.4 3.7 8.9 13.9 17.6 19.6 19.5 15.1 10.3 5.1 0.7 9.5 TEMPERATURA Tabela4. Temperaturat mesatare mujore dhe vjetore 1950-1998 Kopaonik Mitrovicë Prishtinë Ferizaj Tabela5.Temperaturat minimale absolute (1961 –1990) Kopaonik Mitrovicë Prishtinë Ferizaj Tabela6.Temperaturat maksimale absolute (1961 –1990) 28.4 40.0 39.2 37.7 3.VIII.1986 25.VII.1987 6.VII.1988 26.VII.1987 -31.0 7.III.1987 -29.0 13.I.1985 -27.2 13.I.1985 -28.1 13.I.1985
  13. 13. 10.0°C 11.9°C 9.0 9.5 10.0 10.5 11.0 11.5 12.0 12.5 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 T °C Mesatarja shumvjeqare -10 -5 0 5 10 15 20 25 30 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Vj. 2011 2012 2013 2001-2013 1950/1999 TemperaturatmesatarevjetorenëPrishtinë2001 -2013 TemperaturatmesataremujoredhevjetorenëPrishtinë1950 -1999 10.6°C + 1.3
  14. 14. Tabela7. Temperaturatmujoremaksimale dhe minimale absolute në Prishtinë (1961 –1990) oC Dita Viti oC Dita Viti I -27.2 13 1985 16.7 31 1990 II -24.5 19 1985 21.2 26 1990 III -15.2 9 1987 26.0 24 1977 IV -5.3 11 1968 29.0 10 1985 V -1.8 2.0 1970 32.3 30 1969 VI 0.5 8 1962 36.3 27 1982 VII 3.9 2 1964 39.2 6 1988 VIII 4.4 29 1981 36.8 15 1963 IX -4 30 1977 34.4 15 1987 X -8 28 1988 29.3 1 1965 XI -18.4 30 1989 27.6 1 1990 XII -20.6 28 1966 20.0 19 1989 max -27.2 39.4 data 13.I.1985 24.07.2007
  15. 15. 1950 -381 mm 2002 –810.3 mm 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53 55 Reshjet mm Vitet Sasia e reshjeve në Prishtinë 1949 -2013Sipastëdhënavehistorikeklimatologjike,vitimëithatënëPrishtinëishte1950-381mmPrizren–458mm(1953) Pejë–588mm(1982) RESHJET
  16. 16. Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 120.0 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII R = mm Muajt Sasia mesatare mujore e reshjeve: Prishtinë, Prizren, Pejë Vitet R >300 < 500 mm (Prishtinë) 1950 381 1951 462 1953 482 1956 498 1967 463 1982 490 1992 439 1993 402.1 1994 461 2011 402.5 2013 409 Tabela 8. Vitet më të thata në Prishtinë
  17. 17. Nr. Stacioni Dimër % Pranverë % Verë % Vjesht % P.vegje. % 1 Kopaonik 149.9 20.1 175.0 23.3 225.9 30.1 199.1 26.5 100 424.0 56.5 2 Leposaviç 111.0 19.5 154.0 27.0 148.0 26.0 157.0 27.5 100 299.0 52.6 3 Mitrovicë 118.1 20.9 134.8 23.8 142.4 25.1 171.0 30.2 100 297.0 52.4 4 Podujevë 134.0 20.4 154.8 23.5 184.1 28.0 185.1 28.1 100 360.4 54.8 5 Orllan 149.0 21.6 183.0 26.6 155.0 22.6 201.0 29.2 100 349.0 50.7 6 Prishtinë 132.1 21.8 152.0 25.0 147.3 24.3 174.9 28.9 100 316.1 52.1 7 Kamenicë 125.7 22.3 137.3 24.5 139.8 25.0 157.8 28.2 100 290.6 51.9 8 Novo Bërd 103.3 16.1 179.5 28.2 122.0 19.2 232.5 36.5 100 305.1 47.9 9 Gjilan 131.7 21.8 145.9 24.2 156.5 25.9 169.8 28.1 100 333.1 55.2 10 Korbuliq 224.0 24.8 253.0 28.0 195.0 21.6 231.0 25.6 100 459.0 50.8 11 Ferizaj 140.7 21.7 168.7 26.0 160.9 24.8 178.4 27.5 100 333.5 51.4 12 Kaçanik 225.0 26.2 231.0 26.9 176.0 20.6 226.0 26.3 100 397.0 46.3 Mesatarja 145.4 21.7 172.4 25.7 162.7 24.3 190.3 28.3 100 347.0 51.7 Tabela8. Vlerat mesatare të reshjeve, sipas stinëve dhe gjatë periudhës vegjetative Mesatarishtgjatevititjanë93.1ditë/shi(maji12.4dhemësëpakujanari3.5ditë41.6ditmereshjeboredhe65.2dit/shtresëbore Gjatëperiudhësvegjetativemesatarishtbien347mm(51.7%)
  18. 18. •Sasia mesatare vjetore e reshjeve gjatë periudhës 1949-2013 •Prishtinë -598.7mm•Janar1964 –1.0 mm reshje-SHKURT-2014 –2.1 mm (saiamëe vogële regjistruare reshjeve) Mesatarja/shkurt1949 –2013 = 36 mm-PRILLI -2014 –236.5 mm (saiamëe lartëe regjistruar).
