Télécharger pour lire hors ligne
توجيهات تربوية -سلك ثانوي تأهيلي
- 1. ر ا او ا آ 2007 ا ت ا ا ا وا ر دةة ا م رض وا ي ا ا ه ا
- 2. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 2 س ا ع اا ول ا ا:رات ا 4 1. 1.1.ه ا ي ا رض وا ة ا م ج ء ت و أ 1.2.رض وا ة ا م ج ء ت 5 1.3.رض وا ة ا م ج ت 2.وا ا لت 2.1.ا وا ا ت 2.2.و ا ب ا ت ا7 3.رض وا ة ا م ج ر ل 8 3.1.رض وا ة ا م دة ز 3.2.ا ت ا 3.3.ا رات ا12 ا ا:اا13 1.ا ك ا ع ا 2.ا م وا داب ك ا ع وا ا ك ا ع ا16 3.ر ا رض وا ة ا م دة 17 3.1.ج ا ت ا و ا م ا 3.2.ت ا و ا م اج ا18 3.3.ج ا ت ا و ا ا و ا م وا داب ا19 4.ر ا رض وا ة ا م دة ج ات و ز20 5.ا م ا و ا ا23 6.ا م ا و ا ا27 7.ا م وا داب ا و ا ا29 8.ا ا و ا ا31 9.رض وا ة ا م ا م ا ا ا33 10.م ا م ا ا ا39 11.زرا م ا م ا ا ا43 12.ر م ا م ا ا ا)أ(45 ا ا:رض وا ة ا م ر 47 1.ت ر ا 1.1.؟ ت ر ا ذا 1.2.ا ه وا ا م 49 1.2.1.ا م 1.2.2.ت ا ه ا 50 1.2.3.ا ا 1.2.4.رة ا م 54 1.2.5.ا اف ه ا 1.3.ت ر ا آ 2.رض وا ة ا م 59 2.1.اترض وا ة ا م 2.2.رض وا ة ا م 61 2.3.ج اا
- 3. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 3 2.4.ا ه ا63 2.5.وع ا ا67 ا ا ا:ا ت ا 69 1.ا ا 1.1. 1.2. 1.3.و 2.ار وا ا 70 2.1.رس ا اذة 2.2.ا زات إ 2.3.ا وور ص ا د 2.4.ر ا ا 71 2.5.زار ا ات آ ا ا ا:ي ا ا 72 1.ي ا ا م 2.ي ا ا و 3.ا ا أي74 4.ت ا ت76 5.ا ر ا 77 6.ي ا ا ت ا ا ا ص81 ا ا ه ا85
- 4. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 4 ول ا ا(*) رات ا 1.ـ ت ا ه حرود ا تدة ر ا ا ت آ ا وزارة أ ا ا ا ت وا رات ا و رض وا ة ا م ا ا ع ـ ا وا ا و ا وا اات ـ وا ا ق اا ب ا اءات وإ.ل ف و إ وره: ذ ا ة، ا ا ا أ و ا ات ا ج ا و وا ا ررو دة ه ا ا ر. ذ ا اد إت رات و أ ر اآ ود ،رض وا ة ا موز إاروسوأا ر ا ا آ ر ا ، از ا أدوات ، ا ا ء ا رك وا؛ ا ا ك ا رج و ، و و و ع و ت وا.و ، اه اآ و ف آ ه وه ر ا ى ارات ذ ا. ا ر ا دة ّج ر ا ن را واا ه دراا و رات و رف ا اآ و ، ا درا ن ، ا ه رف و وإ ، ا ا ا ل ،ت ا إ ن ا ار ا ذ اد درا و. م ر ل اد ا ت ا وري ا ن آ و ا وا ا ار رض وا ة ا. ا ، أ ب وآ وا و ق ، ا ا وا اه ا ا ا وا.رات ا ــ ا ا ه و ر ات ا ا ت واه ور إ:. 1.1.رض وا ة ا م ج ء ت و أه ا ي ا. ت وا ا ه ما ت ا ر ا- ح و ا وآ ، و ا و دة ا ا وا ا ا ه ا ي ا ا اف وأه ا. (*)ا أي دون آ ا ل ا ا ت ا ه ا
- 5. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 5 و ، ا ت ا ه ا وا دي ا و آ وا آ ا ا دون ل ي ا ا كا ا ى ا ت ا ل ر و ا ى ا ه ، وا وا رض وا ة ا م)ا ـ ا ا ـ ا ا(... ا ه ا ل وآ)وا ا اا.(ر ا آ ا ارد ا ل وا وا ا وا د ا ا ت وا وا ة ا ا آ ا و. 1.2.رض وا ة ا م ج ء ت ازن ا دئ و ، ا ي ا ا ت ُ أه ت ا ه أو ا ورة ى اء ،ج وا وا وات ا ى ر ا و ، وا ا ر ا ت و ا ا ا ا ت ، و و د ا و و و. 1.3.رض وا ة ا م ج ت ا هو ا ا وا ا ا اآ ت و ا ر ا ا وا ا ات ا ارة ا و وا دود ا ص؛ ا ار إ ، ا ق وا. آ ت وا ا د ا ، ا ت وا رات ا ه و ورة ا ا ا رض وا ة ا م ج ء و ا ا ا و ا ا و ج وا ر ا ،ا وا ا ا از ا ، ر ا رات وا ا ا رة ا ت و روا ن ا ق و ة ا. 2.ت وا ا ل 2.1.ا وا ا ت ق ا ات دتت أر وا ا ت ا و ، و وا د ا ؛ ا دة ا ت ا اى أ.ا ا ول ا واد ا ت وا ت ا ه ا ت ا ا وآ ،.
- 6. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 6 ا تاد ا ت اا ت ا ة ا ء ا ا ا ا ا و و ع وا ، ر وا ه روا رة ا ات و ا ة ا ا و ، اا وا ا و ، ا ف آ وا وا م ا ه ا ة ا ق وا ت ا ا ا ا ر و ا ا ا ل و وا ،ار ا وح ا ف ا وا ة اا أ ا ا ا وأ ا ا ا ا ا ج وا ، ا وق ا ن ا ت َ ِ ا وا ت وا ا رآ ا رة ا وا ا ن ا ا وا ا ر وا ا ا ا ا ا ف ا ا ط وا و ا وح ا ا وا ا ا ر ي ا ا د وا ا ل إ دود وا ا ة وا د وا ا درة ااع وا ر وا ا ا آ وا ن ا ة ا و ر ا وا ، ا ا ام ا ، ا ا ا ري وا ا روث وا ا ا د و ر ا وا ا اا ن ا ق ا د و ب اآ ت ا ا ا ا ا رج ا أ ن آ ّ و ا وا ا ت-ا ه أوردت ، ا ا ا ا: اا ا وا ا ر وا ا ا ا ا ا ا ط وا و ا وح ا ا وا ا ا ر ي ا ا د وا ا ل إ دو وا اد ة وا د وا ا اع وا ر وا درة ا ا ا ة ا و ر ا آ وا ن ا ا ري وا ا روث وا ا ا ا وا ا ا ام ا
- 7. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 7 2.2.ت ااا بو ر ا ، ا إت اء و ا ا ا ا ه ا.ا ا ا ت ا أن وأواأوأو أو. وو ا ا ت اها ه ا: وا ات ا. ن وا ن ا ا. ا ت و ا)، ا ا ،ة ا ا(ا و وا. و د ا ت آ وا ت ه وا ات اا ر وا وا. وا ا ت ادي أن ، ا ه ا إ: ا ت ا وا ا ا ن إ. ر و ا ا دا ا ا اع أ ا ا ترا ا اد. ب ا اع أ ا)وا وا د ا(...ا او ا وا ا و ا. ف وا ت اب اآ: ا ار و. ر و ا. ا ر و ا ا و ، وو و و ذا. ن وا ت اأن ، وا ا ه : إ ة دا و ، ا ا ا ي ا ـ و ورؤ را وا رة و و ذا ن وآ ا آ ه و ، ا. ا ا ـ. ا و ،ت ا آ ق أ ا ن را وا إ ف ا ا ا ت وا ت ا ا و ع ن ،ة ا دة و ا ا وا ،م ا اا ت اأ : ا ت ا ج وإ اع وإ ور ر رة ا. وا ا ت اا و ت و ،س وا ة وا اف وا ت ا ت وا دة ا.
