Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Modyul number 3

  • Identifiez-vous pour voir les commentaires

Modyul number 3

  1. 1. MODYUL SA FILIPINO 3 MASINING NA PAGPAPAHAYAGGinawa ni:Bb. Rosalyn V. De la Cruz
  2. 2. MODyul 3 MGABATAYANG URI NG DISKORS
  3. 3. LAYUNINPagkaraang matapos ang aralin, ikaw ay inaasahan na: Natutukoy ang mga batayang uri ng diskors Nalalaman ang pagkakaiba ng mga uri ng diskors. Nakasusulat at nagagawa ng mga iba’t ibang gawain ng sulatin Nakalilikha ng sariling sulatin ayon sa mga uri ng diskors
  4. 4. Aralin i ANGDESKRIPTIV
  5. 5. Paunang PagsubokBasahing mabuti ang mga pangungusap. Kung ito’y tama, lagyan ng tsek. At kung ito’y mali, lagyan ng ekis.____1. Pang-abay at pandiwa ang karaniwang gamitin ng sulating deskriptiv.____2. Parang iginuhit ang kanyang kilay at nagtataglay ng mga pilik-matang malantik at mahahaba na lalong nakatutulong upang ikaw ay mahalina; ang pangungusap na ito ay isang halimbawa ng deskriptiv.____3. Ang pagpili ng paksa ay isa sa mga pangangailangan ng deskriptiv na sulatin.____4. Natatamo ang kaisahan ng paglalarawan sa pagpili ng malalaking bahaging maaaring makita lamang sa pananaw ng naglalarawan.____5. Pumupukaw ng guni-guni ang karaniwang deskripsyon.
  6. 6. Tama ba ang mga sagot mo?• 1./• 2./• 3. /• 4. x• 5. x
  7. 7. ANG DESKRIPTIV•Ang deskriptiv na diskors o paglalarawanay naglalayong bumuo ng malinaw nalarawan sa isip o imahinasyon ng mgamambabasa o tagapakinig.•Ang mga pang-uri at pang-abay aykaraniwang ginagamit sa isangn deskriptivna diskors•Maliwanag at mabisang nailalarawan ngmga pang-uri at pang-abay ang anumang
  8. 8. DESKRIPTIV: Inihahalintulad sa isang pintor ang sumusulat ng talatang naglalarawan. Sa tingin mo, bakit inihahalintulad sa isang pintor ang isang sumusulat ng talatang naglalarawan?Subukan mong sagutan:_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________.
  9. 9. DESKRIPTIV: Inihahalintulad sa isang pintor ang nagsusulat ng Inihahalintulad sa isang pintor ang nagsusulat ngisang deskriptiv oo naglalarawan sapagkat ang isang pintor isang deskriptiv naglalarawan sapagkat ang isang pintoray pumipili ng mga sangkap na isasama sa pagguhit upang ay pumipili ng mga sangkap na isasama sa pagguhit upangmakalikha ng isang buhay na larawan. Gayundin ang makalikha ng isang buhay na larawan. Gayundin angnagsusulat ng naglalarawan, pumupili siya ng mga salita nagsusulat ng naglalarawan, pumupili siya ng mga salitaat iba pang sangkap ng paglalarawan na makatutulong sa at iba pang sangkap ng paglalarawan na makatutulong sapagbuo ng larawan sa isipan ng mambabasa. pagbuo ng larawan sa isipan ng mambabasa.
  10. 10. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : Pagpili ng paksaPiliin ang isang bagay na nais ilarawan.Lalong mainam kung may kaugnayan sa iyong kaalaman athindi bago sa iyong paningin ang paksang pipiliin.Ang mga bagay na nakikita sa araw-araw tulad ng ina,kapatid, guro, punong-kahoy, gusali, palengke, hayop na alaga ayMaaaring maging paksa ng mabisang paglalarawan.
  11. 11. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : Pagbuo ng isang Pangunahing LarawanIto ang unang kakintalan ng bagay, pook, tao o pangyayaringInilalarawan sa nakikinig o bumabasa.Ang kabuuan muna ang unang nakikintal sa isipan, bago angBahaging maliliit na nasasangkap sa kabuuan.May kanya-kanyang katangian ang bawat bagay, tao, pook oAnumang namamasid ng mga tao.Kung magmamasid ka sa isang silid, ang unang kakintalangNabubuo’y ang kaayusang, karangyaan, kaguluhan,Katahimikan o kalinisan.Ito ang pangunahin o batayang larawan.
