Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Chem3-تراكم معرفي+الباب الاول

53 851 vues

Publié le

ثانوية خمس نجوم | هدفنا مساعدة الطلاب
adelmahmod86.blogspot.com/
Chem3-تراكم معرفي+الباب الاولChem3-تراكم معرفي+الباب الاول

Publié dans : Formation
  • Login to see the comments

Chem3-تراكم معرفي+الباب الاول

  1. 1. P a g e | a 2016 ‫م‬‫ك‬‫ا‬‫ر‬‫ت‬‫ي‬‫ف‬‫ر‬‫ع‬‫م‬‫ي‬‫ف‬‫اء‬‫ي‬‫م‬‫ي‬‫ك‬‫ل‬‫ا‬ ①‫ال‬‫ـ‬‫ذرة‬: : ‫اهذرة‬ْٙ‫الكيميائية‬ ‫التفاعالت‬ ‫فى‬ ‫تشترك‬ ‫أن‬ ‫يمكن‬ ‫للمادة‬ ‫بنائية‬ ‫وحدة‬ ‫أصغر‬. ‫ٍوغان‬ ‫وهي‬: ‫ٔٚكزت‬ ‫ٔاحذ‬ ‫حشف‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫رزك‬(Capital).. ‫يثال‬:ٔ‫انٓٛذس‬‫چ‬ٍٛ(H)،‫ٔاألكس‬‫چ‬ٍٛ(O)،ٔ‫ٔانُٛزش‬‫چ‬ٍٛ(N)‫ٔانفٕسفٕس‬ ،(P)‫ٔانكجشٚذ‬ ،(S) ‫رز‬‫األٔل‬ ‫ٔٚكزت‬ ٍٛ‫حشف‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ك‬(Capital)،َٙ‫ٔانضب‬(Small).. ‫يثال‬:‫انٓٛهٕٛو‬(He)،ٌُٕٛ‫ٔان‬(Ne)،ٌٕ‫ٔاألسج‬(Ar)‫ٔانظٕدٕٚو‬ ،(Na)‫ٔانًبغُسٕٛو‬ ،(Mg) ‫دراسخها‬ ‫سيخى‬ ‫اهخي‬ ‫اهػَاصر‬ ‫أهى‬: ‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬‫اىعْظز‬‫اىزٍش‬ ٍٛ‫ْٛذسٔچ‬H‫يب‬‫غُسٕٛو‬Mg‫فبَبدٕٚو‬V‫ثبسٕٚو‬Ba‫قظذٚش‬Sn ‫ْٛهٕٛو‬He‫أنٕيُٕٛو‬Al‫كشٔو‬Crٍٛ‫ثالر‬Pt‫الَضُٕٛو‬La ‫نٛضٕٛو‬Liٌٕ‫سٛهك‬Si‫يُجُٛض‬Mnٌُٕٚ‫ص‬Xe‫أكزُٕٛو‬Ac ‫ثٛشٚهٕٛو‬Be‫فٕسفٕس‬P‫حذٚذ‬Fe‫سٛضٕٚو‬Cs‫يٕنٛجذَٕٛو‬Mo ٌٔ‫ثٕس‬B‫كجشٚذ‬S‫كٕثهذ‬Coٌٕ‫كشٚجز‬Kr‫ثشٔو‬Br ٌٕ‫كشث‬C‫كهٕس‬Cl‫َٛكم‬Niًٌٕٛ‫أَز‬Sb‫كبديٕٛو‬Cd ٍٛ‫َٛزشٔچ‬Nٌٕ‫أسج‬Ar‫َحبط‬Cu‫ثضيٕد‬Bi‫ٕٚرشٕٚو‬Y ٍٛ‫أكسچ‬O‫ثٕربسٕٛو‬Kٍٛ‫خبسط‬Zn‫سٔثٛذٕٚو‬Rb‫ٕٚسإَٛو‬U ‫فهٕس‬F‫كبنسٕٛو‬Ca‫ٕٚد‬I‫فشاَسٕٛو‬Fr‫ثهٕرَٕٕٛو‬Pu ٌَٕٛNe‫سكبَذٕٚو‬Sc‫رْت‬Au‫صئجق‬Hg‫صٕسٕٚو‬Th ‫طٕدٕٚو‬Na‫رٛزبَٕٛو‬Ti‫ف‬‫ضخ‬Ag‫سطبص‬Pb‫سادٕٚو‬Ra ‫مكونات‬: ‫الذرة‬ (1): )+( ‫ٍىخثح‬ ‫ّىاج‬‫يزؼبدنخ‬ ‫َٔٛزشَٔبد‬ )+( ‫يٕججخ‬ ‫ثشٔرَٕبد‬ ٗ‫ػه‬ ٕ٘‫رحز‬)±(‫رزشكض‬ ‫كجٛشح‬ ‫ٔكزهزٓب‬ .‫انزسح‬ ‫كزهخ‬ ‫يؼظى‬ ‫فٛٓب‬ (2)( ‫ساىثح‬ ‫إىنرزوّاخ‬–: )‫انُٕاح‬ ‫داخم‬ ‫رسقظ‬ ‫ال‬ ً‫ا‬‫جذ‬ ‫ٔسشٚؼخ‬ ‫إًْبنٓب‬ ًٍٚ ‫نهُٕاح‬ ‫ثبنُسجخ‬ ً‫ا‬‫جذ‬ ‫طغٛشح‬ ‫كزهزٓب‬. ‫ان‬‫ذد‬ ‫ػ‬ ٘ٔ‫ب‬ ‫رس‬ ‫ٕاح‬ ُ‫ان‬ ‫م‬ ‫داخ‬ ‫ٕدح‬ ‫انًٕج‬ ‫خ‬ ‫انًٕجج‬ ‫بد‬ َٕ‫انجشٔر‬ ‫ذد‬ ‫ػ‬ ٌ‫أل‬ ً‫ب‬ ٛ‫كٓشث‬ ‫خ‬ ‫يزؼبدن‬ ‫زسح‬ .‫انُٕاح‬ ‫حٕل‬ ‫رذٔس‬ ٙ‫انز‬ ‫انسبنجخ‬ ‫اإلنكزشَٔبد‬ : ‫الذري‬ ‫والعدد‬ ‫الكتلة‬ ‫عدد‬ :ْٙ ‫َٕٔٚخ‬ ‫كًٛبد‬ ‫صالس‬ ‫ثبسزخذاو‬ ‫ػُظش‬ ٘‫أ‬ ‫رسح‬ ‫َٕاح‬ ‫ٔطف‬ ٗ‫ػه‬ ‫انؼهًبء‬ ‫اططهح‬ ‫انكزهخ‬ ‫ػذد‬(A)٘‫انزس‬ ‫انؼذد‬(Z)‫ػذ‬‫انُٕٛرشَٔبد‬ ‫د‬(N) ‫املصطوح‬‫اهريز‬‫اهخػريف‬ )‫(انُٕٛكهَٕبد‬ ٙ‫انكزه‬ ‫انؼذد‬A‫انُٕاح‬ ٙ‫ف‬ ‫انُٛزشَٔبد‬ ‫ػذد‬ + ‫انجشٔرَٕبد‬ ‫ػذد‬ ٘‫انزس‬ ‫انؼذد‬Z‫انُٕاح‬ ٙ‫ف‬ ‫انجشٔرَٕبد‬ ‫ػذد‬ ‫انُٛزشَٔبد‬ ‫ػذد‬NN = A – Z
  2. 2. P a g e | b 2016 ‫النواة‬ ‫رمز‬Nucleus Symbol: ْٕ ٙ‫انكًٛٛبئ‬ ِ‫سيض‬ ً‫ا‬‫ػُظش‬ ‫فشضُب‬ ‫إرا‬X‫َٕاح‬ ٌ‫فئ‬‫انؼُظش‬ ‫ْزا‬ ‫ٔطفٓب‬ ٍ‫ًٚك‬: ‫اِذُح‬ ‫تاىطزَقح‬ : ٙ‫كبٜر‬ ‫انشيض‬ ‫ٚكزت‬ ٌ‫األحٛب‬ ‫ثؼض‬ ٙ‫ٔف‬A Z NX ‫قواعد‬‫توزيع‬‫اإللكرتونات‬: (1): ‫التصاعدي‬ ‫البناء‬ ‫مبدأ‬ ‫اح‬ ‫ي‬ َْ‫اى‬ ‫اىطالاح‬ ‫ااخ‬ ‫ُاح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَوارىَاخ‬ ‫ذَاا‬ ُ‫ن‬ ‫ىإلىنرزوّااخ‬ ‫تد‬ ‫ال‬ ‫ااخ‬ ‫ُح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَورىَاخ‬ ٌ‫ث‬ ً‫ال‬‫نو‬ً‫ي‬ ‫األ‬ ‫اىطالح‬ : ٍ‫َي‬ ‫مَا‬ ً‫ا‬َ‫د‬ ‫ذظا‬ ‫ُح‬ ‫اىيز‬ ‫اىَورىَاخ‬ ‫وذرزذة‬ 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s < 4f < 5d < 6p < 7s < 5f < 6d < 7p ‫س‬:: ‫اهخصاغدي‬ ‫اهتَاء‬ ‫ملتدأ‬ ً‫ا‬‫طتق‬ ‫اهخاهيث‬ ‫هوذرات‬ ‫اإلهمرتوٍي‬ ‫اهخوزيع‬ ‫ةني‬[ 9F , 11Na , 19K , 30Zn ] : ‫جـ‬ ① 9F : 1s2 , 2s2 , 2p5 ② 11Na : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s1 ③ 19K : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s2 , 3p6 , 4s1 ④ 30Zn : 1s2 , 2s2 , 2p6 , 3s2 , 3p6 , 4s2 , 3d10 ٙ‫كبنزبن‬ ‫خبيم‬ ‫غبص‬ ‫ألقشة‬ ‫اإلنكزشَٔبد‬ ‫رٕصٚغ‬ ٍ‫ًٚك‬: ⑥[86Rn] 7s⑤[54Xe] 6s④[36Kr] 5s③[18Ar] 4s②[10Ne] 3s① [2He] 2s : ‫انزبنٛخ‬ ‫انحبالد‬ ٖ‫إحذ‬ ٙ‫ف‬ ‫انخبسجٛخ‬ ‫أٔسثٛزبالرٓب‬ ٌٕ‫رك‬ ‫ػُذيب‬ ‫يسزقشح‬ ‫انزسح‬ ‫رظجح‬ (1).ً‫ب‬‫رًبي‬ ‫فبسغخ‬(2).‫يًزهئخ‬ ‫َظف‬(3).‫االيزالء‬ ‫ربيخ‬ (2): ‫هوند‬ ‫قاعدة‬ ً‫ال‬‫نو‬ ‫فزادي‬ ‫نورتُراالذه‬ ‫ذشغو‬ ُ‫ن‬ ‫تعد‬ ‫إال‬ ُِ‫ٍع‬ ٍ ‫فز‬ ‫ٍورىي‬ ٍ‫ف‬ ُِّ‫إىنرزو‬ ُِ‫ت‬ ‫اسدواج‬ ‫َحدز‬ ‫ال‬ ①‫اهَيرتوجني‬ ‫ذرة‬: 7N : 1s2 , 2s2 , 2p3 7N : 1s2 ,2s2 ,2px 1 ,2py 1 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz ②: ‫األلسجني‬ ‫ذرة‬ 8O : 1s2 , 2s2 , 2p4 8O : 1s2 ,2s2 ,2px 2 , 2py 1 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz ③: ‫اهفوور‬ ‫ذرة‬ 9F : 1s2 , 2s2 , 2p5 9F : 1s2 ,2s2 ,2px 2 ,2py 2 ,2pz 1 1s 2s 2p 2px 2py 2pz
  3. 3. P a g e | c 2016 ②‫الج‬‫ـ‬‫زئ‬: : ‫اهجزئ‬‫َىخد‬ ُ‫ن‬ ِ‫ََن‬ ‫اىَادج‬ ٍِ ‫خشء‬ ‫نطغز‬ ‫هى‬ً‫ي‬.‫اىَادج‬ ‫خىاص‬ ‫فُه‬ ‫ح‬ ‫وذر‬ ‫إّيزاد‬ ‫حاىح‬ ‫ٍوغان‬ ‫وهو‬: (): ‫ْظز‬ ‫خشئ‬.. ‫يزشبثٓخ‬ ‫أكضش‬ ٔ‫أ‬ ٍٛ‫رسر‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ‫يثال‬:ٍٛ‫األكسج‬(O2)،ٍٛ‫ٔانٓٛذسٔج‬(H2)،‫ٔانكهٕس‬(Cl2)ٌٔ‫ٔاألٔص‬(O3)‫ٔانفٕسفٕس‬ ،(P4) (): ‫ٍزمة‬ ‫خشئ‬.. ‫يخزهفخ‬ ‫أكضش‬ ٔ‫أ‬ ٍٛ‫رسر‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ‫يثال‬:‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬(H2SO4)،‫انًبء‬(H2O)،‫انظٕدٕٚو‬ ‫كهٕسٚذ‬(NaCl) ‫اهميًيائيث‬ ‫هوًرلتات‬ ‫اهجزيئيث‬ ‫اهصيغث‬ ‫همخاةث‬ٌ‫ي‬ ‫هَا‬ ‫الةد‬‫غد‬ ‫يػرفث‬: ‫خطوات‬ ‫ة‬ ً‫ال‬‫أو‬:: ‫اىظحُحح‬ ‫اىنَُُائُح‬ ‫اىظُغح‬ ‫مراتح‬ ‫ّورطُع‬ ً‫حر‬ ‫اىذرَح‬ ‫اخ‬ ‫واىَدَى‬ ‫اىرنافؤاخ‬ ً‫ي‬ ‫اىرعزف‬ : ‫اهخمافؤ‬‫نو‬ ‫اىَنرواثح‬ ‫نو‬ ‫اىَيقاىدج‬ ‫اوىنرزوّااخ‬ ‫ادد‬ ِ‫ا‬ ‫ذعثاز‬ ٍ‫واىرا‬ ُ‫األَاى‬ ً‫ي‬ ‫ذثدو‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىنهزتُح‬ ‫اىشحْح‬ َ‫اى‬‫اىنَُُائُح‬ ‫اىزواتط‬ ٍ‫ف‬ ‫تها‬ ‫شارك‬. (1)‫اهخما‬ ‫أخاديث‬ ‫غَاصر‬: ‫فؤ‬ ً‫[طىدَى‬Na+ ]،ً‫[ىُثُى‬Li+ ]،ً‫[تىذاسُى‬K+ ]،‫ح‬ ‫[ف‬Ag+ ]،‫[هُدرو‬‫چ‬ُِH+ ]،‫[فيىرَد‬F- ] ،‫[ميىرَد‬Cl- ]،‫[تزوٍُد‬Br- ]،‫[َىدَد‬I- ] (2): ‫اهخمافؤ‬ ‫غَاصرثَائيث‬ ً‫[ٍاغْوُى‬Mg2+ ]،ً‫[ماىوُى‬Ca2+ ]،ً‫[تارَى‬Ba2+ ]،‫[ّحاص‬Cu2+ ]،ُِ‫[خارط‬Zn2+ ]، ‫[حدَد‬IIFe2+ ]،[‫نموُد‬O2– ]،‫[مثزَرُد‬S2– ] (3): ‫اهخمافؤ‬ ‫ثالثيث‬ ‫غَاصر‬ ‫[حدَد‬IIIFe3+ ]،ً‫[نىىٍُْى‬Al3+ ]‫[اهة‬ ،Au3+ ]‫[ُّرزَد‬ ،N3– ‫[فىسيُد‬ ، ]P3– ] ‫اهذريث‬ ‫املجًوغات‬:‫اىنَُُائُاح‬ ‫ئخ‬ ‫اىرياا‬ ٍ‫فا‬ ‫اىىاحادج‬ ‫اىاذرج‬ ‫ٍوايل‬ ‫ذوايل‬ ‫اىاذراخ‬ ِ‫ٍا‬ ‫اح‬ ‫ٍدَى‬ ٍ‫ها‬،‫وىهاا‬ ‫تها‬ ‫خاص‬ ‫ذنافؤ‬. (1)‫أخادي‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬: ‫اهخمافؤ‬ ‫ث‬ ‫[هُدروموُد‬OH– ]،‫[ُّرزاخ‬NO3 – ]،‫[ُّرزَد‬NO2 – ]،)‫(خئخ‬ ‫[نسُراخ‬CH3COO– ]، ‫[تزٍْدْاخ‬MnO4 – ]،‫[تُنزتىّاخ‬HCO3 – ]،‫[تُنثزَراخ‬HSO4 – ]،‫نىىٍُْاخ‬ ‫[ٍُرا‬AlO2 – ، ] ‫[سُاُّد‬CN– ، ]‫[سُاّاخ‬CNO– ]،‫[ثُىسُاّاخ‬SCN– ]،‫[ميىراخ‬ClO3 – ، ]ً‫[نٍىُّى‬NH4 + ] (2): ‫اهخمافؤ‬ ‫ثَائيث‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬ ‫اااخ‬‫ا‬‫[مثزَر‬SO4 2– ]‫ااد‬‫ا‬ُ‫[مثزَر‬ ،SO3 2– ‫اااخ‬‫ا‬‫[ثُىمثزَر‬ ، ]S2O3 2– ]،[ٍ ‫ااا‬‫ا‬‫رت‬‫اااخ‬‫ا‬ّ‫ثُى‬S4O6 2– ، ] ‫اااخ‬‫ا‬ّ‫[مزتى‬CO3 2– ]،‫اااخ‬‫ا‬ٍ‫مزو‬ ٍّ‫ااا‬‫ا‬‫[ث‬Cr2O7 2– ]،‫اااخ‬‫ا‬ٍ‫[مزو‬CrO4 2– ]،‫اااالخ‬‫ا‬‫[نمو‬C2O4 2– ]، ‫[سيُناخ‬SiO3 2– ])‫(خارطُْاخ‬ ‫[سّناخ‬ ،ZnO2 2– ] (3)‫ثالث‬ ‫ذريث‬ ‫يجًوغات‬: ‫اهخمافؤ‬ ‫يث‬ ‫[فىسياخ‬PO4 3– ]‫[تىراخ‬ ،BO3 3– ] ً‫ا‬‫ثاٍي‬:ٍٛ‫شق‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫ٚزك‬ ٙ‫كًٛٛبئ‬ ‫يشكت‬ ٘‫أ‬،‫رسح‬ ٍ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ ْٕٔ ]‫انسبنت‬ ََٕٙٛ‫األ‬ ‫[انشق‬ )ٙ‫(حًض‬ ‫األٔل‬ ‫انشق‬ ًٍٛٛ‫ان‬ ‫جٓخ‬ ً‫ب‬‫غبنج‬ ‫ٔٚكزت‬ ‫سبنجخ‬ ‫رسٚخ‬ ‫يجًٕػخ‬ ٔ‫أ‬ ‫الفهض‬،ْٕٔ ]‫انًٕجت‬ َٕٙٛ‫انكبر‬ ‫[انشق‬ )٘‫(قبػذ‬ َٙ‫انضب‬ ‫ٔانشق‬
  4. 4. P a g e | d 2016 ‫ر‬ ٍ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ٔ‫ْٛذس‬ ٔ‫أ‬ ‫فهض‬ ‫سح‬‫چ‬ً‫ب‬‫غبنج‬ ‫انٛسبس‬ ‫جٓخ‬ ‫ٔٚكزت‬ ‫حًض‬ ٍٛ،‫رجبدل‬ ‫ٔٚزى‬ٗ‫ػه‬ ‫انذانخ‬ ‫األسقبو‬‫انزكبف‬‫ػُذ‬ ‫ؤاد‬ ‫انكًٛٛبئٛخ‬ ‫انظٛغخ‬ ‫كزبثخ‬. ‫يالخظات‬: (1)‫رن‬ ُٗ‫يؼ‬ ‫انًشكت‬ ‫َٓبٚخ‬ ٙ‫ف‬ )‫(ٚك‬ ‫انًقطغ‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ػُذ‬ٔ‫ْٛذس‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ك‬‫چ‬‫انًشكت‬ ٙ‫ف‬ ‫انحًض‬ ٍٛ. (2)‫أكسٛذ‬ ‫كهًخ‬ ‫ٔجٕد‬ ‫ػُذ‬‫ر‬‫أكس‬ ‫ٔجٕد‬ ٗ‫ػه‬ ‫ذل‬‫چ‬ٍٛ. (3)‫كز‬ ‫ػُذ‬‫يؼٓب‬ ‫انًٕجٕد‬ ‫انزسٚخ‬ ‫انًجًٕػبد‬ ‫بثخ‬ٍ‫ي‬ ‫أكجش‬ ‫ركبفؤاد‬(1)‫قٕط‬ ٙ‫ف‬ ‫رٕضغ‬. (4)‫ٕص‬‫انشي‬ ‫ب‬ٓ‫أيبي‬ ‫ٚكزت‬ ‫انزكبفؤاد‬ ‫يزؼذدح‬ ‫انؼُبطش‬Iٔ‫أ‬IIٔ‫أ‬IIIٙ‫ف‬ ‫ٕص‬‫سي‬ ٘‫أ‬ ‫ت‬‫ٚكز‬ ‫ٔال‬ ‫ب‬ْ‫ركبفؤ‬ ‫ت‬‫حس‬ .‫انضبثذ‬ ‫انزكبفؤ‬ ‫راد‬ ‫انؼُبطش‬ : ‫يدوول‬ ‫حدريب‬‫نهًشكج‬ ‫انكًٛٛبئٛخ‬ ‫انظٛغخ‬ ‫أكزت‬‫ْٛذس‬ [ ‫انزبنٛخ‬ ‫بد‬‫انظٕدٕٚو‬ ‫ٔكسٛذ‬،‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬،‫فٕسفبد‬ ‫انًبغُسٕٛو‬،‫انهٛضٕٛو‬ ‫أكسٛذ‬،‫انجبسٕٚو‬ ‫كجشٚزبد‬،‫انجٕربسٕٛو‬ ‫ثشيُجُبد‬،] ‫األيَٕٕٛو‬ ‫كجشٚزبد‬ ‫اهصوديوم‬ ‫هيدرولسيد‬ Na+ OH- 1 1 NaOH ‫اهمربيخيك‬ ‫خًض‬ H+ SO4 2- 2 1 H2SO4 ‫املاغَسيوم‬ ‫فوسفات‬ Mg2+ PO4 3- 3 2 Mg3(PO4)2 ‫اهماهسيوم‬ ‫لرةوٍات‬ Ca2+ CO3 2- 2 2 CaCO3 1 1 ‫اهويثيوم‬ ‫ألسيد‬ Li+ O2- 2 1 Li2O ‫اهتاريوم‬ ‫لربيخات‬ Ba2+ SO4 2- 2 2 BaSO4 1 1 ‫ةريَجَات‬‫اهتوحاسيوم‬ K+ MnO4 - 1 1 KMnO4 ‫األيوٍيوم‬ ‫لربيخات‬ NH4 + SO4 2- 2 1 (NH4)2SO4 ③‫الكيميائية‬ ‫المعادلة‬ ً‫ال‬‫أو‬‫األساسيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادالت‬ ‫أٍواع‬ :: (1)‫اال‬ ‫حفاغالت‬: ‫املتاشر‬ ‫حداد‬A + B AB ()‫ػُظش‬ ‫يغ‬ ‫ػُظش‬ ‫ارحبد‬2 2C + O CO  ()‫يشكت‬ ‫يغ‬ ‫ػُظش‬ ‫ارحبد‬2 22NO + O 2NO ()‫يشكت‬ ‫يغ‬ ‫يشكت‬ ‫ارحبد‬3 4NH + HCl NH Cl (2): ‫االٍدالل‬ ‫حفاغالت‬AB A + B ()‫ثبنحشاسح‬ ‫االَحالل‬2 3 2 2Li CO Li O + CO  ()‫ثبنكٓشثبء‬ ‫االَحالل‬Electrical Analysis2 2 22H O 2H cathode + O anode   (3): ‫اهتسيط‬ ‫االخالل‬ ‫حفاغالت‬A + BC AC + B ُ‫اىناذُى‬ ‫ذنافؤ‬ُ‫األُّى‬ ‫ذنافؤ‬ ‫اىواىة‬ ٍّ‫األُّى‬ ‫اىشق‬ ‫الفيش‬ ‫ارج‬ ‫نو‬ ‫ارَح‬ ‫ح‬ ‫ٍدَى‬ ‫اىَىخة‬ ٍّ‫اىناذُى‬ ‫اىشق‬ ‫هُدرو‬‫چ‬‫فيش‬ ‫ارج‬ ‫نو‬ ‫حَض‬ ُِ