- 8. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 8 ت ا و ت ا ز ا ا و ا دة ا ت وا ة ا. ر ا ت وا ،ف وا ا ت أ ج اا و ا ا و ، ر وا ا ا ط ر وا ا د و ن ا ق. 3.رض وا ة ا م دة ر ل 3.1.رض وا ة ا م دة ز ا و آ ا وع ا رض وا ة ا م زعر وا ا: وع اا ا دت م ا ع3تن ن)إ ا زع( و داب ا عا م ا ة واإ ا زع ا ا ع وــر او ا اا ا ا م ا4س)2(* ا م ا2س)1( ا م وا داب ا1س)1( ا ا1س)1( ا م ارض وا ة ا م6س)2( م اام4س)2( ا م ازرا م3س)2( ا م ار م)أ(2س)1( *إ ن ا ُ ا ا د ن ا ّ ُ.):ا4س)2(4تن ا ن ه ذ ا د ن ا و ، إ6ت(. 3.2.ت اا 3.2.1.ا ا ت اا ك ا ع ا ا ق و ا ت ا ز ة ا ا ا ا م ا را ا دود ا ح ا ل ا ا ا ه. ا ارد ا ل وا ا ا ه ا ا و ا. ا ا ا ودور ع ا ار ا ا ا ا أه إدراك ا دودوا ا ج. ا وا را ا ا را ا ا أه إدراك ا وا دة ت ه وا. ا ط أ ل ا)وا وا ا(...ا ا ا ا اه اا وا ا م ا ت ا. ت ا ا وا ا ا ا ول ل و ، ا ت از ا ا وا ا ا ه ل إ
- 9. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 9 ت ا ا. ل او ا وا م ا ت و ا دوات ا ت ا ا و ا ا ت ا. 3.2.2.ا ا ت ااا عم وا داب ك و ااا ك ا ع ا أه إدراكا ا ورة وا دره و ا ارد ا و ا وات. وب ا ء ا ج إ ق إدراك ا ا ت م ا در ا ت ا ف د دة ا وا دة ا. رف ب اآا ت از ا ا و ا ط و ا ث ل ه ا ا ت ا م ا ن ا و وا ن ا و ا ت از ا ظ ا. ا ة ا را ا ا وا ا ت ا إدراك ، ا ا ارد ا إ ة ا ا ن ا ت ، را ا دود ا و ورا ا ا إ رة إ رة ا. ا ط أ ل ا)وا وا ا(...ا ا ا ا اوا ن ا و ا ل. وا ة ر آ ء ا ا ول ل ن ا ا وا ا ا ه ل إ ، وا ن وا. ا وا م ا ت و ا دوات ا ل او وا ن ا و ء ا ت ا. 3.2.3.ا ا ت او ا ا ر اـو ا م وا داب اا ا ل و ن ا ا ز ا و ل رف ا وا ا ا ا ذ ا و ا ت ا. ت ا ل ا آ ف ل ا را ا ل رف ا ا آ ا ن ا را ا اض ا و را ا ز ا ت ا ذ وا اض اوا ا و. را ا و ي ا ا ا ت ا ا اع أ ل ا ا ا ه ا ا ا ا ه ا. ي ا ا ا ا ول ل ن ا را وا. اآ ا ف ا وا م ا ت و ا دوات ا ل را ا و ي ا ا ا.
- 10. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 10 3.2.4.ا ا ت او ا ا ر اـا م ا ا ا اه ا رف اب وا ر ل إ ، ا ر وا ا ا ا داد وا ا ا ا اث ا ر و ا ا ا اءة . وا ا ا درا ا ل ا أه إدراك ه إ ا ا ا ا ه. دور إدراك ا و ا دة ا ج إ رف ا ظ ا ورة وا ا و دة ا ج إ ر ا ت ا ا ء ا. ا ل رف اإدراك ا ا وا ا ا آ ا و آ ات)وا و ا ة و.( وا ، ا ا و ه ا ج ا ل رف ا ه ب ا ن ا ا ا ازن وا ، اا ه م ه وا ة ا ام إ ا ذ ا و ج ا ا ل ات. وا ا ت ا ا ا اع أ ل ا وا ا ا ه ا ا ا ا ه. ا ول لا اه ا ، وا ا ت ا وا ، ا و ا دة ا ج وإ ، ر ا ه ا ج وا. و ا دوات ا ل ااه ا ف ا وا م ا ت وا ا. 3.2.5.ا ا ت او ا ا ر اـا م ا ب وا ر ا ا اه ا رف ا ل إ ، ا ر وا ا ا ا داد وا ا ا ا اث ا ر و ا ا ا اءة . وا ا ا درا ا ل ا أه إدراك ه إ ا ا ا ا ه. و را ا ا م ا رف ات و دئ و ت ا ا ا ا ذ و را ا ا وا ا. را ا و ا ت ا ا اع أ ل ا وا ا ا ه ا ا ا ا ه.
- 11. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 11 ا ول لا اه ا را ا وا و را ا ا و ، ر ا. و ا دوات ا ل ااه ا ف ا وا م ا ت را ا ا اه وا ا. 3.2.6.ا ا ت اا ا ر اـا م ا ا ى ا و ا دة ا ك ا ل رف ا ب اآ ا ا دة ا و ء و ي ا ط ا ا أه إدراك ا ا ظ ا وره. ت و دئ و ت و را ا ا ا رف ا را ا ا اه ا و را ا ا ا ت ا. را ا ا ل ا ل رف ا ب اآت ا ا ا ا آ ا رف ا ه ، ا را ا ل و ، ا وذ ، را ا اض ا ل ا و ، را ا ت ا ل ا ز ا ت ا ذ ا. ور و را ا ا ل أ رف ب اآأه إدراك آ ا ا ا وا ا ج ا دود و دة ء ا آ را ا ا ظ ا آ ا ر ا وأه دي ا ي ا ا از و. ا ا ل و ا ل رف اا ز ا ت ذ ا ز ا ت وا آ ذ وو ر دي ز ا ت ا. ا ا ء ا ا اه ا ل رف ب اآ )ا ا ،ل ا ،ت ه ا(اه ا ه ا ،ن ا ا ور ن وا. رة إدراك ا و ا اد ا ل ا ل رف ب اآ ظ ا اح وا اد ا ه ل ا ا ت ا ا ت ا و ا ط و ا. ا ارد ا ل رف اأه إدراك ا ج وا ن ا ت ا ج ا و ا ارد ا ا و دة و ا ارد دة ا ر ا اء وا ء ا ت ا. ا ول لادة ا ك ا اه و ا و را ا و ا و ا و ا و ا اد ا ل وا ا ا ء ا ا ج ا و ا ارد ا. ا ط أ ل ا)وا وا ا(...ا ا
- 12. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 12 و ا و ا دة ا ك ا ا ا ا ء ا ا اه و ا و را ا ج ا و ا ارد ا و ا و ا اد ا ل وا ا. او ا دوات ا لو ا وا م ا ت و را ا و ا و ا دة ا ك ا ت ا اد ا ل وا ا ا ء ا ا اه و ا ا ارد ا و ا و اا ج ا و. 3.3.ا رات ا ه ا ي ا ا ا لا رات ا د ا رض وا ة ا م دةإا ت ا،و: ا رات ا رف ا داد ا. ا ر اا رف. رة ا رف. ع ا ت ا و ء ا. أ و أ ه ا. ا. د ا إ س ا و م ا إ ص ا ل ا. ا وروح ا ا. و. روح ا ا ا ت ت ا. را و ا ة ه ا أو وح ا ا ا ت ا. ا ت أو ّ و اح ا. ت ا أو ا ر أدوات اح ا. و ا رة اوا. ت وج وا ا ت ا و وا. ا و ت ا ر. ا ت وا اه ا ذج وا ا وا دئ ا. ا ل أ)م ر ت؛ اول؛.(... ة ه أوم ر ا. أو ر أو ول د ت. أو ت وا ت ا آ. ه وا رأي اء إ. ري ا ا ر ا)او ا ك( ا دات ب اآ. ا ا او وا. اع وا ر ا
- 13. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 13 ا ا ا ا 1.ا ك ا ع ا 1.1.و ا ة ا:ا وا ا ّ ل ا ا درا ا ة و ت ّ ا ت دادة ا ّ د ت ره وا. وا ا ا ب اآ ا ة إ ة ا ه درا و ا ه ا أا ارد ا.إ ف آ ا ه ا وت ا و ،ع ا ا ه. ت ق ا ،رة ا ا ا وا ، ذ و در ّ ت ر د ا)ت ودرا ا ا و أو أو إ ، ت ودورد ر ا ،ت وا ، ا ر ا و ، ا(...ل م ا ّ رب و ت و إ ، ة ا ا.