  12. 12. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : Pagpili ng sariling pananaw O perspektivNakikita ang pangunahing larawan dahil sa sariling pananaw.May sariling pananaw ang bawat naglalarawan mula sa kanyangKinaroroonan na iba kaysa taong nasa ibang panig naman.Dapat pumili ang sumulat ng sariling pananaw at mula lamangDoon niya ilalarawan ang bagay, pook, tao o ang pangyayaringKanyang tinatalakay.Maaaring isaalang-alang ang inilalarawan ayon sa agwat o layo saBagay.Halimbawa: ang larawan ng isang gusali ay magkaiba mula sa loobHanggang sa labas nito.
  13. 13. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : kaisahanNatatamo ang kaisahan ng paglalarawansa pagpili ng maliliit na bahagingmaaaring makita lamang mulasa pananaw na napili ng naglalarawan
  14. 14. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : Pagpili ng mga sangkap na isasamaHindi lamang ang mga bahaging bumubuo ngpangunahing larawan ang dapat isama.Dapat ding isama ang mga bahagingikinaiiba ng bagay, tao, pook,o pangyayaringinilalarawan sa iba pang uri nito.
  15. 15. Mga Pangangailangan sa Efektiv na Deskripsyon : Batayan sa paglalarawanSa pagbuo ng malinaw na larawan ay may mahalagangTungkuling ginagampanan ang ankop at tamang pagpiliNg mga salita.Samakatuwid, ang kalinawan ng ginagawang paglala-rawan ay nababatay sa mayamang talasalitaan.Bukod sa mayamang talasalitaan, kailangan dingMaging matalas ang pandama (5 senses) upang makitaAt maibigay ng taong naglalarawan ang lahat ng mgaKatangian ng kanyang inilalarawan.
  16. 16. Mga Pagsasanay: A. Basahin ang mga sumusunod at subukin kung sa anong pandama ang bawat isa nauugnay;1.Nagkalat na mga basura at basyong lata ang karaniwang masasagasaan samasikip na daang papasok sa loobang kanyang pinanggalingan.2.Maanghang na ginatang laing, malinamnam na tinapang kabasi, labanosna sawsawan, tamang-tama sa asim na sinampalukang manok at matamis nakundol ang aming dinatnang nakaahin sa mesa.3.Nakatutulig at sunud-sunod na putok ang narinig na pumailanlang atkasunod noon ay tilian ng mga kababaihan.4.Nadama ko ang di pangkaraniwang inot ng kanyang palad at pananamlayng kanyang tinig. Idiniit ko ang aking kamay sa kanyang noo atnapatunayan kong sisya ay nilalagnat.5.Sumama ang kanyang pakiramdam dahil sa pinaghalong sangsang ngumaalingasaw sa labas at sa nakasusukang amoy na nanggaling sa isangmalapit na kanal…
  17. 17. Sagot:1. Paningin2. Panlasa3. Pandinig4. Pandama5. Pang-amoy
  18. 18. Mga Pagsasanay: B. Piliin ang angkop na pang-uri sa bawat pangungusap.1.Ang matiyaga sa paggawa ay taong (masipag, masikap, mabait,masunurin).2.(Masipag, Masikap, Mabait, Masunurin) ang mga sundalong sinanay nagumawa nang hindi nag-uusisa.3.Hindi makalakad nang mabilis si Dory dahil sa (masikip, makipot,mahigpit) ang suot niyang palda.4.(Masikip, Makipot, Mahigpit) ang daang patungo sa langit, ayon sa Banalna Kasulatan.5. (Magiting, Matapang, Mapusok) ang lalaking sumusugod sa ano mangaway o basag-ulo.6.(Magiting, Matapang, Mapusok) ang lider na matapat na tumutupad sakanyang tungkulin sa gitna ng ano mang panganib.
  19. 19. Sagot:1. Masikap2. Masunurin3. Masikip4. Makipot5. Matapang6. Magiting
  20. 20. Dalawang uri ng Deskripsyon: KARANIWANG MASINING NA DESKRIPSYON DESKRIPSYON-Pagbubuo ito ng malinaw na -Pumupukaw ng guni-guni anglarawan sa isipan ng mambabasa masining na deskripsyon.sa tulong ng mga katangiang -Higit sa nakikita ng paningin angating napag-aralan na. maaaring ilarawan ng salita sa-Ang layunin nito ay tulong ng deskripsyong masining.makapagbigay lamang ng -Gumagamit ng mga salitangkabatiran tungkol sa katangian ng nagbibigay-kulay, tunog, galaw,isang paksa, at walang kinalaman at matinding damdamin.dito ang kuru-kuro at damdaminng naglalarawan.
