Ce diaporama a bien été signalé.
Nous utilisons votre profil LinkedIn et vos données d’activité pour vous proposer des publicités personnalisées et pertinentes. Vous pouvez changer vos préférences de publicités à tout moment.

Replika 06 2007

1 732 vues

Publié le

Replika

Publié dans : Formation
  • Soyez le premier à commenter

  • Soyez le premier à aimer ceci

Replika 06 2007

  1. 1. WYWIAD Z SARĄ WATERS SPECJALNIE DLA REPLIKI: BOŻENA UMIŃSKA dwumiesięcznik społeczno - kulturalny
  2. 2. Tekst: Ewa Tomaszewicz wstępniak Spis treści 03 R A P O R T 14 E D U K A C J A 21 K U L T U R A Divy Bez wiedzy ani rusz „Niewinne igraszki“ 08 W Y W I A D 15 M A R K E T Anioły w Warszawie w lutym S. Waters: Jestem zawodową lesbijką Nie jesteśmy sami Szafa jest na ubranie 10 K R A J 9 laureatów TELG Media Awards Pod osłoną nocy Gejbomber w kraju nad Wisłą Zakupy przeciw homofobii Złodziejka Ludzie Dużego Formatu qFinanse i GayPower Coming out laureata Paszportu „Polityki“ Równe prawa do miłości Odpowiedzialność podatkowa za Love sick – Niebezpieczne związki 11 Ś W I A T partnera/kę Barykady Homomałżeństwa na świecie 17 F E L I E T O N Przeciwdziałanie dyskryminacji ILGA-Europe uznana przez ONZ Cudze ganimy swego nie znamy z powodu orientacji seksualnej w Jednak Strasburg 18 K U L T U R A świetle prawa polskiego oraz stan- 12 S P O Ł E C Z E Ń S T W O Geje i lesbijki sprzed lat dardów europejskich Zmierzch clubbingu Flaga na maszt! Irek jest nasz! Córka botanika Syndrom oblężonej twierdzy Dla tych, któ- tający zostali przez salę niemal zakrzyczani. Po- Jasne, może być lepiej. W końcu obecność w rym na polskim wód? Bo nie na temat. Bo ja wiem, o co panu życiu kulturalnym czy w mediach nie zastąpi rynku brakuje chodzi, ale nie o tym tu przecież mówimy. Bo ja nam związków partnerskich, nie jest lekarst- dobrej literatu- panu powiem, o co panu chodzi, i dlaczego takie wem na wszystkie nasze bolączki. Ale – do- ry o lesbijkach i pytania są nie na miejscu. Może i nie są, ale prob- ceńmy to, co nam się udało osiągnąć. Jeszcze dla (choć nie lem w tym, że nie były to pytania wrogie, lecz kilkanaście lat temu istnieliśmy w dyskursie tylko) lesbijek – zadane zwyczajnie z ciekawości. I jak w końcu, publicznym jako co najwyżej dziwactwo lub czyli również kiedy już wszyscy sobie pokrzyczeli, ta ciekawość problem medyczny. Teraz nie ma dnia, byśmy dla niżej podpi- została zaspokojona, obaj panowie powiedzieli się w nim nie pojawiali, i choć niewątpliwie sanej – rok „ok, teraz rozumiem“. Skąd więc taka reakcja sali? spotykamy się z ogromną agresją, to z drugiej 2007 zaczął się A bo – jak kilka minut później stwierdziła jedna z strony – są całe rzesze ludzi, na których po nadzwyczaj mi- uczestniczek spotkania – teraz jest gorzej niż kie- prostu możemy liczyć. ło. Na początku dyś. Jesteśmy zaszczuci, obrażani na każdym stycznia do naszego pięknego kraju nad Wisłą kroku. Czyli, dedukuję, chwilę wcześniej wystąpił A jeżeli naprawdę chcemy zmian w prawie, zawitała Sarah Waters, by promować swoją u nas syndrom oblężonej twierdzy. Bo ten ustawodawstwie, to zamiast narzekać, jak to nową powieść „Pod osłoną nocy“. W tym sa- mężczyzna (homofob pewnie!) na pewno chciał nam źle, walczmy o nie. Działajmy. Albo cho- mym czasie ukazała się też długo oczekiwana nas znieważyć. Bo przecież nie może być tak ciaż wspierajmy dobrym słowem, radą, podpi- książka Anny Laszuk „Dziewczyny, wyjdźcie z zwyczajnie, przyjaźnie ciekawy. sem pod listem protestacyjnym czy jednym szafy!“. Nie obyło się bez spotkań z autorkami procentem z naszych podatków tych, którzy – i to jakich! Cafe Kulturalna przy Teatrze Dra- Na szczęście chwilę później posypały się głosy z działają na naszą rzecz. W końcu oddając ten matycznym, gdzie mieliśmy okazję spotkać się z sali, że przecież wcale gorzej nie jest. Bo inaczej jeden procent na chociażby KPH, nic nie traci- Sarą Waters, dosłownie pękała w szwach. chociażby nie byłoby tego spotkania. I my – wasi my. A przynajmniej nikt nam nie może zarzu- Również kawiarnia w warszawskim Trafficu replikanci – tym numerem naszego pisma do tych cić, że siedzimy z założonymi rękami i czeka- dawno nie widziała tylu osób na promocji głosów się bez wahania dołączamy. Bo czy my, aż świat zmieni się bez nas. książki, ile się tam zjawiło na spotkaniu z Anną naprawdę jest tak źle, skoro możemy pisać, że Wydawca: Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii, Laszuk. I nie słyszała tak gorącej dyskusji. największe polskie media zostały przez was ul. Żelazna 68, Warszawa, tel.: 022 423 64 38 nagrodzone jako przyjazne lesbijkom i gejom? I o gazeta@kampania.org.pl Redaktorka naczelna: Ewa Tomaszewicz Można by więc powiedzieć, że to takie optymis- motywach gejowskich i lesbijskich w piosenkach Zastępca redaktorki naczelnej: Mariusz Kurc tyczne, że tyle osób, że dobre książki, że wspania- naprawdę znakomitych polskich artystów? Skoro Stała współpraca: Agnieszka Szpak, Robert Biedroń, Anna Stachelska, Krzysztof Śmiszek, Radek Oliwa, Krzysztof Tomasik, łe autorki, gdyby nie dwa drobne incydenty pod- znaleźliśmy tyle div, które podziwiamy, ale które Ewa Ślusarczyk, Michał Hucał, Małgorzata Rawińska czas spotkania w Trafficu. Podczas dyskusji, która w większości swoją otwartością i wspieraniem Marketing: QM Orzoł, office@qmarketing.pl Fotoedytor: Oiko Petersen dość szybko zeszła z książki na tematy niekoniecz- nas na ten podziw więcej niż zasłużyły? I skoro Skład: Agnieszka Kraska nie z nią związane, z sali padły dwa pytania (za- „Replika“ na równi z mainstreamowymi mediami Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie dane przez dwóch mężczyzn): „Dlaczego utożsa- dostaje swoje pół godziny z Sarą Waters, bo choć prawo do ich redagowania i skracania. Przedruki po uzyskaniu pisemnej zgody wydawcy. miamy homofobię z polskością?“ oraz „Czy homo- jest małym pismem, to jednak – wg organiza- fobia jest rzeczywiście taka dolegliwa?“. I obaj py- torów pobytu pisarki w Polsce – ważnym? Zdjęcie na okładce: Marcin Kokowski 2
  3. 3. raport Divy Tekst: Mariusz Kurc Współpraca: Krzysztof Tomasik Kolaż: Oiko Petersen Anna Stachelska W gejowskiej komedii romantycznej „Eating Out“ chłopak oświadcza swojej dziewczynie, że jest gejem. – Ale tylko troszeczkę. To chyba tylko taka faza – dodaje. – Tak? – mówi podejrzliwie dziewczyna – Wymień single Madonny z płyty „Like a prayer“. Chłopak wyraźnie zadowolony zaczyna: – „Express yourself“, „Cherish“, „Oh, Father“… – A „Vogue“? – dziewczyna ma nadzieję, że zapomniał o tak ważnym singlu. – Och, mylisz się – krzywi się chłopak – „Vogue“ jest przecież z soundtracku do „Dicka Tracy“! – To nie żadna faza! Jesteś 100-procentowym gejem! Oczywiście, takie testy mogą być zawodne. gać. Była kociakiem, który śpiewając „Happy ce znudzą się szybko jej tanie skandale – Ma- Mój chłopak jest gejem, a ma wszystkie single Birthday, Mr. President“, sam stanowił urodzi- donna trwa na szczycie niezmordowanie od Madonny w nosie. Ale... uwielbia serial „Ab- nowy prezent dla prezydenta USA. Madonna wydania pierwszej płyty w 1983 r. W wojnie solutely Fabulous“ i Meryl Streep w filmie może odegrać Marylin (jak w „Material Girl“), „świat kontra Madonna“ górą jest wciąż Ma- „Diabeł ubiera się u Prady“. Coś więc jednak ale na serio prezydentowi – szczególnie obec- donna. Jak mogłaby nie być inspiracją dla ge- jest chyba na rzeczy. Pewne gwiazdy są przez nemu – mogłaby co najwyżej rzucić „Fuck off, jów, którzy również każdego dnia muszą sta- wielu gejów szczególnie lubiane, a niektóre z wić czoła całemu światu i walczyć o swoje z nich wręcz otaczane swoistym kultem. Udawanie jest immanentną cechą nieprzyjaznym otoczeniem? div, tak jak jest wciąż immanentną Madonna cechą gejów, którzy nie są w stanie Madonna bywa też kiczowata do bólu i dosko- otwarcie wyrażać swej tożsamości, a nała w swej niedoskonałości. Czyż nie są to Współczesną królową gejów jest Madonna, często wręcz prowadzą z nią walkę. cechy drag queens? która ze wspaniałą przesadą odgrywa kobie- cość w dziesiątkach jej wersji. Jej image jest Cher jak najdalszy od kobiety – puchu marnego – Mr. President“. Nigdy zresztą nie wahała się istoty zwiewnej i słabej, którą mężczyzna publicznie używać wulgaryzmów, a po przer- A propos! Nie od parady będzie tu przypom- mógłby się zaopiekować i... posiąść. To gejów wie w czasie jednego z koncertów wróciła na nieć, jak Cher – wielka gejowska diva – zdecydowanie nie kręci. Madonna nie scenę ze słowami: „Sorry, musiałam się odlać, wspomniała drag queens na swojej pożegnal- spuszcza wstydliwie wzroku, szepcząc frazesy ale jak leję, to też wyrażam się artystycznie!