- 14. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 14 1.2.و ا ورة ا:17أ)51س( 1ـة ا انا 2ـا ت ا*و ااد ا:ول ا ن اواا 3ـدرا اد ا اف وا ا ا *درا م ا.................................................................... ا ا ت ا ـ. ا ز إ ـ. أو ـا. *ا ت و ا ا ا.......................................... ا ت ـ. -ا ت ا ز ا دور. ا ر ا ت ا دور ـ. ا ن ا ـ. *و ا ا اا ت........................................... ا ا ا ـ. ا ت ا ز ا ا ا دور ـ. ا ان ا ا ا ا و أه ـ. *ا ا دا وا دة ا............................................ ا ا ت ا ـ. ا ا ت ا ـ. ا ام وأه ا ا ام أه ـ. ا ا م ل ا ـ. ا ا ا ا ـ *ا ت از ا....................................................................... ا ارد ا ل ا ر أ ـ. ا ن ا ودور ا ت از ا ظ ا ورة ـ. 12س 09س 09س 09س 06س 4ـوا ا *ا ا *اا *ا *ا ا ة ا ا..................................................................... ة ا.......................................................................... ة ا............................................................................. ر ا آ:45دx2...................................................... ة ا.......................................................................... ة ا ت أن و ة ا................... 30د 30د 30د 90د 60د 120د ع ا51س 1.3.ا ة ا:ا ات ا ،ت ا ا ل ا ة ا ه ف دراار وا ر ا آ ب اا ت ا دا ا ت ا ه ء.آ ،ر زه ا آ دة ت و اء وإ ، ّ م ا ا دا ت ا ز وإ ،ور ا ت وإ)،ل ا ،.(آ ر ا ا ذ و ، ا ة ا ل ا إ ، آ ا دا را ا ت ا ا و ،ت آ أه ن ت؛ وا ءات وا ث اء وإ ، ا ء وإه را ا ان ا ت ا. ا اه ا درا ء أ ،ع ا ا ه ن ا اآ وا م ، ا ب ا وإ ا وا ح ا ب إ دي ا
- 15. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 15 ا ل ا دون ا ا م ام ا ا ه ت و.ذ و ت ا ا دورات ع. 1.4.ا ورة ا:17أ)51س( 1ـة ا انت ا ا ا 2ـا ت ا*اد ا ا:)ا ا ة ا(ا 3ـدرا اد ا ا ا ا ف وا *ه ا ت ا ا ا ا ـور ا ت آ ا ا.................................................................. +و ر أزه. +ا ا ز. +ة ا ن ح ا ب دور:ه ا ، ا وأ ا را ا. +ح ا ب ت إ. +وإ رة ا ن ، ا ب ا. -ور ا ت ر ا ا................................................................ *زه ا ت ا ا ا ا: +ا............................................................................... +از و.................................................................. *ت ا ا دورات................................................................... *ا ا ا............................................................................... ي ا ا ـ. را ا ان ا ـ:ا)greffage(ل ا ، )bouturage(وا)marcottage.( *ت ا را ا ا)P.G.M(................................................. -ت ا را ا ا ت. -ت ا را ا ا إ. *ات................................................................................ 12س 06س 03س 06س 06س 06س 03س 03س 4ـوا ا *ا ا *ا ا *ا *ا ا اة ا.......................................................................... ة ا............................................................................... ة ا.................................................................................. ر ا آ:45دx2........................................................... ة ا............................................................................... أن و ة اة ا ت......................... 30د 30د 30د 90د 60د 120د ع ا51س
- 16. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 16 2.و داب ك ا ع وا ا ك ا ع اا م ا 2.1.ا و ، و ا ُ ا ا هت ا إ و ل ، ا ارد ا ا و و اط ا ا ّ ا وا ا ا ا ا ذ وا. ت ا ا د ا ا ات إ ق ا ل و ا ا)ا اء إوض وا ءات وا ث(ر ا ا ح آ ، ا رات ز)ا اآ ، ا ت ، اآ ، را ا.(...ا ي ا ا ّ. ت و إ و ا ة ا و، ا ارد ا ل ا ورة و ا وة ا ه إزاء و ا ا ا أه ا. ن ا ت ا ا ر ا ّآ ا ة ا أ ا ا اءات وا ، ات آ ا و ا ر ا ا ذه ا ت از ا ا ف ا وا.ا ا ا ا ز آ ذ ا آ وا را وا ا ا ا ر. 2.2.و ا ورة ا:17أ)17س( 1ـة ا اناة ا ر ء 2ـا ت ا *اد ا و ا:و ا ة ا *اد ا ا:ا ة ا ا 3ف وا درا اد ا ا ـ ا ا *ا ل او.................................................................. ا ل ا اف ا رة ـ. ـ. *ا ات ا................................................................. -ا ات ا. -ا ات ا. *وب ا ء ا:ا ة ا ا ت ا......................... *ء ا دورة................................................................................. 04س 03س 04س 02س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا اة ا...................................................................... ة ا........................................................................... ة ا.............................................................................. ة ا........................................................................... ة ا ت أن و ة ا........................... 30د 45د 45د 60د 60د ـــــــــــــــــ اع17س
- 17. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 17 2.3.ا ورة ا:17أ)17س( 1ة ا ان ـوا ن ا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:وا و ا ن ا. *اد ا ا:ا ا ة ا. *اد ا ا:د وا ا ن ا. ا 3ا ـدرا اد ا ا ا ف وا *ا ت از ا ل ا ه.................................................... وزون ا ف إ ،اء ا ث ـ. -اري ا س ا ة ه. -ا اد ط ا ل ا ا. ـا و ت ا ف إ. ا و أ ت؛ ا ا اض ا ـ. *ا ت از ا ا............................................................. -ت: +ا ا. +دة ا ا در ل ا. -ت ا ء إ. *وا ا..................................................................................... -و ي ا)ج وا ا ، ا ا ت ا.( -اء ا ث ا. 06س 04س 03س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا...................................................................... ة ا........................................................................... ة ا............................................................................... ة ا............................................................................ ة ا ت أن و ة ا............................ 30د 45د 45د 60د 60د ع ا17س 3.ر ا رض وا ة ا م دة رض وا ة ا م دة اأر ر اه ،: و ا م اا)ا مم ،رض وا ةزرا م و.( ا م اور م)أ.( ا م وا داب ا)و ا ا.( ا ا)و ا ا.( 3.1.ا م اج ا ت ا و ة ا م ا ل ا اة ا ا ى ا ت ا ق ه م زت أ.ا م ا أ و وا ـ ا أ ا ت ا ـ ا ة ا ت ا ت اه ت أو ء وا، وا ا ت ا ا ا وم ا و. ا ها م اار اا ّ ه وا ج ه ا رات وا ا رف ا د ا ّ ا ظ او ،.ا ا ا ك ا و
- 18. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 18 ه ات ى إ ا ا ة وا واارف و ، و اه ا ل. ا م آ رض وا ة ا م ز ا ا إ وا ه ا ا ا رف ا ّدو ، ر رب و و ي ا ا ا ة و از و ود ا ا ا ا ا أدوات و ،م ا. وها رات ا ع ا م ات را ا ج ه م وا وا آ ؛ ا م ا ط ر ا ذات ت ا ا اء ،ت ا ه و را ا وا ااأو ، ـ ا،ى ا ـ ااوا ا ت إ ا ا و. ج ا ت اا م ا)1( ا ل إه ج ا ة ا ت اادرا ا: و ب اآدرا ا اد ا ازن إ إ ، و ت وا ه ا د أآ ا ا م ا إ و. ، ا ا ل ا د ا ل ا ا ات ك ا ا ا ا ا ل واا و ت و ، و ا. ت وا م ا ت و ات ا ع ا. أ ا ا. رض وا ة ا م دة ج ّنا14و آـ ا ،ة و ة ـ ا)ا(ا زـ وا و ا.ا ت ات ا ه ـ و و ـ ا ت م ـ وا وا وا وا واه.ه ر وا ا ا ل ـ ات ا: ا ة ا. و ا م. آ اا. را ا. ا. ر ا ة ا ه ا. 3.2.ا م اج ا ت ا و رض وا ة ا م دة ر فاإ: ا ب إآو،ا درا ـ ّ هـ اا أ و ت وا. ل ا د ا ا ا ات ااور وا 1-و ، ا اا ا زارة:ء ا ، ا ب ا7ول ا ر ،م ا ا ه ا ،1423-2002.ص3.
- 19. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 19 ا ب ا و ، وا وا ه وا ل ا ا ا وا و و. ا س أ و ، ا إ ّ ـ ا ــ وا ـ ا ل ا ا و ا. م ا ت و ات ا ع ا ا ت وا. ا د ا ج ا درا اوااه وا هـ و ا. ج ا ت اا م ا2 ه ة ا ت ا اادرا ج ا: وا ن ه ا ا و ت ارز و ت و رف ب اآ. ا وذ اه ا ا ا ل اوا ت و إ ل ا ، أووا ا ا ا. ت وا ا رات وا رف ا. م وا ، ا أو ـ ا د ا أ را ا ا را وا ا إ. ا ا اه ا ا ت ا و ا اذج وا ا. ا إ داة وآ دة دة آ ت ا ل ا. ن س ا ة وأ ا ات ا ل وا ا ت. ل وا ه ا دا ا ـ و آ ا ا. ل ا وا در ات ا. أ ـرض وا ة ا م ـ ر ناـ أو ر هـ ّ و ، ا ت آ وا ا م ة و ّ ا و ت ا ا ه وا ا و ا ج ا. ، وّنرض وا ة ا م دة جا4ا ز ات و آـ ا ، وا و ات ـ ،ة ـ ا و ، ـ ا م ـ ا وا وا وا ا.ا ا ه ر وا ا ا ل ت: ر ا ا اه ا. را ا. 3.3.ا م وا داب ا3 وا ا3 ج ا ت ا و هت ا ة ا اد ا إ رض وا ة ا م دة ج ا ه ج ا.ا ا إ و: و آ ا ت ا ا رة وا ا ا ا. ت وا ت ا ت ا ه رة ا. ا ا ه ا هـ ـ وأد ـ ـ ر
- 20. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 20 ا وا وا د اا دا. ف ا ا ل ا ت ا ا ي ب اآ رات وا ت ا ا أ ا ل اع وا ج ا ا+ت ج وإ ه و ا وا ر ا رة ا . اوا وا ا ا إزاء ا ذ ا . ا ده أ ا اه ا رة ار وا وا واــ وا. ا ا ا أدوات ك ا ا. رف ب اآ ات ا ر وا از وا ة ا. ءم ، و ا ء ا ص ا ذ أ و ا ت واه ت و)ا را ا و ي ا ا ا.( 4.رض وا ة ا م دة ج ات و زر ا-و ا ا ر ا. اــــــــــــ ـــــــــ و ا ورة ـ ا ات ــ وــ ا ورة ـ ا ات ــ و ا م ا 4س)2( 1-ر ا ا اه ا3-وا ا ت ا ا 2-ا و ا دة ا ج إ4-ه ا ج ا ا م ا 2س)1( 1-ر ا ا اه ا 2-و را ا ــ ا ــ -را ا ا ا م وا داب ا 1س)1( 1-ي ا ا ا2-ن ا را ا ا ا 1س)1( 1-ي ا ا ا2-ن ا را ا 2-ا ا وزارة ، ا ا:ء ا ، ا ب ا7ول ا ر ،م ا ا ه ا ،1423-2002.ص2. 3-ا ا وزارة ، ا ا:ا ب اء ا ،5ا م وا داب ا ا ه ا ،.ص2.