  21. 21. Halimbawa ng Karaniwang Deskripsyon: Maganda at madaling pakibagayan. Iyan ang impresyon ngsinumang makakaharap ni Linda. Dala marahil iyon ng kanyang mapang-akit na mga mata na nakahahalina sa sinumang makakakita nito. Angkanyang namumurok na pisngi at ang napakalalim na biloy ay lalongnagpapaganda sa kanyang mukha kung siya ay tumatawa. Parang iginuhit ang kanyang kilay at nagtataglay ng mga pilik-matang malantik at mahahaba na lalong nakatutulong upang ikaw aymahalina ng kanyang mga mata. Sa kanyang pagtawa, mapapansin moang pantay-pantay at mapuputi niyang ngipin. Ayon sa marami, angmahaba at maitim niyang buhok ay nagsisilbing pang-akit niLinda sa mga kalalakihan. Si Linda ay may matatag na paninindigan sa buhay.
  22. 22. Halimbawa ng KaraniwangKarugtong: Deskripsyon:Ginagawa niya ang anumang kanyang sabihin. Makabago siLinda at sosyal pero matapat na nagpapahalaga at nag-iingatsa kanyang puri at pagbabago. Relihiyosa at may takot sa Diyos si Linda. Lagisiyang nagsisimba, mababa ang loob at handang tumulong sasinumang nangangailangan. Mapagpasensya rin siya kayanapakarami niyang kaibigan.
  23. 23. Halimbawa ng Masining na Deskripsyon: Sa malas ni Isagani, sa tatlong oras na pagpupuyos ng bagyo ayhigit pang malaki ang ipinagbago ng Magdalo kaysa sampung taongpagkawalay nila sa nayon niyang ito. Halos lahat ng nakikita niyangkabaguhan ay likha ng nakapag-aalimpuyong hangin at ulan. Gaya ngdati, ang malumot nang munting simbahan ni Aling Barang ay ibinagsakng hangin, ngunit nakatayo pa sa harapan ng luklukang kawayangmahahabang oras ding pinagpag-init niya samantalang nakikipag-inumansiya ng tuba, nakikipagtayugan ng mga pangarap sa kanyang mga kapwabata. Mula sa Bahay na Bato ni Antonio B.L. Rosales
  24. 24. Isa pang halimbawa ng Masining na Deskripsyon: Ikaw ang pinakamahalagang paksa ng anumang usapan. Malibansa iyo at lahat ng iyo, lahat ng iba pa ay kailangang isantabi. Ngunit, sinoka nga ba? Ikaw, oo, nakakamukha mo ang marami sa maraming bagay,ngunit wala kang katulad. Ikaw ay nag-iisa sa iyong individwalidad. Liboman ang superfisyal na gawain ay hindi makapagbabago sa iyo, sapagkatsaan man, sa ano mang lugar, ang iyong hitsura, pag-uugali, kilos, angparaan mo ng paggawa ng mga bagay, ang iyong paraan ng pagsasalita –lahat ng bagay tungkol sa iyo – hindi mo man namamalayan, angkumbinasyon ng lahat ng iyon ay naglalahad ng tunay na ikaw.Maaari kang magkunwari, o di kaya’ymanahimik, ngunit ang tunay na ikaw ay hindi mo maitatago sa iba. Ang iyong individwalidad ay may higit na kahulugan
  25. 25. Isa pang halimbawa ng Masining na Deskripsyon:karugtongKaysa sa iyong akala. Ikaw ang pinakamatalik na kaibigan opinakamatinding kaaway ng iyong sarili. Ang ibang tao,taliwas sa mga lumang paniniwala, ay hindi makatutulong omakasasakit sa iyo, bagama’t maaaring madalas mo silangsinisisi sa iyong mga kakulangan. Lahat ng nangyayari sa iyoay nagsisimula at nagtatapos sa iyo. Ang ibang tao ay mgaparaan lamang sa pagkakamit ng anumang iyong sinimulantungkol sa iyong sarili. mula sa Ika ni E.Y. Cunanan sarili ni RAB
  26. 26. #1 Interaktibong gawain: Subukang sumulat ng isang talatang naglalarawan: maaaring tungkol sa kaibigan, kapatid, kamag-anak, pamilya, kapaligiran o kaht ano pa man.Pagkatapos mong sumulat ng talatangnaglalarawan batay sa napili mong paksa.Subukang ito naman ay iyong iguhit.
  27. 27. Interaktibong gawain: Naiguhit mo ba ito ng maayos? Naisulat mo ba nang tama ang mga salitang nagpapalarawan sa iyong talata?Kung oo ang iyong sagot, ipabasa at ipakita ito saiyong kamag-aral.At hayaan ang inyong kamag-aral ang humusgasa iyong ginawa.
  28. 28. Aralin 2ANG NARATIV
  29. 29. Modyul 3: Pagsulat ng Komposisyon ANG NARATIV•Ay may layuning magsalaysay o magkuwento ng mgamagkakaugnay-ugnay na pangyayari.•Ang batayan nito’y maaaring mga sarilingkaranasan, mga pangyayaring napakinggan/narinig,nakita/nasaksihan/napanood, nabasa/natunghayan onabalitaan.•Maaari ring magkuwento ng mga pangyayaringlikhang-isip lamang.