“. nej trasie koncertowej: „Dlaczego muszę mieć do ucha heteryka, które sugerują: „bierz Madonna może odgrywać dziewicę („Like a inny strój do każdej piosenki? No, przecież mnie“. Madonna przybiera seksowną pozę i Virgin“), rezolutną zagubioną nastolatkę gdybym spróbowała się raz nie przebrać, śpiewa – jak podczas rozdania Oscarów w („Papa Don’t Preach“), dominę z klubu s/m wszystkie drag queens rozdzwoniłyby się z 1991 r. – „sooner or later you’re gonna be („Erotica“), matkę narodu („Evita“) czy newsem: ,Cher się skończyła!’“. Geje uwielbia- mine“ („wcześniej czy później będziesz mój“). punkówę („Candy Perfume Girl“), ale w każdej ją Cher również za to, że w swej sztuczności To ona rozdaje karty, ona rządzi i ona bierze z tych ról widać szwy - to wciąż ta sama połączonej z wielką autoironią jest bardzo au- mężczyzn (lub kobiety), gdy ma na to ochotę. Madonna. Madonna, która gra. Udawanie tentyczna. Zupełnie jak Agrado – bohaterka Marylin Monroe działała odwrotnie i dlatego jest immanentną cechą div, tak jak jest wciąż „Wszystko o mojej matce“ Almodovara (geja, nigdy nie miała statusu gejowskiej divy, za to immanentną cechą gejów, którzy nie są w który stworzył taką galerię gejowskich div w jest chętnie naśladowana przez tranwestytów stanie otwarcie wyrażać swej tożsamości, a swych filmach, że należałoby mu poświęcić i drag queens. Marilyn puszczała oko (czy często wręcz prowadzą z nią walkę. Wbrew osobny artykuł), która opowiada, jakie części raczej mrużyła oczy) do facetów hetero i powszechnemu przekonaniu, że utrzyma się ciała i za ile sobie poprawiła. Na koniec zaś czekała na ruch z ich strony. Chciała im ule- na firmamencie sezon lub góra dwa, bo publi- dodaje: „Jesteśmy tym bardziej autentyczni, im 3
  4. 4. bardziej dążymy do własnego idealnego Marianne, Kate, Cyndi 85-letnia Mae gra seksbombę, na widok której wyobrażenia o nas samych“. Cher – jak to ge- wszyscy mdleją. W każdej scenie prezentuje jowska diva – przeciąga strunę jeszcze dalej: Zupełnie innym typem gejowskiej divy jest nową suknię i nową złotą myśl. Swojego byłe- wychodzi w obcisłym stroju na scenę, prezen- Marianne Faithfull, która na swoim koncie ma go męża wita słowami: „Czy masz rewolwer w tuje z każdej strony swą doskonałą figurę (59 m.in. 25 lat uzależnienia alkoholowo- kieszeni, czy tak cieszysz się na mój widok?“. lat, niezliczone operacje plastyczne) i z prze- -narkotykowego (włącznie z 3 latami życia Liza Minnelli też jest ikoną gejów – szcze- biegłym uśmieszkiem cedzi: „Niezłą mam dosłownie na ulicach londyńskiego Soho). gólnie jako dekadencka królowa berlińskiego Marianne wyszła z doła poharatana w kabaretu w klasyku Boba Fosse’a. Jej matka – Dlaczego muszę mieć inny strój przenośni i dosłownie – w którymś z narko- Judy Garland, czyli niezapomniana Dorothy z do każdej piosenki? No, przecież tykowych zwidów zobaczyła robaki pełzające gdybym spróbowała się raz nie pod skórą jej twarzy i pocięła się, by je Wyszłabym za mąż, gdybym znalazła przebrać, wszystkie drag queens wydostać. Ale dziś mówi, że niczego nie faceta, który miałby 15 mln USD, żałuje („Nie, niczego nie żałuję“ – śpiewała zapisał mi połowę i zagwarantował, rozdzwoniłyby się z newsem: francuska gejowska diva – Edith Piaf) i od 16 że umrze w ciągu roku. „Cher się skończyła!“. lat przeżywa artystyczny boom. Jej głos znacznie się obniżył i zmatowiał, a piosenki wciąż figurę, co? To wszystko geny, moi ko- nabrały dramatycznej ekspresji. Koncerty „Czarnoksiężnika z Oz“ – to wręcz ar- chani, to wszystko geny“. Gdy Cher śpiewa „If Marianne są przeciwieństwem perfekcyjnych chetypiczna diva. W USA przez wiele lat oś- I could turn back time“ („Gdybym mogła cof- widowisk Madonny. Marianne nie zadaje wiadczenie „I am a friend of Dorothy“ funkcjo- nąć czas“), wielu gejów – łącznie z niżej pod- sobie trudu, by zapamiętać kolejność piose- nowało jako bezpieczny odpowiednik „I am pisanym – wspomina swe młode lata, gdy nek, i tego nie ukrywa. Po skończonym nu- gay“ – wielu gejów rozpoznawało się właśnie człowiek ze zgrozą myślał o swoim pedalstwie, merze spokojnie zapala papierosa, zakłada w ten sposób. zamiast podrywać chłopaków na potęgę. W okulary, podchodzi do kartki i zerka na tytuł klipie do tej piosenki Cher pojawia się w towa- następnej piosenki. W niektórych przypad- Susan Sarandon w „Białym pałacu“ gra 44-let- rzystwie kilkudziesięciu przystojnych, napalo- kach w ogóle nie zna tekstu i śpiewa z kartki. nią kelnerkę, która wykorzystuje chwile (alko- nych marynarzy – a więc sami wiecie, o co Niewiele ponad rok temu wystąpiła w war- holowego) zapomnienia superprzystojnego chodzi… Kariera Cher to ciągła jazda po ban- szawskiej Sali Kongresowej (mój kolega szep- młodego yuppie. Robi mu laskę tak, jak nigdy dzie – od upadku do wzlotu, to – jak mówi sa- nął przed samym występem: „gdyby teraz nie była w stanie żona. I jak tu nie utożsamiać ma zainteresowana – „parę lat bycia ,super spadła bomba na Kongresową, Kaczyński się z Susan? Tym bardziej że w o rok później- cool’ a potem parę bycia ,super uncool’“ – i miałby z głowy gejów w Warszawie“). Ktoś z szej „Telmie i Luizie“ wypowiada wojnę tak od 1965 roku. sali krzyknął tytuł swej ulubionej piosenki. wszystkim heterykom i związanej z nimi opre- Marianne odparła: „Dobrze, dobrze, zaśpie- sji. Kończy wprawdzie martwa, ale wolna! Tina Turner wam to, nie martw się“, po czym siedząca w niej diva pokonała grzeczną piosenkarkę: „A Gdy w „Niebezpiecznych związkach“ markiza Na początku lat 80. jak feniks z popiołów od- zresztą zaśpiewam to, co będę chciała. W de Merteuil (czyli Glenn Close) na ultimatum rodziła się po latach scenicznego niebytu Tina końcu kurwa to jest MÓJ show, nie?“. Na hrabiego de Valmont (John Malkovich): „albo Turner. I dopiero wtedy stała się divą gejows- drugim biegunie boskości jest lubiana przez ką, bo też diva powinna mieć przeszłość, a co bardzo wielu gejów (i niejedną lesbijkę) Kate Gdy Michelle Pfeiffer za tym idzie – swoje lata. Młode piosenkarki Bush, której taki tekst nigdy nie przeszedłby jako Kobieta-Kotka mówi „miau“, mogą być bardzo lubiane, ale do div im dale- przez gardło – choćby dlatego, że Kate w a budynek za nią eksploduje, ko, są najwyżej koleżankami (to status choćby ogólnie nie koncertuje. Divą jest też – dziś geje mają swoje pięć sekund. Kylie Minogue). Sama Tina przyznaje otwar- nieco zapomniana – Cyndi Lauper, która w cie, że burza włosów, sukienki mini, szpilki, tęczowych strojach i fryzurach śpiewała o wściekle czerwone usta i paznokcie to tylko tym, że dziewczyny chcą po prostu się mi się oddasz, albo wojna między nami!“, od- atrybuty sceniczne. Tina gra Tinę, jej fani zabawić („Girls just wanna have fun“) oraz o powiada spokojnie i z tajemniczym uśmie- dobrze o tym wiedzą i kochają ją za to. Ale prawdziwych kolorach („True colors“): chem: „w porządku“, po czym dodaje chyba jeszcze bardziej pociągający dla wielu Widzę twoje prawdziwe kolory lodowato „wojna!