- 21. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 21 4.1.ا ار ا. و ااــ و ا ورة ـ ا ات ــ وــ ا ورة ـ ا ات ــ و ا م ا رض وا ة ا م 6س)2( 1-اا و ا دة ا ك4–ا)Variation(آ ا ورا و 2-و را ا ــ ا ــ -را ا ا 5-ــ ا ــ 3-ا ا ا را ا ا -ا را ا 6-اهـ اا اا ا ء ا و ا م ا م 4س)2( 1-ا و ا دة ا ك ا3-ا و ا اد ا ل ا 2-و را ا ــ ا ــ -ا را ا اا ا 4-اهـ اا ء ا اا وا ا م ا زرا م 3س)2( 1-و را ا ــ ا ــ -را ا ا -ا ا ا را ا ا 2-ا ج ا و ا ارد ا. ا م ا ر م)أ( 2س)1( 1-ا ا ا را ا ا2–ا)Variation(آ ا ورا و
- 22. تثترضواةامدةاواتا 22 4.2.رارضواةامدةجاتو *)2:(ا را اء *)1:(را ا وا ا را ا ء. 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 ا ا ن ا را ا ي ا ا ا ا ج ا و ا ارد ا. آ ا ورا و ا. ا اه اا ا ء ا ا و. ا ا ا ا را ا ا-را ا ا و را ا ا-را ا ا ا و ا دة ا ك ا ا و ا اد ا ل ا اه ا ج ا ت ا ا وا ا و ا دة ا ج إ ر ا ا اه ا ة ـــــــــــــــــــ ا ان ـــــــــــــ ++++ م ا ـــــــــــــ و ا ــــــــ ا ++ م ر ++ داب م و إ ++ ا ا + +++++ ة ا م رض وا ا ــــــــــــــــــ ا ــــــــ ا + + *)1( + + م + + *)2( م زرا++ م ر )أ(
- 23. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 23 5.و ا اا م ا:4س)2( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـر ا ا اه اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا -ا اه ار ا 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا ا ا ز إ........................................................... وا ا ت وا ا ت را ا ـ +ا ل ا +وا ا ا و د ا ا ط أو أه ا وف ـ و ا وف ـ)ادة ا ض ا أو ت ا( -روس ا ا ا ا ز إ *ر ا ر ا داد ا)اا(أوض )ادة ض(أ وو ،ـا ا.................................................... ا دئ ا ـا ت ا ر وا ا اروس ا ض ا أو +ا أ و اآ ا أار +ا ى ا:ا مأ م و اا ى ا ا ورة ا ـ. +ا ا ا ا و +ا ا ا ة ا م *.......................................................................................................... ت را آ ا ا ـا ا ا ا ا ل ا ر ا داد ا ـ ز إ ـ 11س 13س 06س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *اا ة ا ا.......................................................................................... ة ا............................................................................................... ة ا......................................................................................... ة ا............................................................................................... و ا ة ا......................................................................................... 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا34س
- 24. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 24 1ا ة ا ـــ ا دة ــ ا ج ــ إا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا *اد ا ا:ا ا ا ، ا ة ا *ا ع اا ك:ا-ت ا ا ا 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا تت ا ا ح وا ء ا ص.................................. ا م ـ ا وا ر ا ـ ا ء وا ز ا ء ا ق و ـ ا ح وا ء ا ص ا ص ا ز دور ـ *ا ت د ار ا ز.............................................................. ـص ا2COح و2O ت د ا ه ة ا ا ا ـ ت د ا ه ودوره ر ا ـ *ت ا ف ا دة ا ج إ................................................. ت ا د و ـ و ن ه ا ،ت ا ـات و ا *ا ا ط ا ر ا ت ا دور................................. ر ا اج ا ـ:ر ا ت ا ف أ ر ا ت ا ت ـ:ا ا ص ار وا اء ا ة ا ق و ـ *ا آ ا ت ا.................................................... إ ا ا ر ا ت ا دور ـآ ج وإ ء ا ة أآ ـATP:ا ا تءة ة ـATPال وا2COا دة ا ج وإ:تا ا )دورةCalvin( *ف ا ا در و دة ا در عا ت ا.......... ا دة وا ا دة ا ـ ا وا ا ا ـ 08س 06س 04س 04س 06س 02س 4وا ا ـ *ا ا *وا ا ا *ا ا ة ا ا......................................................................... ة ا.............................................................................. ة ا........................................................................ أن و ة اة ا ت.............................. 30د 45د 45د 120د ع ــــــ ا34س
- 25. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 25 ا ورة ا 1ا ة ا ـــ وا ا ت ــ ا اا 2ا ت ا ـ*اد ا ا:ا و 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا ا ا................................................................................... م ا ن ـ: ء ا ة وا ن ا ـ +م ا ن ن آ وا ا آ دور +ا آ از إ و ا ت ان آ وا +ا ازات ا ز ا آ دور م ا ا +ت ا آ:س ا ه أف ا ا. ▪ا ا ل ا ▪ ▪ا *ا ا ا...................................................................................... -ا ت +ه ا +ا -ا ا +آ +ي ا ء ا دور -ا ا -ا ك ا)ا( +ا ا ت. 13س 17س 4وا ا ـ *ا ا *ا اوا *ا ا ة ا ا................................................................................. ة ا...................................................................................... ة ا................................................................................ ة ا...................................................................................... و ا ة ا................................................................................ 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا34س
- 26. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 26 1ا ا ة ا ـه ا ج اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ا ت ا ا ا *ادي ا ا:ا و *ا ة ا:وا ا ت ا ا 3درا اد ا ا ـ ف واا ا *ن ا ا ا و................................................................... -أة وا ا ا ز ا +ا دور(*) +ا دور(*) -اوا ا ا:ا دورة،دورةا ت ا ، ا -ا ت ا ازات إ ء وا ا ة ا دورأة وا ا: ا ل ا م *ه ا ج ا م............................................................. أ أه ا ج ا ى +ا ا -ا ا -آ ات اا دد و ا او -ا ا ت وا ا ز ا دور. +ا ازن ا ظ اا ا ا 17س 13س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *ا ا ة ا ا................................................................................... ة ا........................................................................................ ة ا.................................................................................. أن و ة اا تة........................................ 30د 45د 45د 120د ع ــــــ ا34س *ج ا ّ ا إ ّق ا دون.
- 27. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 27 6.و ا اا م ا:2س)1( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـر ا ا اه اا 2ا ـا ت *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا -ر ا ا اه ا 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا ا ا ز إ.............................................. وا ا ت وا ا ت را ا ـ +ا ل ا +وا ا ا و د ا ا ط أو أه ا وف ـ و ا وف ـ)ادة ا ض ا أو ت ا( -ز إروس ا ا ا ا *ر ا داد ار ا)اا(أو ض)ادة ض(أ وو ،ـا ا...................... ا دئ ا ـا ت ا ر وا ا اض ا أو روس ا +ار ا أ و اآ ا أ +ا ى ا:أ م و ا ا م ا ى ا ا ورة ا ـ. +ا ا ا ا ا و +ا ا ا ا ة ا م *.............................................................................................. ا ا ا ت را آ ا ا ـ ا ا ل ا ر ا داد ا ـ ز إ ـ 12س 12س 06س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *ا ا ة ا ا............................................................................. ة ا.................................................................................. ة ا............................................................................ ة ا.................................................................................. أن و ة اة ا ت.................................. 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا34س
- 28. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 28 ا ورة ا 1ا ة ا ـرا ا ا ـ و را ا اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ن ا را ا ت ا ل وا ا ت ا ا ا *ا ك ا ع ا:ت ا ا ا 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *را ا ا م......................................................................... ا اة دا را ا ا ـ ى أ إ را ا ا ت ا دور ـ +ا ى وأ ا م ا ا +ا ورة ا ر ا دة ا ا ـا +و ت ا آ و آADN +ADN ـوا ر وا أو:ة ا م ا ـو و ـو ـ ر +را ا ا ـ ة را ا ا *را ا ا:ات و ا آ.................................. *را ا ا:و د..................................................... ر ا ـ:را ا ا م +ت ر ل اAgrobacterium tumefaciensت إ +إ ر را ا ا ا ـ +ا ن ا ج اي ا وا +رة ا ات ا ت و ا ج ا +اورا ا ت ا ا را ا دود ا 16س 04س 10س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *ا ا ة ا ا......................................................................... ة ا.............................................................................. ة ا......................................................................... ة ا.............................................................................. و ة اأنة ا ت.............................. 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا34س
- 29. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 29 7.و ا اا م وا داب ا:1س)1( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـي ــ ا ــ ا اا 2ت ا ـا *اد ا ا:ت ا ل وا ا ت ا ا ا ن ا را ا *اد ا ا:ا ا *وا د ا ك ا ع ا:وا ن ا 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا ا ز ا.................................................... ت ا از وإ ج ا ج إ ا دور ـ آ ا ج وا ت ا ج إ و ا ت ا ـ ا ا آ ى ا ا ر ـاان وا ي ا:ا ال ا م آ ا ج ا ن ا ـ ا ط ء وا ا ة ا آ دور ـ *أة ا ا ز ا.................................................... ا دور ـا ج إا جت ا از وإ ت وا ا ج ا آ ج إ و ا ت ا ـ -وا ا ا ت ا +ا دورة +ا دورة ا ج ا ا ـ ء وا ا ة ا آ دور ـا ط *دة ا إ ب ا....................................................................... ب ا ا ـ وا ة ا ا ـ وا ا ـ *ا....................................................................................... *ا اض ا....................................................................... 04س 04س 03س 01س 01س 4وا ا ـ *ا ا *وا ا ا *ا ا ة ا ا............................................................................ ة ا................................................................................. ة ا........................................................................... ة ا................................................................................. أن و ة اتة ا................................. 30د 45د 45د 60د 60د اع ــــــ17س