  30. 30. Modyul 3: Batayang Uri ng Diskors Mga Katangian Mabuting Narasyon •Mabuting Pamagat– ang panawag pansin ng isang pasulat na narasyon •Upang maging mabuti ang iyong pamagat, kailangang taglayin niyon ang mga sumusunod na katangian: • Maikli • Kawili-wili o kapana-panabik • Nagtatago ng lihim o hindi nagbubunyag ng wakas • Orihinal o hindi palasak • Hindi katawa-tawa, kung ang komposisyon ay wala namang layuning magpatawa • May kaugnayan o naaangkop sa paksang-diwa ng komposisyonDapat din tandaan na maaaring maging pamagat ay pangalan ngtauhan, pook, panahon, mahahalagang pangyayari, paksang diwa at ibapa.
  31. 31. Modyul 3: Batayang Uri ng DiskorsMga Katangian Mabuting Narasyon •Mahalagang Paksa– kung gaano kahalaga ang isang narativ na diskors, gayundin naman ang paksa niyon. •Tandang ang isang akdang nauukol sa isang walang-kwentong paksa ay nagiging walang-kwentang akda. •Nasa sa istilo at orihinalidad ang buhay ng isang narasyon. •Kung mahusay ang isang manunulat, ang isang lumang paksa ay maaari niyang gawing bago.
  32. 32. Modyul 3: Batayang Uri ng DiskorsMga Katangian Mabuting Narasyon •Wastong Pagkasunod-sunod ng mga Pangyayari •Iba-ibang ayos ng pagkakasunud-sunod ng isang narasyon: •Karaniwang anyo: • Simula-Gitna-Wakas •Gumagamit ng Flashback o paraang pabalik: • Gitna o dakong wakas • Nagbabalik sa simula sa pamamagitan ng paggunita o pag- aalala • Wakas •O kaya’y may ganitong pagkakasunud-sunod: • Nagsimula sa wakas • Nagbabalik sa tunay na simula • Nagtatapos sa tunay na wakas na ginamit sa simula ng sumulat
  33. 33. Modyul 3: Batayang Uri ng DiskorsMga Katangian Mabuting Narasyon •Mabuting Simula– upang maging mabuti kailangang maging kawili-wili. •Ito ay nagsisilbing pang-akit sa mga mambabasa •Nagsisilbi itong pwersang tumutulak sa mga mambabasa upang ipagpatuloy ang pagbabasa. •Ito ay nararapat lamang na maging tiyak at tuwiran •“Magsimula sa simula” ang payo ng maraming manunulat. •Hindi kailangan ng mga maliligoy na introduksyon gaya ng: • Noong unang panahon….. • Isang araw, habang…. • Minsan, may isang….. • Ang kwentong ito ay tungkol sa….
  34. 34. Modyul 3: Batayang Uri ng DiskorsMga Katangian Mabuting Narasyon •Mabuting Wakas– may mga audience na nabibigo sa pagbabasa dahil sa hindi mabuting pagwawakas ng isang narasyon. •Tulad ng simula, kung gayon, ang wakas ay kinakailangang maging kawili-wili upang maikintal ang bisa ng narasyon sa mambabasa. •Iwasan kung gayon ang mga prediktabol na wakas. •Hangga’t magagawa, lagyan ng twist na makatwiran ang narasyon. •Iwasan din ang maligoy na wakas, pagkatapus na pagkatapos ng kasukdulan o klaymaks, kailangang isunod na agad ang wakas. •Hindi na rin kailangan ng paliwanag sa pagwawakas. •Iwasan din ang pangangaral sa wakas, hindi na napapanahon ang ganitong istilo. •Makabubuti kung ipinahihiwatig ng matalino at maingat na paggamit ang mga simbolismo at pagpapahiwatig.
  35. 35. Pansinin ang kasunod na seleksyon, basahin atsuriin kung taglay nito ang mga katangian ng isang mabuting narasyon: Huwag Po, Itay… Nais kong ibahagi sa inyo ang namagitan sa amin ng aking Itay isang gabi. Hinding-hindi ko makakalimutan ang gabing iyon. Malakas ang ulan noon nguni’t maalinsangan ang simoy ng hangin. Nagsusuklay ako noon sa loob ng aking silid. Katatapos ko pa lamang maligo at nakatapis pa lamang noon. Narinig kong kumatok si Itay sa pinto ng aking kwarto. Nang sagutin ko ang pagkatok niya, sinabi niyang kailangan daw naming mag-usap at nakiusap siyang papasukin ko siya. May pag-aalangang binuksan ko ang pinto at siya’y kagyat na pumasok sa aking silid. Laking gulat ko nang ipinid niya at susian ang pinto. Kumabog ang aking dibdib. Kinabahan ako bigla. Natakot. Mabilis na hinawakan ni Itay ang aking mga kamay. Hinaplus-haplos niya ang aking buhok at ang aking mukha. Pinaraan niya ang kanyang mga daliri sa aking kilay, sa aking mga pisngi at sa aking mga labi. Napasigaw ako.
