SlideShare une entreprise Scribd logo
1  sur  14
Panitikang Filipino
  sa Iba’t ibang
    Panahon
Panahon ng Katutubo
Bago pa man dumating ang mga Kastila sa Pilipinas, mayroon nang
sining at panitikan ang mga sinaunang Pilipino.

Karamihan sa mga panitikan nila’y yaong mga pasalin-dila gaya ng mga
bulong, tugmang-bayan, bugtong, epiko, salawikain at awiting-bayan na
anyong patula; mga kwentong-bayan, alamat at mito na anyong tuluyan
at ang mga katutubong sayaw at ritwal ng babaylan bilang pinakaunang
anyo ng dula sa bansa.

Karamihan sa mga panitikang ito ay pasalin-dila. May mga panitikan ring
nasulat sa mga piraso ng kawayan, matitibay na kahoy at makikinis na
bato. Ngunit iilan na lamang ang mga natagpuan ng mga arkeologo
(archeologists) sapagkat batay sa kasaysayan, pinasunog at pinasira ito
ng mga prayle nang dumating sila sa bansa sa paniniwalang ang mga ito
ay gawa ng demonyo.
Pananakop ng Kastila
• Dumating ang mga Kastila sa bansa taglay ang
  tatlong Gs – GOD, GOLD at GLORY. Dumating sila
  na ang pangunahing layunin ay ihasik ang
  Kristiyanismo, maghanap ng ginto at upang lalong
  mapabantog sa pamamagitan ng pagdaragdag ng
  kanilang nasasakop.
  Mahahati ang panitikan sa dalawa sa panahong
  ito: una ay pamaksang pananampalataya at
  kabutihang-asal at ang ikalawa ay ang panitikang
  panrebolusyon.
Dahil sa pananampalataya ang pangunahing
pakay ng mga Kastila, karamihan sa mga
unang akdang nalikha sa panahong ito ay
halos paksang pananampalataya. Halimbawa
aytulang gaya ng mga pasyong inaawit. Sila rin
ang nagpakilala ng konseptong maharlika o
dugong bughaw sa mga Pilipino na mababatid
sa mga akdang awit na ang mga pangunahing
tauhan ay mga hari, reyna, prinsipe at
prinsesa – isang patunay ang awit na Florante
at Laura ni Balagtas.
• Sa panahong ito, piling-pili lamang ang nakasusulat
  sapagkat wikang Kastila lamang ang kinikilala sa
  ganitong larangan. Kaunti lamang ang nakasusulat
  sa Kastila dahil sa pagpipigil, sa nadaramang takot
  at pagiging madamot ng mga Kastila.

• Sa panahong ito nalimbag ang pinakaunang aklat sa
  bansa; ang Doctrina Cristiana na nalimbag noong
  1953 na isang panrelihiyong aklat.
  Ang pasyon ang isa sa patulang anyo na
  makarelihiyon.
Sa ikalawang bahaging ito ng kasaysayang pampanitikan sa
panahon ng pananakop ng Kastila, karamihan sa mga panitikang
nalikha ay may diwang rebolusyonaryo at nagbukas sa kamalayang
Pilipino sa di-makataong pagtrato sa kanila ng mga Kastila at nag-
uudyok na kalabanin ang pamahalaan.
Dahil sa labis na pang-aalipin at pang-aalispusta at masidhing
diskriminasyon ng mga Kastila sa mga Pilipino; nagsilunsad ng mga
kilusan ang iilang Pilipinong hindi na sumasang-ayon sa
pamamalakad ng mga prayle at pamahalaang Kastila.
Nagsisulat ang mga Pilipino sa panahong ito ng mga panitikang
nagrerebolusyon. Nalathala ang mga pahayagang propagandista na
pinangunahan ng La Solidaridad noong Pebrero 19, 1889 na
naglalayong “matamo ang pagbabagong kailangan ng bansang
bilang tugon sa kalagayang panlipunan at pang-
ekonomiya, maisiwalat ang malubhang kalagayan ng bansa sa
ilalim ng pamamalakat ng mga Kastila at upang pairalin ang
kalayaan at demokrasya.”
• Dahil sa mahigpit ang pamahalaan, nagsitago ang mga
  manunulat sa ilalim ng iba’t ibang sagisag-panulat upang
  maprotektahan ng mga sarili laban sa mapang-alipustahang
  Kastila at upang patuloy na makasulat.
  Ang pambansang bayaning si Dr. Jose P. Rizal na may sagisag-
  panulat na Laong Laan ay naging bahagi ng pahayagang La
  Solidaridad; at ang may-akda ng mga nobelang Noli Me
  Tangere at El Filibusterismo na unang nalimbag at nalathala sa
  Espanya at naging mitsa sa mga rebolusyonaryong Pilipino na
  mag-aklas laban sa mga Kastila. Sumulat din si Rizal ng mga
  sanaysay gaya ng Hinggil sa Katamaran ng mga Pilipino at Sa
  Mga Kabataang Dalaga sa Malolos.
  Ang mga bayaning sina Marcelo H. Del Pilar (na may sagisag-
  panulat na PLARIDEL), Graciano Lopez-Jaena, Antonio
  Luna, Mariano Ponce, Pedro Serrano Laktaw, Emilio
  Jacinto, Apolinario Mabini, at marami pang iba ay nagsisulat
  din.
Pananakop ng Amerikano
Dahil sa pagnanais ng mga Pilipino na mapatalsik ang mga
Kastila, naging tagapagsagip ang mga Amerikano nang
dumating sila noong 1898 na tuluyang nagpabagsak sa
pamahalaang                                       Kastila.