- 30. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 30 ا ورة ا 1ا ة ا ـن ــ ا ــ را اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ت ا ل وا ا ت ا ا ان ا را ا *اد ا ا:ا ا *وا د ا ك ا ع ا:وا ن ا *و ا ة ا:ي ا ا ا 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *و ز ب وا ا ا م ا آ دورت ا.................................... ا ر ـا اأة وا:ت ام ، ا ت وا ا ا ا ا م ا دور ـت ا و ز ا: ي ا وا ي آ ا ا ا ا ا ا ا داد ا ب ا دور ـ *را ا ت ا ل ال ا............................................................................... ا ه ا إ ا أ درا ـ: +ر ا ا +را ا ا +را ا ا +وا ر ا +ادة ا وي و ا وا ا را ا اض ا ل ا ات ـ)و (ر أ إ رة ارب ا واج ا -دة ا ا أه........................................................................................ *ن ا ا وذ ا ت........................................................................ *ة ا م.......................................................................................................... -، ات ا ا ا ا ـ -ن ا ات أ 04س 04س 01س 02س 02س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *ا ا ة ا ا................................................................................................... ة ا........................................................................................................ ة ا................................................................................................... ة ا........................................................................................................ أن و ة اتة ا.......................................................... 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا17س
- 31. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 31 8.و ا اا ا:1س)1( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـي ــ ا ــ ا اا 2ا ت ا ـ *اااد:ن ا را ا ت ا ل وا ا ت ا ا ا *اد ا ا:ا ا *وا د ا ك ا ع ا:وا ن ا 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا ا ز ا................................................................... ت ا از وإ ج ا ج إ ا دور ـ آ ا ج وا ت ا ج إ و ا ت ا ـ ا ان وا ا ا ا آ ى ا ا ر ـي:م ا ال ا آ ا ج ا ن ا ـ ا ط ء وا ا ة ا آ دور ـ *أة ا ا ز ا................................................................... ا ج إ ا دور ـت ا از وإ ا ج ت وا ا ج ا آ ج إ و ا ت ا ـ -وا ا ا ت ا +ا دورة +ا دورة ا ج ا ا ـ ء وا ا ة ا آ دور ـا ط *دة ا إ ب ا..................................................................................... ب ا ا ـ وا ة ا ا ـ وا ا ـ *ا..................................................................................................... *ا ت ا...................................................................................... 04س 04س 03س 01س 01س 4وا ا ـ *ا ا *ا اوا *ا ا ة ا ا........................................................................................... ة ا................................................................................................ ة ا........................................................................................... ة ا................................................................................................ و ة اأنتة ا................................................ 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا17س
- 32. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 32 ا ورة ا 1ا ة ا ـن ــ ا ــ را اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ا ت ا ا ات ا ل وا ن ا را ا *اد ا ا:ا ا *وا د ا ك ا ع ا:وا ن ا *و ا ة ا:ي ا ا ا 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا ا م ا آ دورو ز ب وات ا............ ا ا ر ـأة وا ا:ت ات وا ا ا ا م ، ا ا م ا دور ـت ا و ز ا:ا ا وا ي آ ا اي ا ا ا ا داد ا ب ا دور ـ *ل ا را ا ت ا ل ا........................................................ أ درا ـا ه ا إ ا: +ر ا ا +را ا ا +را ا ا +وا ر ا +دة ا وي و ا وا ا ا را ا اض ا ل ا ات ـ) و(رب ا واج ا ر أ إ رة ا -ا ا أهدة. *ن ا ا وذ ا ت................................................. *ة ا م.................................................................................... -، ات ا ا ا ا ـ -ن ا ات أ 04س 05س 02س 02س 4وا ا ـ *ا ا *و ا اا *ا ا ة ا ا........................................................................... ة ا................................................................................ ة ا.......................................................................... -ة ا.............................................................................. ة ا ت أن و ة ا......................... 30د 45د 45د 60د 60د ع ــــــ ا17س
- 33. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 33 9.ا اا م ارض وا ة ا م:6س)2( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـــ ا ــ و ــ ا دة ــ ا ك ــ اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا *اد ا ا:ا ا ا ، ا ة ا *ا ك ا ع ا:ا-ت ا ا ا *ر و ا اا م ا:ا و ا دة ا ج إ. 3درا اد ا ا ـ ف واا ا *ا دة ا ا ا و ا ت اا ى.... ا ا ى ز ا ل ا ا ـ. ورة ا ا ا ـKrebsا ا ودور ري آ ا ى آ ا ا. ري آ ا ق ـ. ا ا ى ا ا ا أه ـ. ر ـاوا ا ا:ا دود ا م. *ا ا ا ا دور.................................................. ا ت ا و ا ت ا ـ. ـا ا ا اه ا:وآ ار. ا ا ت ـ:ا ا ا ق و. ك ا ـATPا ز ا ا ج وإ. ـATPق و. *دة ا و ء وا ا دة ا ل اا................................... ا ى ت و ا آ: +ت و ا آ. +آ ا ت ي ا ر ا. +ت و ا آ ا ت ا ق. :ا ى ا و دة ا ك آ....................... 12س 11س 04س 02س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا..................................................................................... اة......................................................................................... ة ا............................................................................................ أن و ة اا تة........................................... 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س
- 34. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 34 1ا ة ا ـرا ا ا ـ و را ا اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ا ل وا ا ت ا ا ارا ا تن ا. *ا ك ا ع ا:ت ا ا ا. 3اد ا ا ـ ا ف وا درا ا *را ا ا م............................................................................................. ـا اة دا را ا ا ى أ إ را ا ا ت ا دور ـ +ا ى وأ ا م ا ا +ا ورة ا را ا دة ا ا ـ +و ت ا آ و آADN +ADN ة ا و وا ر وا ا آ ـ و ـ ر و و ـ ـ +را ا ا ـ ة را ا ا *را ا ا:ت و ا آ ا)ا ، ا ،خ ا(.............. *ا ارا:و د........................................................................... ر ا ـ:را ا ا م +ت ر ل اAgrobacterium tumefaciensت إ +إ ر را ا ا ا ـ +ا ن ا ج اي ا وا +رة ا ات ا ت و ا ج ا +ورا ا ت ا ا را ا دود ا ا 14س 04س 11س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا.............................................................................................. ة ا................................................................................................... ة ا....................................................................................................... أن و ة اتة ا................................................... 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س
- 35. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 35 1ا ة ا ـا را ا ـ ا ا ا را ا اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:ت ا ل وا ا ت ا ا ارا ان ا. *ا ك ا ع ا:ت ا ا ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا ا ا را ا ا................................................................... ا دور ـو ت ا ب وا ا ا مد ت ظ ات ا ع ا +ا ا م ا ا +ا ا اع ا +ا دورات *را ا ت ا ل ا ا اا تا........................ ا و و ت ا زوج ل ا ـ +ر)،دة ا وي ، ا دة اا ر ا( +ر ا و و ت ا زو ل ا ـ)ن ر،نن ن ر( ا ا وو ل ا ع ر ا ة ه أه ـ *ا را ا......................................................................................... ا ا وا ا ات ـ +ورا اض أا ت +ا ت ورا اض أ ا و ا وذ ا ـ وأه دة ا ا وذ ا إ ـ 10س 10س 09س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا......................................................................................... ة ا.............................................................................................. اة................................................................................................. أن و ة اة ا ت.............................................. 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س
- 36. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 36 اا ورة 1ا ا ة ا ـو اوراآ اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا *ا ك ا ع ا:ا-ت ا ا ا. *ا ة ا:و را ا ا. *ا ة ا:ا را ا ـ ا ا ا را ا ا. 3اد ا ا ـ ف وا دراا ا *ا را ا)ا س ا..........(.......................................... -ا و ا -ا ا م *آ ا ورا)Génétique des populations... (........................... -آ ا ازن +؛ آ ا م +آ ا ى ا)Le pool de gènes( +نHardyوWeinberg -آ ا ا +ات ا +ا ء ا +ا اف ا(*) )La dérive génique( +ة ا)Migration( -ا ّر ا +ع ة ا ا +ع ا +ل دراع ر 12س 17س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا........................................................................... ة ا................................................................................ ة ا................................................................................... أن و ة اة ا ت................................. 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س *ا اف ا ت إ ّق ا دون.
