SlideShare une entreprise Scribd logo
1  sur  8
CESHTJET KRYESORE:
 NDIKIMI I TE USHQYERIT NE SHENDETIN E NJERIUT
 DEMONSTRIMI I USHQIMEVE TE CILAT DUHET TE KONSUMOJME
 PASOJAT QE MUND TE VIJNE NGA PERDORIMI I USHQIMEVE TE MODIFIKUARA
GJENETIKISHT NE TE ARDHMEN KRAHASUAR ME USHQIMET NATYRORE
BURIMET KRYESORE :
 MATERIALE TE SHKRUARA NGA MJEKE DIETOLOGE OSE SPECIALISTE TE NDRYSHEM
(NE GAZETA ,REVISTA,BROSHURA,)
 PERDORIMI I LIBRAVE TE NDRYSHEM
 SHFRYTEZIMI I ADRESAVE TE NDRYSHME NE INTERNET
 Ushqyerja eshte nje proces nepermjet te cilit merren dhe perdoren nga organizmi
elementet kryesore te ushqimit.Ushqimi eshte nje nevoje baze fiziologjike dhe nje kusht i
domosdoshem per nje shendet te mire.Trupi I njeriut ka nevoje per elementet kryesore
ushqimore , te cilat ngahen ne shtate klasa : karbohidrate,proteina,yndyrna,vitamina ,
minerale,uje dhe fibra.
Lendet ushqyese Burimet
Karbohidratet embelsirat,dritherat,patatet
Yndyrnat vaji i ullirit,djathi I skremuar,gjalpi,lajthia,arra
Proteinat mishi,peshku,vezet,arrat,qumeshti,bajamet,bishtajat
Vitaminat perimet,frutat,dritherat,qumeshti
Mineralet perimet,frutat,mishi,qumeshti
Uji lengjet,frutat,perimet,shumica e ushqimeve
Fibrat frutat,perimet,dritherat
 Konsumimi i shpeshtë i sheqerit I dëmton dhëmbët dhe con në shtimin e peshës. Për këtë
arsye ëmbëlsirat, pijet me sheqer dhe pijet alkoolike duhet të shijohen me mase. Kripa e
kuzhinës, te disa njerëz të caktuar ndikon në rritjen e shtypjes së gjakut. Megjithatë kripa
është e rëndësishme, jo vetëm për shkak të përmbajtjes së Jodit dhe Fluorit. Jodi pengon
lindjen e gushës dhe Fluori rrit qëndrueshmërinë e dhëmbëve kundër kariesit.Por gjate
konsumit te kripes duhet te kujtojme shprehjen e famshme popullore ‘’Gjella me kripe e
kripa me karar’’ dhe tashme eshte rradha per ta perdorur ne kuptimin e pare te saj.
 Yndyrat/vajrat janë materie ushqyese të pasura me energji. Përdorimi i yndyrës me sasi të
tepruar favorizon jo vetëm mbipeshën por edhe shfaqjen e sëmundjeve të ndryshme e
posaçërisht. Për këtë arsye duhet të kemi kujdes nga yndyrat e fshehta, gjatë përdorimit
të: prodhimeve të suxhukut, llojeve të djathërave të pasura me yndyrë, fritimit,etj.
 Këshillë:
Perdorimime i yndyrnave deri ne 10-15 gr i yndyrnave bimore(per cdo lloj perdorimi) duke
mos e tejkaluar masen e lejuar.
 Për çdo ditë, me një ndryshim të koordinuar, duhet të hahet: mishi, peshku, vezët, djathi
ose të tjera prodhime që përmbajnë hekur . Peshku fale vlerës së lartë të yndyrave zë një
vend të veçantë në të ushqyerit e shëndetshëm. Për këtë shkak është i arsyeshëm
përdorimi i 1-2 racioneve me mish peshku në javë. Qumështi, kosi, djathi dhe gjiza janë
artikuj ushqimorë me një kualitet të lartë. Qumështi dhe produktet e qumështit do të duhej
që të konsumoheshin disa herë në ditë. Ato përmbajnë shumë materie të vlefshme
ushqyese, posaçërisht kalciumi është shumë i rëndësishëm për ndërtimin e eshtrave.
Furnizimin me Kalcium mund ta bëjnë edhe ujërat minerale të pasura me kalcium.
 Artikujt ushqimorë përbëjnë pjesën kryesore te një ushqimi të shëndoshë. Prandaj buka,
prodhimet e brumërave, orizi, misri, patatet, ose pemët bishtajore duhet të konsumohen
shumë here në ditë.
 Për të siguruar marrjen e vitaminave,materieve minerale dhe substancave sekondare të
bimëve janë posaçërisht të rëndësishme perimet, pemët dhe sallatat e freskëta. Në ditë
duhet qëtë konsumohen, duke u dhënë përparësi: tri herë perimeve dhe dy herë pemëve.
Me përzgjedhjen e perimeve të larmishme do të merren materiet sekondare bimore.