  5. 5. P a g e | e 2016 ()ٔ‫ْٛذس‬ ‫يحم‬ ‫ػُظش‬ ‫إحالل‬‫چ‬‫ا‬ ٍٛ‫نحًض‬2 4 4 2Zn + H SO ZnSO + H ()‫ػُظش‬ ‫يحم‬ ‫ػُظش‬ ‫إحالل‬4 4Zn + CuSO ZnSO + Cu (4)‫املز‬ ‫اإلخالل‬ ‫حفاغالت‬‫د‬: ‫وج‬AB + CD AD + CB ()ٕ‫قه‬ ‫يغ‬ ‫حًض‬ ‫رفبػم‬) ‫رؼبدل‬ ( ٘2NaOH + HCl NaCl + H O ()‫يه‬ ‫يغ‬ ‫حًض‬ ‫رفبػم‬‫ح‬2 4 2 42NaCl + H SO Na SO + 2HCl ()‫يهح‬ ‫يغ‬ ‫يهح‬ ‫رفبػم‬3 3NaCl + AgNO NaNO + AgCl ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫اهميًيائيث‬ ‫املػادهث‬ ‫وزن‬ :: ‫انًزفبػال‬ ‫كزم‬ ‫يجًٕع‬ ٌٕ‫رك‬ ٌ‫أ‬ ‫الثذ‬ ‫حٛش‬ )‫(انًبدح‬ ‫انكزهخ‬ ‫ثقبء‬ ٍَٛ‫قٕا‬ ‫فٛٓب‬ ‫ٔٚزجغ‬‫يزسبٔٚخ‬ ‫ٔانُٕارج‬ ‫د‬ ‫حدريب‬:: ‫اهخاهيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادالت‬ ‫زن‬ (1)2Al + N AlN (2)2 2 2Ca(OH) + HCl CaCl + H O (3)2 2Na + H O NaOH + H (4)Δ 4 2 2 3 2NH Cl + Ca(OH) CaCl + NH + H O (5)2 5 2 2 2C H OH + O CO + H O (6)2 4 3 3 2 4NaOH + Fe (SO ) Fe(OH) + Na SO (7)2 2 2 3 2KO + CO K CO + O ً‫ا‬‫ثاهث‬: ‫األيوٍيث‬ ‫اهميًيائيث‬ ‫املػادهث‬ : : ‫األيوٍيث‬ ‫املػادهث‬‫األَىّاخ‬ ُِ‫ت‬ ٌ‫ذر‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىنَُُائُح‬ ‫ئخ‬ ‫اىريا‬ ‫تعض‬ ِ ‫ذعثز‬ ٍ‫اىر‬ ‫اىَعادىح‬ ٍ‫ه‬ ‫نو‬‫اّظهارها‬ ‫نو‬ ‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ‫اوتاّها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ ‫ٍثو‬ ‫اىيُشَائُح‬ ‫اىعَيُاخ‬ ‫تعض‬ ٍ‫ه‬ ‫األيوٍيث‬ ‫املػادهث‬ ‫شروط‬: (1)‫ان‬ ‫يجًٕع‬.‫انًؼبدنخ‬ ٙ‫طشف‬ ٍ‫ي‬ ‫كم‬ ٙ‫ف‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُبد‬ ‫نًجًٕع‬ ً‫ب‬ٚٔ‫يسب‬ ‫انًٕججخ‬ ‫شحُبد‬ (2).‫انزفبػم‬ ٍ‫ي‬ ‫ٔانُبرجخ‬ ‫انذاخهخ‬ ‫انزساد‬ ‫ػذد‬ ٘ٔ‫رسب‬ ‫األيوٍيث‬ ‫هوًػادالت‬ ‫أيثوث‬: (1)‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ً‫اىظىدَى‬ ‫ميىرَد‬ ‫ٍيح‬ ُ‫اوتا‬ ‫ٍثو‬ ‫اىَاء‬ ٍ‫ف‬ ‫اوتاّها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ Water (s) (aq) (aq)NaCl Na + Cl   (2)‫اّظهارها‬ ‫ْد‬ ‫األَىُّح‬ ‫اىَزمثاخ‬ ‫تعض‬ ‫ذينل‬ (3)‫دج‬ ‫واىقا‬ ‫اىحَض‬ ُِ‫ت‬ ‫اىرعاده‬ ‫و‬ ‫ذيا‬ ‫ٔيبء‬ ‫طٕدٕٚو‬ ‫كجشٚزبد‬ ‫يهح‬ ٍٕٚ‫نزك‬ ‫انظٕدٕٚو‬ ‫ْٛذسٔكسٛذ‬ ‫يغ‬ ‫انكجشٚزٛك‬ ‫حًض‬ ‫رؼبدل‬ ‫ػُذ‬ : ‫انزبنٛخ‬ ‫انشيضٚخ‬ ‫ثبنًؼبدنخ‬ ‫انزفبػم‬ ‫ْزا‬ ٍ‫ػ‬ ‫َؼجش‬ ‫فئَُب‬ (aq) 2 4(aq) 2 4(aq) 2 ( )2NaOH + H SO Na SO + 2H O ٍ‫ػ‬ ‫انزؼجٛش‬ ٍ‫ًٚك‬:ٙ‫ٚه‬ ‫كًب‬ ‫إَٔٚٛخ‬ ‫يؼبدنخ‬ ‫طٕسح‬ ٙ‫ف‬ ‫انزفبػم‬ ‫ْزا‬ (aq)2Na 2 (aq) (aq) 4 (aq)+ 2OH + 2H + SO   (aq)2Na  2 4 (aq)+ SO  2 ( )+ 2H O
  6. 6. P a g e | f 2016 (aq) (aq) 2 ( )2OH + 2H 2H O   .‫يوزوٍث‬ ‫أيوٍيث‬ ‫ةًػادهث‬ ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ٌ‫غ‬ ‫غرب‬ (aq) (aq) (aq) 2 ( )HCl + NaOH NaCl + H O (4): ‫اىرزسُة‬ ‫ئخ‬ ‫ذيا‬ ‫اهخفاغال‬ ٌ‫غ‬ ‫غرب‬‫ت‬‫اهخاهي‬‫ث‬‫يوزوٍث‬ ‫أيوٍيث‬ ‫ةًػادهث‬ ① (aq) 3(aq) 3(aq) (s)NaCl + AgNO NaNO + AgCl ② 2 4(aq) 3(aq) 3(aq) 2 4(s)K CrO + 2AgNO 2KNO + Ag CrO ③ (s) 4(aq) 4(aq) (s)Zn + CuSO ZnSO + Cu ‫واالختزال‬ ‫األكسدة‬ ً‫ال‬‫أو‬: ‫اهخألسد‬ ‫غدد‬ : ً‫ا‬‫ٍزمثا‬ ُ‫ماا‬ ‫سىاء‬ ‫اىَزمة‬ ٍ‫ف‬ ‫اىذرج‬ ‫نو‬ ُ‫األَى‬ ً‫ي‬ ‫ذثدو‬ ٍ‫اىر‬ )‫اىواىثح‬ ‫نو‬ ‫(اىَىخثح‬ ‫اىنهزتُح‬ ‫اىشحْح‬ ‫ََثو‬ ‫دد‬ ً‫ا‬َُ‫ذواه‬ ‫نو‬ ً‫ا‬ُّ‫نَى‬ ‫اىرأمود‬ ‫دد‬ ‫حواب‬ ‫شزوط‬: (1)‫ذ‬‫انزسكس‬ ‫ذد‬‫ػ‬ ‫ٓب‬‫َفس‬ ْٙٔ ‫ركبفؤاد‬ ‫حفظ‬–ً‫ب‬‫غبنج‬–‫جق‬‫س‬ ‫ب‬ً‫ك‬ ‫ٕٓسح‬‫انًش‬ ‫خ‬ٚ‫انزس‬ ‫بد‬‫ٔانًجًٕػ‬ ‫ش‬‫نهؼُبط‬ .‫قجم‬ ٍ‫ي‬ ‫ػهٛٓب‬ ‫انزؼشف‬ (2)‫ثسٛطخ‬ ‫حبالد‬ ‫انزسكسذ‬ ‫أػذاد‬ ‫قبػذح‬ ٍ‫ػ‬ ‫ٚشز‬: ‫وٍْها‬ ‫األكس‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬‫چ‬ٍٛ(O)ّ‫يشكجبر‬ ‫يؼظى‬ ٙ‫ف‬=2‫ػذا‬ ... ()‫انفٕقٛخ‬ ‫األكبسٛذ‬[ H2O2 , Na2O2 , K2O2 ]=1 ()‫انجٕربسٛــٕو‬ ‫أكسٛــذ‬ ‫سٕثش‬(KO2)=1 2 ()‫األكس‬ ‫فهٕسٚذ‬‫چ‬ٍٛ(OF2)=2 ٔ‫انٓٛذس‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬‫چ‬ٍٛ(H)ّ‫يشكجبر‬ ‫يؼظى‬ ٙ‫ف‬=1‫ػذا‬ ... ‫انُشٛطخ‬ ‫انفهضاد‬ ‫ْٛذسٚذاد‬[ LiH , NaH , CaH2 , … ]=1 (3)= ‫انؼُبطش‬ ‫جًٛغ‬ ‫رسكسذ‬ ‫ػذد‬Zero (4)‫ٍدَىع‬‫ا‬ ٙ‫ف‬ ‫انًخزهفـخ‬ ‫نهؼُبطش‬ ‫انزسكسذ‬ ‫أػذاد‬‫انًزؼــبدل‬ ‫نجـض٘ء‬=Zero (5)‫انًجًٕػخ‬ ‫رحًهٓب‬ ٙ‫انز‬ ‫انشحُخ‬ = ‫انزسٚخ‬ ‫نهًجًٕػبد‬ ‫انزسكسذ‬ ‫ػذد‬ : ‫حملولــة‬ ‫أمثلــة‬ ‫يثال‬①‫األرثوفوسفوريك‬ ‫خًض‬ ‫جزيء‬ ‫يف‬ ‫اهفوسفور‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :(H3PO4) : ‫اهدــن‬3 4H PO = (3 1) + + (4 2) = Zero = 8 3 = +5       ‫يثال‬②‫حأ‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :‫اهصوديوم‬ ‫ثيولربيخات‬ ‫يف‬ ‫اهمربيج‬ ‫لسد‬(Na2S2O3) : ‫اهدــن‬2 2 3 = (2 1) + 2 + (3 2) = ZeroNa S O    2 = 6 2 4 +2     
  7. 7. P a g e | g 2016 ‫يثال‬③‫جزيء‬ ‫يف‬ ‫اهمروم‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :‫ثاٍي‬‫اهتوحاسيوم‬ ‫لرويات‬(K2Cr2O7) : ‫اهدـــن‬2 2 7 = (2 1) + 2 + (7 2) = ZeroK Cr O    2 = 14 2 12 +6      ‫يثال‬④‫اهفوسفات‬ ‫أيون‬ ‫يف‬ ‫اهفوسفور‬ ‫حألسد‬ ‫غدد‬ ‫اخسب‬ :3 4(PO ) : ‫اهدـــن‬3 4(PO ) = + (4 2) = 3 = 8 3 = 5         ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫واال‬ ‫األلسدة‬ :‫خخزال‬ ‫األلسدة‬‫االخخزال‬ ‫نمثز‬ ‫نو‬ ُ‫وىنرزو‬ ُ‫األَى‬ ‫نو‬ ‫اىذرج‬ ‫فقد‬ ‫َيُح‬‫نمثز‬ ‫نو‬ ُ‫وىنرزو‬ ُ‫األَى‬ ‫نو‬ ‫اىذرج‬ ‫امرواب‬ ‫َيُح‬ ٍَ‫فا‬ ‫ّقاض‬ ‫نو‬ ‫اىَىخثاح‬ ‫اىشاحْح‬ ٍ‫فا‬ ‫سَاادج‬ ‫ْهاا‬ ‫ْرح‬ ‫اىواىثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ا‬‫ا‬‫ف‬ ‫اض‬‫ا‬‫ّق‬ ‫نو‬ ‫ااىثح‬‫ا‬‫اىو‬ ‫احْح‬‫ا‬‫اىش‬ ٍ‫ا‬‫ا‬‫ف‬ ‫اادج‬‫ا‬َ‫س‬ ‫اا‬‫ا‬‫ْه‬ ‫ارح‬‫ا‬َْ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ‫يػني‬ ‫هػَصر‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ ‫اهدادث‬ ‫اهخغري‬ ‫خن‬ ‫قاغدة‬ ‫ىيعْظز‬ ‫حدز‬ ‫فيى‬ ‫و‬ ‫اىريا‬ ‫وتعد‬ ‫لثو‬ ‫اىدشٌء‬ ٍ‫ف‬ ‫اىَطيىب‬ ‫ىيعْظز‬ ‫اىرأمود‬ ‫دد‬ ‫حواب‬ ٌ‫َر‬ * (1)‫حذٔس‬ ٗ‫ػه‬ ‫دل‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫َقض‬ ٔ‫أ‬ ‫انًٕججخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫صٚبدح‬)‫(نمودج‬ (2)‫حذٔس‬ ٗ‫ػه‬ ‫دل‬ ‫انًٕججخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫َقض‬ ٔ‫أ‬ ‫انسبنجخ‬ ‫انشحُخ‬ ٙ‫ف‬ ‫صٚبدح‬)‫(اخرشاه‬ : ً‫ا‬‫جــد‬ ‫هايــث‬ ‫يودوظــث‬‫اختزال‬ ‫أو‬ ‫أكسدة‬ ‫بها‬ ‫يحدث‬ ‫ال‬ ‫أنواعها‬ ‫بجميع‬ ‫المزدوج‬ ‫اإلحالل‬ ‫تفاعالت‬ ‫يثال‬①‫خدث‬ ‫يا‬ ‫ةني‬ :: ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ‫يف‬ ‫واهموور‬ ‫اهفوسفور‬ ٌ‫ي‬ ‫همن‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ 2 3 42P + 5HClO + 3H O 2H PO + 5HCl ‫اهدـــن‬: ً‫ال‬‫أو‬‫اهفوسفور‬ : 3 4 Oxidation P H PO 0 (3) + + ( 8) = 0 0 5       )‫ىييىسيىر‬ ‫(نمودج‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬ ً‫ا‬‫ثاٍي‬‫اهموور‬ : Reduction HClO HCl 1 + 2 = 0 1 + = 0 1 1        ْ‫اىشح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬)‫ىينيىر‬ ‫(اخرشاه‬ ‫اىواىثح‬ ‫ح‬ ‫يثال‬②: ‫اهخاهي‬ ‫اهخفاغن‬ ‫يف‬ ‫واهمربيج‬ ‫اهمروم‬ ٌ‫ي‬ ‫همن‬ ‫واخخزال‬ ‫ألسدة‬ ٌ‫ي‬ ‫خدث‬ ‫يا‬ ‫ةني‬ : 2 3 2 7 2 2Cr O + 3H S + 8H 2Cr + 3S + 7H O    ‫اهدـــن‬: ً‫ال‬‫أو‬: ‫اهمروم‬ : 2 3 2 7 Reduction Cr O Cr 2 ( 14) = 2 3 6 3             )ً‫ىينزو‬ ‫(اخرشاه‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫ّقض‬ ‫حدز‬ ً‫ا‬‫ثاٍي‬: ‫اهمربيج‬ : 2 Oxidation H S S 2 + = 0 0 2 0      )‫ىينثزَد‬ ‫(نمودج‬ ‫اىَىخثح‬ ‫اىشحْح‬ ٍ‫ف‬ ‫سَادج‬ ‫حدز‬