Kung relihiyon ang naging pamana ng mga Kastila sa
Pilipino, edukasyon naman ang naging pangunahing ipinamana
ng mga Amerikano. Sa panahong ding ito isinilang ang mga
ilang imortal na makatang Pilipino na nagsisulat sa Ingles at
                          Tagalog.
Sa mga unang taon ng pananakop ng Amerikano
sa bansa, sumulat ang mga Pilipino sa
Kastila, Tagalog at iba pang wikang panlalawigan.
Nagsimula lamang umusbong ang mga panitikan
sa Ingles noong 1910 dahil sa mga bagong silang
na manunulat.

Kabilang sa mga manunulat sa panahong ito sina
si Jose Corazon de Jesus na tinaguriang Makata
ng Pag-ibig at may mga panulat-sagisag na
‘Huseng Batute’ at ‘Huseng Sisiw’ dahil sisiw ang
ipinababayad kapag nagpapagawa sa kanya ng
Pananakop ng Hapon


• Sa pambobomba ng Amerika sa Hiroshima, gumanti ang
  Hapon sa paglusob nito sa Pearl Harbor noong Disyembre
  7, 1941. Dahil nasa isalalim ng kolonya ng Estados Unidos
  kaya’t sinakop ng Hapon ang Pilipinas. Ngunit para sa
  karamihang manunulat na Pilipino, isang biyaya sa larangang
  panitikan ng bansa ang pangyayaring ito. Sumibol nang lubos
  ang panitikan ng bansa sa panahong ito dahil ipinagbawal ng
  namumunong Hapon ang paggamit ng wikang Ingles at
  itinaguyod ang pagpapayaman sa panitikan gamit ang mga
  katutubong wika sa bansa. Sinunog din ang mga aklat na
  nasusulat sa Ingles upang masigurong hindi mababahiran ng
  kanluraning ideya ang panitikang nililikha.
• Ang panahong ito sa kasaysayan ng bansa at ng
  panitikan ang tinaguriang Gintong Panahon ng
  Panitikang Filipino dahil higit na malaya ang mga
  Pilipino (kaysa noong sa Amerikano) sa pagsulat ng
  panitikan at pagsanib ng kultura, kaugalian at
  paniniwalang Pilipino sa mga ito.


  Dahil sa dinalang haiku (maikling tulang may tatlong
  taludtod at may bilang na pantig na 5-7-5 sa
  taludtod), nagkaroon ang mga Pilipino ng tanaga
  (maikling tulang may apat na taludtod at ang bilang
  ng pantig ay 7-7-7-7)
KASALUKUYANG PANAHON

•   Naging makasaysayan sa mga Pilipino ang pagbabalik ng kanilang kalayaan noong
    Hulyo 4, 1946 mula sa kamay ng mga Hapon. At dahil sa kalayaang natamo, higit ring
    sumigla ang kalayaang pampanitikan ng bansa.