- 37. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 37 1ا ة ا ـــ ا ــا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:را ا ت ا ل وا ا ت ا ا ان ا. *ا ااد:و ا *ا ة ا:و را ا ا. 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا ا و ا ا م.................................................................... ا ا ت وا: -ا ؤم ا آ ا -ا ا ت وا *ذا ه ا ع د و........................................................ ا ع ا و ـ ا ع ا و ـ +ا ا تي +ا ا ت ـ:ا ت ا ا آ *ا م ا ت ا ا............................................................. ر ا ا ا ا ر ا ـ ا ـا ا:ا اض ا ا ا ان داء ـ *ا م ا و.................................................................. ا ـ ل ا ـ ر ا ا إزا ـ ـا ع ا زرع 04س 14س 08س 03س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا............................................................................ ة ا................................................................................. ة ا.................................................................................... أن و ة اتة ا................................. 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س
- 38. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 38 1د ا ة ا ـا و ا ا ء ا ا اه اا 2ا ت ا ـ*و ااد ا:ر ا ا اه ا. *ااد ا:ا اه اا. *ر و ا ام:ر ا ا اه ا. 3درا اد ا ا ـ ا ا ف وا *ا و ا ا ا................................................. -ا -ام ا -ا *ام ا و ا ة ا ا ت ه ا........................... -ت ا -ا ا -ا ا. *ا و ل ا........................................................................ وا ا ا ات ا ـا ا رام وا ر ا ه و ا ارة ا ودر ا وف ـ -و ا ن اا ا ا ل ـ)ا(ول اا-اري *ل ا ة ه و ا ا....................................................................... ا ا ا و أ ـ +ورة ا ا ر وا ا ا ر ا ا +ر دراواآا ا ا اا ر واورة ا ورة ا ر ا ا ا رة ا س ا ة ه ـ:س ا ل م :ا رو ا ا اه ا............................. 04س 04س 11س 08س 02س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا.......................................................................................... ة ا............................................................................................... ة ا................................................................................................. أن و ة اة ا ت................................................ 30د 60د 90د 120د ع ــــــ ا34س
- 39. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 39 10.ا اا م ام:4س)2( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـــ ا ــ و ــ ا دة ــ ا ك ــ اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا. *اد ا ا:ا ا ا ، ا ة ا. *ا ك ا ع ا:ا-ت ا ا ا. *و ا اا م ا:إا و ا دة ا ج. 3ا ـاد ا دراف واا ا *ا دة ا ا ا و ا ت اىا..................... ا ا ى ز ا ل ا ا ـ ا ـورة ا اKrebsا ا ا ودور ري آ ا ى آ ا ري آ ا ق ـ ـا ا ى ا ا ا أه ا ر ـوا ا ا:ا دود ا م *ا دورا ا ا................................................................... ا ت ا و ا ت ا ـ ـا ا ا اه ا:وآ ار ا ا ت ـ:ا ق وا ا ك ا ـATPا ز ا ا ج وإ ـATPق و *ا دة ا و ء وا ا دة ا ل ا.................................................. -ا ى ت و ا آ: +ت و ا آ +ي ا ر اآ ا ت +ت و ا آ ا ت ا ق *:ا ى ا و دة ا ك آ................................... 12س 12س 04س 02س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا...................................................................................................... ة ا........................................................................................................... ة ا.............................................................................................................. أن و ة اة ا ت.......................................................... 30د 60د 60د 90د ع ــــــ ا34س
- 40. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 40 1ا ة ا ـو را ا ــ ا ــ-ا ا ا را ا اا 2ت ا ـا *اد ا ا:ن ا را ا ت ا ل وا ا ت ا ا ا. *اد ا ا:ا ا. *ا ك ا ع ا:ت ا ا ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا مرا ا............................................................................................... ا اة دا را ا ا ـ ى أ إ را ا ا ت ا دور ـ +وأ ا م ا اا ى +ا ورة ا را ا دة ا ا ـ +و آADN +ADN ـوا ر وا أو:ة ا م و ـ ر و و ـ ا ـ +ة را ا ارا ا ا ـ *را ا ا:ت و ا آ ا)اا ، ا ،خ(................ *ا ا ا را ا ا......................................................................... ا ا م ا دور ـت ا د ت ظ ا و ت ا ب وا ع ا +ا ا م ا ا +ا ا اع ا *ا ت را ا ت ا ل ا ا اا.............................. ا و و ت ا زوج ل ا ـ +ر)دة ا وي ، ا دة اا ر ا ،(. +ر ا و و ت ا زو ل ا ـ)ن ن رن رن( ا ا وو ل ا ع ر ا ة ه أه ـ 12س 04س 06س 08س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا................................................................................................ ة ا..................................................................................................... ة ا........................................................................................................ أن و ة اة ا ت.................................................... 30د 60د 60د 90د ع ــــــ ا34س
- 41. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 41 ا ورة ا 1ا ة ا ـا اد ا ل اا وا 3ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ا. *اد ا ا:ا ا. *ا ع اا ك:ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *اا ا تا اد ا ل ا.............................................. -ق و ت ا ا. -ء ا -وا ل ا دة إ -د وا وا ا ر ا *ا ك ا ا ت اا و ا اد ا ل وا ا اد وا ا وا و ا ت ا..................................................................... -ا ط و وا ت ا -د وا وا ا ر ا -ا ا *ا اد او ا وا.............................................................................. -ا اد ا -ا ا -وي ا ث ا ر أ -و ا ت ا إ -ا ا ا *ا ط و ا و دة ا................................................................... 08س 12س 07س 03س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا......................................................................................... ة ا.............................................................................................. ة ا................................................................................................. أن و ة اة ا ت.............................................. 30د 60د 60د 90د ع ــــــ ا34س
- 42. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 42 1ا ا ة ا ـا و ا ا ء ا ا اه اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ر ا ا اه ا. *اد ا ا:ا ا اه ا. *ر و ا ام:ر ا ا اه ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا و ا ا ا.......................................... -ا -ام ا -ا *ام ا و ا ة ا ا ت ه ا................................ -ت ا -ا ا -ا ا. *ا و ل ا............................................................................ ام وا ا ا ر وا ا ا ات ا ـ ا ا ودر ا وف ـر ا ه و ا رة -و ا ن اا ا ـا ل)ا(واا ل-اري *ل ا ة ه و ا ا.......................................................................... أ ـا ا ا و +ورة ا ا ر وا ا ا ر ا ا +ا ا ا ا آ وا ر دراا ر واورة ا ورة ا ر ا ا ا رة ا س ا ة ه ـ:مس ا ل :ا رو ا ا اه ا............................ 05س 04س 11س 08س 02س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ا اة............................................................................................. ة ا.................................................................................................. ة ا..................................................................................................... أن و ة اة ا ت................................................. 30د 60د 60د 90د ع ــــــ ا34س
- 43. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 43 11.ا اا م ازرا م:3س)2( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـ و را ا ــ ا ــ-را ا ا-را ا ا ا ا ا ا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:وا ا ت ا ا ان ا را ا ت ا ل. *اد ا ا:ا ا. *ا ع اا ك:ت ا ا ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *را ا ا م........................................................................................... ا اة دا را ا ا ـ ى أ إ را ا ا ت ا دور ـ +ا ى وأ ا م ا ا +ا ورة ا را ا دة ا ا ـ +و آو ت ا آADN +ADN ـوا ر وا أو:ة ا م و ـ ر و و ـ ا ـ +را ا ا ـ ة را ا ا *را ا ا:ت و ا آ ا)ا ، ا ،خ ا(............ *را ا ا:و د........................................................................ ر ا ـ:را ا ا م +ت ر ل اAgrobacterium tumefaciensت إ +إ ر ا ـرا ا ا +ا ن ا ج اي ا وا +رة ا ات ا ت و ا ج ا +ورا ا ت ا ا را ا دود ا ا *ا ا ا را ا ا.................................................................... و ت ا ب وا ا ا م ا دور ـت ا د ت ظ ا ع ا +ا ا م ا ا +ا ا اع ا +ا دورات *اا ت را ا ت ا ل ا اا.......................... ا و و ت ا زوج ل ا ـ +ر)،دة ا وي ، ا دة اا ر ا( +ر ا زو ل ا ـا و و ت)رن نن ن ر( ا ا وو ل ا ع ر ا ة ه أه ـ 14س 04س 09س 09س 09س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا اة ا............................................................................................ ة ا................................................................................................. ة ا.................................................................................................... ة ا................................................................................................. أن و ة اة ا ت................................................. 30د 60د 90د 60د 120د ع ــــــ ا51س
- 44. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 44 ا ورة ا 1ا ة ا ـا ج ا و ا ارد اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا ارد ا. *ع اا ك ا:ا-ت ا ا ا)إا ت اورا.( 3اد ا ا ـ ف وا دراا ا *ا ارد ا.......................................................................................... -ا ارد ا أه +ا ت ا +ا ل ا اف ا ه -ا ارد ا درر ا ا ات اا ا:ا ض ا م *ا ا ل ا......................................................................................... ا ا ا ق و ت ـ ز ا ا ز إ ـ)carte piézométrique( ا ا ّع ـ)nappes( ا ت ا ، ه و ه و ق و ر ا ا ات ا ّن ـ وء ا)l'aquifère( *وب ا ء ا ج إ............................................................................................. وب ا ء ا ا و ـ ا دة د ا وا وا ا ا ا ـ -ا وب ا ء ا ت ا و ـ *ا ث....................................................................................................... ،ء ا ث ـ -وا ا ا ث ر وأ در در ـر ا ا ّث ا ا ة ا ا ت ا ـ *ا ج ا +را ا ا ى ج ا..................................................... -ق و ت -ق و ت)،ء ا ، ا ، ا ا ارا ا ا( -وا ا را ا ج ا ا و ا -ا ا +ت ا ا ى ج ا.......................................................... -ا ل اا ت وه آ ا -ا ت آ دو ا ل ا -را ا ا ،ء ا ، ا -ا ا ا ا ت ا ر ا)ا ن ض إ رة ا( -ا ا ت ا و دة ا 06س 07س 06س 06س 10س 10س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا........................................................................................... ة ا................................................................................................ ة ا................................................................................................... ة ا................................................................................................ أن و ة اتة ا................................................ 30د 60د 90د 60د 120د ع ــــــ ا51س
- 45. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 45 12.ا اا م ار م)أ(:2س)1( و ا ورة ا 1و ا ة ا ـا را ا ـ ا ا ا را ا اا 2ا ت ا ـ *اد ا ا:را ا ت ا ل وا ا ت ا ا ان ا. *ر و ا:و را ا ا–را ا ا. 3اد ا ا ـ دراا ف وا ا *ا ا ا را ا ا........................................................... ا م ا دور ـو ت ا ب وا اد ت ظ ا ع ا ت ا +ا ا م ا ا +ا ا اع ا +ا دورات *را ا ت ا ل ا ا اا ا ت................ ا و و ت ا زوج ل ا ـ +ر)ا ر ا ،دة ا وي ، ا دة ا( +ر ا و و ت ا زو ل ا ـ)،ن ن ررن ن( ا ا وو ل ا ع ر ا ة ه أه ـ *ا را ا.................................................................................. ا ا وا ا ات ـ +ورا اض أا ت +ا ت ورا اض أ ا و ا وذ ا ـ وأه دة ا ا وذ ا إ ـ 10س 10س 09س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا.................................................................................. ة ا....................................................................................... ة ا.......................................................................................... ة ا....................................................................................... ة ا ت أن و ة ا....................................... 30د 60د 90د 60د 60د ع ــــــ ا34س
- 46. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 46 ا ورة ا 1ا ة ا ـو اوراآ اا 2ا ت ا ـ *اد ا و ا:ا و ا ت ا ت ا. *ا ك ا ع ا:ا-ت ا ا ا. *ا را ا ـ ا ا ا را ا ا. 3درا اد ا ا ـ ف واا ا *ا را ا)ا س ا(......................................................... -و اا -ا ا م *آ ا ورا)Génétique des populations..... (............................... -آ ا ازن، +؛ آ ا م، +آ ا ى ا)Le pool de gènes(، +نHardyوWeinberg. -آ ا ا +ات ا +ا ء ا +ا اف ا(*) )La dérive génique( +ة ا)Migration( -ا ّر ا +ع ة ا ا +ع ا +ع ر ل درا 12س 17س 4وا ا ـ *ا ا *ا ا+ا *ا ا ة ا ا.................................................................................. ة ا....................................................................................... ة ا.......................................................................................... ة ا....................................................................................... ة ا ت أن و ة ا........................................ 30د 60د 90د 60د 60د ع ــــــ ا34س *ا اف ا ت إ ّق ا دون.