 Uji dhe lëngjet (pijet) pa sheqer e shuajnë etjen më së miri. Pijet me përmbajtje të kafeinës
duhet të përdoren vetëm në sasi të zvogëluar. Në ditë të pihen 1–2 l litër lëngje,
posaçërisht në formë të pa sheqerosura, p.sh. Uji mineral ose pemëve/çaj i zi. Pijet me
përmbajtje të kafeinës (kafja, çaj i zi apo i gjelbër) të shijohen me masë.
 Disa keshilla se si ti zgjedhni ushqimet qe permiresojne shendetin tuaj dhe ti shmangni
ato te cilat rrisin rrezikun per ndonje semundje dhe ne te njejten kohe te krijoni nje plan
per nje diete qe funksionon per ju.
 Konsumo Mjaft Kalori por Jo Teper
Mbaj nje balance mes te kalorive qe merr dhe ato qe harxhon – me fjale te tjera mos ha me
shume ushqim se sa i duhet dhe perdor trupi juaj. Sasia mesatare e rekomanduar qe lejohet
eshte 2000 kalori por kjo varet nga mosha juaj, gjinia, gjatesia, pesha dhe aktiviteti fizik i juaj.
 Ha Nje Mori Te Gjere Ushqimesh.
Te hash shendetshem eshte nje rast per ju qe te zgjeroni morine e zgjedhjeve – duke provuar
ushqime te ndryshme e vecanarisht perime, frutat dhe produktet e drithrave te plota –
ushqime qe zakonisht nuk i keni ngrene me pare.
 Mbaj Porcionet Mesatare.
Vecanarisht tek ushqimet me shume kalori. Ne vitet e fundit madhesia e servimit me ushqim
eshte rritur shume e vecanarisht ne restorane. Nese ju servohet nje pjate e madhe me ushqim
ne ndonje restorant ateher ndaje ate me dike qe ke afer apo – edhe me mire – porosit pjat
mesatare ose te vogel.
 Ha Shume Fruta, Perime, Drithera dhe Bime Bishtajore
Ushqime te larta me karbohidrate komplekse, fiber, vitamina dhe minerale, me pak yndyr dhe
pa kolesterol. Mundohu te gjesh prodhime sa me te freskta.
 Pi Me Shume Uje
Trupi jone eshte 75% uje. Dhe uji eshte nje pjes e vitale e dietes se shendetshme. Uji ndihmon
te pastrojme sistemin tone, vecanarisht veshket dhe fshikezen urinare , nga toksinat dhe
mbeturinat. Shumica e njerezve e kalojne jeten e tyre te dehidruar.
 Kufizo Ushqimet Me Sheqer, Kripe Dhe Produktet E Drithrave Te Rafinuara
Sheqeri i shtohet nje sasie te madhe ushqimeve qe prodhohen. Gjate nje viti vetem nje kanace
me soda (coca cola) qe ka 160 kalori, mund te shtoj peshen tuaj per 7 kilograme!
 Mos U Be Polic i Ushqimeve
Ju mund te knaqeni me embelsirat qe pelqeni dhe ushqimet e skuqura ne nje mase perderisa
ato jane pjese e rastesishme (here pas here) e dietes tuaj te shendetshme. Ushqimi eshte
burim i mire i knaqesise dhe knaqesia eshte e mire per zemren tuaj!
 Leviz
Nje diet e shendetshme permireson energjine dhe ndjenjen e mireqeniestuaj gjersa zvoglon
rrezikun tuaj ndaj shume semundjeve. Nese shtoni aktivitetin fizik dhe ushtrimet do te bej qe
plani i te ushqyerit te shendetshem te funksionoj edhe me mire.
 1. Obeziteti
 2. Sëmundjet e veshkave
 3. Sëmundjet e tëmthit
 4. Sëmundjet e zemrës
 5. Sëmundjet e gjakut
 6. Diabeti
 7. Hipertensioni
 8. Sëmundjet e arterieve të trurit
 9. Kanceri
 Obeziteti konsiderohet një situate jonormale, ku ka depozitim te tepërt te yndyrës ne trup.
Kjo ndodhe nga marrja e tepert te e ushqimit, dmth te energjisë te tepërt.
 Faktore qe lidhen me obezitetin :
Stresi, lodhja, trishtimi,Mosha,Disa ilace,Çrregullime hormonal,eNderprerja e pirjesse duhanit
,Mbajta e kileve te teperta te shtatzanise,Trashëgimia.
o Si mundet njerezit obezit te humbasin kilet e teperta ?
E para duhet te vendosin me siguri qe duan te humbasi kilet, ti nenshrohet nje seri analizave
laboratike te gjakut ( p.sh kolisterol, hormonale etj ) per te indetifikuar shkakun e obez ites dhe
pastaj ti drejtohet nje dietologu i cili do pergatisi nje diete ne nevojat dhe zakonet e