    Bilang patunay ng kasiglahan ng panitikang Filipino sa iba’t ibang uri sa panahong ito
    ay ang pagkakalimbag ng mga sumusunod na katipunan ng mga aklat: Mga Piling
    Katha at Mga Piling Sanaysay ni Alejandro Abadilla, Maiikling Kwentong Tagalog ni
    Teodoro Agoncillo, Ako’y Isang Tinig ni Genoveva Edroza-Matute at marami pang iba.
    Kinilala rin buhat sa panahong ito ang mga panitikang panlalawigan dahil sa mga
    inilunsad na mga pambansang pananaliksik at pagsasaling-wika ng panitikan ng
    Pilipinas.

    Lalo pang sumigla ang panitikang Filipino nang ilunsad ang gawad Carlos Palanca
    Memorial Awards for Litetature.

    Sumilang din sa panahong ito ang aktibismo ng mga batang mag-aaral noong
    nagsisimula ang dekada ’80 at ang kanilang panitikang aktibista gaya nina Virgilio
    Almario (na may sulat-panulat na Rio Alma) at Quintin Perez.
• Sa kasalukuyan, sinasalin ang mga panitikan hindi lamang sa
  mga pahayagan, magazine at aklat, hindi lamang sa anyo ng
  pelikula, palabas pantelebisyon o kaya’y programang
  panradyo; kundi sa pamamagitan din ng hi-technology – ang
  Internet. Dahil sa internet nagkaroon ng blogging, video
  clipping at audio airing na patuloy na bumubuhay sa panitikan
  hindi lang ng Filipino kundi ng ibang lahi mandin.

    Patuloy na dumarami ang mga manunulat na Pilipino sa iba’t
    ibang anyo at uri ng panitikan gamit ang iba’t ibang media
    dahil sa mga inumpisahang kurso sa mga universidad at
    kolehiyo at pangangasiwa ng gobyerno ng mga pagsasanay sa
    mga kinakikitaang husay na mga mamamayan. Ngunit ang
    kasiglahan ng panitikan ay hindi magiging buo kung aasahan
    lamang ang pagdami at pag-usbong ng mga manunulat;
    kailangan din ang pagpapahalaga at pagmamalasakit ng mga
    mambabasa na katuwang sa pagtaguyod ng panitikan ng lahi.
•
END

Contenu connexe

Tendances

Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinasKaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
Rajna Coleen Carrasco
 
panitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyolpanitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyol
LAZ18
 
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikanMga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
Belle Oliveros
 

Tendances (20)

Mga dulang pantanghalan
Mga dulang pantanghalanMga dulang pantanghalan
Mga dulang pantanghalan
 
Pamahayan/ Pahayagan
Pamahayan/ PahayaganPamahayan/ Pahayagan
Pamahayan/ Pahayagan
 
Mga Simulain sa Pagsasaling Wika
Mga Simulain sa Pagsasaling WikaMga Simulain sa Pagsasaling Wika
Mga Simulain sa Pagsasaling Wika
 
Mga estratehiya ginagamit sa pagtuturo ng wika
Mga estratehiya ginagamit sa pagtuturo ng wikaMga estratehiya ginagamit sa pagtuturo ng wika
Mga estratehiya ginagamit sa pagtuturo ng wika
 
Ang Kasaysayan ng Maikling Kuwento
Ang Kasaysayan ng Maikling KuwentoAng Kasaysayan ng Maikling Kuwento
Ang Kasaysayan ng Maikling Kuwento
 
Karagatan at duplo
Karagatan at duploKaragatan at duplo
Karagatan at duplo
 
Bisaya tulad ng Tula, Maikling Kwento, at Dula
 Bisaya tulad ng Tula, Maikling Kwento, at Dula Bisaya tulad ng Tula, Maikling Kwento, at Dula
Bisaya tulad ng Tula, Maikling Kwento, at Dula
 
Dulang patula sa panahon ng Kastila
Dulang patula sa panahon ng KastilaDulang patula sa panahon ng Kastila
Dulang patula sa panahon ng Kastila
 
Uri Ng Dulang Pangtanghalan
Uri Ng Dulang PangtanghalanUri Ng Dulang Pangtanghalan
Uri Ng Dulang Pangtanghalan
 
Paghahanda at ebalwasyon ng kagamitang pilipino
Paghahanda at ebalwasyon ng kagamitang pilipinoPaghahanda at ebalwasyon ng kagamitang pilipino
Paghahanda at ebalwasyon ng kagamitang pilipino
 
Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinasKaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
Kaligirang kasaysayan-ng-nobela-sa-asya-at-pilipinas
 