  8. 8. 1 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ‫ا‬‫م‬‫اإلًقاامٔث‬ ‫عٌاصر‬Transition Elements ‫اٌفئخ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟٔ‫اٌضب‬ ‫اٌقف‬ ٟ‫ف‬ ‫دسعٕب‬(s)‫اٌفئخ‬ ‫ٚػٕبفش‬(p)ً‫اٌوٛ٠د‬ ٞ‫اٌدذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ٟ‫عبٔج‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫رمؼب‬ ٓ١‫اٌٍز‬ –‫٘د‬ ٟ‫فد‬ ٝ‫اٌٛعدو‬ ‫إٌّومدخ‬ ً‫رؾزد‬ ٟ‫اٌزد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫دساعدخ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫٘زا‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚعٕزٕبٚي‬ٓ١‫٘دبر‬ ٓ١‫ثد‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫زا‬ ِٓ ‫أوضش‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫إٌّومخ‬ ٖ‫٘ز‬ ًّ‫ٚرؾز‬ ،ٓ١‫اٌفئز‬60.‫اٌّؼشٚفخ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ػذد‬ ‫ٔقف‬ ِٓ ‫أوضش‬ ٞ‫أ‬ ً‫ا‬‫ػٕقش‬ : ‫َىا‬ ‫رئٔصٔني‬ ‫قصىني‬ ‫إىل‬ ‫االًخقامٔث‬ ‫امػٌاصر‬ ‫حٌقصه‬ (1)‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬Main transition elements (2)١ٍ‫اٌذاخ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬‫ـ‬‫خ‬Inner transition elements .‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ثذساعخ‬ ٟ‫٠ىزف‬ ‫ٚعٛف‬ ‫امرئٔسٔث‬ ‫اإلًقاامٔث‬ ‫امعٌاصر‬«‫امفئث‬ ‫عٌاصر‬(d)» ‫التعزي‬‫ـ‬‫ف‬:ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟ٘(d) ‫املكىى‬‫ــ‬: ‫ات‬ ‫عششح‬ ٍ‫ي‬ ٌٕ‫رزك‬‫سأ‬ ‫أعًذح‬‫عٍخ‬...‫علل‬‫؟‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أل‬(d)ٚ‫إٌىزش‬ ‫ٌؼؾشح‬ ‫٠زغغ‬‫ٔبد‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫رشو١جٙدب‬ ْٛ‫٠ىد‬ ‫ثؼٕبفدش‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫األٚي‬ ‫اٌؼّدٛد‬ ‫٠جدذأ‬ns2 , (n – 1)d1 ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫اِدزالء‬ ‫٠ززدبثغ‬ ُ‫صد‬ ٟ‫اٌفشػ‬(d)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ ٖ‫ٌؼٕبفش‬ ْٛ‫ٚ٠ى‬ ‫األخ١ش‬ ‫اٌؼّٛد‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ns2 , (n – 1) d10 ‫اٌّغّٛػبد‬ ٓ‫ػ‬ ‫ػجبسح‬ ٟ٘ ٞ‫اٌذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١ّ٠ ٌٝ‫إ‬ ‫٠غبس‬ ِٓ ‫األػّذح‬ ٖ‫٘ز‬‫ا٢ر‬‫١خ‬: IIIB (3) , IVB (4) , VB (5) , VIB (6) , VIIB (7) , VIII (8) - (9) - (10) , IB (11) , IIB (12) ‫ددخ‬‫د‬ِٕ‫اٌضب‬ ‫ددخ‬‫د‬‫اٌّغّٛػ‬ ‫ددش‬‫د‬‫ػٕبف‬ ‫ددف‬‫د‬ٍ‫رخز‬VIII‫ددبد‬‫د‬‫اٌّغّٛػ‬ ٟ‫دد‬‫د‬٘ٚ ‫دد١خ‬‫د‬‫سأع‬ ‫ددذح‬‫د‬ّ‫أػ‬ ‫ددالس‬‫د‬‫ص‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٍ‫ػ‬ ًّ‫ددز‬‫د‬‫رؾ‬ ٟ‫دد‬‫د‬‫اٌز‬ (8),(9),(10)‫اٌّغّٛػدددبد‬ ‫ثم١دددخ‬ ٓ‫ػددد‬(B)‫؟‬ ‫لل‬‫ل‬‫علل‬ ...‫األف‬ ‫ػٕبفدددش٘ب‬ ٓ١‫ثددد‬ ٗ‫رؾدددبث‬ ‫ٌٛعدددٛد‬‫أوضدددش‬ ‫م١دددخ‬ .‫اٌشأع١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٓ١‫ث‬ ٗ‫اٌزؾبث‬ ِٓ
  9. 9. 2 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 : َْ ،‫أفقٔث‬ ‫شالشل‬ ‫أرةع‬ ‫إىل‬ ‫امرئٔصٔث‬ ‫االًخقامٔث‬ ‫امػٌاصر‬ ‫حقصٔه‬ ‫ٓىكي‬ ‫األوىل‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ First transition series ًُ‫الجاى‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Second transition series ُ‫الجالج‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Third transition series ُ‫الزابع‬ ًُ‫االىتقال‬ ُ‫الضلضل‬ Fourth transition series ‫٠ززبثغ‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٜٛ‫ددددز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ‫اِددددزالء‬ ‫ف١ٙددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(3d) ‫دبثغ‬‫د‬‫٠زز‬ ٞ‫دزس‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫دذد‬‫د‬‫اٌؼ‬ ‫دبدح‬‫د‬٠‫ثض‬ ٜٛ‫دددددز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ‫دددددزالء‬‫د‬ِ‫ا‬ ‫دددددب‬‫د‬ٙ١‫ف‬ ٟ‫اٌفشػ‬(4d) ‫٠ززدبثغ‬ ٞ‫اٌدزس‬ ‫اٌؼدذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٜٛ‫اٌّغدددددز‬ ‫اِدددددزالء‬ ‫ف١ٙدددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(5d) ‫٠ززدب‬ ٞ‫اٌدزس‬ ‫اٌؼدذد‬ ‫ثض٠بدح‬‫ثغ‬ ٜٛ‫اٌّغدددددز‬ ‫اِدددددزالء‬ ‫ف١ٙدددددب‬ ٟ‫اٌفشػ‬(6d) ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انشاثعخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انخبيغخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انغبدعخ‬‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫رمغ‬‫انغبثعخ‬ ‫رجذأ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫ػؾشح‬ ًّ‫رؾ‬ َٛ٠‫اٌغددددددددىبٔذ‬ ‫ثؼٕقددددددددش‬ 21Sc(4s2 ,3d1 )ٟ‫د‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ ‫دددددددش‬‫د‬‫ثؼٕق‬ٓ١‫ددددددد‬‫د‬‫اٌخبسف‬ 30Zn(4s2 ,3d10 ) ‫دذأ‬‫د‬‫رج‬ ‫دش‬‫د‬‫ػٕبف‬ ‫دشح‬‫د‬‫ػؾ‬ ًّ‫د‬‫د‬‫رؾ‬ َٛ‫ددددددددددددد‬‫د‬٠‫اٌ١زش‬ ‫دددددددددددددش‬‫د‬‫ثؼٕق‬ 39Y(5s2 ,4d1 )ٟ‫دددددددد‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ َٛ١ِ‫اٌىددددددددددددبد‬ ‫ثؼٕقددددددددددددش‬ 48Cd(5s2 ,4d10 ) ‫ػٕبفدش‬ ‫ػؾشح‬ ًّ‫رؾ‬‫رجدذأ‬ َٛ١ٔ‫اٌالٔضددددددددددب‬ ‫ثؼٕقددددددددددش‬ 57La(6s2 ,5d1 )ٟ‫ددد‬‫د‬ٙ‫ٚرٕز‬ ‫اٌضئجددددددددددددددك‬ ‫ثؼٕقددددددددددددددش‬ 80Hg(6s2 ,5d10 ) ْ٢‫ا‬ ٝ‫ؽز‬ ًّ‫رىز‬ ٌُ ّ‫األوم‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬First transition series ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رمغ‬‫انشاث‬‫عخ‬‫ػٕقش‬ ‫ثؼذ‬ ،‫انكبنغٍٕو‬20Caٝ‫ػٍد‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ٖ‫٘ز‬ ًّ‫ٚرؾز‬ 10‫عُبصش‬: ٟ٘ ، ُ‫اجملنىع‬ 3B 4B 5B 6B 7B 8 1B 2B ‫العيص‬‫ـ‬‫ز‬ َٛ٠‫عىبٔذ‬ َٛ١ٔ‫ر١زب‬ ‫ڤ‬َٛ٠‫بٔبد‬ َٚ‫وش‬ ‫ِٕغٕ١ض‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫وٛثٍذ‬ ً‫ٔ١ى‬ ‫ٔؾبط‬ ٓ١‫خبسف‬ ‫الزم‬‫ـــ‬‫ش‬ 21Sc 22Ti 23V 24Cr 25Mn 26Fe 27Co 28Ni 29Cu 30Zn ‫ال‬‫ـ‬% ٌ‫ىس‬ 0.0026 0.66 0.02 0.014 0.11 6.3 0.003 0.0089 0.0068 0.0078 ْ‫أ‬ ُ‫د‬ ‫ٚس‬ ‫األسمد١خ‬ ‫اٌمؾدشح‬ ٟ‫فد‬ ٝ‫األٌٚد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ‫ٌؼٕبفدش‬ ْ‫ثدبٌٛص‬ ‫اٌّئٛ٠دخ‬ ‫إٌغدجخ‬ ‫اٌغدبثك‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١‫ٚ٠ج‬ ٌٟ‫ؽٛا‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِغزّؼخ‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬7%‫اتلزقدبد٠خ‬ ‫أّ٘١زٙب‬ ْ‫أ‬ ‫إت‬ ‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ْ‫ٚص‬ ِٓ ‫وج١شح‬: ٍٟ٠ ‫ف١ّب‬ ‫ٔؼشمٙب‬ ٟ‫ٚاٌز‬ : ّ‫األومـ‬ ‫االًقاامٔـث‬ ‫امسنسنـث‬ ‫معٌاصـر‬ ‫االققصادٓـث‬ ‫األَىٔـث‬ (1)‫امصكاًدِٓم‬Sc)21( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: .‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ِٓ ‫ٚاعغ‬ ‫ٔوبق‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ِٛصػخ‬ ً‫ا‬‫عذ‬ ‫فغ١شح‬ ‫ثىّ١بد‬ ‫٠ٛعذ‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①ٌ‫انًقبرهخ‬ ‫انًٍح‬ ‫غبئشاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫غزخذو‬...‫علل‬‫؟‬ ْ‫أل‬.‫فالثزٙب‬ ‫ٚؽذح‬ ‫ثخفزٙب‬ ‫رّزبص‬ ‫عج١ىخ‬ ْٛ‫رزى‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ٌٝ‫إ‬ ِٕٗ ‫مئ١ٍخ‬ ‫ٔغجخ‬ ‫إمبفخ‬ ‫ػٕذ‬ ②ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫انهٍم‬ ‫أثُبء‬ ًٌَٕ‫انزهفض‬ ‫انزصٌٕش‬ ً‫ف‬ ‫رغزخذو‬ ‫يصبثٍر‬ ‫صُبعخ‬...‫علل‬‫؟‬ ِ ٌٝ‫إ‬ ٗ‫إمبفز‬ ‫ػٕذ‬ ْ‫أل‬ٌٟ‫ػب‬ ‫مٛء‬ ‫٠ٕزظ‬ ‫اٌضئجك‬ ‫أثخشح‬ ‫قبث١ؼ‬.‫اٌؾّظ‬ ‫مٛء‬ ٗ‫٠ؾج‬ ‫اٌىفبءح‬ (2)‫امخٔخأًِم‬i)T22( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ①‫وبٌقٍت‬ ‫اٌقالثخ‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫ػٕقش‬Steel②.‫اٌقٍت‬ ِٓ ‫وضبفخ‬ ً‫أل‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫ر‬‫انفعبئٍخ‬ ‫ٔانًشكجبد‬ ‫انطبئشاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ٍ‫ي‬ ً‫ال‬‫ثذ‬ ‫ٔاألنٕيٍُٕو‬ ‫انزٍزبٍَٕو‬ ‫عجبئك‬ ‫غزخذو‬ ...‫علل‬‫؟‬ ‫٠ؾبفظ‬ ٗٔ‫أل‬‫رٕخف‬ ٞ‫اٌز‬ ‫اٌٛلذ‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌّشرفؼخ‬ ‫اٌؾشاسح‬ ‫دسعبد‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫ِزبٔز‬ ٍٝ‫ػ‬.َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ‫ِزبٔخ‬ ٗ١‫ف‬ ‫ل‬
  10. 10. 3 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ②‫انصُبعٍخ‬ ‫ٔانًفبصم‬ ٌ‫األعُب‬ ‫صساعخ‬ ‫عًهٍبد‬ ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ُّ‫اٌزغ‬ ِٓ ‫ٔٛع‬ ٞ‫أ‬ ‫٠غجت‬ ‫ٚت‬ ٗ‫٠ٍفظ‬ ‫ت‬ ُ‫اٌغغ‬ ْ‫أل‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ‫انزٍزبٍَٕو‬ ‫أكغٍذ‬ ًَ‫ثب‬(TiO2):‫انسًبٌخ‬ ‫يغزسعشاد‬ ‫رشكٍت‬ ً‫ف‬ ‫ٌذخم‬ ‫انشًظ‬ ‫أشعخ‬ ٍ‫ي‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫دل‬ ًّ‫رؼ‬ ‫ؽ١ش‬.‫ٌٍغٍذ‬ ‫اٌجٕفغغ١خ‬ ‫فٛق‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ٚفٛي‬ ‫ِٕغ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫إٌبٔٛ٠خ‬ ٗ‫بئم‬ (3)‫امفاًدِٓم‬V)23( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ‫انغٍبساد‬ ‫صَجشكبد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ٚلذسح‬ ‫ػبٌ١خ‬ ‫ثمغبٚح‬ ‫رزّ١ض‬ ‫عج١ىخ‬ ْٛ‫رزى‬ ‫اٌقٍت‬ ٌٝ‫إ‬ ِٕٗ ‫مئ١ٍخ‬ ‫ٔغجخ‬ ‫إمبفخ‬ ‫ػٕذ‬ ْ‫أل‬ ً‫اٌزؤو‬ ‫ِمبِٚخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫وج١شح‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ‫خب‬‫انفبَذٌٕو‬ ‫أكغٍذ‬ ‫يظ‬(V2O5).. ‫ٌٔغزخذو‬ : ①‫وقجغ‬‫خ‬.‫ٚاٌضعبط‬ ‫اٌغ١شاِ١ه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬②.ً١‫اٌزٛف‬ ‫فبئمخ‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ (4)‫ام‬‫كروم‬)Cr42( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ‫اندٌٕخ‬ ‫انعٕايم‬ ‫فعم‬ ‫ٌقبٔو‬ ُّ‫نك‬ ً‫انكًٍٍبئ‬ ‫انُشبغ‬ ٍ‫ي‬ ‫عبنٍخ‬ ‫دسخخ‬ ‫عهى‬ ‫عُصش‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫األ‬ ِٓ ‫هجمخ‬ ْٛ‫رى‬ ‫ثغجت‬‫اٌؼٕقدش‬ ‫رساد‬ ُ‫ؽغد‬ ٓ‫ِد‬ ‫أوجدش‬ ْٛ‫اٌّزىد‬ ‫األوغ١ذ‬ ‫عض٠ئبد‬ ُ‫ؽغ‬ ْٛ‫ٚ٠ى‬ ٗ‫عوؾ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫وغ١ذ‬ ‫أوغ‬ ‫ِغ‬ َٚ‫اٌىش‬ ً‫رفبػ‬ ‫اعزّشاس‬ ‫رّٕغ‬ ‫األوغ١ذ‬ ‫هجمخ‬ ِٓ ً‫ب‬١ِ‫ِغب‬ ‫١ش‬ ً‫ب‬‫عوؾ‬ ٟ‫٠ؼو‬ ‫ِّب‬ ٗ‫ٔفغ‬‫چ‬.