“, to – znów – daje dowód, gejów jest u Tiny wizerunek „survivor“ – ko- I za to cię kocham że diva nie ulega. Diva może przegrać i skoń- goś, kto przetrwał wiele życiowych zakrętów, Więc nie bój się pokazać im czyć tragicznie, ale nie może zostać po- a wciąż powala energią i dynamizmem (to nie Swoich prawdziwych kolorów konana. Jak Marle ne Dietrich w swoim przypadek, że jednym z hymnów gejowskich Prawdziwe kolory są piękne prawdziwym życiu. Gdy już nie była w stanie jest piosenka „I will survive“ w wykonaniu Jak tęcza występować, zamknęła się w swoim paryskim Glorii Gaynor). Gej niejedno musi znieść ze apartamencie i nie wyszła z niego przez ostat- strony homofobicznego otoczenia, zanim doj- Divy kina nie czternaście lat życia. W tym czasie rzeje do bycia sobą. Tina przetrwała kilkanaś- Maximilian Schell nakręcił o niej dokument. cie lat pełnego przemocy związku z mężem – Gejowskie divy nie zamieszkują tylko estrady – Udzieliła mu wywiadu, ale nie wystąpiła mentorem – i po wielu chudych latach rozk- występują również licznie w kinie. Najwięcej przed kamerą. Pokazanie zniszczonej starością witła po czterdziestce. Nie dała za wygraną i jest ich oczywiście w Stanach Zjednoczonych, i chorobami twarzy byłoby porażką. Marlene wygrała. Retoryczne pytanie tej kobiety „po choć nie wszystkie zdobyły popularność także w końcu przegrała i z czasem, i ze śmiercią, przejściach“: „Co miłość ma z tym wspól- w Polsce. Mało znane są choćby Betty Midler ale my możemy ją oglądać tylko w jej boskim nego?“ („What’s Love Got to do with it?“) czy gwiazda lat 30. – Mae West, która tak wydaniu – w perfekcyjnej sukni, nonsza- musi wiele mówić bywalcom gejowskich saun bardzo „grała“ kobietę, że niektórzy brali ją za lancko podającą kolejne piosenki. Jako diva czy darkroomów. mężczyznę. W swoim ostatnim filmie „Sekstet“ więc – wygrała. 4
  5. 5. Wspaniałą gejowską divą była również Bette Nawet w tak – wydawałoby się – heteryckim seul“, w której śpiewała o chłopcu, który Davis, która wg jej własnych słów specjalizo- przedsięwzięciu jak „Powrót Batmana“ jest zakochuje się w chłopcu), a której trzej ko- wała się w rolach dziwek. „Wyszłabym za mąż, miejsce na divę: gdy Michelle Pfeiffer jako Ko- lejni partnerzy życiowi popełnili samobój- gdybym znalazła faceta, który miałby 15 mln bieta-Kotka mówi „miau“, a budynek za nią stwo. W 1987 roku 54-letnia Dalida poszła USD, zapisał mi połowę i zagwarantował, że eksploduje, geje mają swoje pięć sekund. Przy w ślad za mężczyznami swego życia. Aman - umrze w ciągu roku“. Davis zagrała m.in. upa- okazji: poprzedniczka Michelle w roli Catwo- dę Lear uwielbiamy za jej głęboki, niski głos dającą gwiazdę teatru we „Wszystko o Ewie“. man – Eartha Kitt (jej miauczenie było równie (ostatnio powróciła dzięki reklamie, w któ- Jej okrutny pojedynek z Joan Crawford w filmie sexy) jest jednocześnie wykonawczynią takich rej śpiewa „Give a little hmmm to me…“), „Co się zdarzyło Baby Jane?“ powinien obejrzeć hymnów gejowskich jak „I love men“ i „Where a C h a r l o t t e R a m p l i n g za perwersyjnego każdy, kto posiada „gejowską“ wrażliwość is my man?“. „Nocnego portiera“ Liliany Cavani oraz du- (pleć czy orientacja seksualna - nieważne). żo młodsze filmy „Basen“, „Pod piaskiem“ We Francji div dostatek czy „Na południe“, w którym używa znacz- Francuska aktorka Fanny Ardant jest 100-pro- nie młodszych od siebie chłopców. Współ- centową divą specjalizującą się w odgrywaniu We francuskim kinie i francuskiej piosence czesne śpiewające francuskie divy to przede kobiet namiętnych, często niemoralnych i z ry- w ogóle div nie brakuje. Oprócz wspomnia- wszystkim Patricia Kaas i Zazie . Divą nigdy sem tragicznym. W filmie „Libertyn“ gra pod- nych już Edith Piaf, Fanny Ardant oraz Cat - nie była natomiast Brigitte Bardot. I wcale stępną malarkę, której nago pozuje piękny herine Deneuve , o której za chwilę, wska- nie dlatego, że dziś wygląda ostentacyjnie Vincent Perez. Można jej tego zazdrościć i zać należy boską Dalidę , wykonawczynię staro. BB funkcjonowała na podobnych za- można ją… podziwiać, że w takiej sytuacji za- tysiąca piosenek (m.in. „Paroles, paroles“ i sadach, co MM: była ucieleśnieniem snów chowuje pokerową twarz. „Gigi D’Amoroso“ oraz „Pour ne pas vivre facetów hetero. 5
  6. 6. Divy gejowskie i lesbijskie również pikantny pocałunek Catherine z Fanny towi – brakuje takiego rozmachu i kiczowatości Ardant. Główną lesbijską (i gejowską) divą po- jak u np. Cher, ale jednak ma ona niekwest- Stosując prostacką analogię, należałoby podej- zostaje wspomniana już Marlene Dietrich, któ- ionowany status divy (obie panie łączy też po- rzewać, że wśród lesbijek istnieje kult męż- rej biseksualizm jest legendarny. Po przyjeź- siadanie homoseksualnych dzieci: syn Barbry i czyzn, którzy odgrywają męskość. Tymczasem dzie do USA ktoś zapytał ją o różnice w ame- córka Cher). Barbra, wykonawczyni takich prze- nic z tego. Lesbijskie serca wcale nie biją moc- rykańskiej i europejskiej mentalności. Zasko- bojów jak „Woman in love“, „My Man“ czy czona amerykańską pruderią Dietrich odparła: „Never Give Up“, podobnie jak większość div Na pytanie swej filmowej siostry: „W Europie nie ma znaczenia, czy jesteś kobie- nie jest pięknością, ma raczej tzw. interesującą „Dlaczego mnie nic w życiu tą czy mężczyzną – uprawiamy miłość z każ- urodę, a jednak wbrew doradcom nie zoper- się nie udało, a Tobie wszystko?“, dym, kogo uznamy za atrakcyjnego“. owała sobie nosa. Mimo to osiągnęła szczyt i Deneuve rzuca jej prosto w oczy: od czasu swego debiutu w „Zabawnej dziew- „Bo ja jestem piękna i bogata, Na pewno nie divy! czynie“ lat jest niekwestionowaną wielkością. W komedii „Przodem do tyłu“ głównego bohat- a ty jesteś brzydka i biedna“. Suzanne Vega, Alanis Morrisette czy Jodie Fos- era (Kevin Kline) wszyscy biorą za geja m.in. ter (i inne „w tym stylu“), mimo że utalentowa- dlatego, że jest wielbicielem Barbry Streisand. niej, gdy widzą, jak Humphrey Bogart odpala ne i o silnych osobowościach – nie mają szans kolejne cygaro, Clint Eastwood powala kolej- jako gejowskie divy. Ich kobiecość jest, przyna- Polskie divy nego bandziora lub gdy Jack Nicholson bajeru- jmniej dla gejów, trochę zbyt przygaszona. je kolejną czarownicę (z Eastwick oczywiście – Albo ujmijmy to inaczej: nie dość wyekspono- Nina Andrycz była divą gejowską w czasach, tam zresztą wszystkie są divami gejowskimi!). wana. Gejowską divą nie była też Janis Joplin. gdy polscy geje nie zeszli jeszcze z drzew. W Lesbijki też kochają divy żeńskie – ale nie ota- Dlaczego? Bo bez wątpienia nie kobiecość była czasach „przedemancypacyjnych“ ze wszyst- czają ich aż takim kultem, jak geje. Lubią w jej występach najważniejsza. Podobnie Si- kich artystek na divę gejowską najbardziej k.d.lang, Melissę Etheridge czy Grace Jones z gourney Weaver (seria o „Obcych“), która od- nadawała się K a l i n a J ę d r u s i k , która z jej androgynicznym wyglądem i zwierzęcym grywała rolę stereotypowo przewidzianą dla olbrzymim dekoltem i przesadzonym maki- temperamentem (ale Jones działa też na gejów faceta (hetero, oczywiście). Co ciekawe, jażem mrużyła oczy, dyszała i śpiewała takie – zaczynała zresztą karierę piosenkarską od wszystkie bez wyjątku są przynajmniej lubiane, piosenki jak „Bo we mnie jest seks“, „Romeo, występów w gejowskich dyskotekach Nowego jeśli nie uwielbiane, przez lesbijki. Za silny cha- czy jesteś na dole?“, „Z kim tak ci będzie źle Jorku w drugiej połowie lat 70.). Gdy kilka lat rakter, niejednoznaczność seksualną i „to coś“. jak ze mną“ czy „S.O.S.“. Jak na divę przys- później na firmamencie pojawiła się Annie tało, Jędrusik miała też ogromne poczucie Lennox, mówiono o niej „biała Grace Jones“. Natomiast Whitney Houston, Celine Dion czy humoru i cięty język. To jej przypisuje się Annie wkroczyła w garniturze i ze szpicrutą w Mariah Carey to blade myszki bez wyobraźni. złotą myśl: „Chuj nie musi być duży; wystar- ręce. Jej nieruchomy wzrok i chłodny głos Ale i w tej kategorii mamy wyjątek: Barbrze czy, żeby był gruby i długi“. Nic dziwnego, że miały hipnotyczną moc. „Każdy czegoś szuka, Streisand – nic nie ujmując jej wielkiemu talen- Kalina jest tak chętnie parodiowana przez jedni chcą cię wykorzystać, inni chcą być wykorzystani“ – hit „Sweet Dreams“ stał się Judy Garland – archetyp divy hymnem w gejowskich klubach s/m. 10 lat później Lennox nagrała płytę zatytułowaną po Moje oczy wciąż tęczy wypatrują, prostu „Diva“, a klip do piosenki „Why“ ideal- Po moim niebie ciężkie chmury się snują. nie obrazował przeistaczanie się „zwykłej“ ko- Plany i marzenia? W obłokach chyba… biety w divę. Lennox również działa i na ge- Są ludzie, dla których zawsze świeci słońce, jów, i na lesbijki. Podobnie jak Catherine De- Ja łzy deszczu łykam gorące. Wielu sprzyja dobry los, U mnie za ciosem cios. W Europie nie ma znaczenia, Wierzcie mi – czekam na swoją tęczę. czy jesteś kobietą czy mężczyzną – Tylko czy obwieści ją skowronek uprawiamy miłość z każdym, Zanim usłyszę ostatni dzwonek?