  36. 36. Karugtong.. “Itay…huwag po! Huwag po! Ako’y inyong anak. Utang naloob, Itay!” Nguni’t parang walang narinig ang aking Itay. Ipinagpatuloylamang niya ang kanyang ginagawa. Ipinikit ko na lamang ang aking mgamata dahil ayaw kong makita ang mukha ng aking ama habangipinagpapatuloy niya ang kanyang ginagawa sa akin. Mariin ang akingpagpikit. Hindi ko magawang lumuha. Bigla kong narinig si Inay. Sumisigaw siya habang binabayo angnakapinid na pinto ng aking kwarto. Nagpupumilit siyang pagbuksan ngpinto. Garalgal ang naghuhumiyaw niyang tinig. “Hayop ka! Hayop ka! Huwag mong gawin iyan sa sarili monganak! Huwag mong sirain ang kanyang kinabukasan!”
  37. 37. Karugtong.. Subalit wala ring nagawa si Inay. Hindi rin siya pinakinggan ni Itay.Nanatili na lamang akong walang katinag-tinag at ipinaubaya ko na lamangang aking sarili sa anumang gustong gawin ng aking Itay. Pagkalipas ng ilang minuto ay biglang tumigil ang aking Itay. Iniharapniya ako sa salamin at ganoon na lamang ang aking pagkamangha atpagkagulat sa aking nakita. Magaling naman palang make-up si Itay. Nang gabing iyon ay nagtapat sa akin si Itay. Bakla pala siya. Ngunithindi ako nagalit sa kanya, manapa’y labis akong nagalak sa galing at husay naipinamalas niya. Naisip ko, matutuwa ang aking boyfriend dahil lalo akonggumanda ngayon. Niyakap ko si Itay at kapwa napaluha sa labis na kagalakan. Masaya na kami ngayon at nabubuhay nang matiwasay. Lovingly yours, Badong
  38. 38. # 2 Isulat dito ang inyong mga napansin at obserbasyon at suri sa seleksyong inyong nabasa. Huwag Po, Itay…___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
  39. 39. # 3 PAGSASANAY: Pagsulat ng Komposisyon: Isulat ito sa isang papel at idagdag sa inyong mga naipong gawain mula sa naunang modyul na ibinigay ko sa inyo. 1. Mag-isip ng isang serye ng mga pangyayari para sapagsulat ng isang narativ na komposisyon. Itala muna sa isangmalinis na papel ang sikwens ng mga pangyayari. 2. Isulat na ang iyong komposisyon nang maypagsasaalang-alang sa mga katangian ng isang mabuting narasyonat gamit ang sikwens na iyong itinala. 3. Ikritik ang iyong sariling komposisyon at pagkaraa’yipabasa sa iyong kamag-aral at tanungin ang kanilang reaksyon omasasabi sa iyong isinulat. 4. Pagkatapos ipunin ang iyong mga sulatin at ako anghuling magkikritik sa iyong sinulat.
  40. 40. Aralin 3 ANGEKSPOSITORI
  41. 41. Modyul 3: Pagsulat ng Komposisyon ANG ekspositori•Ang diskors na ekspositori ay tinatawag napaglalahad sa maraming aklat sa Filipino.•Layunin nitong gumawa ng isang malinaw, sapat atwalang pagkiling na pagpapaliwanag sa ano mangbagay na nasasaklaw ng kaalaman ng tao.•Katulad ng deskriptiv ito ay maaaring magingkaraniwan o masining.•May mga iba’t ibang uri ito: pagbibigay-kahulugan odefinisyon, panuto o direksyon, tala o listahan, balita,pitak o kolum, suring-basa o revyu at sanaysay.