pacientit,perdorim I produkteve me pak sheqer dhe yndyrna, te beni stervitje cdo dite. 20- 30
min ecje ju ndihmon te keni nje peshe ideale ..
Anoreksia - nenkupton nje deshire te egzagjeruar per te qen i dobet, duka pasur tendencen te
ruash te njeten peshe trupore perkohesisht. Personat te cilat kane anorexi prezentojne nje
imazh te deformuar mbi trupin e tyre duke e konsideruar veten shume me te trashe se sa jan
ne realitet dhe ne periudhat kur jan shume nen peshten normale. Kto persona hane shume
pak, preferojne frutat dhe perimet, evitojne sa me shume sheqernat dhe pastat, mishin dhe
djathrat sic dhe gjellen e gatuar.
 Bulimia eshte e ngjashme me anoreksine,por ka disa ndryshime.Bulimiket nuk humbasin
shume ne peshe dhe ne te vertete ata jane pak mbipeshe.Gjithashtua ata jane te
shqetesuar per masen e tyre trupore dhe duan te dobesohen.Ata kane shpesh nje babezi
per te ngrene,konsumojne sasi te madhe karbohidratesh ne nje periudhe te shkurter kohe
dhe perdorin laksative qe shtojne jashteqitjen per te eliminuar ushqimin qe kane ose
provokojne te vjella.Bulimia nervore prek me shume adoleshentet.
 Struma eshte nje zmadhim jonormal i gjendres tiroide,(Glandula thyroidea) e cila ndodhet
ne regjionin e gushes populli e quan “gusha”.
 Struma eshte vetem nje shprehje, nje term qe tregon rritjen e abnormale te gjendres, por
nuk shpjegon me teper
 Mjekesia njeh tri lloje Strumash:
 1) Struma Hyperthyrote e cila ka te beje me nje hyper-funksion te gjendres
 2) Struma Hypothyrote e cila ka te beje me nje ulje te funksionit te gjendres
 3) Eurhyreote Struma e cila eshte ne funksionimi normal
PRODUKTET BIO DHE OMGJ
Të gjithë e kanë kuptuar se ushqimet biologjike, ato të vërteta, të rritura pa pesticide apo
produkte të tjera kimike, janë shumë të shëndetshme për shëndetin tonë. Por tregu e ka të
pamundur të plotësojë kërkesat e konsumatorëve për këto lloje ushqimesh. Kërkime të
shumta kanë treguar se këto lloj produktesh janë më të pasura me substanca, që na
ndihmojnë të ndihemi më mirë, si vitamina C dhe oksidues të tjerë. Kush i provon për herë të
parë mbetet i shtangur nga shija dhe aroma e mrekullueshme. Një studim amerikan i
departamentit të agrikulturës ka treguar se në 50 vitet e fundit përmbajtja e minerale dhe
vitaminave në shumë produkte është ulur në mënyrë domethënëse, kjo për shkak edhe të
produkteve kimike që përdoren. Sot të gjithë jemi të ekspozuar ndaj produkteve ushqimore të
modifikuara, për prodhimin e të cilave përdoren hormone, pesticide apo kimikate të ndryshme
të pakontrolluara, të cilat sjellin pasoja në organizmin e njeriut.
 Me OMGJ (Organizëm i Modifikuar Gjenetikisht) nënkuptohet një organizëm gjallor,
pasuria gjenetike e të cilit është modifikuar nga njeriu nëpërmjet teknikave të inxhinierisë
gjenetike. Sot, inxhenieria gjenetike është mjaft e zhvilluar dhe ka gjetur aplikime në
shumë fusha, nga agrokultura tek mjekësia, deri tek ushqimet.
 Dëmet e ushqimeve te modifikuara
 Përdorimi i organizmave të modifikuara dëmton:
 Aparatin tretës
 Krijon alergji
 Dëmton biodiversitetin
 Shkakton dëm ekonomik te fermerët
 Dëmton marrëveshjet e Tregtisë së Lirë me vendet e Bashkimit Evropian.
 Konsumatorët presin mbrojtje nga rreziqet që mund të paraqiten gjatë tërë rrjetit
ushqimor, duke filluar prej prodhuesit primar e deri te konsumatori, që përshkruhet
shpesh me termin ‘prej fermës në tryezë’. Mbrojtja do të bëhet vetëm atëherë kur të gjithë
sektorët e rrjetit furnizues të funksionojnë në mënyrë të integruar, dhe sistemet
kontrolluese të ushqimit të adresojnë të gjitha fazat në rrjetin ushqimor.