* kogo uznamy za atrakcyjnego. Tak śpiewała Judy Garland, wiele lat przed rokiem 1978, kiedy tęcza stała się symbolem gejów i les- bijek. Aktorka i piosenkarka, żona reżysera Vincenta Minelli, matka aktorki i piosenkarki Lizy Minelli… Ikona gejowska w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Jej ojciec był gejem, tak samo neuve, która zresztą kilkakrotnie lesbijki grała. jak dwóch spośród pięciu jej mężów (w tym ostatni). Kilkadziesiąt lat temu trudno było mówić o tole- Klasyczna dla fanów kina LGBT jest jej erotycz- rancji, jednak gejów i lesbijek było tyle samo, co zawsze. Dlatego sale podczas koncertów Judy Gar- na scena w „Zagadce nieśmiertelności“ ze – land pękały w szwach: publiczność gejowska zjeżdżała na nie ze wszystkich stron. Judy śpiewała o wspomnianą już – Susan Sarandon. Cudowną samotności i delirycznej miłości. Zawsze miała tremę, ale kiedy już wyszła na scenę, wiedziała, dla- gejowsko-lesbijską divą była Catherine na czego kocha życie. Dyskryminowani w tamtych czasach lesbijki i geje uwielbiali Garland właśnie za jej tragizm i konflikt wewnętrzny: odzwierciedlał ich własne rozterki, samotność, niezrozumienie. Su- przykład w filmie „8 kobiet“ (w reżyserii Fran- rowe prawo i uprzedzenia wobec lesbijek i gejów zmuszały ich do prowadzenia podwójnego życia i cois Ozona, który – podobnie jak Almodovar - ukrywania prawdziwej tożsamości. z uwielbieniem i smakiem tworzy postaci ge- jowskich div w swych filmach). Na pytanie 21 czerwca 1969 roku, w sobotni wieczór 47-letnia Judy Garland oglądała z mężem, Mickey’em De- swej filmowej siostry (Isabelle Huppert – gay- vinko telewizję. Doszło wtedy do kłótni, po której Garland wybiegła z krzykiem z domu. Mickey zas- friendly, ale bez statusu divy): „Dlaczego mnie nął. Następnego dnia rano obudził go telefon do Judy. Nie było jej w łóżku, więc Mickey zapukał do łazienki. Drzwi były zamknięte i nikt nie odpowiadał. Kiedy Mickey otworzył je siłą. Judy siedziała nic w życiu się nie udało, a Tobie wszystko?“, martwa na toalecie. Przedawkowała środki nasenne. Liza Minelli, córka Judy Girland, również stała Deneuve rzuca jej prosto w oczy: „Bo ja jestem się ikoną gejów. W nieco lepszych dla nich czasach… piękna i bogata, a Ty jesteś brzydka i biedna“. *Wolny przekład utworu: „I’m Always Chasing the Rainbow“ ze ścieżki dźwiękowej do filmu „Czarnoksiężnik z krainy Oz“, w którym Judy Garland zagrała główną rolę. Do historii kina spod znaku LGBT przejdzie 6
  7. 7. miają się zarówno geje, jak i les- bijki. Grażyna Szapołowska jest divą, ale tylko mężczyzn hetero (i chyba tylko tych asertywnych) oraz lesbijek (grała zresztą lesbij- kę w „Innym spojrzeniu“). Dla gejów ma zbyt mało poczucia humoru na własny temat. Wiel- ką divą mogłaby być Violetta Villas (wygląd godny ma naj- większych div), ale jej religijna dewocja i „romansowanie“ z oj- cem Rydzykiem są zbyt odstrę- czające. Największą zaś polską divą pozostaje niewątpliwie Ka- lina Jędrusik. Niekwestionowanymi lesbijskimi divami pozostają Renata Prze- myk (nie tylko z racji tego, o czym „wszyscy“ wiedzą) i Kasia Nosowska (nawet niezoriento- wanym wystarczy jej „Kochana“, wyśpiewana w duecie z – no- men omen – Renatą Przemyk). Zaś gejowska diva Zdzisława Sośnicka z właściwą sobie ele- gancją, ale chyba niezamierze- nie wykonała pikantny ukłon w stronę lesbijek śpiewając słynny szlagier: „A Julia i ja przez całą noc szykujemy cudów moc“. drag queens, podobnie jak Violetta Villas. ostatni utwór ze słynną frazą „Czy ja nie jestem Divy płci męskiej Kolejną niewykorzystaną piosenkarką z lepsza niż cała reszta pań, cały babski wyż?“ potencjałem divy jest Izabella Skrybant z Ter- specjaliści od PR mogliby dołączyć do kolejnych Divy mogą przekraczać granicę płci. David cetu Egozotycznego. wydań „Lubiewa“ Michała Witkowskiego z Bowie i Elton John mają wiele cech klasy- adnotacją „piosenka o miłości cioty do luja“. cznej divy. Obaj dokonali transgresji Wraz z pojawieniem się w Polsce ruchu LGBT poprzez coming out (czy to przystoi niekwestionowaną divą stała się charyzma- Specjalną pozycję ma Anna Jantar, której hity mężczyźnie nie być hetero?), obaj uwielbi- tyczna Kora, mająca na swoim koncie także w połączeniu z tragiczną śmiercią stanowią ają autokreację i są w niej przesadni (Elton wiele progejowskich wypowiedzi i działań. mieszankę, która do gejów przemawia. Nic nie udawał nawet kaczora Donalda!). Obaj są Przez lata 80. i 90. nikt tak jak ona nie potrafił może przecież wiecznie trwać, a wielka dama też „survivors“ – po ponad 30 latach nie- śpiewać o miłości, żeby przypomnieć „To tylko tańczy sama – wszystko jasne. Gejowski reper- zliczonych metamorfoz wciąż występują. tango“, „Po prostu bądź“ czy „Kocham cię ko- tuar dopełniają divy takie jak zmarła niedawno Ale na męskim poletku gejowskich div kró- chanie moje“. Inne gwiazdy nie potrafiły już tak Danuta Rinn („Gdzie Ci mężczyźni?“), Alicja luje Królowa – Freddie Mercury . Wiemy dobrze odnaleźć w obecnej rzeczywistości. Bar- Majewska („Być kobietą“ – oszukiwać, drę- doskonale, o co mu chodzi, gdy przebrany dzo lubiana przez gejów Beata Kozidrak parę lat czyć, zdradzać, nawet gdyby miało komuś to za kobietę wyłania się z odkurzaczem w temu występowała na wiecach wyborczych przeszkadzać“) czy Krystyna Prońko („Jesteś le- ręku deklarując: „I want to break free“. homofobicznego AWS, co trudno uznać za przy- kiem na całe zło“). jazny gest w stronę klienteli LGBT. Natomiast w Wszystkich div wymienić ani opisać nie spo- 2005 roku Edyta Geppert i Justyna Steczkowska Jeśli chodzi o aktorki, to prym wiedzie Krystyna sób. Lista jest otwarta, a kryteria – płynne. „uświetniły“ kampanię wyborczą PiS. Mam Janda. Nie tylko i nie przede wszystkim dlate- Ten artykuł też pełen jest niedociągnięć, nadzieję, że dostały za to czerwoną kartkę od go, że na scenie odgrywała takie divy jak Mar- przemilczeń i zwykłych błędów. Wiele cy- swych gejowskich fanów. Odnalazła się nato- lene Dietrich czy Maria Callas (Callas to ducho- tatów wyssałem z palca, a anegdoty mocno miast Edyta Górniak, którą stać było na gest wa matka wielu gejów uwielbiających operę). podkoloryzowałem – jak Marlene Dietrich w poparcia. Wielu gejów lubi też Marylę Rodo- Janda nie operuje seksualnością, ale psychicz- swej bajecznej autobiografii. Ale posądzeń o wicz. Gdyby nasze środowisko było choć od- ną siłą, zdolnością przetrwania w trudnych nierzetelność się nie boję. Prawdziwa diva z robinę wyemancypowane w latach 70., jej pio- warunkach („Przesłuchanie“) – a więc cechą, dystansem podchodzi do wartości tak senki takie jak „Nie ma jak pompa“, „Damą być“ którą większość z nas po prostu musi mieć, przyziemnej i nudnej jak prawda. No, i ra- czy „Sing-sing“ byłyby dziś jednoznacznie ko- aby przeżyć. Z tekstami jej największych prze- czej nie czyta darmowych pisemek dla ge- jarzone z „tęczowymi klimatami“. Szczególnie bojów „Na zakręcie“ czy „Ogrzej mnie“ utożsa- jów i lesbijek. 7