  42. 42. Modyul 3: Pagsulat ng Komposisyon ANG ekspositori•Dahil sa pagiging karaniwan ng ibang uri ng diskors naekspositori, hindi na natin tatalakayin sa modyul na itoang mga iyon dahil:•1. Ang pagbibigay-kahulugan o definisyon ay karaniwan nangmatatagpuan sa mga diksyunaryo o ensayklopidya•2. Ang mga panuto o direksyon ay karaniwan nangmatatagpuan sa mga pagsusulit, sa mga daan, sa mga resipi sapagluluto, sa mga tarhetang kasama ng mga gamot o bagongaplayanses at kung saan-saan pa.•3. Ang mga tala o listahan ay makikita na kahit saan, gaya ngmga halimbawa nito na listahan ng mga kakilala at kanilang
  43. 43. Modyul 3: Pagsulat ng Komposisyon ANG ekspositori•Samantala, ang suring-basa o revyu at editoryal opangulong-tudling ay matatalakay sa mga susunod namodyul.•Mas angkop ang mga itong ilagay sa ilalim ngmalikhaing komposisyon na siyang paksa ng talakayan ngsusunod na modyul.•Sa modyul na ito, kung gayon, ang pagtutuunan natin nghigit na pansin ay ang sanaysay bilang isangpinakamahusay na halimbawa ng diskors na ekspositori.
  44. 44. Ang salitang sanaysay ay nagmula sapariralang “salaysay ng isang sanay”, angsalitang ito ay nilikha ni Alejandro G.Abadilla. May iba-ibangpagpapakahuluganang iba’t ibang mga manunulat sa sanaysay. Sinu-sino nga ba ang mga ito?
  45. 45. Ayon kay Rubin, et.al (1989-91) ang sanaysay ay isang anyong pampanitikang naglalahad ng mga kontemporaryong usapin at paksain sa nababagong mundo. Ayon naman kay Belvez, et.al(1985), ang sanaysay ay isang komposisyong pampanitikan sa isang natatanging paksa na higit na maikli at formal kaysa alinmang akda. Binanggit nina Semorian, et.al.(1999) na ang sanaysay ay isang uri ng akdang naglalayong maglahad o maglarawan ng buhay sa makatotohanan at masining na paraan. Maaaring talakayin o paksain ang anumang tema-karaniwan o di karaniwan, magaan o seryoso- sapagkat buhay ang inilalahad dito. Kung gayon, dapat isaalang-alang, na ang susulat ng isangsanaysay ay kailangang mag-angkin ng karampatangpagmamasid, kaalamang masaklaw at masusing pagsusuri nanghindi malihis ang mambabasa sa kawastuhan ng tatalakayingnilalaman. Hinihingi ng isang efektivong sanaysay ang sapat nakakayahan sa pagpapahayag ng kaisipan at damdamin-masinop,malinaw at mapang-akit.
  46. 46. Dalawang Uri ng Sanaysay Formal o Maanyo Di-formal o Di- maanyo* Formal ang isang sanaysay * Ito ay may kalayaan sa ayod nakapag ito’y may lohikal na paglalahad, may himig ngpaglalahad ng mga kaisipan o may pakikipag-usap at pagbibiro atmaayos na balangkas. higit na kawili-wiling basahin.* Maingat din ang pagsusuri ng * Subalit hindi rin dapat napaksa nito. kaligtaan na lakip din nito ang* Mahigpit ang pagpili at paggamit katalinuhan ng pag-iisip atng mga pananalita masusing pagsusuri.* Masusi ang pag-aaral ng temang * May pagkaliberal ang paggamittatalakayin ng salita sa anyong di-formal* Binibigyang-diin dito ang * Subalit maging formal man okatotohanan, tuwirang hindi, kailangang maging, malinawpagpapahayag at seryosong ang anumang nais ipabatid sapagtalakay. kabuuan ng sanaysay.
  47. 47. #4 Babasahin:Basahin mo ng tahimik ang At pagkatapos, Uriin mo ang bawat At pagkatapos, Uriin mo ang bawat Basahin mo ng tahimik angdalawang tekstong may dalawang tekstong may isa at tukuyin ang paksang tinatalakay isa at tukuyin ang paksang tinatalakaypamagat na “ “AIDS pamagat na AIDS sa bawat sanaysay. Ihambing atAwareness” at Paginhawain sa bawat sanaysay. Ihambing at Awareness” at Paginhawain ikontrast mo din ang wika, tono, atnaman ang buhay ni naman ang buhay ni ikontrast mo din ang wika, tono, atJuan”ibinigay sa iyo na Juan”ibinigay sa iyo na estilo ng bawat isa. estilo ng bawat isa.nakaphotocopy. nakaphotocopy.
  48. 48. #5 Interaktibong gawain: 1. Pumili ng isang awtoridad hinggil sa paksang inyong mapagkakasunduan sa klase. 2. Maghanda ng balangkas ng mga tanong kaugnay ng paksang inyong napagkasunduan. 3. Intervyuhin ang awtoridad na iyong napili. Irekord ang iyong intervyu hanggat maaari at itranskrayb iyon pagkatapos.Pagsulat ng Komposisyon:1. Sumulat ng isang formal na sanaysay batay sa mga datos na iyong nakalap sa intervyu. Isaalang-alang muli ang mga katangian ng isang mabuting talataan.2. Ipakritik sa awtoridad na iyong intervyu ang sanaysay na iyong isinulat. At hingin ang kanyang reaksyon o masasabi sa iyong isinulat.3. Muli itong idagdag sa mga sulatin at ako ang huling magkikritik.