- 47. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 47 ا ا م دة ررض وا ة ا 1.ت ر ا 1.1.ت؟ ر ا ذا 1.1.1.ا ا: ت ر اه، ا ء أ ا مدو خ وذ و د ا ات وا رب ا دل وي ا ان ا. ووا ا ض ا دي ا ف ت م ه ا ء ل ،وف ا أ ا ت ا ز إ د ا و ت. ا دول أ آ د ت ار ا رذ و ،تء ا ق اا ب وا واورة ت ا ه ا ص و ا ت ر ا اد ت ا ل آ. 1.1.2.وزه ا ااف. دون ي م ا أ إ رة ا، ا أه إذنوإ اف ه اإ دي ي ا اف ه ا ا: ا ة ا ب آ ا ا ا ا اق ا. ا ع وإ اا تدرة ااع ا و ر واا ا ا. م وا ول ارت ر ار وااا اف ه ا.
- 48. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 48 ات ر ااف ه ر ات ر ا ا ا أ آرف.رات وا رات ا أ آ. ا اف ه ا وا ا ا.إ اف أه ا. ا يء)اف أه.()، ا ،رات ،رف.(... آ ا ا.اا-ا. ر.أ ا. ا)ة( ة ا ا.ة ا ا. ر رة إ.دا رة إ. ا أ آ.ت ا درة ا آا ا. ا إ.ا ا ل آ. ر.و ر. اف ه وا ت ا ا.ت ا ت ا ا. س.م أ س. ا اف وأه ر ا اف أه.وا وا ا ج ا ا. ر ا وأ أ ا.م. آ.آ. اع ر ى اا و.ى ا ر اارت ا. ا ق س.ا ق س. اف ه ا.ت ا ا درا ت ا وا. 1.1.3.ا وا ا ة ا: ي ا ون ءة ا ت ا إنا ء ا ض و.ا يء أن إ رة ا ر و رو ا ة ه ا ت ا ل إ إ دي ا ر ا ر ا. وذ اا ر ا نا ة، اه ا درا ا ا ت ا ف اعآ و. اولا اروا ا ر ا: ا ر اا ر ا ة آ آ و و ا ه إ اه ات ا آ ـ و اه ـ ا ـ ا آا ة ت ات ا وا دراا ات ة رس ا د ا ذج ادأ د م ر ل ا ج و ت ا نو دة ت ا ن اف أه ا ه ا ر ا أن ر ا ه ة ء إ د إن ت ر اا ر ا أن إا ا و را ت ا ور.
- 49. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 49 1.2.ه وا ا ما: 1.2.1.ا م: 1.2.1.1.ا: ا ا ت ا اا ا اف هـ ا.إنا ه ل ؤل اًاد ات ا ت ا و و إ.؟ إذن د ا ـTardif"ج وإد ب اآ إ ف ـ اذات ة رف واو ا وا آ و ا وو". أاSandra Michelleآ ره م ا ا رات ا ص ق ا ت ا. وهViviane Delandsheer،و ا و ر ا ن ل ا إ لد ا اإ و دل أو ط ا أن ذ ـ ،د ـ ا ن أن دون ه. أLeboterfف ـ ا ه ـ ا أن ىsavoir-agirا savoir-mobiliserو رات ـ وا ت آ ـ وا رف ـ ا ودرات ات وو ت . وPerrenoudP.ا ل ا ا رة ا ـ ـ و ب ا رة وا ور رف ل وا ت ا و آ ف ا ن وا ا. فRoegiersXavierا: «La possibilité pour un individu, de mobiliser de manière intériorisée un ensemble intégré de ressources en vue de résoudre une famille de situations- problèmes» آ ا ا ه: "إ ه ا)(ارد ا)ا و رات و رف(، ت ا ف" ، ا ا از ا ا ه: ا إ:و دا ا د ا ور و.اد ا دا. ا ا:، ا ي ا ار ا و ت ر ل وا. ت ا:ت و)( ا)م ا(... أنم ا أن ا ا ه: دة ا ى رات وإ و رف ا ك ا. ا و ذا ا ت آ ع ا ،ت ه وا ا وا. ت و ا ر. ا ا اد اة ت ب آ ه و ا ر.
- 50. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 50 1.2.1.2.ا ت أه ، ا: ارد(Mobilisation de ressources intégrées):إذ ،رات و ت و ات و رات و رف ك ا ا ا .ا ارد ا آ ا و ور. ا(optimisation):دون ا و رات و رف ا ك ا إن ا أو ، ج إ أو ط إذا ا أو ا.، ا ت ا ر ا ا وه ة و وو ، ت ا ه وا. ت ا ا(Relation à une famille de situations):ر إن ا ت ا ر إ إ أن ا.ل )اد أو دة(ر ت ا رة اف ه ا)وا ا-ا وا آ(ا دة ا.ر و اح ا ره وا و ا ارد ا ر ا رة ا أودة ل. درا ى ط ر ا(Relation à un contenu scolaire):ن آ و ى ارد ر ا ،ت ا ا درا.ة أو ة وا درا دة ى ا ا ه رج أن و اد. ا(Evaluabilité):دة س إ ا ا ز إ)وز إ ،وع..(..ل ا و د.ا ا ه و)دد ،ج ا ة ا(...زه إ ورة أو ،)ا در ،ز ا ة، ا ا ا(...ه أو ،. 1.2.2.ا ه ا: ار ا أه ز اف وا رة ا)ا و رات و رف( ا وات ا و و.رة ا آ وإذاض ا ا اف ه وارا ا دة ا اا ا ن ،ي ا ل ا ة ا آ و ت ، ت ا ا ا أو ا. 1.2.3.اا)Situation problème(: ااآ ا ،ت ر ا ر إ ،.ل ا و ا أ أو ، أ ي ا ا. 1.2.3.1.ا ما. ا ناRoegiersXavier:
- 51. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 51 و(situation):ات ا إ(Sujet)ق(contexte)أو ، ث(évènement)ل ،:،م ا ،ت ء ا ، رة ز ، ه إ ا وج ،رس ا م ا... (problème):ز إ أو ت ر ا، أو ر ذا) .ل:آ ام ا ا.( ا ث واه و ، ا ، را ا ر ا ، ا ء دة إ.ت ا و. 1.2.3.2.ا اتا. ا ات أهاآ: و ت. د ذات و ، ة ز إ ا وا ا ه...ا ر أ آأو ، ا أو ا. اد أو دة ا ا إ. ا ا ة. و ، أو ة ا ا ا ات ا ه و ا ت اى أ ا ر. 1.2.3.3.ا تا ا ناه ، أ: ا أو ا:ا د ا ا آ ووا ، م: oق ا:ن ن آ ، ا رس ي ا ل ا وأو أو...ا ا و ق ا و )ا رات وا ت ا.( oت ا:ز ا ء أ ا ه ا.و ر ا رة ا أه ، ت ا. oا:ا ، ا ف ا و ز ا. oا:ت ا ع و)Consignes(اب ه د ز إ ا.، أ أن و و ،أي ا آ ، ا ع إ،درة ا ذ اوا ، وا وا ي ا ن ا ه وا ،ت ا وا ق...ا. ا ،ت ا را واادأ: اه اآ ا ، ت. ا ا ا ا و ، ا. ت ، دة ا.
- 52. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 52 ق. ورات و اف وأه دئ و ، ا و ء آ ؤل ا . ه و ، وا ي ا ارا ا اد ا ت. و ، اآ ق ا ل ، ا اا. 1.2.3.4.ا وا. اوو ، ر ا دة ،ة ا.، ر ا دةادي أن: اآ د و:وإ ، ا ا ض إ و اطإا ء. ج د ا و:ارد ا ج إد ا و)ا ت ا(ق ر ا ق رج. و:ف ،ة و ح ا ه و دة وو ، ت ت ا ج إد ا رة.و ا ه ح ا-اددة ا ا ا. أن آا،ى أ وت ه وا ا و و ء، اد ا ا ود،اع وا ا رة ا و.