  8. 8. Jestem zawodową lesbijką wywiad Rozmawiała: Ewa Tomaszewicz Foto: Oiko Petersen Przywykłam do wiktoriańskiego non- sensu, bycia braną nie do końca na poważnie Sarah Waters (1966) – pisarka, doktorka li- teratury brytyjskiej, znawczyni powieści wiktor- iańskiej, laureatka wielu prestiżowych nagród. Autorka „Muskając aksamit“ (1998), „Niebanal- nej więzi“ (1999), „Złodziejki“ (2002) i „Pod osło- ną nocy“ (2006). W dniach 9-12 stycznia odwie- dziła Polskę, aby promować swoją najnowszą powieść. Twoja pierwsza książka, „Muskając aksamit“, to zarazem twój publiczny coming out. Kiedy po raz pierwszy powiedziałaś o sobie, ze jesteś lesbijką? Nie uważałam się za lesbijkę, gdy byłam nas- tolatką. Chociaż zawsze podobały mi się dziewczyny, miałam wtedy chłopaka. I on na którymś etapie naszego chodzenia powiedział mi, że jest gejem. Także przydarzyła się nam bardzo typowa historia – gej i lesbijka, którzy o sobie nie wiedząc, zaczynają być razem. Moją pierwszą dziewczynę poznałam na stu- diach, na uniwersytecie w Kent. Miałam wtedy 19 lat. Byłyśmy razem przez 6. Na początku ży- łyśmy w zamknięciu, o tym, że byłyśmy ze so- bą, nie wiedzieli nawet nasi współlokatorzy. Teraz wydaje mi się to zabawne – dzieliłyśmy pokój, spędzałyśmy mnóstwo czasu razem, ale oni nie mogli się dowiedzieć, o co chodzi. Później przeprowadziłyśmy się do Londynu i wszystko się zmieniło. Zaczęłyśmy chodzić do klubów lesbijskich i księgarni dla kobiet, uczest- niczyć w działalności organizacji feministycz- nych... Wprowadziłyśmy się do lesbijskiego do- mu w Hackney – to lesbijsko-gejowska dzielnica Londynu. To był klasyczny londyński coming out: lesbijskiej i gejowskiej literatury historycznej. Jak telewizji w Wielkiej Brytanii. Właściwie dopiero nagle znalazłyśmy się w bardzo lesbijskim świe- tylko je skończyłam, zaczęłam pisać i zrobiłam wtedy zaczęłam być publicznie identyfikowana cie, z wieloma lesbijskimi przyjaciółkami. publiczny coming out. jako lesbijka. Co znowu było zaskakująco łatwe. Ale sądzę, że w tej chwili Wielka Brytania jest Rodzinę uświadomiłam dopiero pod koniec Jak było? po prostu przyjazna osobom homoseksualnym. pierwszego związku. Nie byli zachwyceni, ale Zupełnie bez problemów. Szybko znalazłam les- wspierali mnie. Po tym wszystkim moje życie bijskie czytelniczki, powoli też udało mi się dot- Identyfikujesz się ze swoimi bohaterkami? zawodowe również stało się bardziej „lesbijskie“: rzeć do mainstreamowego odbiorcy. W 2002 Myślę, że w każdej z nich jest fragment mnie. zaczęłam uczęszczać na studia podyplomowe z roku adaptacja „Muskając aksamit“ była w Na pewno jestem troszeczkę jak Nancy, choć 8
  9. 9. nie ukrywam, że chciałabym więcej niż troszecz- Czy angażujesz się w działalność polityczną? historię do przodu, odczytam jej źródło. Jak tyl- kę. Niestety – jestem taką szarą myszką. Ale to Troszeczkę się rozleniwiłam, także skłamałabym, ko podjęłam tę decyzję, wydała mi się najwłaś- jest luksus pisania, że możemy sobie siebie wy- gdybym powiedziała, że jestem lesbijską aktywist- ciwsza. Wtedy też stworzyłam Duncana i Viv, obrażać we wspaniałej roli, niezwykłych sytua- ką. Nie. Natomiast ponieważ jestem powszechnie aby poszerzyć spectrum bohaterów. cjach. W „Pod osłoną nocy“ taką bohaterką jest rozpoznawalna, patronuję wszelkiego rodzaju Kay, która znowu jest piękna i dzielna, i zdecy- działaniom czy organizacjom. Mogę powiedzieć, Pierwszy raz nie poznajemy zakończenia historii... dowanie nie taka jak ja. Zawsze wiedziałam, co że jestem taką zawodową lesbijką. To pasuje do mojej wizji ich życia, pewnej me- ona powie, jak się zachowa. lancholii tamtych czasów, bez pewności zna- Skąd czerpiesz informacje o życiu lesbijek w czeń, która była obecna u wcześniejszych posta- Oprócz „Muskając aksamit“ brytyjska telewizja XIX wieku? ci. W książkach wiktoriańskich, szczególnie w przeniosła również na srebrny ekran „Złodziej- Z pamiętników, dzienników, archiwów policji „Muskając aksamit“, pisałam w stylu tamtej kę“. Udało jej się trafić w twoje gusta? (nie dlatego, że lesbianizm był wtedy nielegal- epoki, który jest bardzo uporządkowany – za- Uważam, że obie adaptacje są na doskonałym ny – bo nie był – ale dlatego, że kobiety, tak poziomie. Tym bardziej, że miałam z tym też samo jak mężczyźni, były czasem aresztowa- Mam w swoich zbiorach kolekcję sporo zabawy, bo od początku uczestniczyłam ne, sądzone i przy okazji zazwyczaj spekulo- pocztówek i erotycznych pocztówek w ich powstawaniu. Dzięki temu nie dość że wano, co się działo w ich życiu osobistym). Do z 1890 i są tam m.in. kobiety upra- mogłam poznać aktorki, to jeszcze dostałam pewnego stopnia ważnym źródłem jest też dla wiające seks z użyciem dildo. role – jakieś tam drugo- czy trzecio-, czy dzie- mnie pornografia. Choć zwykle była tworzona siątoplanowe. Przebrałam się w kostium z przez mężczyzn i dla mężczyzn, to jednak jest Pamiętam, że pomyślałam: epoki i miałam tam swoje trzy sekundy. pełna obrazów lesbijek. Mam w swoich zbio- mój Boże, to jest fantastyczne! rach kolekcję pocztówek i erotycznych pocztó- A co myślisz o nowej kinowej wersji wek z 1890 i są tam m.in. kobiety uprawiające wiązanie akcji, komplikacje i rozwiązanie. Zwyk „Muskając aksamit“? seks z użyciem dildo. Pamiętam, że pomyśla- le pod koniec ludzie są nagradzani lub karani. Masz na myśli ekranizację z Beyonce Knowles łam: mój Boże, to jest fantastyczne! Lata 40. to zupełnie inny świat, czasy po wojnie, i Eva Longoria? Niestety, muszę cię rozczaro- kiedy ludzie byli niepewni, czuli się zdradzeni, wać: póki co na pewno nie powstanie. To Akcja twoich pierwszych trzech książek rozgry- także fragmentaryczność opisu bardziej pasuje plotka rozpuszczona przez jakąś nadgorliwą wała się pod koniec XIX wieku. „Pod osłoną do ich historii. Kiedy nie wiemy wszystkiego, lesbijkę z Los Angeles. nocy“ to już XX wiek. Dlaczego? bardziej przypomina to ich prawdziwe życie. Napisałam trzy powieści wiktoriańskie i uwiel- W Polsce każda książka, której bohaterami są geje białam to, ale poczułam, że chcę czegoś nowego. Jak książka została przyjęta w Wielkiej Brytanii? czy lesbijki, jest uważana za manifest, wręcz „pro- Nigdy nie chciałam pisać o czasach przedwiktori- Bardzo dobrze, ku mojej uldze i zaskoczeniu. To mocję homoseksualizmu“. Czy w Wielkiej Brytanii ańskich ani współczesnych. Szukałam czegoś w był duży skok – pisać o zupełnie innych czasach, w twoje książki są odbierane jako polityczne? wieku XX. Lata 40. wydawały się naprawdę innym stylu. Stworzyć książkę, która nie daje Już nie. My przechodziliśmy to w latach 80. i ciekawe. Również przez to, co się wtedy czytelnikowi tradycyjnej satysfakcji, jest otwarta. wcześniej. Pierwsze książki z lesbijskimi boha- wydarzyło dla kobiet i dla lesbijek – czasy wojny, Myślę, że otrzymała najlepsze oceny ze wszystkich terkami, które czytałam, faktycznie były niszo- które, zaskakująco, były też bardzo ekscytujące. moich książek, co jest dla mnie w pewien sposób we, wydawane przez małych wydawców. przerażające. Przywykłam do wiktoriańskiego non- Ta książka jest oparta na retrospekcji – zaczy- sensu, bycia braną nie do końca na poważnie. Na szczęście ja, zaczynając pisać w latach 90., namy w 1947 roku, kończymy w 1941. Skąd miałam ten luksus, że już nie musiałam two- taka kolejność zdarzeń? I tak już zupełnie na zakończenie – to twoja rzyć książek „programowych“. Chociaż to, że Nie planowałam tego. Początkowo byłam za- pierwsza wizyta w Polsce. Jakie masz wrażenia? w moich powieściach istnienie lesbijek jest interesowana tylko powojennym Londynem, Sam fakt bycia tutaj jest bardzo ekscytujący. czymś oczywistym, po prostu normalnym, sa- tak więc skoncentrowałam się na roku 1947 i Jestem tu tak ciepło przyjmowana, moje książki mo w sobie może mieć polityczne oddziaływa- trzech głównych bohaterkach – Kay, Helen i są lubiane. To wspaniałe, spotykać ludzi w nie. Ale nie mogę powiedzieć, że ja jako ja Julii. Później stwierdziłam, że to, co jest w nich ogóle, ale szczególnie lesbijki i gejów. I dowia- mam jakiś duży polityczny wpływ. Jeśli mam najbardziej interesujące dla mnie, to to, przez dywać się o tym, jak im się w Polsce żyje. być szczera, z „Muskając aksamit“ chodziło co przeszły, ich dramatyczne losy podczas woj- bardziej o zabawę... ny. Także stwierdziłam, że zamiast posuwać Bardzo dziękuję za rozmowę. Magdalena Gawlik-Małkowska Którą powieść Sary lubisz najbardziej? redagowała wszystkie cztery książki. Bez niej nie – tłumaczka. Przełożyła na pols- „Niebanalną więź“. Zawsze traktuję książki emocjonal- miałyby one takiego kształtu. ki wszystkie książki Sary Waters. nie, również jako czytelniczka, i siłą rzeczy nie potrafię tego tak do końca rozdzielić, tłumacząc. Ta książka z Zaskoczyła cię zmiana konwencji w ostatniej książce? Jak się zaczęła twoja przygoda jednej strony odpowiada mi emocjonalnie, z drugiej – Myślę, że