Contenu connexe

Tendances

Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
An An
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Korba Ferizaj
 
Si te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshemSi te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshem
Ke Keiss
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sot
Genti Mustafaj
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Burim Derveni
 
Si ndikon sporti në shendetin tonë
Si ndikon sporti në shendetin tonëSi ndikon sporti në shendetin tonë
Si ndikon sporti në shendetin tonë
Ardian Hyseni
 
trajtimi ekologjik i mbeturinave
trajtimi ekologjik i mbeturinavetrajtimi ekologjik i mbeturinave
trajtimi ekologjik i mbeturinave
ornela rama
 

Tendances (20)

Mbeturinat dhe riciklimi
Mbeturinat dhe riciklimiMbeturinat dhe riciklimi
Mbeturinat dhe riciklimi
 
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
 
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
 
Ushqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshmeUshqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshme
 
Një jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeNjë jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshme
 
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendosheNje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
 
Te ushqyerit
Te ushqyeritTe ushqyerit
Te ushqyerit
 
uji
ujiuji
uji
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
 
Karbohidratet dhe funksioni i tyre kimik
Karbohidratet dhe funksioni i tyre kimikKarbohidratet dhe funksioni i tyre kimik
Karbohidratet dhe funksioni i tyre kimik
 
Kequshqyerja dhe semundjet
Kequshqyerja dhe semundjetKequshqyerja dhe semundjet
Kequshqyerja dhe semundjet
 
Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Duhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,AlkoliDuhani,Droga,Alkoli
Duhani,Droga,Alkoli
 
Si te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshemSi te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshem
 
Problemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sotProblemet e arsimit e shkolles sot
Problemet e arsimit e shkolles sot
 
Projekt: Riciklimi
Projekt: RiciklimiProjekt: Riciklimi
Projekt: Riciklimi
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
 
Si ndikon sporti në shendetin tonë
Si ndikon sporti në shendetin tonëSi ndikon sporti në shendetin tonë
Si ndikon sporti në shendetin tonë
 
trajtimi ekologjik i mbeturinave
trajtimi ekologjik i mbeturinavetrajtimi ekologjik i mbeturinave
trajtimi ekologjik i mbeturinave
 

En vedette (11)

Veprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisaVeprimtari praktike 1 anisa
Veprimtari praktike 1 anisa
 
crregullimet ne te ngrene, bulimia, obeziteti dhe anoreksia
crregullimet ne te ngrene, bulimia, obeziteti dhe anoreksiacrregullimet ne te ngrene, bulimia, obeziteti dhe anoreksia
crregullimet ne te ngrene, bulimia, obeziteti dhe anoreksia
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Piramida Ushqimore
Piramida UshqimorePiramida Ushqimore
Piramida Ushqimore
 
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
 
Kequshqyerja & te ushqyerit shendetshem.
Kequshqyerja & te ushqyerit shendetshem.Kequshqyerja & te ushqyerit shendetshem.
Kequshqyerja & te ushqyerit shendetshem.
 