  49. 49. Aralin i ANGARGUMENTATIV
  50. 50. ANG ARGUMENTATIV•Ang argumentative o pagmamatuwid ang mapapansing nasadakong huli ng mga uri ng diskors.•May konkretong dahilan ito sa pag-aaral sa kadahilanang hindimagkakaroon ng sapat, malinaw at mabisang argumento (lalo paat pasulat) kung wala munang matibay na kaalaman atkakayahan sa mga naunang paraan ng pagpapahayag:pagsasalaysay/narativ, paglalarawan/deskriptiv at magingpaglalahad/ekspositori.•Kung lubhang kailangan sa narativ ang mahusay napagkakasunud-sunod ng mga pangyayari, sa deskriptiv ay angmalinaw na pagbibigay-katangian, sa ekspositori ay wastongpagpapaliwanag, sa argumentativ ay tiyak na kinakailangan ang
  51. 51. ANG ARGUMENTATIV•Ang mag-isip ay isang prosesong natural lamang sa isang tao.•Batay sa katotohanang ito, hindi maiiwasang may mgapagkakataong ang iniisip ng isa ay salungat sa maaaring isipinnaman ng iba.•Alam ninuman, hindi lamang ng mga abogado, na ang anumangargumento ay nananatiling halos opinyon lamang kungmananatiling pasalita.•Makabubuting kung isulat muna (sa paraang wasto at mabisa)bago bigkasin kung kinakailangan.•Sa mga legal na usapin, hindi mapag-aaralan ang isang panigkung walang nakasulat na dokumento.
  52. 52. MGa bahagi ng argumentativ na komposisyon•ANG SIMULA: •Mahalagang makuha ng manunulat ang atensyon at damdamin nila.•GITNA: •Magsisilbi itong dahilan ng mga mambabasa upang manatiling tapat sila sa iyo matapos ng mabisang simula, at kung papalarin ay nakatutok pa rin sila sa bawat mensaheng iyong ipinararating hanggang sa iyong mabisang pagwawakas. •Ang bawat katwiran ay kailangan ding masuportahan ng mga evidensya, datos o istatistika, pahayag ng mga awtoridad o di kaya’y mga kolaborativ na pahayag mula sa aklat, sa mga magasin, jaryo at iba pang babasahin.•WAKAS: •Ang huling suntok, kumbaga sa boksing, na magpapabagsak sa
  53. 53. MGa Uri ng Maling Pangangatwiran:1. Argumentum ad hominem2. Argumentum ad baculum3. Argumentum ad misericordiam4. Non sequitur5. Ignoratio elenchi6. Maling paglalahat7. Maling paghahambing8. Maling Saligan9. Maling awtoridad10. Dilemna
  54. 54. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran:Bawat salita n iyong diskors, dahil nga argumentativ ay sinusuri ng kabilang panig o ng iyong mambabasa.Makatwiran, samakatuwid, na alalahanin ang mga Uri ng Maling Pangangatwiran (Fallacies of Reasoning) na madalas gamitin kahit hindi sinasadya ng isang nakikipag-argumento upang “makagulat” sa kanyang katalo o kaya naman ay “makalusot” sa isang isyung mahirap niyang pasinungalingan.
  55. 55. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Isang nakahihiyang pag-atake sa personal na Argumentum ad hominem katangian/katayuan ng katalo at hindi sa isyung tinatalakay o pinagtatalunan.Halimbawa: Ano ang mapapala ninyong iboto ang akingkatunggali gayong ni hinidi siya naging pinuno ngkanyang klase o ng kanyang barangay kaya? Balitako’y under de saya pa yata!
  56. 56. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Pwersa o awtoridad ang gamit Argumentum upang maiwasan ang ad baculum isyu at ito ay maipanalo ang argumento.Halimbawa: Tumigil ka sa sinasabi mo! Anak lang kita atwala kang karapatang magsalita sa akin nangganyan! Baka sampalin kita at nang makita mo anghinahanap mo!
  57. 57. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Upang makamit ang awa at Pagkampi ng mga nakikinig, Argumentum ad Bumabasa, ginagamit ito misericordiam Sa paraang pumipili ng mga Salitang umaatake sa Damdamin at hindi sa kaisipan.Halimbawa: Limusan natin ang mga kapuspalad nataong ito sa lansangan. Hindi ba natin nakikita angmarurumi nilang damit, payat na pangangatawan atnanlalalim na mga mata? Ano na lamang ba angmagbigay ng ilang sentimos bilang pantawid-gutom?