dobrze się stało, bo ktoś mógłby odnieść z Sarą Waters? konstrukcyjnie. Dla mnie to powieść bez wad. mylne wrażenie, że Sarah Waters nie potrafi pisać w W 2003 r. dostałam zlecenie innej konwencji niż wiktoriańska. A ona pokazała, że przetłumaczenia „Złodziejki“. To Co jest najtrudniejsze w tłumaczeniu Sary Waters? właśnie potrafi, i to na najwyższym poziomie. Cho- najlepszy początek z możliwych, Nie miałam problemu z wiktoriańskimi idiomami, ciaż, jak mówiłam, moją ulubioną powieścią jest „Nie- bo to najbardziej spektakularna z jej powieści. Dzię- które występują w trzech pierwszych powieściach. banalna więź“, to nie wiem, czy podobnym uczuciem ki niej udało się jej dotrzeć do szerszej publiczności. Najwięcej problemów przysporzyło mi „Pod osłoną nie obdarzę „Pod osłoną nocy“. Być może jest też tak, Bo na początku krąg jej odbiorców był zawężony. nocy“. Sporo się nabiedziłam, żeby znaleźć odpo- że pod względem literackim, artystycznym ta powieść Ta książka nie celuje w jakieś konkretne gusta. Jest wiednie słowa, żeby merytorycznie to miało ręce i jest najbardziej dojrzała. I najsmutniejsza. coś, co nazywam syndromem „Złodziejki“: wsysa nogi, bo jednak nie wszystko zrobi za mnie redak- od pierwszej strony i nie da się od niej oderwać. tor. Tu muszę wspomnieć o pani Ewie Witan, która Dziękuję za rozmowę. Rozmawiała: Małgorzata Rawińska 9
  10. 10. Teksty: Agnieszka Szpak kraj Ewa Tomaszewicz Gejbomber w kraju nad Wisłą 20 października 2005 r., tuż przed wyborami nieważ Roman W. doniósł na wspólnika poli- się na portalu gejowo.pl o tym, że Gay Power prezydenckimi, ktoś podłożył w Warszawie atra- cji, ten – by się zemścić – opracował legendę zapowiada swoje ujawnienie. py 13 bomb. Policji nie udało się wykryć spraw- z bomberem. Twórczo rozwinęli ją policjanci, ców. 3 listopada 2006 r., na kilka dni przed wy- co pozwoliło im na zatrzymanie człowieka Czy to, że Roman W. pracuje w klubie, w któ- borami samorządowymi, policja zatrzymała niemającego z podłożeniem atrap nic wspól- rym można kupić Gay Power, naprowadziło Romana W., któremu postawiła zarzut usiłowa- nego i zasugerowanie opinii publicznej ist- policję na jego ślad? Odpowiedzi na to pytanie nia sprowadzenia niebezpieczeństwa powszech- nienie homoseksualnej organizacji terrorys- brak. Oficjalnie nieznana jest również odpo- nego i zastosowała wobec niego dozór policyjny. tycznej o chwytliwej nazwie Gay Power. wiedź na pytanie, dlaczego mimo tak wysokie- Do mediów przeciekły informacje, że za zama- go zagrożenia karą i tego, że Roman W. nie chowcem stoją groźne organizacje terrorystyczne Warszawscy policjanci szukający gejbombera przyznał się do winy, został wypuszczony do wywodzące się ze środowisk homoseksualnych. poszli nawet tropem napoju energetyzującego domu. – Uważam, że skoro policja nie wystą- o nazwie... Gay Power. Otóż Roman W. jest piła o areszt dla niego, to może świadczyć o Okazało się jednak, że to wszystko fikcja wy- dyrektorem artystycznym jednego z klubów tym, że dowody w tej sprawie są marnej jakoś- myślona przez Piotra R. – przestępcę, który z gejowskich, który reklamuje się na butelce na- ci – ocenia nieoficjalnie jeden z warszawskich Romanem W. dokonywał wielu oszustw. Po- poju. A wszystko po informacji, jaka pojawiła prokuratorów. (ASZ) Ludzie Dużego Formatu Agnieszka Kraska, Sandra Rutkiewicz, Joanna „Duży Format“ – poniedziałkowy dodatek podwójnie dobra wiadomość – raz, że doce- Reniger i Yga Kostrzawa, bohaterki procesu o „Gazety Wyborczej“. „Kostrzewa, Kraska, Re- niono ogromną pracę czterech kobiet na rzecz zniesławienie wytoczonego dwóm politykom niger, Rutkiewicz – lesbijki kontra PiS. Sąd równoprawnienia w Polsce, dwa, że docenio- PiS (o finale procesu pisaliśmy w wrześniowo- orzekł, że nie są poniżone. Udowodniły, że są“ na została Agnieszka, która już od prawie roku październikowym numerze „Repliki“), zostały – pisze we wstępie tekstu poświęconego pro- wkłada swój talent w skład „Repliki“, a spos- uhonorowane tytułem Ludzi Dużego Formatu, cesowi dziennikarka DF Anna Zawadzka. Na- trzegawczość – w jej zawartość merytoryczną. przyznawanym raz w roku przez magazyn groda dla Agnieszki, Sandry, Joanny i Ygi to Gratulujemy! (ET) Równe prawa do miłości W tym roku Walentynki po- Zapraszając mieszkańców Warszawy do trwają aż 4 dni. Wszystko dzię- uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych i ki festiwalowi „Równie prawa wspólnej zabawy. Będzie można wziąć udział do miłości“ przygotowywane- w filmowo-miłosnym festiwalu w kinie Mura- mu przez Grupę Młodzieżową nów, na który zaprasza Bartosz Żurawiecki. Do KPH i jej przyjaciół. „Chcielibyś- obejrzenia: „Córka botanika“ (prapremiera!) i my mieć prawo kochać na C.R.A.Z.Y. Dla milośników poezji przygotowa- równi z heteroseksualnymi no Miłosny Slam Poetycki w Cafe Kulturalna obywatelami naszego kraju. przy Teatrze Dramatycznym, dla audiofilów Prawo – nie w rozumieniu koncert Bartka Szczęsnego z udziałem Karola prawnym, ale społecznym“ – Strzemiecznego. Miłośników tańca z pewnoś- tłumaczą ideę akcji organiza- cią zainteresuje przedwalentynkowa lekcja torzy. „Podczas festiwalu poka- tańca przy gorących rytmach latynoskich w klu- żemy też, że nie tylko osoby bie Bazaar, poprowdzona przez szkołę tańca homoseksualne borykają się z Tancerze PL. Spragnieni nowych znajomości nierównością szans do pełno- albo po prostu dobrej zabawy powinni wybrać prawnej miłości. Chcemy, aby się do kawiarni Chłodna 25 na Retro Kotylion uwzględnione były również Party albo do Między Słowami na Miłosną mniejszości wyznaniowe, et- Wielką Grę. Na zakończenie festiwalu klub niczne oraz inne grupy społecz- Zwiąż Mnie zaprasza na wernisaż grafik Anny ne, których ten problem do- Tuzek oraz całonocną imprezę. (ET) tyka“. Jak chcą tego dokonać? Więcej informacji: www.kampania.org.pl 10
  11. 11. świat Teksty: Agnieszka Szpak Homomałżeństwa na świecie Wśród nowych krajów, które uznały legalne związ- pozostaje w sprzeczności z ich przekonaniami religij- wie. Organizacje LGBT zapowiadają dalszą wal- ki partnerskie osób homoseksualnych, są Meksyk, nymi czy etycznymi. „Gdy osiągnęliśmy demokrację, kę. Uważają, że utworzenie dla nich oddzielnej Szwajcaria, a także amerykański stan New Jersey. pragnęliśmy odciąć się od pełnej niesprawiedliwoś- instytucji cywilnej nie oznacza równości, lecz inny ci bolesnej przeszłości poprzez zadeklarowanie, że rodzaj dyskryminacji. Na początku listopada zeszłego roku w Meksy- nigdy więcej w RPA nie będzie dyskryminacji ze ku podjęto decyzję, na mocy której pary homo- względu na kolor skóry, wyznanie i płeć“ – powie- I prawie na zakończenie słów kilka o liberalnej i seksualne będą miały prawo do korzystania z działa w parlamencie minister spraw wewnętrznych wspaniałej Szwecji. W kraju tym wprowadzono rozmaitych form pomocy społecznej i równo- Nosiviwe Mapis-Nquakula. kościelne błogosławieństwo dla par homose- cześnie będą musiały wziąć na siebie obowiązki ksualnych. Jego ostatnie słowa brzmią tak: „Bo- podobne do tych, jakie spoczywają na małżeń- Również amerykański stan New Jersey zgodził się że, Ty dajesz nam życie i siłę, by kochać. Pomóż stwach heteroseksualnych. W praktyce wygląda na zawieranie przez osoby homoseksualne tzw. nam żyć zawsze blisko siebie“. Geje i lesbijki to tak, że geje i lesbijki będą mogli oficjalnie re- „związków cywilnych“, w których miałyby one zyskali też prawo do kościelnych ceremonii ślub- jestrować związki i np. korzystać z nych, ale bez wymiany obrączek. Du- praw spadkowych i emerytalnych. Do chowni będą mogli odmówić przepro- http://www.flickr.com/photos/danielgreene/218626119 końca tego procesu konieczny jest tyl- wadzenia takiej ceremonii, ale wów- ko podpis burmistrza miasta Meksyk czas zarząd parafii będzie musiał zna- Alejandro Encinas’a. leźć innego pastora, gotowego pobło- gosławić nowożeńcom. W Szwajcarii natomiast został formal- nie zarejestrowany pierwszy związek A już naprawdę na zakończenie bardzo gejów. Na ślubnym kobiercu stanęli dobra wiadomość z Kanady. Sąd apela- dwaj mężczyźni, w wieku 80 i 69 lat, cyjny