Veprimtari praktike histori e thelluar
Veprimtari praktike histori e thelluarVeprimtari praktike histori e thelluar
Veprimtari praktike histori e thelluar
 
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore  Crregullimet E Te UshqyeritPiramidat Ushqimore  Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te Ushqyerit
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologji
 
Fiskulture
Fiskulture Fiskulture
Fiskulture
 
Fiskultur
FiskulturFiskultur
Fiskultur
 

Similaire à Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)

RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
gregorjupa
 

Similaire à Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit) (15)

Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliRoli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
 
Dietologji
DietologjiDietologji
Dietologji
 
Leksioni nr6
Leksioni nr6Leksioni nr6
Leksioni nr6
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologji
 
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
 
Obeziteti
ObezitetiObeziteti
Obeziteti
 
Obeziteti
ObezitetiObeziteti
Obeziteti
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
 
Food
FoodFood
Food
 
Ed.Fizike.pptx
Ed.Fizike.pptxEd.Fizike.pptx
Ed.Fizike.pptx
 
Projekt by Alket Selimaj
Projekt by Alket SelimajProjekt by Alket Selimaj
Projekt by Alket Selimaj
 
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdfushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
 
Yndyrat dhe sheqernat
Yndyrat dhe sheqernatYndyrat dhe sheqernat
Yndyrat dhe sheqernat
 
Projekt kimi
Projekt kimiProjekt kimi
Projekt kimi
 
Document4
Document4Document4
Document4
 

Plus de Xhoana Pepa (12)

Terrorimi islamik
Terrorimi islamikTerrorimi islamik
Terrorimi islamik
 
14 Parimet e Wilson-it
14 Parimet e Wilson-it14 Parimet e Wilson-it
14 Parimet e Wilson-it
 
Projekt gjeografi 11a SHQIPERIA DHE BE
Projekt gjeografi 11a SHQIPERIA DHE BE Projekt gjeografi 11a SHQIPERIA DHE BE
Projekt gjeografi 11a SHQIPERIA DHE BE
 
SHQIPERIA DHE BE
SHQIPERIA DHE BE SHQIPERIA DHE BE
SHQIPERIA DHE BE
 
Biologji osteoporoza
Biologji osteoporozaBiologji osteoporoza
Biologji osteoporoza
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
 
SHQIPTARET NE PERANDORINE BIZANTINE
SHQIPTARET NE PERANDORINE BIZANTINESHQIPTARET NE PERANDORINE BIZANTINE
SHQIPTARET NE PERANDORINE BIZANTINE
 
Matematike e avancuar 1 FUNKSIONET
Matematike e avancuar 1 FUNKSIONETMatematike e avancuar 1 FUNKSIONET
Matematike e avancuar 1 FUNKSIONET
 
Perandoria Bizantine
Perandoria Bizantine  Perandoria Bizantine
Perandoria Bizantine
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë
 
Projekt biologji
Projekt biologji Projekt biologji
Projekt biologji
 
Happy moments(ENGLISH PROJECT)
Happy moments(ENGLISH PROJECT)Happy moments(ENGLISH PROJECT)
Happy moments(ENGLISH PROJECT)
 

Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)