Dula
DulaDula
Dula
 
Paghahambing ng Pagsasaling Ingles-Filipino alinsunod sa simulain at batayan
Paghahambing ng Pagsasaling Ingles-Filipino alinsunod sa simulain at batayanPaghahambing ng Pagsasaling Ingles-Filipino alinsunod sa simulain at batayan
Paghahambing ng Pagsasaling Ingles-Filipino alinsunod sa simulain at batayan
 
panitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyolpanitikan sa panahon ng espanyol
panitikan sa panahon ng espanyol
 
Panulaang Filipino
Panulaang FilipinoPanulaang Filipino
Panulaang Filipino
 
Panahong pre kolonyal
Panahong pre kolonyalPanahong pre kolonyal
Panahong pre kolonyal
 
Filipino 8 Mga Akdang Lumaganap sa Panahon ng Hapones
Filipino 8 Mga Akdang Lumaganap sa Panahon ng HaponesFilipino 8 Mga Akdang Lumaganap sa Panahon ng Hapones
Filipino 8 Mga Akdang Lumaganap sa Panahon ng Hapones
 
Filipino: Pagsasalaysay
Filipino: PagsasalaysayFilipino: Pagsasalaysay
Filipino: Pagsasalaysay
 
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikanMga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
Mga batayang simulain sa panunuring pampanitikan
 
Mga Uri ng Dula
Mga Uri ng Dula Mga Uri ng Dula
Mga Uri ng Dula
 

En vedette

Ang Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng PanitikanAng Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng Panitikan
Mckoi M
 
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
Gray01
 
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Denni Domingo
 
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang LupaPagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
Rodel Moreno
 
Elemento Ng Tula
Elemento Ng TulaElemento Ng Tula
Elemento Ng Tula
rosemelyn
 
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
Alexis Trinidad
 

En vedette (13)

Ang Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng PanitikanAng Mga Panahon ng Panitikan
Ang Mga Panahon ng Panitikan
 
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
grade 8 module !!! andito ung may chart :D saka ung asias natural resourcs ge...
 
Panitikan ng CAR
Panitikan ng CARPanitikan ng CAR
Panitikan ng CAR
 
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
 
Lampoon Writing - Mykel Andrada
Lampoon Writing - Mykel AndradaLampoon Writing - Mykel Andrada
Lampoon Writing - Mykel Andrada
 
Satire+ppt
Satire+pptSatire+ppt
Satire+ppt
 
Andres bonifacio
Andres bonifacioAndres bonifacio
Andres bonifacio
 
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
Hibik ng pilipinas sa inang espanya (trilogy)
 
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang LupaPagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
Pagsusuri sa Pag-Ibig sa Tinubuang Lupa
 
Pagsusuri sa Tula at Pelikula
Pagsusuri sa Tula at PelikulaPagsusuri sa Tula at Pelikula
Pagsusuri sa Tula at Pelikula
 
Elemento Ng Tula
Elemento Ng TulaElemento Ng Tula
Elemento Ng Tula
 
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
Katutubong Panitikang Filipino (Kasaysayan ng Panitikang Pilipino) Ni: G. Ale...
 
Andres bonifacio presentation
Andres bonifacio presentationAndres bonifacio presentation
Andres bonifacio presentation
 

Similaire à Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon

Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikan
SCPS
 
Panahon ng katutubo
Panahon ng katutuboPanahon ng katutubo
Panahon ng katutubo
Mardy Gabot
 
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINOPAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
Nimpha Gonzaga
 
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptxAng muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
jobellejulianosalang
 
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdfpanitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
AngelaTaala
 
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptxQ4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
IMELDATORRES8
 
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptxSimple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
JeanDacles
 
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptxKasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
tuazonlyka56
 
Panahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastilaPanahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastila
Marie Louise Sy
 

Similaire à Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon (20)

Kasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikanKasaysayan ng panitikan
Kasaysayan ng panitikan
 
Filipino presentation
Filipino presentationFilipino presentation
Filipino presentation
 
Flordeliza
FlordelizaFlordeliza
Flordeliza
 
Flordeliza
FlordelizaFlordeliza
Flordeliza
 
Panahon ng katutubo
Panahon ng katutuboPanahon ng katutubo
Panahon ng katutubo
 
Pag unlad ng panitikan
Pag unlad ng panitikanPag unlad ng panitikan
Pag unlad ng panitikan
 
Pag unlad ng panitikan
Pag unlad ng panitikanPag unlad ng panitikan
Pag unlad ng panitikan
 
Kasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwentoKasaysayan ng maikling kwento
Kasaysayan ng maikling kwento
 
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINOPAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA  PANITIKANG FILIPINO
PAGSUSURI SA MGA AKDANG MAPANGHIMAGSIK SA PANITIKANG FILIPINO
 
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptxAng muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
Ang muling pagsigla ng Panitikan sa Ingles (5).pptx
 
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at TalumpatiKASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
KASAYSAYAN_080430.pptx Sanaysay at Talumpati
 
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdfpanitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
panitikansapanahonngkatila-141205011050-conversion-gate01-1.pdf
 
Panitikan sa Panahon ng Kastila
Panitikan sa Panahon ng KastilaPanitikan sa Panahon ng Kastila
Panitikan sa Panahon ng Kastila
 
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptxQ4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
Q4-aralin 1 FILIPINO 9 ARALIN 1-NOLI ME TANGERE.pptx
 
DDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDD
DDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDD
DDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDD
 
Filipino-Group 5
Filipino-Group 5Filipino-Group 5
Filipino-Group 5
 
Kasaysayan ng Wikang Pambansa sa Panahon ng Rebulusyong Filipino
Kasaysayan ng Wikang Pambansa sa Panahon ng Rebulusyong FilipinoKasaysayan ng Wikang Pambansa sa Panahon ng Rebulusyong Filipino
Kasaysayan ng Wikang Pambansa sa Panahon ng Rebulusyong Filipino
 
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptxSimple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
Simple Green and Beige Vintage Illustration History Report Presentation.pptx
 
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptxKasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
Kasaysayan-ng-wikang-Pambansa-sa-panahon-ng-rebolusyong.pptx
 
Panahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastilaPanahon bago dumating ang mga kastila
Panahon bago dumating ang mga kastila
 

Dernier

669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
KathlyneJhayne
 
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling PanlipunanFourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
Paul649054
 
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptxESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
PaulineHipolito
 
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
HannaLingatong
 
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptxFil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
MaamMeshil1
 

Dernier (20)

Kontempo-Lesson 2-Mga Isyung Pangkapaligiran.pptx
Kontempo-Lesson 2-Mga Isyung Pangkapaligiran.pptxKontempo-Lesson 2-Mga Isyung Pangkapaligiran.pptx
Kontempo-Lesson 2-Mga Isyung Pangkapaligiran.pptx
 
Kabanata 34 - Ang Pananghalian presented by
Kabanata 34 - Ang Pananghalian presented byKabanata 34 - Ang Pananghalian presented by
Kabanata 34 - Ang Pananghalian presented by
 
669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
669416825-Epekto-Ng-Kolonyalismo-Sa-Timog-Silangang-Asya-at-Silangang-Asya (1...
 
Mga Kababaihan ng Silangan at Timog-Silangang Asya.pptx
Mga Kababaihan ng Silangan at Timog-Silangang Asya.pptxMga Kababaihan ng Silangan at Timog-Silangang Asya.pptx
Mga Kababaihan ng Silangan at Timog-Silangang Asya.pptx
 
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG SAYAW ATING ALAMINP.E 5-WK2-Q4.pdf
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG SAYAW ATING ALAMINP.E 5-WK2-Q4.pdfPOLKA SA NAYON MGA HAKBANG SAYAW ATING ALAMINP.E 5-WK2-Q4.pdf
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG SAYAW ATING ALAMINP.E 5-WK2-Q4.pdf
 
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG PAGPAPATULOYP.E 5-WK2-Q4.pdf
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG PAGPAPATULOYP.E 5-WK2-Q4.pdfPOLKA SA NAYON MGA HAKBANG PAGPAPATULOYP.E 5-WK2-Q4.pdf
POLKA SA NAYON MGA HAKBANG PAGPAPATULOYP.E 5-WK2-Q4.pdf
 
Araling Panlipunan 7 digmaang pandaigdig
Araling Panlipunan 7 digmaang pandaigdigAraling Panlipunan 7 digmaang pandaigdig
Araling Panlipunan 7 digmaang pandaigdig
 
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling PanlipunanFourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
Fourth Quarter - Grade Nine Lesson 3 Pambansang Kaunlaran - Araling Panlipunan
 
