Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Izaki bizidunak aurkezpena (R300)

624 vues

Publié le

  • Soyez le premier à commenter

  • Soyez le premier à aimer ceci

Izaki bizidunak aurkezpena (R300)

  1. 1. IZAKI BIZIDUNAK
  2. 2. Zer daukagu komunean izaki bizidunok? • Hiru bizi-funtzioak betetzen ditugu: nutrizioa, ugalketa eta harremana. • Osagai kimiko berdinak ditugu: bioelementuak eta biomolekulak • Zelula batez edo gehiagoz osaturik gaude.
  3. 3. Bizi-funtzioak: nutrizioa Nutrizioaren bidez, izaki bizidunok substantziak eta energia trukatzen ditugu ingurunearekin.
  4. 4. Bizi-funtzioak: ugalketa Ugalketaren bidez, izaki bizidunok gure ezaugarri bereko ondorengoak sortzen ditugu
  5. 5. Bizi-funtzioak: harremana Erlazioaren bidez, izaki bizidunok inguruneko aldaketak hauteman eta erantzun egokiak ematen dizkiegu
  6. 6. Izaki bizidunen ezaugarriak Bizi-funtzioak Harremana Nutrizioa Heterotrofoak Autotrofoak Ugalketa sexugabea Ugalketa Sexu bidezko ugalketa Ariketak: Izaki bizidunen nutrizioa, harremanak eta ugalketa
  7. 7. BIOELEMENTUAK
  8. 8. BIOMOLEKULAK Ura Glukosa Glukogenoa
  9. 9. ADNa
  10. 10. BIOMOLEKULEN SAILKAPENA Biomolekula mota? EZORGANIKOAK ORGANIKOAK Nolakoak dira molekulak, bakunak ala konplexuak? MOLEKULA BAKUNAK DIRA MOLEKULA KONPLEXUAK DIRA Karbono atomoen katez osaturik daude molekulak? EZ BAI Adibideak •URA ( H2O) •GATZ MINERALAK •GLUZIDOAK (glukosa, glukogenoa eta zelulosa) •PROTEINAK •LIPIDOAK •ADNa Izaki bizidunetan soilik topatu ditzakegu? EZ, MATERIA BIZIGABEAN ERE TOPATU DITZAKEGU BAI, SOILIK IZAKI BIZIDUNETAN TOPATU DITZAKEGU.
  11. 11. Zenbat gramo ur eta zenbat gramo karbono ditu zure gorputzak? Lurra Izaki bizidunak Lurrazala Uraren portzentaia %80 %60 %50
  12. 12. Izaki bizidunen konposizio kimikoa karbonoa (C), hidrogenoa (H), oxigenoa (O), nitrogenoa (N) substantzia organikoak substantzia ez-organikoak ura gatz mineralak gluzidoak lipidoak proteinak azido nukleikoak bitaminak Landareak Animaliak % 74 % 0,8 % 19 % 60 % 20 % 0,6 % 3,2 % 3,2 % 3,4 % 16
  13. 13. Zer da zelula? Osatu zelularen definizioa honako hitz hauek erabiliz: UNITATE, IZAKI BIZIDUN, TXIKI eta BIZI-FUNTZIO. Zelula da izaki bizidunek duten eta bizifuntzioak bete ditzakeen unitaterik txikiena.
  14. 14. Zelula prokariotoa eta eukariotoa ADNa (nukleoan) Zitoplasma ADNa (zitoplasman) Mintz plasmatikoa
  15. 15. Zelula guztien oinarrizko egiturak • Mintz plasmatikoa zelula inguratzen duen bilkin mehea da. Inguruarekin substantzien trukeaz arduratzen da. • Zitoplasma zelularen barrukoa da: likidoa gehi organuluak. • Material genetikoa (ADN) zuntz-itxurako substantzia da. Zelularen funtzionamendu osoa kontralatzen du.  Zitoplasman dago zelula prokariotoetan.  Nukleoaren barnean dago zelula eukariotoetan.
  16. 16. Zelulen konposizioa Animaliak Landareak Bakterioak Zelula eukariotoak Animalia-zelula Mintz plasmatikoa Zelula prokariotoak Zitoplasma Landare-zelula Zitoplasma Mintz plasmatikoa Nukleoa Material genetikoa Material genetikoa Ikusi desberdintasunak Mintz plasmatikoa Zitoplasma Material genetikoa Nukleoa Zelula eukariotoak Bai Bai Bai Bai Zelula prokariotoak Bai Bai Bai Ez
  17. 17. Animalia-zelulen eta landare-zelulen arteko desberdintasunak ZELULA-PARETA (gogorra) NUKLEOA KLOROPLASTOA (fotosintesia) BAKUOLOAK ZITOPLASMA MITOKONDRIOAK ANIMALIA-ZELULA MINTZ PLASMATIKOA LANDARE-ZELULA
  18. 18. Animalien eta landareen zelulak
  19. 19. Zelularen organuluak: zelularen funtzioak betetzen dituzten egiturak dira. Adibidez, kloroplastoak eta mitokondrioak. Organulua Eskema Mikroskopiozko irudia Funtzioa Kloroplastoa Fotosintesia Mitokondrioa Arnasketa
  20. 20. Birusak bizidunak dira?
  21. 21. MIKROSKOPIOA
  22. 22. PRAKTIKA: Zelularen behaketa Ekin 1.- Zerba hosto baten azpialdetik epitelioa askatu. 2.- Porta garbi bat hartu eta epitelioaren zati bat jarri. 3.- Metileno-urdinezko tanta batzuk bota itzazu. 4.- Siku dagoenean, ur tanta batzuk bota itzazu, soberako koloratzailea ken dadin. 5.- Azkenean, estalkiz tapatuko duzu prestakina. 6.- Prestakina mikroskopioan jarri eta begiratu. Lehenengoz, gutxien handitzen duen objektiboaren bidez; gero, objektibo ertainaren bidez; eta, azkenean, objektibo handienaren bidez. Erantzun a.- Ikusi duzuna marraztu. b.- Zer dira zelula horiek? c.- Ze funtzio dute landare-epitelioko zelulek? d.- Ze funtzio dute estomek?