  58. 58. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Sa ingles ang ibig sabihin nito ay It doesn’t follow. Non sequitur Pagbibigay ito ng konklusyon Sa kabila ng mga walang Kaugnayang batayan.Halimbawa: Ang santol ay hindi magbubunga ngmangga. Masamang pamilya ang pinagmulan niya.Magulong paligid ang kanyang nilakhan. Ano pa anginaasahan mo sa ganyang uri ng tao kundi kawalang-hiyaan!
  59. 59. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Gamitin ito ng mga Pilipino Lalo na sa mga usapang Ignoratio Baberya, wika nga. elenchi Kilala ito sa ingles na Circular reasoning o Paliguy-ligoy.Halimbawa: Anumang bagay na magpapatunay sa akingpagkatao ay maipaliliwanag ng aking butihingmaybahay. Tiyak ko namang paniniwalaan ninyo siyapagkat naging mabuti siyang ina ng aking mga anak,kahit tanungin pa ninyo sila ngayon.
  60. 60. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Dahil lamang sa ilang aytem/ Sitwasyon, nagbibigay na Maling Paglalahat Agad ng isang konklusyong Sumasaklaw sa Pangkalahatan.Halimbawa: Ang artistang ito ay naging tiwali sakanyang panunungkulan. Ang artista namang iyon aymaraming asawa, samantalang bobo naman angisang ito na tumatakbo bilang konsehal. Huwag nanating iboto ang mga artista!
  61. 61. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Karaniwang nang tinatawag Na usapang lasing ang Maling Ganitong uri pagkat mayroon Paghahambing Ngang hambingan ngunit Sumasala naman sa Matinong konklusyon.Halimbawa: (Sagot ng anak sa ina) Bakit ninyo akopatutulugin agad? Kung kayo nga ay gising pa!
  62. 62. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Nagsisimula ito sa maling Akala na siya namang Maling Naging batayan. Saligan Ipinapatuloy ang gayon Hanggang magkaroon ng Konklusyong wala sa Katwiran.Halimbawa: Lahat ng kabataan ay pag-aasawa anginiisip. Sa pag-aasawa, kailangan ang katapatan atkasipagan upang magtagumpay. Dahil dito, dapatlamang na maging tapat at masipag ang mgakabataan.
  63. 63. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Naglalahad ng tao o Maling Sangguniang walang Awtoridad Kinalaman sa isyung kasangkot.Halimbawa: Ang Krsitiyano ay pananampalataya ng mgamahihina. Iyan ang ipinahayag ni Karl Marx.
  64. 64. Mga Uri ng Maling Pangangatwiran: Naghahandog lamang ng Dalawang opsyon/ Dilemna Pagpipilian na para bang Iyon lamang at wala nang Iba pang alternativo.Halimbawa: Upang hindi ka mapahiya sa ating debate,ganito na lamang ang gawin mo: huwag ka nangpumunta o kaya ay magsabmit ka ng papel nanagsasaad ng iyong pag-urong.
  65. 65. #6 Babasahin: At pagkatapos, tukuyin ang istilongBasahin mo ng Basahin mo ng At pagkatapos, tukuyin ang istilong ginamit ng awtor dito. Tukuyin din kung ginamit ng awtor dito. Tukuyin din kungtahimik ang tekstong tahimik ang tekstong may mga maling pangangatwiran sa teksto may mga maling pangangatwiran sa tekstomay pamagat na ““ may pamagat na at kung mayroon, uriin ang bawat isa. at kung mayroon, uriin ang bawat isa.Abuso sa Karapatan” Abuso sa Karapatan” Isulat mo ito sa isang papel at idagdag sa Isulat mo ito sa isang papel at idagdag sana ibinigay sa iyo na na ibinigay sa iyo na inyong mga sulatin na ipapasa sa akin. inyong mga sulatin na ipapasa sa akin.nakaphotocopy. nakaphotocopy.
  66. 66. #7 Interaktibong gawain: 1. Magsagawa ng isang informal na pagtatalo sa klase hinggil sa isang napapanahong isyung nakakaafekto sa ating lipunan o sa global na komunidad. 2. Suriin ang mga argumentong inilahad sa pagtatalo. Pansinin kung may gumamit ng mga maling pangangatwiran.Pagsulat ng Komposisyon:1. Sumulat ng isang komposisyong argumentativ hinggil sa paksang pinagtalunan sa klase.2. Ipakritik sa iyong mga kamag-aral ang komposisyong iyong ginawa at alamin ang kanyang reaksyon o masasabi sa iyong sinulat. Ipagamit sa kanila ang mga gabay na tanong sa pagkikritik ng komposisyon.3. Muli itong idagdag sa mga sulatin mo at ako ang huling magkikritik.

×