ARALING PANLIPUNAN Mga anyong tubig.pptx
ARALING PANLIPUNAN Mga anyong tubig.pptxARALING PANLIPUNAN Mga anyong tubig.pptx
ARALING PANLIPUNAN Mga anyong tubig.pptx
 
curriculum map Araling Panlipunan 2.docx
curriculum map Araling Panlipunan 2.docxcurriculum map Araling Panlipunan 2.docx
curriculum map Araling Panlipunan 2.docx
 
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptxESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
ESP9-Q4-M13-QUIZ 1-Mga Pansariling Salik Sa Pagpili ng Track o Kurso.pptx
 
EL FILIBUSTERISMO KABANATA 13 Ang Klase sa Pisika by Rhienz Vincent B. Bad_20...
EL FILIBUSTERISMO KABANATA 13 Ang Klase sa Pisika by Rhienz Vincent B. Bad_20...EL FILIBUSTERISMO KABANATA 13 Ang Klase sa Pisika by Rhienz Vincent B. Bad_20...
EL FILIBUSTERISMO KABANATA 13 Ang Klase sa Pisika by Rhienz Vincent B. Bad_20...
 
ARPAN 9 SIGLO Reviewer for Grade 9 students
ARPAN 9 SIGLO Reviewer for Grade 9 studentsARPAN 9 SIGLO Reviewer for Grade 9 students
ARPAN 9 SIGLO Reviewer for Grade 9 students
 
Presentation1-filipino-9. Ang mga pinag-uusig.pptx
Presentation1-filipino-9. Ang mga pinag-uusig.pptxPresentation1-filipino-9. Ang mga pinag-uusig.pptx
Presentation1-filipino-9. Ang mga pinag-uusig.pptx
 
tambalangsalita-230816125816-6865effc.pptx
tambalangsalita-230816125816-6865effc.pptxtambalangsalita-230816125816-6865effc.pptx
tambalangsalita-230816125816-6865effc.pptx
 
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
438009509-1-Nakapagbibigay-Ng-Lagom-o-Buod-Ng-Tekstong-Napakinggan.pptx
 
DLL_MAPEH 5_Q4_W5.docx for elementary catechism
DLL_MAPEH 5_Q4_W5.docx for elementary catechismDLL_MAPEH 5_Q4_W5.docx for elementary catechism
DLL_MAPEH 5_Q4_W5.docx for elementary catechism
 
kagalingang pansibiko kagalingang pansibiko
kagalingang pansibiko kagalingang pansibikokagalingang pansibiko kagalingang pansibiko
kagalingang pansibiko kagalingang pansibiko
 
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptxFil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
 
Florante at Laura Filipino 8 MODYUL-1-4TH-KWARTER.pptx
Florante at Laura Filipino 8 MODYUL-1-4TH-KWARTER.pptxFlorante at Laura Filipino 8 MODYUL-1-4TH-KWARTER.pptx
Florante at Laura Filipino 8 MODYUL-1-4TH-KWARTER.pptx
 