ٛ‫اٌغ‬ ٓ١ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①.ْ‫اٌّؼبد‬ ‫هالء‬②.‫اٌغٍٛد‬ ‫خ‬ ‫دثب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انكشٔو‬ ‫أكغٍذ‬III(Cr2O3):.‫األفجبؽ‬ ًّ‫ػ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ②‫انجٕربعٍٕو‬ ‫كشٔيبد‬ ًَ‫ثب‬(K2Cr2O7):٠.‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫غزخذ‬ (5‫املٌجٌٔز‬ ))Mn52( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫انُقٍخ‬ ّ‫زبنز‬ ً‫ف‬ ْٕٔ ‫ٌغزخذو‬ ‫ٔال‬ ‫يشكجبد‬ ٔ‫أ‬ ‫عجبئك‬ ‫صٕسح‬ ً‫ف‬ ً‫ب‬ً‫دائ‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... .‫إٌم١خ‬ ٗ‫ؽبٌز‬ ٟ‫ف‬ ٛ٘ٚ ‫اٌؾذ٠ذح‬ ٗ‫ٌٙؾبؽز‬ ②‫رغزخذو‬‫انسذٌذٌخ‬ ‫انغكك‬ ‫خطٕغ‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫يع‬ ‫انسذٌذ‬ ‫عجبئك‬‫علل‬ ...‫ألٔٙب‬.‫اٌقٍت‬ ِٓ ‫أفٍت‬ ③‫انغبصٌخ‬ ‫انًششٔثبد‬ ‫عجٕاد‬ ‫صُبعخ‬ ً‫ف‬ ‫انًُدٍُض‬ ‫يع‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ‫عجبئك‬ ‫رغزخذو‬Drinks Cans‫؟‬ ‫علل‬ ... .ً‫ٌٍزآو‬ ‫ٌّمبِٚزٙب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انًُدٍُض‬ ‫أكغٍذ‬ ًَ‫ثب‬(MnO2):‫و‬ َ‫٠غزخذ‬.‫اٌغبف‬ ‫اٌؼّٛد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ٚف‬ ، ٞٛ‫ل‬ ‫ِؤوغذ‬ ًِ‫ؼب‬ ②‫انجٕربعٍٕو‬ ‫ثشيُدُبد‬(KMnO4):.‫ِٚوٙشح‬ ‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫٠غزخذ‬ ③‫انًُدٍُض‬ ‫كجشٌزبد‬II(MnSO4):‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬‫ٌٍفوش٠بد‬. (6‫امحدٓد‬ ))Fe62( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫فٕبػخ‬.‫غٍؾخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌخشعبٔبد‬②‫فٕبػخ‬.‫اٌىٙشثبء‬ ‫أثشاط‬ ③‫فٕبػخ‬‫اٌغىبو‬.ٓ١④‫فٕبػخ‬.‫ٚاٌّذافغ‬ ‫اٌجٕبدق‬ ‫ِٛاع١ش‬ ⑤.‫اٌغشاؽ١خ‬ ‫األدٚاد‬ ‫فٕبػخ‬
  11. 11. 4 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ⑥ً‫ف‬ ‫زفبص‬ ‫كعبيم‬: ()‫(٘بثش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫إٌؾبدس‬ ‫فٕبػخ‬–)‫ثٛػ‬()ٟ‫اٌّبئ‬ ‫اٌغبص‬ ً٠ٛ‫رؾ‬ ٟ‫ف‬ٚ‫اٌٙ١ذس‬ ِٓ ‫(خٍ١و‬‫چ‬ٓ١ ‫ثوش٠مخ‬ ً‫عبئ‬ ‫ٚلٛد‬ ٌٝ‫إ‬ )ْٛ‫اٌىشث‬ ‫أوغ١ذ‬ ‫ٚأٚي‬‫(ف١ؾش‬–)‫رشٚثؼ‬ (7‫امكِةنج‬ ))Co72( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ①‫انكٕثهذ‬‫انسذٌذ‬ ّ‫ٌشج‬‫علل‬ ...‫؟‬ .‫اٌؾذ٠ضخ‬ ‫اٌغ١بساد‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌغبفخ‬ ‫اٌجوبس٠بد‬ ‫ٚوزٌه‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚ٠غزخذِب‬ ‫ٌٍزّغٕو‬ ً‫لبث‬ ‫والّ٘ب‬ ْ‫أ‬ ②‫اٌىٛثٍذ‬ ‫أّ٘ٙب‬ ً‫ب‬‫ؾؼ‬ُِ ً‫ا‬‫ٔظ١ش‬ ‫ػؾش‬ ‫أصٕب‬ ‫ٌٍىٛثٍذ‬60 ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ٌ‫غزخذو‬‫َظٍش‬‫انكٕثهذ‬60ً‫ف‬: ①ً‫ع‬‫ز‬ ‫هٍبد‬.‫انغزائٍخ‬ ‫انًٕاد‬ ‫فع‬②‫ان‬‫انًُزدبد‬ ‫خٕدح‬ ٍ‫ي‬ ‫زأكذ‬.③‫انطت‬ ‫؟‬ ‫علل‬ ...‫اٌىٛثٍذ‬ ْ‫أل‬60ٌٟ‫ٚثبٌزب‬ ‫إٌفبر‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ػبٌ١خ‬ ‫ثمذسح‬ ِٕٗ ‫اٌقبدسح‬ ‫عبِب‬ ‫أؽؼخ‬ ‫رّزبص‬ ‫ؾغ‬ٌُّ‫ا‬: ①.‫اٌغزائ١خ‬ ‫اٌّٛاد‬ ‫٠ؾفظ‬ ②.‫اٌٛفالد‬ َ‫ٌٚؾب‬ ‫اٌؾمٛق‬ ‫ِٛالغ‬ ٓ‫ػ‬ ‫٠ىؾف‬ ‫ؽ١ش‬ ‫إٌّزغبد‬ ‫عٛدح‬ ِٓ ‫اٌزؤوذ‬ ٕٗ‫٠ّى‬ ③‫اٌؼبٌ١خ‬ ٗ‫لذسر‬‫اٌىؾف‬ ٟ‫ف‬ٍٝ‫ػ‬‫ا‬.‫ٚػالعٙب‬ ‫اٌخج١ضخ‬ َ‫ألٚسا‬ (8‫امٌٔكل‬ ))Ni82( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①ً‫إٌ١ى‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬–.ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫اٌمبثٍخ‬ َٛ١ِ‫وبد‬ ②.‫األؽّبك‬ ‫ِٚمبِٚخ‬ ‫اٌقذأ‬ ‫ِٚمبِٚخ‬ ‫ثبٌقالثخ‬ ‫رزّ١ض‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌقٍت‬ ‫ِغ‬ ً‫إٌ١ى‬ ‫عجبئه‬ ‫فٕبػخ‬ ③‫ٔاألفش‬ ٍٍ‫انزغخ‬ ‫يهفبد‬ ً‫ف‬ ‫رغزخذو‬ ً‫انز‬ ‫ٔانكشٔو‬ ‫انٍُكم‬ ‫عجبئك‬ ‫صُبعخ‬‫انكٓشثٍخ‬ ٌ‫ا‬‫؟‬ ‫علل‬ ... .‫اتؽّشاس‬ ‫ٌذسعخ‬ ‫غخٕخ‬ُِ ٟ٘ٚ ٝ‫ؽز‬ ً‫اٌزآو‬ َٚ‫رمب‬ ‫ألٔٙب‬ ④‫كثٍشح‬ ٌ‫يعبد‬ ‫غالء‬ ً‫ف‬ ‫انٍُكم‬ ‫ٌغزخذو‬‫؟‬ ‫علل‬ ....ً‫أفن‬ ً‫ال‬‫ؽى‬ ‫ٚ٠ؼو١ٙب‬ ً‫ٚاٌزآو‬ ‫األوغذح‬ ِٓ ‫٠ؾّ١ٙب‬ ٗٔ‫أل‬ ⑤‫ٌغزخذو‬‫انضٌٕد‬ ‫ْذسخخ‬ ً‫ف‬ ‫دضأ‬ً‫ان‬ ‫انٍُكم‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ه‬ ِٓ ًٍ‫٠م‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫ػب‬ ٗٔ‫أل‬.ً‫اٌزفبػ‬ ‫عشػخ‬ ‫ف١ضداد‬ ً‫ٌٍزفبػ‬ ‫اٌّؼشك‬ ‫اٌغوؼ‬ ‫ِغبؽخ‬ ِٓ ‫ٚ٠ض٠ذ‬ ‫اٌزٕؾ١و‬ ‫بلخ‬ (9‫امٌحاس‬ ))Cu92( ‫الىص‬‫ــــ‬‫ف‬: ‫إٌؾبط‬ ‫٠ؼزجش‬–ً‫ب‬١‫ربس٠خ‬–ْ‫اإلٔغب‬ ٗ‫ػشف‬ ‫فٍض‬ ‫أٚي‬ ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ①‫ٚاٌمقذ٠ش‬ ‫إٌؾبط‬ ‫عج١ىخ‬ ‫فٕبػخ‬(Sn+Cu)«‫اٌجشٚٔض‬». ②‫انكٓشثبئٍخ‬ ‫انكبثالد‬ ‫صُبعخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ...ٔ‫أل‬‫ٌٍىٙشثبء‬ ‫ع١ذ‬ ً‫ِٛف‬ ٗ ③.‫اٌّؼذٔ١خ‬ ‫اٌؼّالد‬ ‫عجبئه‬ ‫فٕبػخ‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①‫انُسبط‬ ‫كجشٌزبد‬II(CuSO4):.‫اٌؾشة‬ ‫ِ١بح‬ ‫رٕم١خ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫ٚوّج١ذ‬ ٞ‫ؽؾش‬ ‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬ ②: ‫فٓهُح‬ ‫يسهٕل‬.ٌٟ‫اٌجشرمب‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ٌٝ‫إ‬ ‫األصسق‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫٠زؾٛي‬ ‫ؽ١ش‬ ‫اٌغٍٛوٛص‬ ‫عىش‬ ٓ‫ػ‬ ‫اٌىؾف‬ ٟ‫ف‬ (11‫امخارصني‬ ))Zn30( ‫االصتخ‬‫ـ‬: ‫داو‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ثبق‬ ‫خهفُخ‬ ً‫ف‬ ٍٍ‫انخبسص‬ ‫اعزخذايبد‬ ‫يعظى‬ ‫رزشكض‬‫؟‬ ‫علل‬ ...‫اٌقذأ‬ ِٓ ‫ٌؾّب٠زٙب‬ : ‫مزكباته‬ ‫أشهز‬ ①ٍ‫أكغ‬‫ــ‬ٍٍ‫انخبسص‬ ‫ذ‬ZnO:‫٠ذخ‬‫ـــ‬‫اٌذ٘بٔبد‬ ( : ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ً–‫اٌّوبه‬–) ً١ّ‫اٌزغ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ②ٍٍ‫انخبسص‬ ‫كجشٌزٍذ‬ZnS:‫اٌو‬ ( : ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬‫ن١ئخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫الئبد‬–) ‫اٌغ١ٕ١خ‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ؽبؽبد‬
  12. 12. 5 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ًْ‫اإلمكقرو‬ ‫امقركٔب‬‫امقأكسد‬ ‫وخاالت‬ّ‫األومـ‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬ ‫معٌاصر‬: ‫ٌٙدب‬ ‫اٌّخزٍفدخ‬ ‫اٌزؤوغدذ‬ ‫ٚؽدبتد‬ ٝ‫األٌٚد‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ‫ٌؼٕبفدش‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ٟ‫ا٢رد‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫٠ٛمؼ‬ .‫اٌؾبئؼخ‬ ‫رؤوغذ٘ب‬ ‫ٚؽبتد‬ ‫العيص‬‫ــ‬‫ز‬‫الزم‬‫ــ‬‫ش‬ُ‫اجملنىع‬‫الرتكًب‬ٌ‫اإللكرتوى‬ ‫التأكضد‬ ‫حاالت‬ُ‫والشائع‬ ‫ميها‬ ‫املزكبات‬ ‫بعض‬ َٛ٠‫عىبٔذ‬21ScIIIB[18Ar],4s2 ,3d1 ③Sc2O3 ١ٔ‫ر١زب‬‫ـــ‬َٛ22TiIVB[18Ar],4s2 ,3d2 2 , 3 , ④TiO , Ti2O3 , TiO2 ٠‫فبٔذ‬‫ـــ‬َٛ23VVB[18Ar],4s2 ,3d3 2 , 3 , 4 , ⑤VO , V2O3 , VO2 , V2O5 ‫و‬‫ـــــ‬َٚ‫ش‬24CrVIB[18Ar],4s1 ,3d5 2 , ③ , 6CrO , Cr2O3 , CrO3 ١ٕ‫ِٕغ‬‫ـــ‬‫ض‬25MnVIIB[18Ar],4s2 ,3d5 2 , 3 , ④ , 6 , 7 MnO , Mn2O3 , MnO2 , K2MnO4 , KMnO4 ٠‫ؽذ‬‫ــــــ‬‫ذ‬26Fe VIII [18Ar],4s2 ,3d6 2 , ③FeO , Fe2O3 ٍ‫وٛث‬‫ــــ‬‫ذ‬27Co[18Ar],4s2 ,3d7 ② , 3 , 4CoCl2 , CoCl3 , [CoF6]2- ‫ٔ١ى‬‫ـــــــ‬ً28Ni[18Ar],4s2 ,3d8 ② , 3 , 4NiO , Ni2O3 , NiO2 ‫ٔؾ‬‫ـــــ‬‫بط‬29CuIB[18Ar],4s1 ,3d10 1 , ②Cu2O , CuO ٓ١‫خبسف‬30ZnIIB[18Ar],4s2 ,3d10 ②ZnO )‫فقط‬ ‫لإلطالع‬ ‫(الجدول‬ ‫وٓالح‬‫ـ‬‫امج‬ ‫وي‬ ‫ظ‬‫ـ‬‫و‬ ‫دول‬‫ـ‬‫ٓن‬ ‫ا‬‫ـ‬: ْ (1)‫األٌٚددد‬ ‫اتٔزمبٌ١دددخ‬ ‫اٌّغّٛػدددخ‬ ‫ػٕبفدددش‬ ‫رمدددغ‬ٟ‫اإلٌىزشٚٔددد‬ ٗ‫ٚرشو١جددد‬ َٛ١‫اٌىبٌغددد‬ ‫ثؼدددذ‬ ‫اٌشاثؼدددخ‬ ‫اٌدددذٚسح‬ ٟ‫فددد‬ ٝ 20Ca:[Ar],4s2 ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫ٌٍّغدز‬ ‫اٌخّغدخ‬ ‫األٚسث١زبتد‬ ‫اِزالء‬ ‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ ‫ٚ٠جذأ‬(3d)ٟ‫ٚفد‬ ‫ِفدشد‬ ْٚ‫ثدئٌىزش‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ ‫ثبٌززبثغ‬ ‫أٚسث١زبي‬ ً‫و‬(3d5 )‫أٚسث١زدبي‬ ً‫ود‬ ٟ‫فد‬ ٓ١ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫إصدٚاط‬ ‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ ٌٝ‫٠زٛا‬ ُ‫ص‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ ٝ‫ؽز‬ٓ١‫اٌخبسف‬(3d10 ).)‫٘ٛٔذ‬ ‫(لبػذح‬ (2)‫انكشٔو‬ ٍ‫ي‬ ‫نكم‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ‫شزٔر‬24Cr،‫ٔانُسبط‬29Cu‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬ ً‫ثبق‬ ٍ‫ع‬ ‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫عُصش‬‫انكشٔو‬(24Cr) ْ‫أل‬ْ‫ددددددددب‬‫د‬١‫اٌفشػ‬ ْ‫ددددددددزٛ٠ب‬‫د‬‫اٌّغ‬(4s1 ,3d5 )‫ددددددددف‬‫د‬‫ٔق‬ ٓ١‫ِّزٍئدددد‬ٌٟ‫ٚثبٌزددددب‬ ‫هبلددددخ‬ ً‫ألدددد‬ ‫اٌددددزسح‬ ً‫٠غؼدددد‬ ‫ِّددددب‬ ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫أوضش‬ 4s 3d ‫عُصش‬‫انُسبط‬(29Cu) ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أل‬(4s1 )‫ِّزٍئ‬ ‫ٔقف‬ٜٛ‫ٚاٌّغدز‬ ٟ‫د‬‫د‬‫اٌفشػ‬(3d10 )ً‫ألدد‬ ‫اٌددزسح‬ ً‫٠غؼدد‬ ‫دب‬‫د‬ِّ ‫اتِددزالء‬ َ‫رددب‬ ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫أوضش‬ ٌٟ‫ٚثبٌزب‬ ‫هبلخ‬ 4s 3d ‫ون‬‫ح‬ِ: ‫ظث‬ ‫ا‬ ًِ‫اٌؼب‬ ٛ٘ ‫ٌ١ظ‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫ٌٍّغز‬ ٟ‫إٌقف‬ ٚ‫أ‬ ًِ‫اٌىب‬ ‫اتِزالء‬ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ‫ٌضجدبد‬ ‫ٌٛؽ١دذ‬ .‫اٌّشوت‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍؼٕقش‬ ‫انسذٌذ‬ ٌٌٕ‫أ‬ ‫أكغذح‬ ‫ٌغٓم‬(II)‫انًُدٍُض‬ ٌٌٕ‫أ‬ ‫أكغذح‬ ‫ٌصعت‬ ‫ثًٍُب‬(II)[25Mn , 26Fe]‫؟‬ ‫علل‬ ... : ٛ٘ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫ٌزسح‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ 26Fe : [18Ar],4s2 ,3d6 Fe3+ :[Ar],3d 5 Fe2+ :[Ar],3d 6 ‫سهل‬ ‫ي‬ ‫سدة‬ ‫األك‬ ً‫ا‬‫استقرار‬ ‫أكثر‬)‫يًزهئ‬ ‫(َصف‬ً‫ا‬‫استقرار‬ ‫أقل‬ ٟ‫ف‬ ‫األوغذح‬ ‫رغ١ش‬‫اٌزشو١ت‬ ٓ٠ٛ‫رى‬ ٖ‫ارغب‬ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ‫األوضش‬ : ٛ٘ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ٌزسح‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ 25Mn : [18Ar],4s2 ,3d5 Mn3+ :[Ar],3d 4 Mn2+ :[Ar],3d 5 ‫عب‬‫ص‬ ‫ي‬ ‫سدة‬ ‫األك‬ ‫أقل‬ً‫ا‬‫استقرار‬ً‫ا‬‫اعزقشاس‬ ‫أكثش‬)‫يًزهئ‬ ‫(َصف‬ ٖ‫ارغب‬ ٟ‫ف‬ ‫األوغذح‬ ‫رغ١ش‬ ‫ت‬ً‫ا‬‫اعزمشاس‬ ً‫األل‬ ‫اٌزشو١ت‬ ٓ٠ٛ‫رى‬