  • 1. CESHTJET KRYESORE:  NDIKIMI I TE USHQYERIT NE SHENDETIN E NJERIUT  DEMONSTRIMI I USHQIMEVE TE CILAT DUHET TE KONSUMOJME  PASOJAT QE MUND TE VIJNE NGA PERDORIMI I USHQIMEVE TE MODIFIKUARA GJENETIKISHT NE TE ARDHMEN KRAHASUAR ME USHQIMET NATYRORE BURIMET KRYESORE :  MATERIALE TE SHKRUARA NGA MJEKE DIETOLOGE OSE SPECIALISTE TE NDRYSHEM (NE GAZETA ,REVISTA,BROSHURA,)  PERDORIMI I LIBRAVE TE NDRYSHEM  SHFRYTEZIMI I ADRESAVE TE NDRYSHME NE INTERNET
  • 2.  Ushqyerja eshte nje proces nepermjet te cilit merren dhe perdoren nga organizmi elementet kryesore te ushqimit.Ushqimi eshte nje nevoje baze fiziologjike dhe nje kusht i domosdoshem per nje shendet te mire.Trupi I njeriut ka nevoje per elementet kryesore ushqimore , te cilat ngahen ne shtate klasa : karbohidrate,proteina,yndyrna,vitamina , minerale,uje dhe fibra. Lendet ushqyese Burimet Karbohidratet embelsirat,dritherat,patatet Yndyrnat vaji i ullirit,djathi I skremuar,gjalpi,lajthia,arra Proteinat mishi,peshku,vezet,arrat,qumeshti,bajamet,bishtajat Vitaminat perimet,frutat,dritherat,qumeshti Mineralet perimet,frutat,mishi,qumeshti Uji lengjet,frutat,perimet,shumica e ushqimeve Fibrat frutat,perimet,dritherat
  • 3.  Konsumimi i shpeshtë i sheqerit I dëmton dhëmbët dhe con në shtimin e peshës. Për këtë arsye ëmbëlsirat, pijet me sheqer dhe pijet alkoolike duhet të shijohen me mase. Kripa e kuzhinës, te disa njerëz të caktuar ndikon në rritjen e shtypjes së gjakut. Megjithatë kripa është e rëndësishme, jo vetëm për shkak të përmbajtjes së Jodit dhe Fluorit. Jodi pengon lindjen e gushës dhe Fluori rrit qëndrueshmërinë e dhëmbëve kundër kariesit.Por gjate konsumit te kripes duhet te kujtojme shprehjen e famshme popullore ‘’Gjella me kripe e kripa me karar’’ dhe tashme eshte rradha per ta perdorur ne kuptimin e pare te saj.  Yndyrat/vajrat janë materie ushqyese të pasura me energji. Përdorimi i yndyrës me sasi të tepruar favorizon jo vetëm mbipeshën por edhe shfaqjen e sëmundjeve të ndryshme e posaçërisht. Për këtë arsye duhet të kemi kujdes nga yndyrat e fshehta, gjatë përdorimit të: prodhimeve të suxhukut, llojeve të djathërave të pasura me yndyrë, fritimit,etj.  Këshillë: Perdorimime i yndyrnave deri ne 10-15 gr i yndyrnave bimore(per cdo lloj perdorimi) duke mos e tejkaluar masen e lejuar.  Për çdo ditë, me një ndryshim të koordinuar, duhet të hahet: mishi, peshku, vezët, djathi ose të tjera prodhime që përmbajnë hekur . Peshku fale vlerës së lartë të yndyrave zë një vend të veçantë në të ushqyerit e shëndetshëm. Për këtë shkak është i arsyeshëm përdorimi i 1-2 racioneve me mish peshku në javë. Qumështi, kosi, djathi dhe gjiza janë artikuj ushqimorë me një kualitet të lartë. Qumështi dhe produktet e qumështit do të duhej që të konsumoheshin disa herë në ditë. Ato përmbajnë shumë materie të vlefshme ushqyese, posaçërisht kalciumi është shumë i rëndësishëm për ndërtimin e eshtrave. Furnizimin me Kalcium mund ta bëjnë edhe ujërat minerale të pasura me kalcium.
  • 4.  Artikujt ushqimorë përbëjnë pjesën kryesore te një ushqimi të shëndoshë. Prandaj buka, prodhimet e brumërave, orizi, misri, patatet, ose pemët bishtajore duhet të konsumohen shumë here në ditë.  Për të siguruar marrjen e vitaminave,materieve minerale dhe substancave sekondare të bimëve janë posaçërisht të rëndësishme perimet, pemët dhe sallatat e freskëta. Në ditë duhet qëtë konsumohen, duke u dhënë përparësi: tri herë perimeve dhe dy herë pemëve. Me përzgjedhjen e perimeve të larmishme do të merren materiet sekondare bimore.  Uji dhe lëngjet (pijet) pa sheqer e shuajnë etjen më së miri. Pijet me përmbajtje të kafeinës duhet të përdoren vetëm në sasi të zvogëluar. Në ditë të pihen 1–2 l litër lëngje, posaçërisht në formë të pa sheqerosura, p.sh. Uji mineral ose pemëve/çaj i zi. Pijet me përmbajtje të kafeinës (kafja, çaj i zi apo i gjelbër) të shijohen me masë.  Disa keshilla se si ti zgjedhni ushqimet qe permiresojne shendetin tuaj dhe ti shmangni ato te cilat rrisin rrezikun per ndonje semundje dhe ne te njejten kohe te krijoni nje plan per nje diete qe funksionon per ju.