Kaligirang pangkasaysayan ng tula sa iba’t ibang panahon

  • 1. Panitikang Filipino sa Iba’t ibang Panahon
  • 2. Panahon ng Katutubo Bago pa man dumating ang mga Kastila sa Pilipinas, mayroon nang sining at panitikan ang mga sinaunang Pilipino. Karamihan sa mga panitikan nila’y yaong mga pasalin-dila gaya ng mga bulong, tugmang-bayan, bugtong, epiko, salawikain at awiting-bayan na anyong patula; mga kwentong-bayan, alamat at mito na anyong tuluyan at ang mga katutubong sayaw at ritwal ng babaylan bilang pinakaunang anyo ng dula sa bansa. Karamihan sa mga panitikang ito ay pasalin-dila. May mga panitikan ring nasulat sa mga piraso ng kawayan, matitibay na kahoy at makikinis na bato. Ngunit iilan na lamang ang mga natagpuan ng mga arkeologo (archeologists) sapagkat batay sa kasaysayan, pinasunog at pinasira ito ng mga prayle nang dumating sila sa bansa sa paniniwalang ang mga ito ay gawa ng demonyo.
  • 3. Pananakop ng Kastila • Dumating ang mga Kastila sa bansa taglay ang tatlong Gs – GOD, GOLD at GLORY. Dumating sila na ang pangunahing layunin ay ihasik ang Kristiyanismo, maghanap ng ginto at upang lalong mapabantog sa pamamagitan ng pagdaragdag ng kanilang nasasakop. Mahahati ang panitikan sa dalawa sa panahong ito: una ay pamaksang pananampalataya at kabutihang-asal at ang ikalawa ay ang panitikang panrebolusyon.
  • 4. Dahil sa pananampalataya ang pangunahing pakay ng mga Kastila, karamihan sa mga unang akdang nalikha sa panahong ito ay halos paksang pananampalataya. Halimbawa aytulang gaya ng mga pasyong inaawit. Sila rin ang nagpakilala ng konseptong maharlika o dugong bughaw sa mga Pilipino na mababatid sa mga akdang awit na ang mga pangunahing tauhan ay mga hari, reyna, prinsipe at prinsesa – isang patunay ang awit na Florante at Laura ni Balagtas.
  • 5. • Sa panahong ito, piling-pili lamang ang nakasusulat sapagkat wikang Kastila lamang ang kinikilala sa ganitong larangan. Kaunti lamang ang nakasusulat sa Kastila dahil sa pagpipigil, sa nadaramang takot at pagiging madamot ng mga Kastila. • Sa panahong ito nalimbag ang pinakaunang aklat sa bansa; ang Doctrina Cristiana na nalimbag noong 1953 na isang panrelihiyong aklat. Ang pasyon ang isa sa patulang anyo na makarelihiyon.
  • 6. Sa ikalawang bahaging ito ng kasaysayang pampanitikan sa panahon ng pananakop ng Kastila, karamihan sa mga panitikang nalikha ay may diwang rebolusyonaryo at nagbukas sa kamalayang Pilipino sa di-makataong pagtrato sa kanila ng mga Kastila at nag- uudyok na kalabanin ang pamahalaan. Dahil sa labis na pang-aalipin at pang-aalispusta at masidhing diskriminasyon ng mga Kastila sa mga Pilipino; nagsilunsad ng mga kilusan ang iilang Pilipinong hindi na sumasang-ayon sa pamamalakad ng mga prayle at pamahalaang Kastila. Nagsisulat ang mga Pilipino sa panahong ito ng mga panitikang nagrerebolusyon. Nalathala ang mga pahayagang propagandista na pinangunahan ng La Solidaridad noong Pebrero 19, 1889 na naglalayong “matamo ang pagbabagong kailangan ng bansang bilang tugon sa kalagayang panlipunan at pang- ekonomiya, maisiwalat ang malubhang kalagayan ng bansa sa ilalim ng pamamalakat ng mga Kastila at upang pairalin ang kalayaan at demokrasya.”
  • 7. • Dahil sa mahigpit ang pamahalaan, nagsitago ang mga manunulat sa ilalim ng iba’t ibang sagisag-panulat upang maprotektahan ng mga sarili laban sa mapang-alipustahang Kastila at upang patuloy na makasulat. Ang pambansang bayaning si Dr. Jose P. Rizal na may sagisag- panulat na Laong Laan ay naging bahagi ng pahayagang La Solidaridad; at ang may-akda ng mga nobelang Noli Me Tangere at El Filibusterismo na unang nalimbag at nalathala sa Espanya at naging mitsa sa mga rebolusyonaryong Pilipino na mag-aklas laban sa mga Kastila. Sumulat din si Rizal ng mga sanaysay gaya ng Hinggil sa Katamaran ng mga Pilipino at Sa Mga Kabataang Dalaga sa Malolos. Ang mga bayaning sina Marcelo H. Del Pilar (na may sagisag- panulat na PLARIDEL), Graciano Lopez-Jaena, Antonio Luna, Mariano Ponce, Pedro Serrano Laktaw, Emilio Jacinto, Apolinario Mabini, at marami pang iba ay nagsisulat din.