prowincji Ontario stwierdził, że 5- którzy pragną pozostać anonimowi. letni kanadyjski chłopczyk może mieć Przed ślubem przeżyli razem około 30 dwie mamy i jednego tatę. Orzeczenie lat. Od początku roku 2006 obowią- można uznać za precedensowe, na no- zuje w Szwajcarii nowa ustawa prze- wo definiujące prawa w związkach ho- widująca te same prawa dla par ho- moseksualnych. Zgodnie z nim, part- moseksualnych i małżeństw heteroseksualnych. identyczne prawa jak małżeństwa. Do tej pory nerka biologicznej matki chłopca może być uz- jedynym stanem USA, gdzie geje i lesbijki mogą nana za trzecie z rodziców. Biologiczny ojciec W RPA z kolei Zgromadzenie Narodowe przyjęło us- zawierać małżeństwa, pozostaje Massachussetts. jest przyjacielem obu pań żyjących w lesbijskim tawę, która zezwala osobom tej samej płci na za- Związki cywilne są możliwe w stanach Connecti- związku i czynnie uczestniczy w wychowaniu wieranie małżeństw lub związków cywilnych, przy cut i Vermont. Na mocy ustawy w New Jersey pa- syna. Małżeństwa osób tej samej płci są legalne zastrzeżeniu że urzędnicy stanu cywilnego mogą od- ry homoseksualne, które zawrą związek cywilny, w Ontario od 2003 roku, a w całej Kanadzie od mówić udzielenia ślubu parom tej samej płci, jeśli to dostają takie same uprawnienia jak małżonko- 2005 roku. ILGA-Europe uznana przez ONZ! J e d n a k S t r a s b u r g 11 grudnia 2006 r. ILGA-Europe otrzymała mogły walczyć w ONZ z dyskryminacją z po- 20 grudnia 2006 Helsińska Fundacja Praw Czło- oficjalny status organizacji doradczej (consul- wodu orientacji seksualnej czy tożsamości wieka (HFPCz) otrzymała informację, że Euro- tative status) przy Radzie Gospodarczej i Spo- płciowej. To jest także uznanie praw gejów i pejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) wydał łecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych lesbijek jako części podstawowych praw czło- decyzję o dopuszczalności w sprawie Tomasz (ECOSOC). Status organizacji doradczej otrzy- wieka i to dzień po Międzynarodowym Dniu Bączkowski i inni przeciwko Polsce (decyzja z 5 mały jeszcze dwie inne organizacje działające Praw Człowieka – obchodzonym 10 grudnia“. grudnia 2006). Sprawa ta dotyczy zakazu na rzecz praw gejów i lesbijek – członkowie Rada Gospodarcza i Społeczna jest jednym z Parady Równości 2005 w Warszawie, wy- ILGA-Europe – LBL z Danii i LSVD z Niemiec. organów głównych ONZ. Zajmuje się sprawa- danego przez ówczesnego Prezydenta m.st. Patricia Prendiville, Dyrektor Wykonawcza mi gospodarczymi, społecznymi i kulturalny- Warszawy Lecha Kaczyńskiego. W praktyce wy- ILGA-Europe, powiedziała: „Jesteśmy bardzo mi, prawami człowieka, przygotowuje projek- danie decyzji o dopuszczalności przez ETPCz oz- zadowoleni z decyzji ECOSOC o przyznaniu ty konwencji, ustala wytyczne dla organów nacza, że sprawa zostanie rozpoznana pod ILGA-Europe i innych jej członków statusu or- pomocniczych (regionalne komisje gospodar- względem merytorycznym oraz zostanie wyda- ganizacji doradczej. To jest naprawdę histo- cze i komisje funkcjonalne) i wyspecjalizowa- ny w niej wyrok. Decyzja taka nie przesądza jed- ryczna decyzja, ponieważ organizacje działają- nych agencji, jak np. UNICEF (Fundusz NZ nak, jaka będzie treść wyroku, którego należy ce na rzecz praw gejów i lesbijek będą teraz Pomocy Dzieciom). się spodziewać w pierwszej połowie 2007 r. 11
  12. 12. Zmierzch społeczeństwo clubbingu Tekst: Janusz Boguszewicz Foto: Peter de Krom „Życie to nie imprezka. Rozejrzyj się. Setki facetów, samotnych menów zebrało się tutaj w nadziei znalezienia odrobiny sympatii i wzajemności. Fałszywy uś- miech, przelotne muśnięcie w ciemności, może jakaś noc pełna dzikiej namięt- ności. A następnego weekendu to samo – wieczny krąg zwątpienia.“ – Baby Neumann – Nichts zu fassen, ,Melancholia’. Lokale gejowskie stanowiły od lat niejako naszego osobistego misiaczka, ale także dla przytulnej przystani, nawet wówczas, gdy drugą ojczyznę wielu pedałów. W takim naszych przyjaciół i znajomych. Bogata za- wieczór kolejny raz trzeba było spędzić, ga- gejbarze przesiadywano dniami lub raczej stawa, udekorowany stół, markowe alkoho- piąc się w telewizor. Równocześnie u wielu nocami, tygodniami, a nawet całymi latami, le: to wszystko zapowiada imprezkę. Zaś z nas narastało wtedy poczucie niespełnie- starzejąc się przy tym umiejętnie, lecz jakże kochanek nie zostanie najpierw zaciągnięty nia: tak dalej i w tej formie być nie może, widocznie. Dziś, odnoszę wrażenie, nas- do darkroomu lub pod prysznic, a potem do tępuje swoiste zmęczenie materiału (nie łóżka, lecz teraz najpierw skosztuje naszego Duńczycy w przypadku bardziej lub mam na myśli wyłącznie siebie, lecz również „diner for two“. mniej spodziewanych gości podają wielu moich znajomych) oraz odejście od tej wyłącznie to, co akurat mają w lo- formy gej-rozrywki. Ciągle te same twarze, Zmęczenie towarzystwem czy środowiskiem dówce lub spiżarni. Żaden nie po- te same ploty. No i faceci, których serca i dostrzega się zwłaszcza wśród obecnych fatygowałby się z okazji cotygod- ciała zdobyć się pragnęło, niestety często 30- i 40- latków (ale obserwuje się je w co- bez powodzenia. Ten swoisty zmierzch ery raz większym stopniu także wśród świeżo niowego spotkania specjalnie do imprezowania łączy się także ze zjawiskiem upieczonych absolwentów wyższych uczelni pobliskiego sklepiku. zmiany miejsca pobytu i przedkładaniem czy nawet szkół średnich). Przez cały okres domowych pieleszy nad lokalowe szaleńst- młodości każdemu to nawet odpowiadało: trzeba coś zmienić! Poczyniliśmy więc drob- piątek, sobota i niedziela w gejowskim get- ne kroczki i przymiarki do tej zmiany. Czyż intymna kolacyjka we dwoje cie. Atmosfera cudowna, towarzystwo fas- nie stanowi okazji, by pokazać te- cynujące, muzyka i alkohole upajające. Z Pierwsze niedzielne popołudnia przy kawce mu wymarzonemu i wytęsknione- biegiem jednak czasu euforia powoli opada- spędzaliśmy nie w kawiarni, lecz na wersal- ła. Zbyt często następowało rozczarowanie: ce, zwanej także przez niektórych błędnie mu, ze jest on czymś więcej niż TJU nie przeżywało się tego, co się przeżyć kanapą, przy okrągłym stole oraz świecz- – towarem jednorazowego użytku? chciało. Te stany nadziei – nadzieję zaś ma- kach, które ostały się z bożonarodzeniowe- my chyba wszyscy na to, że w końcu w na- go święta, oraz papierowych serwetkach z wa. W domciu, w bamboszach i przed tele- szym ulubionym lokalu zdarzy się cos nie- hipermarketu. Muzyka miała poziom decy- wizorkiem w niedzielne popołudnie można zwykłego i nadzwyczajnego – ustępowały beli umożliwiający swobodną konwersację, także urządzić ploto-pogwarki, niekoniecz- coraz częściej poczuciu rozczarowania i nie- zazwyczaj zupełnie w lokalach gejowskich z nie będąc w wieku emerytalnym. Odrobina spełnienia. Zbyt często wracało się z impre- powodu wszechpanującego hałasu – nie- pomysłowości, twórczej inwencji kulinarnej zy samotnie, sfrustrowanym, niezadowolo- możliwą. Nikt się nie przepychał, aczkolwiek i już mamy „małe co-nieco“ nie tylko dla nym. Domowe pielesze stanowiły zaś rodzaj miłe uściski i pieszczotki umilały całe popo- 12