  13. 13. 6 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (3)ً‫رعط‬‫عُبصش‬ ‫خًٍع‬‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬‫انزأكغذ‬ ‫زبنخ‬(+2)‫انغكبَذٌٕو‬ ‫عذا‬ ‫يب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ِٓ ٓ١ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫خشٚط‬ ‫ثغجت‬(4s)َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ٓ‫ٌٚى‬ْٛ‫أ٠د‬ ٝ‫إٌد‬ ٌٗٛ‫رؾ‬ ‫ػٕذ‬‫رؤوغدذ‬ ‫ؽبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ (+3)‫٠قجؼ‬(3d0 )ً‫ا‬‫ٚاعزمشاس‬ ً‫ب‬‫صجبر‬ ‫أوضش‬ ٟ٘ٚ. ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ِٓ ‫إٌىزشٚٔبد‬ ‫رفمذ‬ ٍٝ‫األػ‬ ‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ٟ‫ف‬(3d) (4)َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ‫ػٕقش‬ ِٓ ‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ‫رضداد‬(Sc3+ )‫إٌّغٕ١دض‬ ‫ػٕقدش‬ ٟ‫فد‬ ‫ٌٙدب‬ ‫ل١ّدخ‬ ٝ‫ألقد‬ ٝ‫إٌد‬ ً‫رق‬ ٝ‫ؽز‬ (Mn7+ )‫اٌّغّٛػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٞ‫اٌز‬(7B)‫اٌزٕبلـ‬ ٟ‫ف‬ ‫رجذأ‬ ُ‫ص‬‫رٌه‬ ‫ثؼذ‬ٝ‫ؽز‬ٔ‫اٌزؤوغدذ‬ ‫ؽبٌخ‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ق‬(+2)ٟ‫فد‬ ‫ػٕقش‬ٌ‫ا‬ٓ١‫خبسف‬‫اٌّغّٛػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٞ‫اٌز‬ )‫(اٌضٔه‬(2B)ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬ ‫رٌه‬ ِٓٚ‫ػٕقش‬ ٞ‫أل‬ ‫رؤوغذ‬ ‫ػذد‬ ٍٝ‫أػ‬ ‫اٌّغّٛػخ‬ ُ‫سل‬ ٜ‫٠زؼذ‬ ‫ت‬ّٟ‫٠ٕز‬ ٟ‫اٌز‬‫إٌ١ٙب‬‫ػذا‬ ‫ِب‬‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(1B)]‫انعًهخ‬ ‫[فهضاد‬ٟ٘ٚ‫(انُسبط‬، )‫انزْت‬ ، ‫انفعخ‬ (5)‫رأكغذْب‬ ‫زبالد‬ ‫ثزعذد‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انعُبصش‬ ‫رزًٍض‬ِ‫ْز‬ ‫َالزع‬ ‫ال‬ ‫ثًٍُب‬ً‫ب‬‫ابنجي‬ ً‫انزي‬ ‫انًًثهخ‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ف‬ ‫انظبْشح‬ ‫ٔازذح‬ ‫رأكغذ‬ ‫زبنخ‬ ‫نٓب‬ ٌٕ‫ٌك‬ ‫يب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٟ‫د‬‫د‬‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫دز‬‫د‬‫اٌّغ‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دشط‬‫د‬‫رخ‬ ‫دخ‬‫د‬١ٌ‫اتٔزمب‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ‫دذ‬‫د‬‫رؤوغ‬ ‫دذ‬‫د‬ٕ‫ػ‬ ‫دزسح‬‫د‬ٌ‫ا‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دٛدح‬‫د‬‫اٌّفم‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬ ْ‫أل‬(4s)ُ‫د‬‫د‬‫ص‬ ‫اٌوبلخ‬ ٟ‫ف‬ ِٕٗ ‫اٌمش٠ت‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬(3d).‫ثبٌززبثغ‬ ‫دخ‬‫د‬١ٌ‫اٌّززب‬ ٓ٠‫دؤ‬‫د‬‫اٌز‬ ‫دبد‬‫د‬‫هبل‬ ْ‫أ‬ ‫دذ‬‫د‬‫ٚٔغ‬ٓ٠‫دؤ‬‫د‬‫ر‬ ‫دٛد‬‫د‬ٙ‫ع‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ٓ١‫د‬‫د‬‫٠زج‬ ‫دب‬‫د‬ّ‫و‬ ‫دؼ‬‫د‬‫ٚام‬ ‫دذسط‬‫د‬‫ثز‬ ‫دضداد‬‫د‬‫ر‬ ٌٟ‫دب‬‫د‬‫اتٔزم‬ ‫دض‬‫د‬ٍ‫اٌف‬ ‫دزسح‬‫د‬ٌ ٌ‫ا‬‫ڤ‬.‫اٌّززبٌ١خ‬ ‫اٌزؤوغذح‬ ‫ؽبتد‬ ٟ‫ف‬ ‫ِٛي‬ / ‫عٛي‬ ٍٛ١‫ثبٌى‬ ‫ِمذسح‬ َٛ٠‫بٔذ‬ V5+ (3d0 ) 6523 kJ/mol V4+ (3d1 ) 4643 kJ/mol V3+ (3d2 ) 2858 kJ/mol V2+ (3d3 ) 1364 kJ/mol V+ (4s1 ,3d3 ) 648 kJ/mol V (4s2 ,3d3 ) ‫انز‬ ‫خٓذ‬ ً‫ف‬ ‫انضٌبدح‬ ٌ‫أ‬ ‫فُدذ‬ ‫ٔاألنٕيٍُٕو‬ ‫ٔانًباُغٍٕو‬ ‫انصٕدٌٕو‬ ‫يثم‬ ‫انًًثهخ‬ ‫انفهضاد‬ ً‫ف‬ ‫أيب‬َ‫انثب‬ ٌٍ‫أ‬ً ً‫ا‬‫خذ‬ ‫كجٍشح‬ ‫األنٕيٍُٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬ ‫ٔانشاثع‬ ‫انًباُغٍٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬ ‫ٔانثبنث‬ ‫انصٕدٌٕو‬ ‫زبنخ‬ ً‫ف‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٜٛ‫ِغز‬ ‫وغش‬ ٟ‫ف‬ ‫٠زغجت‬ ٗٔ‫أل‬ًّ‫ِىز‬ ‫هبلخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌؾقٛي‬ ٓ‫٠ّى‬ ‫فال‬ ‫ٌزا‬Na2+ ٚ‫أ‬Mg3+ ٚ‫أ‬Al4+ .ٞ‫اٌؼبد‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ً‫ثبٌزفبػ‬ Al4+ 2s2 ,2p5 11540 kJ/mol Al3+ 2s2 ,2p6 2745 kJ/mol Al2+ 2s2 ,2p6 ,3s1 1811 kJ/mol Al+ 2s2 ,2p6 ,3s2 578 kJ/mol Al 2s2 ,2p6 ,3s2 ,3p1 (6)‫اعز‬ ‫ثؼذ‬‫ؼ‬٘‫رؤوغدذ‬ ‫ٚؽدبتد‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫ٚرشو١جٙب‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌؼٕبفش‬ ‫شامٕب‬ْ‫أ‬ ْ٢‫ا‬ ‫٠ّىٕدب‬ ‫ب‬ : ٍٟ٠ ‫وّب‬ َ‫ػب‬ ٗ‫ثٛع‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫ٌٍؼٕبفش‬ ‫رؼش٠ف‬ ٌٝ‫إ‬ ً‫ٔق‬ : ْ‫االًخقام‬ ‫امػٌصر‬ ‫ر‬ ‫انزي‬ ‫انعُصش‬‫األٔسثٍزيبالد‬ ّ‫فٍي‬ ٌٕ‫ك‬(d)،(f)‫ثبإلنكزشَٔيبد‬ ‫يشيغٕنخ‬ٔ‫اٍيش‬ ‫نكُٓيب‬‫يًزهئيخ‬‫االييزالء‬ً‫في‬ ‫عيٕاء‬ ‫انزأكغذ‬ ‫زبالد‬ ٍ‫ي‬ ‫زبنخ‬ ‫أي‬ ً‫ف‬ ٔ‫أ‬ ‫انزسٌخ‬ ‫انسبنخ‬ : ‫تدريـــب‬ (1‫رعزج‬ ‫ْم‬ )‫ش‬‫انعًهخ‬ ‫فهضاد‬Coinage metalsًْٔ‫[انُسبط‬(29Cu)،‫انفعخ‬(47Ag)،‫انزْت‬(79Au)] : ْٕ ‫انخبسخٍخ‬ ‫ألٔسثٍزبالرٓب‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ٌ‫ثأ‬ ً‫ب‬ً‫عه‬ ‫اَزقبنٍخ‬ ‫عُبصش‬ [79Au: (6s1 ,5d10 )] – [47Ag: (5s1 ,4d10 )] – [29Cu: (4s1 ,3d10 )] ‫احل‬‫ل‬ ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬(d)‫اٌض‬ ‫ٌٍفٍضاد‬‫ِّزٍئ‬ ‫الصخ‬‫ثبإلٌىزشٚٔبد‬(d10 )‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌؾبٌخ‬ ٟ‫ف‬ٌ‫ؽب‬ ٟ‫ف‬ ٓ‫ٌى‬‫خ‬‫اٌزؤوغذ‬ (+2)ٚ‫أ‬(+3)ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغذ‬(d)‫ِّزٍئ‬ ‫١ش‬(d9 )ٚ‫أ‬(d8 ).‫إٔزمبٌ١خ‬ ‫ػٕبفش‬ ٟٙ‫ف‬ ْ‫إر‬ (2)‫رعزجش‬ ‫ْم‬ٍٍ‫انخبسص‬ ‫فهضاد‬‫ٔانكبديٍٕو‬‫ٔانضئجق‬‫اَزقبنٍخ‬ ‫عُبصش‬ٓ‫ألٔسثٍزالر‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ٌ‫ثأ‬ ً‫ب‬ً‫عه‬‫ب‬ : ْٕ ‫انخبسخٍخ‬[80Hg: (6s2 ,5d10 )] – [48Cd: (5s2 ,4d10 )] – [30Zn: (4s2 ,3d10 )] ‫احل‬‫ل‬ ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ْ‫أ‬ ‫٠زنؼ‬(d)‫ثبإلٌىزشٚٔدبد‬ ‫ِّزٍئ‬ ‫اٌضالصخ‬ ‫ٌٍفٍضاد‬(d10 )‫ؽبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزس٠دخ‬ ‫اٌؾبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ ‫عدٛاء‬ ‫اٌزؤوغذ‬(+2)ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫ِّزٍئدخ‬ ْٛ‫رىد‬ ‫ألٔٙب‬ ‫أزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ٖ‫٘ز‬ ‫رؼزجش‬ ‫ت‬ ‫ٌزا‬ٟ‫اٌفشػد‬(d)ٟ‫ٚفد‬ ‫اٌفٍض٠دخ‬ ‫اٌؾبٌدخ‬ ٟ‫فد‬ .‫اٌّزؤ٠ٕخ‬ ‫اٌؾبٌخ‬
  14. 14. 7 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 : ّ‫األوم‬ ‫االًقاامٔث‬ ‫امسنسنث‬ ‫معٌاصر‬ ‫امعاوث‬ ‫امخِاص‬ ‫ثبٌخقدبئـ‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫اٌخدشٚط‬ ٓ‫٠ّىد‬ ٟ‫ٚاٌزد‬ ‫اٌّغّٛػدخ‬ ٖ‫٘دز‬ ‫ثؼٕبفدش‬ ‫اٌخبفدخ‬ ‫اٌج١بٔبد‬ ‫ثؼل‬ ٌٟ‫اٌزب‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫٠ٛمؼ‬ : ٍٟ٠ ‫ف١ّب‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٖ‫٘ز‬ ‫ثٙب‬ ‫رزّ١ض‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌؼبِخ‬ ‫العيصــز‬‫الزم‬‫ـ‬‫ش‬ُ‫الذري‬ ُ‫الكتل‬َ‫الذر‬ ‫قطز‬ ‫ىصف‬Åُ‫الكجاف‬g/cm3 ‫االىصهار‬ ُ‫درج‬°Cٌ‫الغلًا‬ ُ‫درج‬°C َٛ٠‫عىبٔذ‬21Sc45.01.443.1013973900 ١ٔ‫ر١زب‬‫ـــ‬َٛ22Ti47.91.324.4216803130 ٠‫فبٔذ‬‫ـــ‬َٛ23V51.01.226.0717103530 ‫و‬‫ـــــ‬َٚ‫ش‬24Cr52.01.177.1918902480 ١ٕ‫ِٕغ‬‫ـــ‬‫ض‬25Mn54.91.177.2112472087 ٠‫ؽذ‬‫ــــــ‬‫ذ‬26Fe55.91.167.8715282800 ٍ‫وٛث‬‫ــــ‬‫ذ‬27Co58.91.168.7014903520 ‫ٔ١ى‬‫ـــــــ‬ً28Ni58.71.158.9014922800 ‫ٔؾ‬‫ـــــ‬‫بط‬29Cu63.51.178.9210832582 )‫فقط‬ ‫مإلظالع‬ ‫(امجدول‬ (1) ‫ثب‬ ‫انزسٌخ‬ ‫انكزهخ‬ ‫رضداد‬‫انٍُكم‬ ‫رنك‬ ٍ‫ع‬ ‫ٌٔشز‬ ‫انزسي‬ ‫انعذد‬ ‫ثضٌبدح‬ ‫نزذسٌح‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫ٌٙب‬ ٟ‫اٌؾغبث‬ ‫اٌّزٛعو‬ ً‫ٌٍٕ١ى‬ ‫غزمشح‬ُِ ‫ٔظبئش‬ ‫خّغخ‬ ‫ٚعٛد‬ ‫ثغجت‬58.7u (2) ‫يع‬‫ي‬‫ٌالز‬ ‫يب‬‫ي‬ً‫ك‬ ‫يى‬‫ي‬‫األٔن‬ ‫يخ‬‫ي‬ٍ‫االَزقبن‬ ‫يهخ‬‫ي‬‫انغهغ‬ ‫يش‬‫ي‬‫عج‬ ‫يب‬‫ي‬ُ‫اَزقبن‬ ‫يذ‬‫ي‬ُ‫ع‬ ً‫ا‬‫يش‬‫ي‬ٍ‫كث‬ ‫يش‬‫ي‬ٍ‫رزغ‬ ‫ال‬ ‫يخ‬‫ي‬ٌ‫انزس‬ ‫يبس‬‫ي‬‫األقط‬ ‫يبق‬‫ي‬‫أَص‬ ٌ‫أ‬ ‫يع‬‫ي‬‫ٌالز‬ ‫انكش‬ ‫قطش‬ ‫نُصف‬ ً‫انُغج‬ ‫انثجبد‬‫انُسبط‬ ‫إنى‬ ‫ٔو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... : ٍٍ‫يزعبكغ‬ ٍٍ‫عبيه‬ ‫إنى‬ ‫رنك‬ ‫ٌشخع‬ ①: ‫األول‬ ‫امػاول‬ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫٠ؼ‬‫َقص‬‫اٌفؼبٌدخ‬ ‫إٌدٛاح‬ ‫ؽدؾٕخ‬ ‫ردضداد‬ ‫ؽ١ش‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬ ‫ددٛاح‬‫د‬ٌٕ‫ا‬ ‫ددزة‬‫د‬‫ع‬ ‫ددضداد‬‫د‬١‫ف‬ ‫ددبط‬‫د‬‫إٌؾ‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٌ‫إ‬ َٛ٠‫ددىبٔذ‬‫د‬‫اٌغ‬ ٓ‫دد‬‫د‬ِ ‫ددزسح‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫ددبد‬‫د‬ٔٚ‫إٌىزش‬ ‫ددذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫ددضداد‬‫د‬٠ ‫ددزٌه‬‫د‬‫ٚو‬ ‫ددش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ٖ‫ددز‬‫د‬ٌٙ ‫ػ‬ ًّ‫ٚ٠ؼ‬ ‫ٌإلٌىزشٚٔبد‬.‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬ ٟ‫ف‬ ‫ٔمـ‬ ٍٝ ②: ًْ‫امثا‬ ‫امػاول‬ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫٠ؼ‬‫صٌبدح‬ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫إٌىزشٚٔدبد‬ ‫ػدذد‬ ‫رضا٠ذ‬ ٛ٘ٚ ‫اٌزسح‬ ‫لوش‬ ‫ٔقف‬3d ‫ث١ٕٙب‬ ‫اٌزٕبفش‬ ٜٛ‫ل‬ ‫فزضداد‬. ‫انغجبئك‬ ‫اَزبج‬ ً‫ف‬ ‫انعُبصش‬ ِ‫ْز‬ ‫اعزخذاو‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٌ‫ا‬ ٖ‫٘ز‬ ‫ألوبس‬ ‫أٔقبف‬ ٟ‫ف‬ ٟ‫إٌغج‬ ‫اٌضجبد‬ ‫ٔز١غخ‬.‫ؼٕبفش‬ (3) ‫رظ‬: ً‫ٌه‬ ‫فًٍب‬ ‫رنك‬ ‫ٌٔزعر‬ ‫انغهغهخ‬ ِ‫ْز‬ ‫عُبصش‬ ٍٍ‫ث‬ ‫ثٕظٕذ‬ ‫انفهضٌخ‬ ‫انخبصٍخ‬ ‫ٓش‬ ①.‫ٚاٌىٙشثبء‬ ‫ٌٍؾشاسح‬ ً١‫اٌزٛف‬ ‫ٚعٛدح‬ ‫ٚاٌجش٠ك‬ ْ‫ثبٌٍّؼب‬ ‫رّزبص‬ ‫فٍجخ‬ ‫فٍضاد‬ ‫عّ١ؼٙب‬ ②‫دسخبد‬ ‫نٓب‬‫يشرفعخ‬ ٌ‫ٔاهٍب‬ ‫اَصٓبس‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ٚ‫إٌىزش‬ ‫اؽزشان‬ ّٓ‫٠زن‬ ٞ‫ٚاٌز‬ ‫اٌزساد‬ ٓ١‫ث‬ ٞٛ‫اٌم‬ ‫اٌزشاثو‬ ٌٝ‫إ‬ ‫رٌه‬ ٜ‫ٚ٠ؼض‬‫ٔبد‬4s،3d.‫اٌزشاثو‬ ‫٘زا‬ ٟ‫ف‬ ③‫انزسي‬ ‫انعذد‬ ‫ثضٌبدح‬ ‫انغهغهخ‬ ‫عجش‬ ‫انكثبفخ‬ ‫ٔرضداد‬ ‫عبنٍخ‬ ‫كثبفخ‬ ‫راد‬ ‫فهضاد‬ ‫يعظًٓب‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫فب‬ ‫رٌده‬ ٝ‫ٚػٍد‬ ً‫ب‬‫رمش٠ج‬ ‫صبثذ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ٖ‫ٌٙز‬ ٞ‫اٌزس‬ ُ‫اٌؾغ‬ ْ‫أل‬ٌٟ‫فد‬ ‫اٌزذس٠غ١دخ‬ ‫اٌض٠دبدح‬ ٟ‫فد‬ ‫٠دؤصش‬ ٞ‫اٌدز‬ ً‫ؼبِد‬ .‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌىزٍخ‬ ‫ص٠بدح‬ ٛ٘ ‫اٌىضبفخ‬ ④‫ف‬ ٓ٠‫رجب‬ ‫ٕ٘بن‬ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫فٍضاد‬ ‫ٔؾبه‬ ٟ ‫انُش‬ ‫يسذٔد‬‫ـ‬‫بغ‬:: ً‫ِض‬‫ف‬.‫إٌؾبط‬ ‫ٍض‬ ‫انُشبغ‬ ‫يزٕعػ‬:: ً‫ِض‬‫اٌؾ‬‫ٌٍٙٛاء‬ ٗ‫رؼشم‬ ‫ػٕذ‬ ‫٠قذأ‬ ٞ‫اٌز‬ ‫ذ٠ذ‬ ٌ‫شذ‬‫ـ‬‫انُش‬ ‫ذ‬‫ــ‬‫ـ‬‫بغ‬:ً‫ِض‬:َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ٚ‫٘١ذس‬ ً‫ِؾ‬ ً‫٠ؾ‬ ٞ‫اٌز‬‫چ‬‫ؽذ٠ذ‬ ‫ثٕؾبه‬ ‫اٌّبء‬ ٓ١
  15. 15. 8 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (4) ٕ‫اٌّغ‬ ‫اٌخٛاؿ‬ ‫ٌذساعخ‬ ْ‫وب‬ٓ‫ِد‬ ‫ِخزٍفدخ‬ ‫أٔدٛاع‬ ‫ٕٚ٘دبن‬ ،‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫ٌى١ّ١بء‬ ‫فّٕٙب‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌىج١ش‬ ً‫اٌفن‬ ‫به١غ١خ‬ ‫اٌخٛاؿ‬ْ‫ٔٛػدب‬ ‫ِٕٙدب‬ ‫ٔغزؼشك‬ ‫اٌّغٕبه١غ١خ‬ٚ ‫ٚاٌذا٠بِغٕبه١غد١خ‬ ‫اٌجبساِغٕبه١غد١خ‬ ‫ّ٘دب‬‫اٌؼٕبفدش‬ ‫ِشوجدبد‬ ُ‫ِؼظد‬ ‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِٛاد‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬. ُ‫املقارىــ‬‫الب‬‫ـ‬ُ‫ارامغياطًضًــ‬‫الداي‬‫ـ‬ُ‫امغياطًضًــ‬ ًُ‫اخلاص‬ ‫ا‬ ‫ول‬ ‫ييي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫يييا‬‫ي‬‫لذظات‬ ‫ييي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يييو‬‫ي‬‫في‬ ‫يييظه‬‫ي‬‫خاص‬ ‫يييا‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫او‬ ‫يييا‬‫ي‬‫اظي‬ ‫يييات‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫ييي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫يييا‬‫ي‬‫جزظئ‬ ‫ل‬(d) ‫مفودة‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫شغليا‬)↑( ‫واتيا‬ ‫لت‬ ‫يات‬ ‫ي‬ ‫ل‬ ‫ميالد‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫تشأ‬ ‫خاصظه‬ ‫ييا‬‫ي‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬ ‫ييي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫يي‬‫ي‬‫ا‬(d)‫إزدال‬ ‫ييه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫يي‬‫ي‬‫ا‬ (↿⇂) ‫امل‬‫ــــ‬َ‫اد‬ ‫يي‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫ييا‬‫ي‬‫مج‬ ‫ل‬ ‫ييا‬‫ي‬‫تة‬ ‫ج‬ ‫يي‬‫ي‬‫تج‬ ‫يي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫ييادة‬‫ي‬‫م‬ ‫ل‬ ‫ظجه‬ ‫ت‬‫اي‬ ‫مفيودة‬ ‫واتيا‬ ‫إ‬ ‫اجياد‬‫يا‬ ‫ظ‬ ‫او‬ (3d) ‫ل‬ ‫مادة‬ ‫ل‬‫ت‬‫ظجيه‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫مجيا‬ ‫ل‬ ‫مي‬ ‫ااو‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫إزدال‬ ‫يه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يا‬‫ي‬‫ي‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫يي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫ياد‬‫ي‬‫اج‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) ‫الع‬‫ـــــ‬‫شو‬ ‫املغياطًض‬ٌ ٓ١‫ددد‬‫د‬‫ث‬ ‫دددشاٚػ‬‫د‬‫٠ز‬1:5‫دددبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫دددذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دددت‬‫د‬‫ؽغ‬ ‫ؽ١ش‬ ‫اٌّفشدح‬‫ٌٙب‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌغزة‬ ‫لٛح‬ ‫رزٕبعت‬ ‫دذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دغ‬‫د‬ِ‫دشدح‬‫د‬‫اٌّف‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫اإلٌىزش‬،‫دضي‬‫د‬ ٓ‫د‬‫د‬‫ػ‬ ‫دؤ‬‫د‬‫ف١ٕؾ‬ ٟ‫ِغٕبه١غد‬ ‫ِغبي‬ ٖ‫ِؾٛس‬ ‫ؽٛي‬ ‫اٌّفشد‬ ْٚ‫اإلٌىزش‬ ٟ‫اٌخبسع‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫ِغ‬ ‫٠زغبرة‬ ‫ففش‬ ٜٚ‫٠غب‬‫إزدال‬ ‫يه‬ ‫ةا‬ ‫اي‬ ‫ييا‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫ي‬‫ي‬‫م‬ ‫ظ‬ ‫يزداجظت‬‫ي‬‫م‬ ‫يواتظت‬‫ي‬ ‫إ‬ ‫ي‬‫ي‬ ‫يا‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ا‬ .‫ظت‬ ‫ضاد‬ ‫م‬ ‫جاهظت‬ ‫ل‬ ‫مجــال‬ 26Fe:[Ar]4s2 ,3d 6 3d 6 = ‫انعضو‬4 30Zn:[Ar]4s2 ,3d 10 3d 10 = ‫انعضو‬Zero : ْ‫املغٌاظٔص‬ ‫امػزم‬‫خبصٍخ‬ ًْ‫غشٌيق‬ ٍ‫ع‬ ٍ‫ًٌك‬‫انًفيشدح‬ ‫اإلنكزشَٔيبد‬ ‫عيذد‬ ‫رسذٌيذ‬ ‫نهًيبدح‬ ‫رقيذٌشْب‬ ٔ‫أ‬ ‫قٍبعيٓب‬ .‫انفهض‬ ٌٌٕ‫أل‬ ًَٔ‫اإلنكزش‬ ‫انزشكٍت‬ ‫رسذٌذ‬ ‫ثى‬ ٍ‫ٔي‬ ‫؟‬ ْ‫املغٌاظٔص‬ ‫امػزم‬ ‫وحقدٓر‬ ‫قٔاس‬ ‫أَىٔث‬ ‫وا‬ : ‫س‬ ‫تدريـــب‬‫حملــىل‬: ‫أ‬‫انزبنٍخ‬ ‫انًٕاد‬ ‫ي‬‫د‬‫ٌب‬‫ٔأٌٓب‬ ‫يغُبغٍغٍخ‬‫ثبسا‬‫يغُبغٍغٍخ‬‫؟‬ ٍٍ‫انخبسص‬ ‫رسح‬Zn (3d10 )،‫انُسبط‬ ٌٌٕ‫أ‬(II)Cu (3d9 )،‫كهٕسٌذ‬‫انسذٌذ‬(II)Fe (3d6 ) ‫احل‬‫ل‬ ‫ا‬ ‫أو‬ ‫الذرة‬‫أليون‬‫ألوربيتاالت‬ ‫اإللكتروني‬ ‫التوزيع‬d‫المفردة‬ ‫اإللكترونات‬ ‫عدد‬‫المغناطيسية‬ ‫الخاصية‬ Zn3d 10 Zero‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫دظامغتا‬ Cu2+ 3d 9 1‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫اولمغتا‬ Fe2+ 3d 6 4‫ظه‬ ‫ظ‬ ‫اولمغتا‬ ‫تدريـــب‬‫حملـــىل‬ ‫غري‬: ‫سرت‬: ً‫انًغُبغٍغ‬ ‫عضيٓب‬ ‫زغت‬ ً‫ب‬ٌ‫رصبعذ‬ ‫اَرٍخ‬ ‫انًشكجبد‬ ‫كبرٍَٕبد‬ FeCl3 , Cu2Cl2 , Cr2O3 , TiO2 [Fe=26 , Cu=29 , Cr=24 , Ti=22]
  16. 16. 9 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (5)Cataytic activity‫ِضبٌ١خ‬ ‫ؽفض‬ ًِ‫ػٛا‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ‫رؼزجش‬ : ‫أوثنث‬ ①‫املجزأ‬ ‫امٌٔكل‬:‫٠غزخذ‬.‫اٌض٠ٛد‬ ‫٘ذسعخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َ ②‫املجزأ‬ ‫امحدٓد‬:َ‫٠غزخذ‬‫إٌؾبدس‬ ‫بص‬ ‫رؾن١ش‬ ٟ‫ف‬‫ث‬‫٘بثش‬ ‫وش٠مخ‬–‫ثٛػ‬. 500 C/600 atm 2(g) 2(g) 3(g)Fe N + 3H 2NH ③‫ِٓم‬ ‫امفاًــا‬ ‫أيصــٔد‬ ‫خــاوس‬(V2O5): ‫ؽّددددل‬ ‫رؾندددد١ش‬ ٟ‫فدددد‬ ‫ؽفددددبص‬ ً‫وؼبِدددد‬ َ‫٠غددددزخذ‬ .‫اٌزالِظ‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫اٌىجش٠ز١ه‬ V O2 5 2(g) 2(g) 3(g) 450 C SO + O 2SO 3(g) 2 ( ) 2 4(aq)SO + H O H SO ④‫املٌجٌٔز‬ ‫أيصٔد‬ ًْ‫ثا‬(MnO2):َ‫٠غزخذ‬ ‫أوغددد١ذ‬ ‫ددٛق‬‫د‬‫ف‬ ‫ددالي‬‫د‬‫إٔؾ‬ ً‫رفبػددد‬ ٟ‫دد‬‫د‬‫ف‬ ‫ددبص‬‫د‬‫ؽف‬ ً‫دد‬‫د‬ِ‫وؼب‬ ‫ٚأو‬ ‫ِبء‬ ٌٝ‫إ‬ ٓ١‫اٌٙ١ذسٚع‬‫غ‬‫چ‬ٓ١. MnO2 2 2( ) 2 ( ) 2(g)2H O 2H O + O ‫زفض‬ ‫كعٕايم‬ ‫األٔنى‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انغهغهخ‬ ‫فهضاد‬ ‫أًٍْخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫إٌىزشٚٔبد‬ َ‫اعزخذا‬ ‫ثغجت‬4s , 3dٞ‫٠دؤد‬ ‫ِّدب‬ ‫اٌفٍض‬ ‫عوؼ‬ ‫ٚرساد‬ ‫اٌّزفبػٍخ‬ ‫اٌغض٠ئبد‬ ٓ١‫ث‬ ‫سٚاثو‬ ٓ٠ٛ‫رى‬ ٟ‫ف‬ ٠‫اٌغض‬ ٟ‫فد‬ ‫اٌشاثودخ‬ ‫إمدؼبف‬ ٌٝ‫ٚإ‬ ‫اٌؾبفض‬ ‫عوؼ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌّزفبػالد‬ ٖ‫٘ز‬ ‫رشو١ض‬ ٌٝ‫إ‬‫اٌّزفبػٍدخ‬ ‫ئدبد‬ٓ‫ِد‬ ً‫٠مٍد‬ ‫ِّدب‬ .ً‫اٌزفبػ‬ ‫عشػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚ٠غبػذ‬ ‫اٌزٕؾ١و‬ ‫هبلخ‬ (6)Coloured ions ‫دبد‬‫د‬ٔٛ٠‫األ‬ ‫ثؼدل‬ ْ‫دٛا‬‫د‬ٌ‫أ‬ ٌٟ‫اٌزدب‬ ‫اٌغدذٚي‬ ‫دؼ‬‫د‬‫ٚ٠ٛم‬ ‫ٍِٛٔدخ‬ ‫دخ‬‫د‬١‫اٌّبئ‬ ‫ِٚؾبٌ١ٍٙدب‬ ‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕبف‬ ‫ِشوجدبد‬ ُ‫ِؼظد‬ : ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌفٍضاد‬ ‫اٌّزٙذسرخ‬ ‫عدد‬‫إلكرتوىات‬(3d)ٌ‫األيى‬ ‫يف‬‫الل‬‫ــ‬ٌ‫ى‬‫عدد‬‫إلكرتوىات‬(3d)ٌ‫األيى‬ ‫يف‬‫الل‬‫ــ‬ٌ‫ى‬ (3d0 ) 3 (aq)Sc  ٌٍْٛ‫ا‬ ُ٠‫ػذ‬(3d5 ) 3 (aq)Fe  ‫أففش‬ (3d1 ) 3 (aq)Ti  ‫ِؾّش‬ ٟ‫ثٕفغغ‬(3d6 ) 2 (aq)Fe  ‫أخنش‬ (3d2 ) 3 (aq)V  ‫أصسق‬(3d7 ) 2 (aq)Co  ‫أؽّش‬ (3d3 ) 3 (aq)Cr  ‫أخنش‬(3d8 ) 2 (aq)Ni  ‫أخنش‬ (3d4 ) 3 (aq)Mn  ٟ‫ثٕفغغ‬(3d9 ) 2 (aq)Cu  ‫أصسق‬ (3d5 ) 2 (aq)Mn  )ٞ‫(ٚسد‬ ‫أؽّش‬(3d10 ) 2 1 (aq) (aq)Zn , Cu  ٌٍْٛ‫ا‬ ُ٠‫ػذ‬ )‫فقط‬ ‫مإلظالع‬ ‫(امجدول‬ ‫أثز‬MnO2‫كعام‬‫ـ‬‫حف‬ ‫ل‬‫ـ‬‫تفاع‬ ‫يف‬ ‫اس‬‫ـ‬‫إحن‬ ‫ل‬‫ـ‬‫الل‬H2O2