  • 8. Pananakop ng Amerikano Dahil sa pagnanais ng mga Pilipino na mapatalsik ang mga Kastila, naging tagapagsagip ang mga Amerikano nang dumating sila noong 1898 na tuluyang nagpabagsak sa pamahalaang Kastila. Kung relihiyon ang naging pamana ng mga Kastila sa Pilipino, edukasyon naman ang naging pangunahing ipinamana ng mga Amerikano. Sa panahong ding ito isinilang ang mga ilang imortal na makatang Pilipino na nagsisulat sa Ingles at Tagalog.
  • 9. Sa mga unang taon ng pananakop ng Amerikano sa bansa, sumulat ang mga Pilipino sa Kastila, Tagalog at iba pang wikang panlalawigan. Nagsimula lamang umusbong ang mga panitikan sa Ingles noong 1910 dahil sa mga bagong silang na manunulat. Kabilang sa mga manunulat sa panahong ito sina si Jose Corazon de Jesus na tinaguriang Makata ng Pag-ibig at may mga panulat-sagisag na ‘Huseng Batute’ at ‘Huseng Sisiw’ dahil sisiw ang ipinababayad kapag nagpapagawa sa kanya ng
  • 10. Pananakop ng Hapon • Sa pambobomba ng Amerika sa Hiroshima, gumanti ang Hapon sa paglusob nito sa Pearl Harbor noong Disyembre 7, 1941. Dahil nasa isalalim ng kolonya ng Estados Unidos kaya’t sinakop ng Hapon ang Pilipinas. Ngunit para sa karamihang manunulat na Pilipino, isang biyaya sa larangang panitikan ng bansa ang pangyayaring ito. Sumibol nang lubos ang panitikan ng bansa sa panahong ito dahil ipinagbawal ng namumunong Hapon ang paggamit ng wikang Ingles at itinaguyod ang pagpapayaman sa panitikan gamit ang mga katutubong wika sa bansa. Sinunog din ang mga aklat na nasusulat sa Ingles upang masigurong hindi mababahiran ng kanluraning ideya ang panitikang nililikha.
  • 11. • Ang panahong ito sa kasaysayan ng bansa at ng panitikan ang tinaguriang Gintong Panahon ng Panitikang Filipino dahil higit na malaya ang mga Pilipino (kaysa noong sa Amerikano) sa pagsulat ng panitikan at pagsanib ng kultura, kaugalian at paniniwalang Pilipino sa mga ito. Dahil sa dinalang haiku (maikling tulang may tatlong taludtod at may bilang na pantig na 5-7-5 sa taludtod), nagkaroon ang mga Pilipino ng tanaga (maikling tulang may apat na taludtod at ang bilang ng pantig ay 7-7-7-7)
  • 12. KASALUKUYANG PANAHON • Naging makasaysayan sa mga Pilipino ang pagbabalik ng kanilang kalayaan noong Hulyo 4, 1946 mula sa kamay ng mga Hapon. At dahil sa kalayaang natamo, higit ring sumigla ang kalayaang pampanitikan ng bansa. Bilang patunay ng kasiglahan ng panitikang Filipino sa iba’t ibang uri sa panahong ito ay ang pagkakalimbag ng mga sumusunod na katipunan ng mga aklat: Mga Piling Katha at Mga Piling Sanaysay ni Alejandro Abadilla, Maiikling Kwentong Tagalog ni Teodoro Agoncillo, Ako’y Isang Tinig ni Genoveva Edroza-Matute at marami pang iba. Kinilala rin buhat sa panahong ito ang mga panitikang panlalawigan dahil sa mga inilunsad na mga pambansang pananaliksik at pagsasaling-wika ng panitikan ng Pilipinas. Lalo pang sumigla ang panitikang Filipino nang ilunsad ang gawad Carlos Palanca Memorial Awards for Litetature. Sumilang din sa panahong ito ang aktibismo ng mga batang mag-aaral noong nagsisimula ang dekada ’80 at ang kanilang panitikang aktibista gaya nina Virgilio Almario (na may sulat-panulat na Rio Alma) at Quintin Perez.
  • 13. • Sa kasalukuyan, sinasalin ang mga panitikan hindi lamang sa mga pahayagan, magazine at aklat, hindi lamang sa anyo ng pelikula, palabas pantelebisyon o kaya’y programang panradyo; kundi sa pamamagitan din ng hi-technology – ang Internet. Dahil sa internet nagkaroon ng blogging, video clipping at audio airing na patuloy na bumubuhay sa panitikan hindi lang ng Filipino kundi ng ibang lahi mandin. Patuloy na dumarami ang mga manunulat na Pilipino sa iba’t ibang anyo at uri ng panitikan gamit ang iba’t ibang media dahil sa mga inumpisahang kurso sa mga universidad at kolehiyo at pangangasiwa ng gobyerno ng mga pagsasanay sa mga kinakikitaang husay na mga mamamayan. Ngunit ang kasiglahan ng panitikan ay hindi magiging buo kung aasahan lamang ang pagdami at pag-usbong ng mga manunulat; kailangan din ang pagpapahalaga at pagmamalasakit ng mga mambabasa na katuwang sa pagtaguyod ng panitikan ng lahi. •
  • 14. END