  • 5.  Konsumo Mjaft Kalori por Jo Teper Mbaj nje balance mes te kalorive qe merr dhe ato qe harxhon – me fjale te tjera mos ha me shume ushqim se sa i duhet dhe perdor trupi juaj. Sasia mesatare e rekomanduar qe lejohet eshte 2000 kalori por kjo varet nga mosha juaj, gjinia, gjatesia, pesha dhe aktiviteti fizik i juaj.  Ha Nje Mori Te Gjere Ushqimesh. Te hash shendetshem eshte nje rast per ju qe te zgjeroni morine e zgjedhjeve – duke provuar ushqime te ndryshme e vecanarisht perime, frutat dhe produktet e drithrave te plota – ushqime qe zakonisht nuk i keni ngrene me pare.  Mbaj Porcionet Mesatare. Vecanarisht tek ushqimet me shume kalori. Ne vitet e fundit madhesia e servimit me ushqim eshte rritur shume e vecanarisht ne restorane. Nese ju servohet nje pjate e madhe me ushqim ne ndonje restorant ateher ndaje ate me dike qe ke afer apo – edhe me mire – porosit pjat mesatare ose te vogel.  Ha Shume Fruta, Perime, Drithera dhe Bime Bishtajore Ushqime te larta me karbohidrate komplekse, fiber, vitamina dhe minerale, me pak yndyr dhe pa kolesterol. Mundohu te gjesh prodhime sa me te freskta.  Pi Me Shume Uje Trupi jone eshte 75% uje. Dhe uji eshte nje pjes e vitale e dietes se shendetshme. Uji ndihmon te pastrojme sistemin tone, vecanarisht veshket dhe fshikezen urinare , nga toksinat dhe mbeturinat. Shumica e njerezve e kalojne jeten e tyre te dehidruar.  Kufizo Ushqimet Me Sheqer, Kripe Dhe Produktet E Drithrave Te Rafinuara Sheqeri i shtohet nje sasie te madhe ushqimeve qe prodhohen. Gjate nje viti vetem nje kanace me soda (coca cola) qe ka 160 kalori, mund te shtoj peshen tuaj per 7 kilograme!  Mos U Be Polic i Ushqimeve
  • 6. Ju mund te knaqeni me embelsirat qe pelqeni dhe ushqimet e skuqura ne nje mase perderisa ato jane pjese e rastesishme (here pas here) e dietes tuaj te shendetshme. Ushqimi eshte burim i mire i knaqesise dhe knaqesia eshte e mire per zemren tuaj!  Leviz Nje diet e shendetshme permireson energjine dhe ndjenjen e mireqeniestuaj gjersa zvoglon rrezikun tuaj ndaj shume semundjeve. Nese shtoni aktivitetin fizik dhe ushtrimet do te bej qe plani i te ushqyerit te shendetshem te funksionoj edhe me mire.  1. Obeziteti  2. Sëmundjet e veshkave  3. Sëmundjet e tëmthit  4. Sëmundjet e zemrës  5. Sëmundjet e gjakut  6. Diabeti  7. Hipertensioni  8. Sëmundjet e arterieve të trurit  9. Kanceri  Obeziteti konsiderohet një situate jonormale, ku ka depozitim te tepërt te yndyrës ne trup. Kjo ndodhe nga marrja e tepert te e ushqimit, dmth te energjisë te tepërt.  Faktore qe lidhen me obezitetin : Stresi, lodhja, trishtimi,Mosha,Disa ilace,Çrregullime hormonal,eNderprerja e pirjesse duhanit ,Mbajta e kileve te teperta te shtatzanise,Trashëgimia. o Si mundet njerezit obezit te humbasin kilet e teperta ? E para duhet te vendosin me siguri qe duan te humbasi kilet, ti nenshrohet nje seri analizave laboratike te gjakut ( p.sh kolisterol, hormonale etj ) per te indetifikuar shkakun e obez ites dhe