  19. 19. Kopaonik-169 Mitrovica -20.3 Podujeva-45.5 Prishtina-44.1 Kamenica-43.2 Gjilani -38.8 Ferizaj-48.9 Dit/reshjebore •34.9 Prishtinë dit/shtresë bore •44.1
  20. 20. Prishtinë I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII vj 1950/1998 6.0 3.7 6.6 10.613.0 9.3 8.6 8.1 10.0 8.1 9.3 8.6 102 201410.05.015.019.0 Mesatarja mujore dhe vjetore e ditëve me shi1950 1998 Numri i ditëve me reshje dhe shtresë bore nëPrishtinë 1950 -1998 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Vj. r 8.48.9 6.3 2.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2.5 3.7 6.7 34.9 sh 9.3 8.3 5.8 3.7 - - - - - 4.0 6.2 6.9 44.1 2014 r1 0 0 1 sh1 0 0 2
  21. 21. 09/05/2014 19/04/2014 14/51 AM 08/02/2014 19/04/2014 11 AM
  22. 22. Ështëimplementuarprojekti: “AdaptiminëndryshimetklimatikenëBallkanin Perëndimor përpellgunDrini/Buna,(Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Mali iZi), donator GIZ Gjermane. Janëvendosur2stacione hidrometrikedhe tre stacione klimatologjikeme qasje në kohë reale(GPRS) Dialogu Kombëtar për Thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 Meteostacionet Pejë Junik PrizrenHidro stacionet Bistrica Pejës (Grykë R.) Drini Bardhë (Gjonaj)
  23. 23. Pejë Meteodhehidrostacionet Prizren Junik Bistrica e P –Gryka eRugovës Drini i Bardh–Gjonaj
  24. 24. Tabela2. PrurjetmesataremujoredhevjetoretëlumenjvekryesorëtëKosovës Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 PRURJET E UJIT LumejtIIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXIImes Vërmicë 80.3 101.8 74.9 86.6 87.5 50.1 28.3 12.7 27.4 33.0 54.3 79.259.7 Ereniku 22.2 22.1 18.6 18.9 14.3 7.1 2.2 1.5 1.9 4.0 12.1 22.912.3 BistricaDeqanit 2.3 2.4 3.1 6.9 11.5 8.0 3.3 1.8 2.0 2.9 3.6 2.84.2 BistricaPejës 3.6 3.8 5.7 13.5 17.5 7.5 3.5 2.0 2.5 2.8 4.6 4.15.9 BistricaPrizrenit 6.5 4.1 5.6 6.3 8.4 5.6 2.9 1.8 1.8 2.0 4.7 3.44.4 L.Istogut 7.3 5.7 4.7 5.1 4.2 3.5 1.9 1.2 1.5 2.0 3.4 3.23.6 Klina 2.6 3.2 2.5 2.3 2.1 0.9 0.5 0.2 0.7 0.5 1.0 1.51.5 Mirusha 2.4 2.7 2.5 1.9 1.6 1.1 0.4 0.2 0.3 0.4 0.6 0.61.2 Plava 4.2 4.9 5.5 8.6 12.2 7.6 3.1 1.4 1.5 2.0 2.9 3.74.8 Tolluha 4.8 4.9 4.6 4.2 3.2 3.2 3.6 1.8 2.0 2.3 3.9 3.33.5 Drenica 2.5 3.5 3.8 1.5 1.1 1.0 0.8 0.2 0.2 0.2 0.8 2.61.5 Sitnica 19.0 28.1 24.6 18.2 15.3 9.2 4.7 3.1 3.2 3.9 7.8 16.812.8 Llapi 5.6 8.4 10.9 6.2 8.3 2.4 1.4 0.9 0.8 0.9 2 5.94.5 Nerodimka 3.2 3.9 2.7 2.5 5.6 6.3 1.9 2.4 4.9 6.1 5.4 5.44.2 Morava B. 10.3 18.7 21.1 16.6 11.4 5.7 2.5 1.3 2.3 2.3 3.3 10.38.8 KrivaReka 5.3 8.3 9.2 7.8 5.6 5.3 1.7 0.9 0.8 1.4 2.9 3.94.4
  25. 25. MENAXHIMIIINTEGRUARITHATËSIRAVE Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014 Integrimi konceptual -Meteorologjik -Hidrologjik -Bujqësorë -Socio-ekonomik • Integrimi horizontal mbi të gjithë sektorët e prekura nga thatësira, ndër të tjera: -Menaxhimi i burimeve natyrore -Shëndeti ipopullsisëdhe zhvillimiisajë -Zhvillimi rural dhe urban
  26. 26. • Integrimi vertikal -Lidh politikën dhe planifikimin kupër bazë ka zgjidhjen e problemeve lokale, komunale, kombëtare, dhendërkombëtare. • Integrimi i veprimit në të gjitha fazat e ciklit të menaxhimit të rrezikut. • Integrimi i njohurive tradicionale dhe teknologjisë moderne. • Integrimi i programeve dhe aktiviteteve ekzistuese kombëtare dhe ndërkombëtare. Një bazë shkencore meprova dheinformacionepër të propozuardërhyrjetdhezgjidhjet. • Një kornizë gjithëpërfshirëse e politikës në dy nivele: kombëtaredhe rajonal për të trajtuar thatësirat. • Një marrëveshje ndër-institucionale ku uji, toka,çështjet e bujqësisë dhe ekosistemet të trajtohen së bashku • Një bashkpunimkombëtar dhe rajonal për thatësirënduke përfshimonitorimin, paralajmëriminehershëm dhe ndimënreciproke:
  27. 27. PËRFUNDIME Dialogu Kombëtar për thatësi, Prishtinë 12 Nëntor 2014
  28. 28. FALIMINDERIT PËR VËMENDJEN TUAJ Ju garantoj se do tipërgjigjem pyetjëstuaj, por nuk ju sigurojneseekamatëtani… !

×