  13. 13. łudnie, które przeminęło jak z bicza strzelił. towarzystwo nie powinno się obrazić, tylko na konwersacja oraz odrobina romantycz- Strzelaliśmy potem także i nie z bicza, lecz to wydać okrzyk, ewentualnie westchnienie ności przy nieskonsumowanym ciałku i od- zupełnie inna historia. zachwytu! łożenie przyjemności degustacji na bliżej niesprecyzowaną, lecz niezbyt w czasie od- Dalszym stopniem rozwoju tego swoistego O stopniu gościnności nie decyduje przecież daloną przyszłość, to możliwość druga. Czyż anty-clubbingu są obiadki dla trojga bądź zasobność portfela. Jeśli zaś ktoś uważa, że intymna kolacyjka we dwoje nie stanowi też trzech (niezbyt praktyczne, bo zawsze przepych sprawi gościom niewymowną ra- okazji, by pokazać temu wymarzonemu i ten jeden lub ta jedna zostaje bez pary), dość, może spowodować u nich wyłącznie wytęsknionemu, ze jest on czymś więcej niż czterech bądź nawet sześciu osób. Rodzinne zakłopotanie. Duńczycy na przykład w przy- TJU – towarem jednorazowego użytku? srebra oraz obrus babuni lądują wtedy na padku bardziej lub mniej spodziewanych gości podają wyłącznie to, co akurat mają w Okazji do zaproszenia kogoś na „małe co-nieco“ Lokale gejowskie stanowiły od lodówce lub spiżarni. Żaden nie pofatygo- jest więcej niż sporo. Najmilsze są jednak te lat niejako drugą ojczyznę wałby się z okazji cotygodniowego spotka- nieoczekiwane, niezwiązane z żadnym świętem wielu pedałów. Dziś następuje nia specjalnie do pobliskiego sklepiku. Bo co bądź rocznicą. To może być przecież zwyczajny swoiste zmęczenie materiału właściwie powinno się tu liczyć? Prostota (sic!) film obejrzany w gronie przyjaciół, wspól- oraz odejście od tej formy gej- formy i celebrowanie codzienności. Nies- ny wieczór w teatrze, urodziny (a przecież komplikowanie i szczerość. Jakże to istotne zawsze na świecie gdzieś, ktoś się rodzi) lub, tak -rozrywki. w podtrzymywaniu towarzyskich kontaktów. jak obecnie, zabawa karnawałowa. stole, a chińska porcelana mamusi umila ce- Najwyższy stopień towarzyskiej gościnności Kiedy masz już dość spędzania czasu w gro- remoniał picia herbaty. A że wino nieko- stanowić powinna kolacyjka we dwóch. nie rodziny lub we własnym, niezwykle inte- niecznie pochodzić musi z Bordeaux, kawior Wszyscy znamy tę sytuację: oto przed nami resującym acz samotnym towarzystwie – oraz łosoś stanowić będą wyłącznie wyjątek siedzi facet marzeń, książę z bajki lub amant wybierz się do przyjaciół. Nie rozczarujesz od reguły, zaś paluszki słone wystąpić mogą filmowy. Śliczny, że po prostu miodzio. Tu się. Lub zaproś ich do siebie. Inaczej grozi ci w roli tartinek, to naprawdę nie stanowi o pośpiech jest jak najmniej wskazany. Jeden znów włóczenie się od klubu do klubu. A te- poziomie imprezki. Nawet gdyby na stole browar lub dwa w knajpie, a potem szybki go przecież chcieliśmy uniknąć. Miłego, pojawiła się wykwintnie podana jajecznica, seksik, to byłaby jedna możliwość. Dyskret- przytulnego i intymnego karnawału. FightAIDS@Home z KPH Wykorzystaj komputer do badań nad lekarstwami przeciwko AIDS. W ramach inicjatywy FightAIDS@Home realizowane są testy interakcji pomiędzy dziesiątkami tysięcy związków chemicznych a mutacjami wirusa HIV. Przyłączając się, możesz wesprzeć badania medyczne. Na stronie internetowej projektu www.worldcommunitygrid.org znajdziesz informacje na temat naukowych aspektów tego przedsięwzięcia, będziesz mógł ściągnąć bezpłatne oprogramowanie i dokonać rejestracji. Jeżeli masz ochotę połączyć siły w walce z AIDS i wesprzeć pro- jekt w zespole, dołącz do zespołu KPH. Wystarczy, że po zarejestrowaniu się dołączysz do istniejącej już grupy o tej właśnie nazwie. (OIKO) 13
  14. 14. Bez wiedzy ani rusz edukacja Tekst: KPH Nic tak nie działa na naszą niekorzyść, jak nieumiejetność wykorzystania wspólnie wypracowanej wiedzy i niechęć do jej poznawania Pod koniec 2006 roku Kampania przeciw Homo- dyskryminacji i starano się dociec, jakie są jej źródła. Podczas warsztatów uczestnicy pracowali w gru- fobii przeprowadziła dwa szkolenia – z prawa Zastanawiano się nad znaczeniem stereotypów, pach lub pojedynczo nad opracowaniem wielu antydyskryminacyjnego oraz mediów i PR w pracy uprzedzeń i nietolerancji i ich oddziaływania na zagadnień. Ważną częścią szkolenia była praca z organizacji pozarządowych. Trudno przecenić ich codzienne postępowania każdego człowieka. kamerą oraz oglądanie i analiza swoich wys- wartość edukacyjną. Umiejętność wykorzystania Warsztaty zawierały także ćwiczenia, w czasie tąpień przez każdego z uczestników. Działacze prawa i profesjonalizm w kontaktaktach z media- których uczestnicy sami musieli wcielać się w role mieli okazję poznać podstawy strategii PR w orga- mi są niezwykle przydatne zarówno w działalnoś- społeczne przedstawicieli tych grup społecznych, nizacji pozarządowej działającej na rzecz mniejs- ci organizacji pozarządowych, jak i osób prywat- które uznano za najbardziej dyskryminowane. zości seksualnych, zasady kontaktów z mediami, nych zajmujących się walką z dyskryminacją czy pisania informacji prasowej i organizacji konfer- pomocą osobom, których ona dotyka. Warto brać Druga część warsztatu poświęcona była analizie encji prasowej oraz poćwiczyć autoprezentację: udział w tego rodzaju warsztatach, warto też je aktów prawnych, które zakazują dyskryminacji, zidentyfikować swoje mocne strony i przeszkody organizować – szczególnie jeżeli działania na m.in. ze względu na orientację seksualną. w występowaniu przed publicznością. Ważnym rzecz poprawy sytuacji osób homoseksualnych (i Przedstawione zostało ustawodawstwo krajowe elementem było poznanie sposobów radzenia so- prawnej, i społecznej) w Polsce mają odnieść oraz międzynarodowe w tym zakresie, jak bie w sytuacjach kryzysowych, zasad lobbingu i rzeczywiste skutki w bliskiej przyszłości. Nic tak również przeanalizowano orzeczenia Europej- ćwiczenie odpowiedzi na konkretne pytania za- nie działa na naszą niekorzyść, jak nieumiejetność skiego Trybunału Praw Człowieka, Europejskiego dawane przez dziennikarzy na temat problema- wykorzystania wspólnie wypracowanej wiedzy i Trybunału Sprawiedliwości oraz Komitetu Praw tyki, którą zajmują się uczestnicy. niechęć do jej poznawania. Warto się uczyć! Człowieka ONZ w zakresie dotyczącym dyskrymi- nacji. Przedstawiono także najważniejsze ele- Uczestnicy bardzo wysoko ocenili szkolenie. Mieli Prawo antydyskryminacyjne menty prawa wspólnotowego, które mogą być niedosyt wiedzy i deklarowali, że wzięliby udział w w praktyce przydatne prawnikom w procesach sądowych. kolejnym warsztacie, w którym mieliby możliwość Szczególną uwagę zwrócono na przepisy anty- pogłębienia nabytych umiejętności. Szczególnie Pierwsze szkolenie odbyło się 25 i 26 listopada. dyskryminacyjne polskiego Kodeksu pracy. chwalili sobie ćwiczenia z kamerą, które umożliwiły Dotyczyło przepisów antydyskryminacyjnych – Dokonano także szerokiej analizy Dyrektywy nr im analizę swojego wizerunku medialnego. wspólnotowych i krajowych. Uczestnikami byli 2000/78/WE, która w najbardziej szczegółowy prawnicy oraz studenci prawa współpracujący z sposób zakazuje dyskryminacji ze względu na Oba szkolenia zorganizowane zostały dzięki polskimi organizacjami zajmującymi się pomocą orientację seksualną w zatrudnieniu. współpracy i wsparciu finansowym Fundacji prawną, także dla ofiar dyskryminacji. Szkolenie im. Róży Luksemburg w Polsce. poprowadzili doświadczeni w tematyce anty- Końcowym elementem warsztatów była prak- dyskryminacyjnej trenerzy: Anna Lazari (prawnicz- tyczna praca nad przypadkami dyskryminacji ka, wieloletnia trenerka z zakresu pomocowości na przykładzie hipotetycznych przypadków. prawnej, mediacji i anty-dyskryminacji, aplikantka radcowska, wieloletnia współpracowniczka Media i PR dla organizacji Centrum Praw Kobiet w Łodzi), Krzysztof Śmiszek pozarządowych (prawnik, w latach 2003-2005 pracował w Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet Warsztat odbył się w dniach 16-17 grudnia. i Mężczyzn, ekspert polskich organizacji pozarzą- Wzięli w nim udział działacze organizacji poza- dowych zajmujących się przeciwdziałaniem dys- rządowych z całej Polski. Jego celem było przy- kryminacji) oraz Karolina Kędziora (prawniczka, w gotowanie uczestników do kontaktu z media- latach 2003-2006 pracowała w Helsińskiej mi i lobbingu politycznego na rzecz promocji Fundacji Praw Człowieka). postaw wolnych od uprzedzeń, nauka umiejęt- ności tworzenia strategii public relations, bra- Szkolenie składało się z dwóch części: psycholog- nia udziału w debatach publicznych, autopre- icznej i prawnej. W pierwszej części uczestnicy zentacji. Szkolenie było prowadzone przez wzięli udział w ćwiczeniach, które miały na celu dwie wykwalifikowane trenerki: Martę Abra- podniesienie ich świadomości i wyczulenie na mowicz, psycholożkę i działaczkę Kampanii kwestie dyskryminacji w ogóle. Następnie zachę- przeciw Homofobii, oraz Katarzynę Tołwińską, cano ich do zdefiniowania prawnej i społecznej specjalistkę ds. public relations. 14

×