  17. 17. 10 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 YG O Y G B V R YO RO RV BG BV : ‫املىاد‬ ‫يف‬ ٌ‫اللى‬ ‫تفضري‬ ‫رساد‬ ٔ‫أ‬ ‫إٌَٔبد‬ ‫رزًٍض‬‫ثأَٓب‬ ‫االَزقبنٍخ‬ ‫انعُبصش‬‫يهَٕخ‬‫؟‬ ‫علل‬ ... ‫دبد‬‫د‬ٔٛ‫فٛر‬ ‫دل‬‫د‬‫ثؼ‬ ‫دبؿ‬‫د‬‫اِزق‬ ٓ‫د‬‫د‬ِ ‫دزظ‬‫د‬ٕ٠ ‫دبدح‬‫د‬ٌّ‫ا‬ ْٛ‫د‬‫د‬ٌ ْ‫أل‬ ‫ِؾقدٍخ‬ ٛ‫٘د‬ ٓ١‫اٌؼد‬ ٖ‫ردشا‬ ٞ‫ٚاٌدز‬ ٟ‫اٌّشئد‬ ‫اٌنٛء‬ ‫ِٕومخ‬ .‫اٌّزجم١خ‬ ْ‫األٌٛا‬ ‫ِخٍٛه‬ ①ٟ‫اٌّشئدد‬ ‫دٛء‬‫د‬‫اٌن‬ ْ‫أٌددٛا‬ ‫دغ‬‫د‬١ّ‫ع‬ ‫اٌّددبدح‬ ‫دذ‬‫د‬‫اِزق‬ ‫إرا‬ ٓ١‫ٌٍؼ‬ ‫رظٙش‬ )‫(األث١ل‬‫عٕداء‬. ②‫ي‬ ‫مادة‬ ‫ل‬ ‫ص‬ ‫م‬ ‫م‬ ‫ل‬ ‫إ‬ٌْٛ‫لات‬ ‫ا‬ ‫مادة‬ ‫ل‬ ‫وى‬ ‫ظت‬ ‫ل‬ ‫اإت‬ ‫ظف‬ ‫ل‬ ‫الت‬ ‫مت‬‫األبيض‬. ③ً‫ب‬ٕ١‫ِؼ‬ ً‫ب‬ٌٔٛ ‫اٌّبدح‬ ‫اِزقذ‬ ‫إرا‬٠‫ٌٛٔٙب‬ ‫ظٙش‬ٌٗ ُّ‫اٌّز‬ ٌٍْٛ‫ثب‬Complementary colour .ٓ١‫اٌؼ‬ ٗ‫ث‬ ٖ‫رشا‬ ٞ‫اٌز‬ ٛ٘ٚ )‫(إٌّؼىظ‬ ٌٗ ُّ‫اٌّز‬ ٌٍْٛ‫ٚا‬ ‫اٌّبدح‬ ٗ‫رّزق‬ ٞ‫اٌز‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫اٌغذٚي‬ ٓ١‫٠ج‬ ‫انكشٔو‬ ‫يشكجبد‬(III)‫األخعش‬ ٌٕ‫ثبنه‬ ٍٍ‫نهع‬ ٔ‫رجذ‬‫؟‬ ‫علل‬ ...‫ألٔٙب‬‫األؽّش‬ ٌٍْٛ‫ا‬ ‫رّزـ‬ ‫اإلًخقا‬ ‫امػٌاصر‬ ‫أًِٓات‬ ‫أمِان‬ ‫ةني‬ ‫امػالقث‬: ًْ‫اإلمكرتو‬ ‫وحرئتُا‬ ‫مٔث‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫ثّشاعؼخ‬ٓ١‫٠ج‬ ٞ‫اٌز‬‫اٌّزٙذسردخ‬ ‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ ْ‫أٌٛا‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغذ‬(d0 ) Sc3+ ،(d10 ) Cu1+ ،(d10 ) Zn2+ ‫ٍِٛٔخ‬ ‫١ش‬ –‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫١دش‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫أ٠ٛٔدبد‬ ‫ٔغذ‬ ‫وزٌه‬–ٗ‫ثبؽزٛائد‬ ‫رزّ١دض‬ ٟ‫فٙد‬ ‫ددبتد‬‫د‬‫أٚسث١ز‬ ٝ‫دد‬‫د‬ٍ‫ػ‬d‫ددخ‬‫د‬ ‫فبس‬(d0 )ّ‫ر‬ ‫ددخ‬‫د‬‫ِّزٍئ‬ ٚ‫أ‬ً‫ب‬‫دد‬‫د‬ِ‫ب‬(d10 )‫دده‬‫د‬ٌ‫ر‬ ٓ‫دد‬‫د‬ِ ‫اتِدزالء‬ ٝ‫إٌد‬ ٜ‫٠ؼدض‬ ‫اإلٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌؼٕبفدش‬ ‫أ٠ٛٔدبد‬ ٟ‫فد‬ ْٛ‫اٌٍد‬ ْ‫أ‬ ‫ٔغزٕزظ‬ ٟ‫اٌغضئد‬(1 : 9 e– )ٟ‫اٌفشػد‬ ٜٛ‫اٌّغدز‬ ‫ألٚسث١زدبتد‬(d)‫ٌٛعدٛد‬ ٞ‫أ‬ ‫أٚسث١زبتد‬ ٟ‫ف‬ ‫ِٕفشدح‬ ‫إٌىزشٚٔبد‬(d) ‫املتنه‬ ٌ‫اللى‬‫العني‬ ‫تزاه‬ ٍ‫الذ‬ ٌ‫اللى‬َ‫املاد‬ ‫متتصه‬ ٍ‫الذ‬ ‫أصفر‬Y ‫بنفسجي‬V ‫برتقالي‬O ‫أزرق‬B ‫أحمر‬R ‫أخضر‬G ‫بنفسجي‬V ‫أصفر‬Y ‫أخضر‬G ‫أحمر‬R
  18. 18. 11 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 ‫تآِــه‬‫امــدرس‬‫األول‬: : ‫إتٔث‬ ‫امعتارات‬ ّ‫عن‬ ‫امدال‬ ْ‫امعنى‬ ‫امىصطنح‬ ‫اكقب‬ (1)ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬ ‫ػٕبفش‬(d). (2)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫رشو١جٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ػٕبفش‬ns2 , (n – 1)d1 (3)ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫رشو١جٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ػٕبفش‬ns2 , (n – 1)d10 (4)‫اٌّغّٛػبد‬ ‫ثم١خ‬ ٓ‫ػ‬ ‫رخزٍف‬ ٟ٘ٚ ‫سأع١خ‬ ‫أػّذح‬ ‫صالس‬ ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫رؾز‬ ‫ػٕبفش‬(B) (5)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(3d)ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬.َٛ١‫اٌىبٌغ‬ ‫ػٕقش‬ ‫ثؼذ‬ ‫ٚرجذأ‬ ‫اٌشاثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ (6)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(4d).‫اٌخبِغخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (7)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(5d).‫اٌغبدعخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (8)‫ػٕبفش‬ٟ‫اٌفشػ‬ ٜٛ‫اٌّغز‬ ‫اِزالء‬ ‫ف١ٙب‬ ‫٠ززبثغ‬(6d).‫اٌغبثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚرمغ‬ (9)‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(IB).‫ٚاٌز٘ت‬ ‫ٚاٌفنخ‬ ‫إٌؾبط‬ ٟ٘ٚ (11)‫دبتد‬‫د‬‫األٚسث١ز‬ ٗ‫د‬‫د‬١‫ف‬ ْٛ‫د‬‫د‬‫رى‬ ٞ‫دز‬‫د‬ٌ‫ا‬ ‫دش‬‫د‬‫اٌؼٕق‬(d)،(f)‫دزالء‬‫د‬ِ‫ات‬ ‫دخ‬‫د‬‫ِّزٍئ‬ ‫دش‬‫د‬١ ‫دب‬‫د‬ٕٙ‫ٌٚى‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫ثبإلٌىزش‬ ‫دغٌٛخ‬‫د‬‫ِؾ‬ .‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبتد‬ ِٓ ‫ؽبٌخ‬ ٞ‫أ‬ ٟ‫ف‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌؾبٌخ‬ ٟ‫ف‬ ‫عٛاء‬‫ثان‬ ‫(مصر‬69،‫أول‬ ‫مصر‬00) (11).‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫ٌى١ّ١بء‬ ‫فّٕٙب‬ ٟ‫ف‬ ‫اٌىج١ش‬ ً‫اٌفن‬ ‫ٌٙب‬ ْ‫وب‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌخٛاؿ‬ (12)‫أٚسث١زدبتد‬ ‫ف١ٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌغض٠ئبد‬ ٚ‫أ‬ ‫اٌزساد‬ ٚ‫أ‬ ‫األ٠ٛٔبد‬ ٟ‫ف‬ ‫رظٙش‬ ‫خبف١خ‬(d)‫إٌىزشٚٔدبد‬ ‫رؾدغٍٙب‬ .‫ِفشدح‬ (13)‫أٚسث١زبترٙب‬ ‫عّ١غ‬ ٟ‫ف‬ ‫اإلٌىزشٚٔبد‬ ْٛ‫رى‬ ٟ‫اٌز‬ ‫اٌّٛاد‬ ٟ‫ف‬ ‫رٕؾؤ‬ ‫خبف١خ‬(d)‫ؽبٌخ‬ ٟ‫ف‬.‫إصدٚاط‬ (14)‫ظجه‬ ‫ت‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫مجا‬ ‫ل‬ ‫تةا‬ ‫ج‬ ‫تج‬ ‫ل‬ ‫مادة‬ ‫ل‬‫ا‬ ‫مفودة‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫اجاد‬‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) (15)‫ي‬‫ي‬ ‫ل‬ ‫يادة‬‫ي‬‫م‬ ‫ل‬‫ي‬‫ي‬‫ت‬‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫إزدال‬ ‫يه‬‫ي‬ ‫ةا‬ ‫ي‬‫ي‬‫ا‬ ‫يا‬‫ي‬‫ي‬ ‫واتا‬ ‫إ‬ ‫يي‬‫ي‬‫جمظ‬ ‫ياد‬‫ي‬‫اج‬ ‫يه‬‫ي‬‫ظج‬ ‫ت‬ ‫ي‬‫ي‬ ‫ظ‬ ‫مغتا‬ ‫ل‬ ‫يا‬‫ي‬‫مج‬ ‫ل‬ ‫يي‬‫ي‬‫م‬ ‫ااو‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ ‫او‬(3d) (16)‫اإل‬ ‫دذد‬‫د‬‫ػ‬ ‫دذ‬‫د‬٠‫رؾذ‬ ‫دبدح‬‫د‬ٌٍّ ‫دذ٠ش٘ب‬‫د‬‫رم‬ ٚ‫أ‬ ‫دٙب‬‫د‬‫ل١بع‬ ‫دك‬‫د‬٠‫هش‬ ٓ‫د‬‫د‬‫ػ‬ ٓ‫د‬‫د‬‫٠ّى‬ ‫د١خ‬‫د‬‫خبف‬‫دذ‬‫د‬٠‫رؾذ‬ ُ‫د‬‫د‬‫ص‬ ٓ‫د‬‫د‬ِٚ ‫دشدح‬‫د‬‫اٌّف‬ ‫دبد‬‫د‬ٔٚ‫ٌىزش‬ .‫اٌفٍض‬ ْٛ٠‫أل‬ ٟٔٚ‫اإلٌىزش‬ ‫اٌزشو١ت‬ ‫ـــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــ‬‫ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــ‬ ‫االسه‬ ‫اكقب‬:ْ‫امقام‬ ‫امىخنِط‬ ‫أو‬ ‫امىركب‬ ‫أو‬ ‫منعٌصر‬ ْ‫امعنى‬ ‫أو‬ ْ‫امكٔىٔائ‬ (1).‫اٌشاثؼخ‬ ‫اٌذٚسح‬ ٟ‫ف‬ ٖ‫ثؼذ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رمغ‬ ٞ‫اٌز‬ ‫اٌؼٕقش‬ (2).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬ .‫اٌّمبرٍخ‬ ‫اٌّ١ظ‬ ‫هبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫أزمب‬ ‫ػٕقش‬ ٟ‫ف‬ َ‫رغزخذ‬ ‫ِقبث١ؼ‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫أزمب‬ ‫ػٕقش‬.ً١ٌٍ‫ا‬ ‫أصٕبء‬ ٟٔٛ٠‫اٌزٍفض‬ ‫اٌزقٛ٠ش‬ (3).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ (4).‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬ (5).‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ .ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫لبثٍخ‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫اٌضبٔ١خ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ػٕقش‬ (6)ٌ‫ا‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫أٚي‬.‫ضبٌضخ‬ (7).‫اٌضبٌضخ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫آخش‬ (8).ِٕٗ ‫وضبفخ‬ ً‫ٚأل‬ ‫وبٌقٍت‬ ‫اٌقالثخ‬ ‫ؽذ٠ذ‬ ‫ػٕقش‬ ‫اٌقٕبػ١خ‬ ً‫ٚاٌّفبف‬ ْ‫األعٕب‬ ‫صساػخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ػٕقش‬ (9).‫اٌفنبئ١خ‬ ‫ٚاٌّشوجبد‬ ‫اٌوبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ِٓ ً‫ت‬‫ثذ‬ َ‫رغزخذ‬ ‫عجبئه‬ (11)‫ا‬ ‫أؽؼخ‬ ِٓ ‫اٌؾّب٠خ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ‫رشو١ت‬ ٟ‫ف‬ ً‫٠ذخ‬ ‫ِشوت‬.‫ٌؾّظ‬ (11).‫اٌغ١بساد‬ ‫صٔجشوبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ػٕقش‬ (12)‫وقجغ‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ِشوت‬‫خ‬.‫ٚاٌضعبط‬ ‫اٌغ١شاِ١ه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ‫ِشوت‬.ً١‫اٌزٛف‬ ‫فبئمخ‬ ‫اٌّغٕبه١غبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ 1 2 ‫امػالوث‬‫املدرشث‬ ‫يخاب‬ ّ‫غن‬ ‫حدل‬ ‫امػالوث‬ِٓ‫امخق‬ ‫مٔل‬ ّ‫غن‬ ‫حدل‬‫ـ‬‫ه‬
  19. 19. 12 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (13).‫اٌغٛ٠خ‬ ًِ‫اٌؼٛا‬ ً‫فؼ‬ َٚ‫٠مب‬ ٕٗ‫ٌى‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫إٌؾبه‬ ِٓ ‫ػبٌ١خ‬ ‫دسعخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ ‫هالء‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬.‫اٌغٍٛد‬ ‫خ‬ ‫ٚدثب‬ ْ‫اٌّؼبد‬ (14)َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫األفجبؽ‬ ًّ‫ػ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠ (15).‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫ُغزخذ‬٠ َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ (16).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ً‫ِض‬ ‫ِّٙخ‬ ‫عجبئه‬ ‫فٛسح‬ ٟ‫ف‬ ً‫ب‬ّ‫دائ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ (17).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫عجبئه‬ (18)ٌ‫ا‬ ‫ػجٛاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫عجبئه‬.‫اٌغبص٠خ‬ ‫ّؾشٚثبد‬ (19)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫اٌغبف‬ ‫اٌؼّٛد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ٚف‬ ، ٞٛ‫ل‬ ‫ِؤوغذ‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ (21)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫ِٚوٙشح‬ ‫ِؤوغذح‬ ‫وّبدح‬ َ‫٠غزخذ‬ (21)‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫وّج١ذ‬ َ‫٠غزخذ‬ (22)‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أوضش‬ٞ‫اٌذٚس‬ ‫اٌغذٚي‬ ‫ػٕبفش‬ ‫ٚساثغ‬.