  23. 23. PRAKTIKA: Zelularen behaketa Prozedura 1.Ebaki tipula bi zatitan, eta hartu matxardekin barrualdeko mintz zatitxo fin bat. 2.Moztu, labana erabiliz, 1 cm 2-ko azalera duen laukitxo bat. 3.Jarri porta batean ur tanta pare bat, eta jarraian kokatu, tolestu barik, prestatu duzun mintz zatitxoa. 4.Bota gainean tanta bat edo bi metileno urdin. Itxaron minutu batzuk lagina urdinez tindatu arte. 5.Ipini estalkia, eta behatu mikroskopioan. 6.Aldatu objektiboak, txikienetik handienera, eta jarraitu behaketarekin . Galderak 1. Marraztu erabili duzun handipen bakoitzari dagokion irudia 2. Identifikatu duzu unitate edo zelula horien barnean dagoen egituraren bat? Zein? 3. Identifikatu eta bereiztu dituzun zelulak oinarritzat hartuz, definitu ehuna.
  24. 24. KONPLEXUENERA SINPLEENETIK IZAKI BIZIDUNEN ANTOLAKUNTZA MAILAK • Atomoak • Molekulak • Organuluak • Zelula • Ehunak • Organoak • Aparatuak eta Sistemak • Izaki zelulanitza
  25. 25. Antolaketa-mailak IZAKI BIZIDUNAK Zelulabakarrak Gihar-zelulak Zelulaniztunak Hezur-zelula Zelulak zelula bat Ehunak koloniak Gihar-ehuna Hezur-ehuna Organoak Sistemak Bakterioa Organoa: giharra Alga zelulabakarra (Volvox) Zelula-elkarketa (zelula bakoitzak bere kabuz egiten ditu funtzioak) Giharsistema Zelulek elkarren beharra dute bizi ahal izateko Aparatuak Organoa: hezurra Eskeletosistema Lokomozio-aparatua
  26. 26. atomoa molekula aparatua makromolekula organulua zelula organoa ehuna izaki zelulanitza
  27. 27. Kategoria taxonomikoak ERREINUA Tipoa oa Tip m III. XV Familia ro Gene Tipoa Generoa a Klasea Generoa Ordena . Espeziea Klasea Tipoa Or a en d Familia Orden Carl von Linné Ge ne ro a a Taxonomia: izaki bizidunen sailkapen hierarkikoa
  28. 28. Ikerkuntza-lana: Izaki bizidunen erreinuak SARRERA: Lurrean, mota askotako izaki bizidunok bizi gara, eta ikasitako 3 ezaugarri komunean izan arren, alde handiak ere baditugu gure artean. Horrexegatik, izaki bizidunak taldekatu egin behar ditugu komunean dituzten ezaugarrien arabera. Horrela sortzen dira ezagutzen dituzuen 5 erreinuak: Izaki bizidunen erreinuak Moneroak Protoktistoak Onddoak Landareak Animaliak
  29. 29. Erreinua Moneroak Protoktistoak Onddoak Landareak Animaliak Zelula kopurua Zelula mota Nutrizio mota Adibideak
  30. 30. Bost erreinuak Protisto-erreinua Monero-erreinua Onddo-erreinua • Zelulabakarrak • Zelulabakarrak / zelulaniztunak • Zelulabakarrak / zelulaniztunak • Prokariotoak • Autotrofoak / heterotrofoak • Eukariotoak • Autotrofoak / heterotrofoak • Eukariotoak • Heterotrofoak Landare-erreinua • Zelulaniztunak • Eukariotoak • Autotrofoak Animalia-erreinua • Zelulaniztunak • Eukariotoak • Heterotrofoak
  31. 31. Espezieak Nomenklatura binomiala Hibridoak sortzea Izen arrunta: Panda gorria Astoa Behorra Izen zientifikoa: Ailurus fulgens Mandoa generoa Dimorfismo sexuala Espeziea: Elkarren artean ugaltzen diren eta ondorengo ugalkorrak ematen dituzten antzeko banakoen multzoa. arra emea Ariketak: Izaki bizidunen bost erreinuak
  32. 32. Bioaniztasunaren jatorria Duela milioika urte Aniztasun biologikoa BILAKAERA Gaur egun
  33. 33. Bioaniztasuna galtzea Bioaniztasuna galtzearen arrazoiak Habitatak hondatzea eta zatitzea Meatzaritza Presak Uren, lurzoruen eta atmosferaren kutsadura Hondakinak Industriak Kontrolik gabeko ehiza Espezie exotikoak sartzea Ibai-karramarroa
  34. 34. Bioaniztasunari eutsi beharra Etikoak Merkataritzaarrazoiak Bioanistasunari eusteko arrazoiak - Lehengaiak - Antibiotikoak Zientifikoak Estetikoak eta aisialdiarekin loturikoak Doñanako Parke Nazionala Neurriak, bioaniztasuna ez galtzeko - Naturagune babestuak sortzea. - Galtzeko arriskuan dauden espezieak ugaltzea. - Galtzeko arriskuan dauden espezieak babestea. Iberiar katamotza (Linx pardinus)

×