  • 7. pastaj ti drejtohet nje dietologu i cili do pergatisi nje diete ne nevojat dhe zakonet e pacientit,perdorim I produkteve me pak sheqer dhe yndyrna, te beni stervitje cdo dite. 20- 30 min ecje ju ndihmon te keni nje peshe ideale .. Anoreksia - nenkupton nje deshire te egzagjeruar per te qen i dobet, duka pasur tendencen te ruash te njeten peshe trupore perkohesisht. Personat te cilat kane anorexi prezentojne nje imazh te deformuar mbi trupin e tyre duke e konsideruar veten shume me te trashe se sa jan ne realitet dhe ne periudhat kur jan shume nen peshten normale. Kto persona hane shume pak, preferojne frutat dhe perimet, evitojne sa me shume sheqernat dhe pastat, mishin dhe djathrat sic dhe gjellen e gatuar.  Bulimia eshte e ngjashme me anoreksine,por ka disa ndryshime.Bulimiket nuk humbasin shume ne peshe dhe ne te vertete ata jane pak mbipeshe.Gjithashtua ata jane te shqetesuar per masen e tyre trupore dhe duan te dobesohen.Ata kane shpesh nje babezi per te ngrene,konsumojne sasi te madhe karbohidratesh ne nje periudhe te shkurter kohe dhe perdorin laksative qe shtojne jashteqitjen per te eliminuar ushqimin qe kane ose provokojne te vjella.Bulimia nervore prek me shume adoleshentet.  Struma eshte nje zmadhim jonormal i gjendres tiroide,(Glandula thyroidea) e cila ndodhet ne regjionin e gushes populli e quan “gusha”.  Struma eshte vetem nje shprehje, nje term qe tregon rritjen e abnormale te gjendres, por nuk shpjegon me teper  Mjekesia njeh tri lloje Strumash:  1) Struma Hyperthyrote e cila ka te beje me nje hyper-funksion te gjendres  2) Struma Hypothyrote e cila ka te beje me nje ulje te funksionit te gjendres  3) Eurhyreote Struma e cila eshte ne funksionimi normal PRODUKTET BIO DHE OMGJ Të gjithë e kanë kuptuar se ushqimet biologjike, ato të vërteta, të rritura pa pesticide apo produkte të tjera kimike, janë shumë të shëndetshme për shëndetin tonë. Por tregu e ka të
  • 8. pamundur të plotësojë kërkesat e konsumatorëve për këto lloje ushqimesh. Kërkime të shumta kanë treguar se këto lloj produktesh janë më të pasura me substanca, që na ndihmojnë të ndihemi më mirë, si vitamina C dhe oksidues të tjerë. Kush i provon për herë të parë mbetet i shtangur nga shija dhe aroma e mrekullueshme. Një studim amerikan i departamentit të agrikulturës ka treguar se në 50 vitet e fundit përmbajtja e minerale dhe vitaminave në shumë produkte është ulur në mënyrë domethënëse, kjo për shkak edhe të produkteve kimike që përdoren. Sot të gjithë jemi të ekspozuar ndaj produkteve ushqimore të modifikuara, për prodhimin e të cilave përdoren hormone, pesticide apo kimikate të ndryshme të pakontrolluara, të cilat sjellin pasoja në organizmin e njeriut.  Me OMGJ (Organizëm i Modifikuar Gjenetikisht) nënkuptohet një organizëm gjallor, pasuria gjenetike e të cilit është modifikuar nga njeriu nëpërmjet teknikave të inxhinierisë gjenetike. Sot, inxhenieria gjenetike është mjaft e zhvilluar dhe ka gjetur aplikime në shumë fusha, nga agrokultura tek mjekësia, deri tek ushqimet.  Dëmet e ushqimeve te modifikuara  Përdorimi i organizmave të modifikuara dëmton:  Aparatin tretës  Krijon alergji  Dëmton biodiversitetin  Shkakton dëm ekonomik te fermerët  Dëmton marrëveshjet e Tregtisë së Lirë me vendet e Bashkimit Evropian.  Konsumatorët presin mbrojtje nga rreziqet që mund të paraqiten gjatë tërë rrjetit ushqimor, duke filluar prej prodhuesit primar e deri te konsumatori, që përshkruhet shpesh me termin ‘prej fermës në tryezë’. Mbrojtja do të bëhet vetëm atëherë kur të gjithë sektorët e rrjetit furnizues të funksionojnë në mënyrë të integruar, dhe sistemet kontrolluese të ushqimit të adresojnë të gjitha fazat në rrjetin ushqimor. 