‫األسم١خ‬ ‫اٌمؾشح‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚفشح‬ ‫إٔز‬ ‫ػٕقش‬.‫اٌىٙشثبء‬ ‫ٚأثشاط‬ ‫غٍؾخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌخشعبٔبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫مب‬ .‫اٌغشاؽ١خ‬ ‫ٚاألدٚاد‬ ‫ٚاٌّذافغ‬ ‫اٌجٕبدق‬ ‫ِٛاع١ش‬ ٚ ٓ١‫اٌغىبو‬ ‫فٕبػخ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ ‫ػٕقش‬‫(٘بثش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫إٌؾبدس‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬–)‫ثٛػ‬ ‫ٚلٛد‬ ٌٝ‫إ‬ ٟ‫اٌّبئ‬ ‫اٌغبص‬ ً٠ٛ‫رؾ‬ ٟ‫ف‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬‫(ف١ؾش‬ ‫ثوش٠مخ‬ ً‫عبئ‬–)‫رشٚثؼ‬ (23)ٌٗٚ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ٗ١‫ؽج‬ ّٝ‫٠غ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬.ً‫ب‬‫ؾؼ‬ُِ ً‫ا‬‫ٔظ١ش‬ ‫ػؾش‬ ‫أصٕب‬ (24)‫ٚفٕبػخ‬ ‫األؽّبك‬ ‫ؽفظ‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫عجبئى‬ َ‫رغزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬‫اٌىٙشث١خ‬ ْ‫ٚاألفشا‬ ٓ١‫اٌزغخ‬ ‫ٍِفبد‬. .ٓ‫اٌؾؾ‬ ‫إلػبدح‬ ‫لبثٍخ‬ ‫ثوبس٠بد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ِ‫اٌىبد‬ ‫ِغ‬ َ‫٠غزخذ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫ػٕقش‬ (25)‫٘ذسع‬ ٟ‫ف‬ َ‫غزخذ‬ُ‫ر‬ ‫ِبدح‬.‫اٌض٠ٛد‬ ‫خ‬ (26)٠‫دبس‬‫د‬‫اٌز‬ ٟ‫د‬‫د‬‫ف‬ ْ‫دب‬‫د‬‫اإلٔغ‬ ٗ‫د‬‫د‬‫ػشف‬ ‫دض‬‫د‬ٍ‫ف‬ ‫أٚي‬ٚ‫دالد‬‫د‬ّ‫ٚاٌؼ‬ ‫دخ‬‫د‬١‫اٌىٙشث‬ ‫دبثالد‬‫د‬‫ٚاٌى‬ ‫دض‬‫د‬ٔٚ‫اٌجش‬ ‫دٕبػخ‬‫د‬‫ف‬ ٟ‫د‬‫د‬‫ف‬ َ‫دزخذ‬‫د‬‫٠غ‬ .‫اٌّؼذٔ١خ‬ (27).‫ٚاٌمقذ٠ش‬ ‫إٌؾبط‬ ‫عج١ىخ‬ (28)َ‫ُغزخذ‬٠ ‫إٌؾبط‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.‫اٌؾشة‬ ‫ِ١بح‬ ‫رٕم١خ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌٍفوش٠بد‬ ‫ِٚج١ذ‬ ٞ‫ؽؾش‬ ‫وّج١ذ‬ (29)‫إٌؾبط‬ ‫ِشوجبد‬ ِٟٓ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠.‫اٌغٍٛوٛص‬ ‫عىش‬ ٓ‫ػ‬ ‫اٌىؾف‬ (31)ٌٝٚ‫األ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ ِٓ‫اٌفٍضاد‬ ٟ‫ثبل‬ ‫عٍفٕخ‬ ٟ‫ف‬ ٗ‫اعزخذاِبر‬ ُ‫ِؼظ‬ ‫رزشوض‬. .ٌٝٚ‫األ‬ ‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫آخش‬ ٟ‫ف‬ ‫٠مغ‬ ٌٟ‫إٔزمب‬ ‫١ش‬ ‫ػٕقش‬ (31)‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ُغزخذ‬٠ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ.ً١ّ‫اٌزغ‬ ‫ِٚغزؾنشاد‬ ‫ٚاٌّوبه‬ ‫اٌذ٘بٔبد‬ (32)‫ُغزخذ‬٠ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫ِشوجبد‬ ِٓ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َ‫ن١ئخ‬ٌُّ‫ا‬ ‫اٌوالئبد‬ٚ‫اٌغ١ٕ١خ‬ ‫األؽؼخ‬ ‫ؽبؽبد‬. (33)‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬(IB).‫اٌؼٍّخ‬ ‫فٍضاد‬ ّٝ‫ٚرغ‬ (34)‫ِشوت‬.‫اٌزالِظ‬ ‫ثوش٠مخ‬ ‫اٌىجش٠ز١ه‬ ‫ؽّل‬ ‫رؾن١ش‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬ (35)‫ِشوت‬‫ٚأوغ‬ ‫ِبء‬ ٌٝ‫إ‬ ٓ١‫اٌٙ١ذسٚع‬ ‫أوغ١ذ‬ ‫فٛق‬ ‫إٔؾالي‬ ً‫رفبػ‬ ٟ‫ف‬ ‫ؽفبص‬ ًِ‫وؼب‬ َ‫٠غزخذ‬‫چ‬ٓ١. ‫ـــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــ‬‫ـــ‬‫ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــــــــــــــــــ‬‫ـــــــ‬ : ْ‫ٓأت‬ ‫مىا‬ ‫عنل‬ (1).‫سئ١غ١خ‬ ‫ِغّٛػبد‬ ‫ػؾشح‬ ِٓ ‫اٌشئ١غ١خ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ْٛ‫رزى‬ (2)‫اٌض‬ ‫اٌّغّٛػخ‬ ‫ػٕبفش‬ ‫رخزٍف‬‫بِٕخ‬VIII‫اٌّغّٛػدبد‬ ٟ‫ٚ٘د‬ ‫سأعد١خ‬ ‫أػّدذح‬ ‫صالس‬ ٍٝ‫ػ‬ ًّ‫رؾز‬ ٟ‫اٌز‬(8), (9),(10)‫اٌّغّٛػبد‬ ‫ثم١خ‬ ٓ‫ػ‬(B) (3)َ‫٠غزخذ‬.‫اٌّمبرٍخ‬ ‫اٌّ١ظ‬ ‫هبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ (4).ً١ٌٍ‫ا‬ ‫أصٕبء‬ ٟٔٛ٠‫اٌزٍفض‬ ‫اٌزقٛ٠ش‬ ٟ‫ف‬ َ‫رغزخذ‬ ‫ِقبث١ؼ‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ َ‫٠غزخذ‬ (5)َٛ١ٌِٕٛ‫ٚاأل‬ َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬.‫اٌفنبئ١خ‬ ‫ٚاٌّشوجبد‬ ‫اٌوبئشاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ِٓ ً‫ت‬‫ثذ‬ ‫(مصر‬‫ثان‬00) (6)‫اٌقٕبػ١خ‬ ً‫ٚاٌّفبف‬ ْ‫األعٕب‬ ‫صساػخ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ َ‫٠غزخذ‬. (7)َٛ١ٔ‫اٌز١زب‬ ‫أوغ١ذ‬ ٟٔ‫صب‬TiO2‫اٌؾّظ‬ ‫أؽؼخ‬ ِٓ ‫اٌؾّب٠خ‬ ‫ِغزؾنشاد‬ ‫رشو١ت‬ ٟ‫ف‬ ً‫٠ذخ‬. (8).‫اٌغ١بساد‬ ‫صٔجشوبد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ َٛ٠‫اٌفبٔبد‬ َ‫٠غزخذ‬ 3
  20. 20. 13 ‫األول‬ ‫امتاب‬‫اإل‬ ‫امعٌاصر‬‫ًقاامٔث‬ 2016 (9)‫اٌى‬‫اٌغٛ٠خ‬ ًِ‫اٌؼٛا‬ ً‫فؼ‬ َٚ‫٠مب‬ ٕٗ‫ٌى‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ‫إٌؾبه‬ ِٓ ‫ػبٌ١خ‬ ‫دسعخ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫ػٕقش‬ َٚ‫ش‬. ‫(مصر‬‫أول‬00‫أول‬ ‫مصر‬ ،66) (11).‫إٌم١خ‬ ٗ‫ؽبٌز‬ ٟ‫ف‬ ٛ٘ٚ َ‫٠غزخذ‬ ‫ٚت‬ ‫ِشوجبد‬ ٚ‫أ‬ ‫عجبئه‬ ‫فٛسح‬ ٟ‫ف‬ ً‫ب‬ّ‫دائ‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ َ‫٠غزخذ‬ (11).‫اٌؾذ٠ذ٠خ‬ ‫اٌغىه‬ ‫خوٛه‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِغ‬ ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬ (12)‫ا‬ ‫عجبئه‬ َ‫رغزخذ‬‫اٌغبص٠خ‬ ‫اٌّؾشٚثبد‬ ‫ػجٛاد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌّغٕ١ض‬ ‫ِغ‬ َٛ١ٌِٕٛ‫أل‬Drinks Cans (13).‫اٌؾذ٠ذ‬ ٗ‫٠ؾج‬ ‫اٌىٛثٍذ‬ (14)‫اٌىٛثٍذ‬ ‫ٔظ١ش‬ َ‫٠غزخذ‬60.‫اٌوت‬ ٟ‫ٚف‬ ‫إٌّزغبد‬ ‫عٛدح‬ ِٓ ‫اٌزؤوذ‬ ٟ‫ٚف‬ ‫اٌغزائ١خ‬ ‫اٌّٛاد‬ ‫ؽفظ‬ ‫ػٍّ١بد‬ ٟ‫ف‬ (15).‫األؽّبك‬ ‫ٌؾفظ‬ ‫اٌقٍت‬ ‫ِغ‬ ً‫إٌ١ى‬ ِٓ ٟٔ‫أٚا‬ َ‫اعزخذا‬ (16)‫وض‬ ْ‫ِؼبد‬ ‫هالء‬ ٟ‫ف‬ ً‫إٌ١ى‬ َ‫٠غزخذ‬.‫١شح‬ (17).‫اٌض٠ٛد‬ ‫٘ذسعخ‬ ٟ‫ف‬ ‫غضأ‬ٌُّ‫ا‬ ً‫إٌ١ى‬ َ‫٠غزخذ‬ (18).‫اٌىٙشثبئ١خ‬ ‫اٌىبثالد‬ ‫فٕبػخ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌؾبط‬ َ‫٠غزخذ‬ (19).‫اٌفٍضاد‬ ٟ‫ثبل‬ ‫عٍفٕخ‬ ٟ‫ف‬ ٓ١‫اٌخبسف‬ ‫اعزخذاِبد‬ ُ‫ِؼظ‬ ‫رزشوض‬ (21)َٚ‫اٌىدش‬ ٓ‫ِد‬ ً‫ٌىد‬ ٟ‫اإلٌىزشٚٔد‬ ‫اٌزشو١دت‬ ‫ؽزٚر‬24Cr،‫ٚإٌؾدبط‬29Cu‫اتٔزمبٌ١دخ‬ ‫اٌغٍغدٍخ‬ ٟ‫ثدبل‬ ٓ‫ػد‬ ٌٝٚ‫األ‬.‫(مصر‬‫أول‬00) (21)‫اٌؾذ٠ذ‬ ْٛ٠‫أ‬ ‫أوغذح‬ ًٙ‫٠غ‬(II)‫اٌؾذ٠ذ‬ ْٛ٠‫أ‬ ٌٝ‫إ‬(III)[26Fe] (22)‫إٌّغٕ١ض‬ ْٛ٠‫أ‬ ‫أوغذح‬ ‫٠قؼت‬(II)‫إٌّغٕ١ض‬ ْٛ٠‫أ‬ ٌٝ‫إ‬(III)[25Mn]‫(مصر‬‫أول‬00‫ثان‬ ‫مصر‬ ،09) (23)ٟ‫رؼو‬‫ػٕبفش‬ ‫عّ١غ‬ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬‫اٌزؤوغذ‬ ‫ؽبٌخ‬(+2).َٛ٠‫اٌغىبٔذ‬ ‫ػذا‬ ‫ِب‬ (24)‫اٌغ‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ت‬‫ف١ٙب‬ ٖ‫رؤوغذ‬ ‫ػذد‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِشوجبد‬ َٛ٠‫ىبٔذ‬(+4) (25)‫رؤوغدذ٘ب‬ ‫ؽبتد‬ ‫ثزؼذد‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫رزّ١ض‬ٟ‫اٌزد‬ ‫اٌّّضٍدخ‬ ‫اٌفٍدضاد‬ ٟ‫فد‬ ‫اٌظدب٘شح‬ ٖ‫٘دز‬ ‫ٔالؽدظ‬ ‫ت‬ ‫ث١ّٕدب‬ .‫ٚاؽذح‬ ‫رؤوغذ‬ ‫ؽبٌخ‬ ‫ٌٙب‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ِب‬ ً‫ب‬‫بٌج‬‫(مصر‬‫ثان‬69) (26)‫ٚا‬ َٛ١‫ٕغ‬ ‫اٌّب‬ ٟ‫ف‬ ‫ٚاٌضبٌش‬ َٛ٠‫اٌقٛد‬ ٟ‫ف‬ ٟٔ‫اٌضب‬ ٓ٠‫اٌزؤ‬ ‫عٙذ‬.ً‫ا‬‫عذ‬ ‫وج١شح‬ َٛ١ٌِٕٛ‫األ‬ ٟ‫ف‬ ‫ٌشاثغ‬ ٍٝ‫ػ‬ ‫اٌؾقٛي‬ ٓ‫٠ّى‬ ‫ت‬Na2+ ٚ‫أ‬Mg3+ ٚ‫أ‬Al4+ .ٞ‫اٌؼبد‬ ٟ‫اٌى١ّ١بئ‬ ً‫ثبٌزفبػ‬ (27)‫رؼزجش‬‫إٌؾبط‬ ‫اٌؼٍّخ‬ ‫فٍضاد‬‫ٚاٌز٘ت‬ ‫ٚاٌفنخ‬‫أزمبٌ١خ‬ ‫ػٕبفش‬29Cu]–47Ag–79Au] ‫(مصر‬‫أول‬69) ‫ذاو‬ ‫ييي‬‫ي‬‫وات‬ ‫لت‬ ‫يييج‬‫ي‬‫ظ‬ ‫و‬ ‫ل‬ ‫يييأت‬‫ي‬ ‫ع‬‫ا‬‫ييي‬‫ي‬‫نلم‬ ‫ع‬‫ا‬‫ييي‬‫ي‬‫ظ‬ ‫ا‬ ‫لت‬ ‫ع‬‫ل‬‫يييو‬‫ي‬‫نتص‬ ‫يييا‬‫ي‬‫تة‬ ‫ل‬ ‫يييو‬‫ي‬ ‫ظ‬‫يييا‬‫ي‬‫ه‬ ‫يييه‬‫ي‬‫خاوجظ‬ ‫ل‬ ‫يييخ‬‫ي‬ ‫ا‬ ‫ظ‬ 29Cu:(3d10 ,4s1 )‫(مصر‬‫أول‬09) (28)‫رؼزجش‬‫فٍضاد‬ٓ١‫اٌخبسف‬‫ػٕبفش‬ ‫ٚاٌضئجك‬ َٛ١ِ‫ٚاٌىبد‬‫١ش‬‫أزمبٌ١خ‬[80Hg –48Cd – 30Zn] (29)ً‫إٌ١ى‬ ‫رٌه‬ ٓ‫ػ‬ ‫ٚ٠ؾز‬ ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ‫ثبٌزذس٠ظ‬ ‫اٌزس٠خ‬ ‫اٌىزٍخ‬ ‫رضداد‬. (31)١ٌ‫اتٔزمب‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫خالي‬ ٞ‫اٌزس‬ ُ‫اٌؾغ‬ ٟ‫ف‬ ‫إٌمـ‬.ً‫ا‬‫وج١ش‬ ْٛ‫٠ى‬ ‫ت‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫خ‬ (31).‫اٌغجبئه‬ ‫أزبط‬ ٟ‫ف‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػٕبفش‬ َ‫اعزخذا‬ (32).ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ٌؼٕبفش‬ ْ‫اٌغٍ١ب‬ ‫ٚدسعبد‬ ‫اتٔقٙبس‬ ‫دسعبد‬ ‫اسرفبع‬ (33)‫اٌغٍغٍخ‬ ‫ػجش‬ ‫اٌىضبفخ‬ ‫رضداد‬.ٞ‫اٌزس‬ ‫اٌؼذد‬ ‫ثض٠بدح‬ ٌٝٚ‫األ‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ (34)‫ِٚشوجبر‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌفٍضاد‬ ِٓ ‫وض١ش‬.ٟ‫اٌخبسع‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ ‫اٌّغبي‬ ‫ِغ‬ ‫رزغبرة‬ ‫ٙب‬ (35)‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫وٍٛس٠ذ‬(III).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬ ‫٠ؼزجش‬‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫وٍٛس٠ذ‬(II).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬[26Fe](‫السودان‬‫أول‬00) ‫اٌؾذ٠ذ‬ ‫٠ؼزجش‬(26Fe).‫ثبساِغٕبه١غ١خ‬ ‫ِبدح‬‫(مصر‬‫أول‬69) (36)‫اٌذا٠ب‬ ‫ٌٍّٛاد‬ ٟ‫اٌّغٕبه١غ‬ َ‫اٌؼض‬ٞٚ‫٠غب‬ ‫ِغٕبه١غ١خ‬Zero (37).ٞ‫ؽفض‬ ‫ٔؾبه‬ ‫اتٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ُ‫ٌّؼظ‬‫أول‬ ‫(مصر‬69‫ثان‬ ‫مصر‬ ،60‫ثان‬ ‫مصر‬ ،69‫أول‬ ‫مصر‬ ،00) (38)َٚ‫اٌىش‬ ‫ِشوجبد‬(III).‫األخنش‬ ٌٍْٛ‫ثب‬ ٓ١‫ٌٍؼ‬ ٚ‫رجذ‬ (39)‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬ٚ ‫ٍِٛٔخ‬‫اإلٔزمبٌ١خ‬ ‫١ش‬ ‫اٌؼٕبفش‬ ‫أ٠ٛٔبد‬.‫ٍِٛٔخ‬ ‫١ش‬ (41)‫أ٠ٛٔبد‬Sc3+ ،Zn2+ ‫١ش‬.‫ٍِٛٔخ‬[21Sc – 30Zn]

×