- 53. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 53 د ذجا ا أو ا ر آ و رس ا اع ا م ال ا اد إ أ ت ا ل ا ،ت و ، ر ،ر ، و اص أ ، ا ت ،رب ا ،ا... م ا ال ا ة ه ا ل ت وا ا ف آ ي ذج ء س1 س2 س3 و1 و2 و3 1 2 3 ــاـــاـــــــــــاﺍﻝﻌـﻠـﻤﻲ تو ط ا1 ط ا2 ط ا3 آ ﺍﻝﻤﻌﻁﻴﺎﺕ أ
- 54. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 54 1.2.4.رة ا م:)Capacité( فMéirieuآ رة ا:"ذ ط، ت دة و ه رة ادف آ رة ا و،رة ا أن آ ، ا ا رة أي و ى ل إ" رات ا أ:وا ر اوا آ وا ا...ا رة درا ى ل إ:، م ر ،ت، ،رة...ا و: رات:آ ، ، ر ، ،...ت و و أهدا و م. راتآ:، ة آ...و ا ت ا و آ ل ا ارو ه و ن. ا و رات:ا ، ا ، ،ت إ..و ت ا أها و اآ ل ادا و ول ا آ. 1.2.5.ا اف ه ا:(Objectifs d'apprentissage) ف ااع ، ى رة ر ه.ا رة ع آ ن وا ف ا ل ا ن:ا آ ن آ.ا و ر إ ا ص ا ف ا ا ا هاف ه ر ا.ذ ا و ر ، أ و و ، أ أ اووا وأ ، رهاأا اا. ا و رات و رف إ ا اف ه ا ورة ا ،: رف ا(savoirs):ا رات ا ر ، دة و ع. رات ا(savoir-faire):ع آ رة و. وها ن ا لا.و ا ا أها رة ا. ا ات ه وا/ا ا(savoir-être):ل ا و رةاء ا ت ا ا إ ت آ ، ع ا ود وا ، آ ا. 1.3.ت ر ا آ ا ن آ إذاة و ر ا ح ا إ رأ آ ف ت ر ن ؛ د ا ة ا ح ا ت ا دا ل ا ا روس ا ا وط ا ر ا أ إذا إ ذ: 1.3.1.ً و ا ت و إذا إ و ن ر ا إنا ا ، اا أو ر م ا ر إآ ا ل ا وا و ا و ا ام ا و ا.
- 55. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 55 ت ا ر ا وإ ت ا ه ه ف ذت و رات و رف ب اآ...وو ة اآ ا رة ا ا.ت ا ء ، وف ا ،آ ا ا ه و ا اا ا: و ات ؤ ا ح و ا م اه. ز و و ا ء د ا إ ا. و ت ا حم ا)ربـتـتـثـ ت ا(...و ا ت ا ى ر. ب ا ت ا إ ا. ا ت ا ل)(ت و وذ ى أ. ه ا ا آ ا ط آ ء ا و ا ت اا ا ات ا ن وذا ء أ ه وا)ا ق(رة ا ب اآ ر ا ى أ ت و ا. 1.3.2.ا ى ا ة ا ر ، ً رو ا اه اف ا ه ت ا.وا ه ا ت ا ا ا ا وه وأ د رو ا: دي ا ا:وا رو ا رف ا ا آ ا ع)اد ا ا دون(وو ا ة نو ت ا ةرات اة ا.ذ إ رة ااا ع ا ادات ا إء ع ا رات و ت ا. اا:ا و ات ا ا ا ل آ ا و ه ا م ا اد ا ر ا/ت ا أو.ي ا ء ا ة او رو ا ا ا ل ت و ت ا. 1.3.3.ا أ:)Activités d’ apprentissage( وإد ،ت ا ء ا ا ا ،ت ر ا ر إ د ذات ت و ل.ا ك ا ا ت ا ه ج إد رة ا آ ا.ا ا أه و: أ(Apprentissages ponctuels)ا ، ط ة ا اف ه ا. ت ا أ(Structuration des acquis)ر ا ق ا ر إ )دة ط ر ا(ا اف ه ا ج د آ ،.
- 56. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 56 و ت ا أر ا ق ا رج) ج د اintégration.( ا وا ،م اه آ ر ا ن ا ه ول و أو دي أن ا زات ا ع.ا آ اا ت: ا(présentation):ا ا ت ا اه داد ،ت ا.ا ه أن و: oو حة. oا ة ا اف ه ا. oو)، ، ر ،رة(...ء أو)،دي ،(.... oاح اأا ع ا ت ا. oت اء وإ ت ا ن ز إ. oرة ا أو ، و ل ، اح ا. ا(développement):وا ا رات ا ر ا وآ ت ا ود ، د و ، ا ت ا إ ا ف ، ا.أو ذ ا ة ا ه ولر ا ب اارد أو ى أدي أو ر إ ،.ره ا و: oص ه ر إ ا ع ص ا)،ن ، ،ة(...ة وا ا ا ا ،. oة ت و ت إ. oاصص ا إ م ا ا ع)،ن ،ة ،.(... oت)،ر ، أ.(... oز إ ة آ أو ه ا. oوا تا ت ور. ا(application):وز إ ل ا ت ا: oا رج و دا وا ع ا ر ا. oا ع ا ر. o،راك ا أت أو ا ع. oا ا وا ا ا و ، ا أ. ج د ا(intégration):ا ت ا إ ا ت ا إ و ل ، ،: oت ا ت ر. oإ ا ت اأو ر ا دة ،ى أ ت و ى أ دة. oا ة ت و ،ت ا ج إد أ ز إ. oت ا ج إد ا رة.
- 57. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 57 1.3.4.ت ا ج إد:)Intégration des acquis( ا ت ا ج إدا ر ا ت و را وا. 1.3.5.ج د ا اف أه. ج د ا اف أه أه: ء إت دذي ق ت ا و ل ف ا ا ه و ، أن ت و ، د ا. أه أ ه و أه هره ، ا ت ا آ ت ء ور أو ا ة ا ل. و رف ا ل ا آوا ا ت وذ ، ا ت و دة ا)اا ا اوا ،ول وا ، ا وا ،ء ا...ا.( ه ا ت را ت ا ر ا ا ا د ا ا وا ت ا ا اد وإ ، ا. ا ه واا اف هت ر ج د ا ن ل ف و ، ا ا. 1.3.6.ج د ا أ ز إ آ ة ، د ا ت ا)ع أ(ا ر ج د ا.أ وق ا آ ، ا ت ا ج د ا ا ا و ا ا م ل ر ج د. و م ،ج د ا ل وت و .إ ، آ ن ا ه وت ا د ا ا ه ا.ا ا ا وإذاذ ا ، أدا ى أ ح و ، ذ دون ا ا ت ا ر. ، ت ا دة ء إ ، ذ ور ا ا آ وا أ إ آ ا ا و ، ا.آ ره ا رة و رف ا ه دة ر ا رف ا أو ت ا ا ة ا.
- 58. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 58 ا ت اج ا رات وا ت ا وا ت وا ا ت ا ه ا ي ا ا ا ت ا ت آت آ رات ا راترفا ز إدة ات و ات
- 59. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 59 2.رض وا ة ا م 2.1.رض وا ة ا م ات ا أ إذ ، ا ا رض وا ة ا م ه ا ّ ا ت وا رات واا ه ا ء:ا ت ا وا ، ال وا ا رة ا ، وا وا ا ا ، وا وا آ وا... آ ي وا ت ر ا ر ر ا ا ل و رة اإ. أدوات ذا ا أه رف ا ر اإ ا ر ذ. رف ا رات وا ت وا ا وا ا ب آ م ه ا. ت ر ا د اانوا ا ا د إا ا. ا ا ء أ ا ات ا آ اا س ق وة ا ل ا. رو ا اه ا ل ة اد ا ر ا. ة ى أ ت و ا ت وا ت ا ل ا ا وا ا ا. ا ا رف ا ا روح. 2.1.1.وا ا وو ت. اه ا را وا ا رض وا ة ا م ُ ا.و ،دة ا ا ا ر ل ا و ا و ـ ا وذ ، ـ وا ا ت و و ل ارب ا ز ـ إت و وا ـ ا دوات ا ل ـ)، زو ،وي،(...وا ا وا ا وا ا دوات. م ا وف ت إذا ة ا ا ر ا م و ـ و ا ـ إذ ،ة اه آ.وا ا ا ذج ا أ ا ر وا، ا ا أوء ا أو ة ا ا و ق وأ ده اط إ ك ه ن أن.ل ا ا ا م دة ر ات ا ه إذ ، ه رض وا ة وا ا.ا وا ل ا ز إ: د ذ ا م، را ا ا ت و وا رب ة ا ت وا دوات اا إ وا ، ا وو اآ و ،ت وا ت ا وا ت وا ر ا ت ّ. رب ا ج إدت و واا ّر ا راج وا اآ د ت زه إ وع ا ّ و.ا اك إ وّر و رب ا.
- 60. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 60 رب ات و واا ا رس ا ء أ. ا ا ام ا و ا دوات ا ظ ا ورة ا ع إ. و ا و ا ذ ا أن آآ. 2.1.2.وا وا ا ا ا. ا رات ه ا إ رض وا ة ا م ف ا ت ال ا ر وذ ا: ت وا ر ا و ا وا ا ا ا و م واا م وا ت وا ت ا ول. ،ت أو م ـ ت ا ـ ااه ا و ـ ات وا ارج آ ت ا س ا ا أو ت وا.رب ا رض وا ة ا م و ا ل أ ز ي ا ا ادى و ، وا ب وا ا.آ آ ي ا ا ا ه ا و ر ا ا رات و ا ر و دة ا و ا ت آ وا. وء ا د أ ة ا ا ت وا م ا ز إ ء أ ا ا ء وإ ر اد ا.و ب ط ا ا ه ا ذ ا و . 2.1.3.رات وا ا ا ت را ا. ا را آ ا ات و، ا ط و وا ، ا اه ا ل ا.ل ا ا أه ا ا ت را ا ا و ا ا ، ا ا ا و اه ا ل رات وا ا ا ت را اره و اؤه وإ ،ة ا.ا دار ا اءات ا ام ا ذ ا ودرا م ا ا: ا إ ر و ه و ا آ ا ر ر إ ر ا ا ه ا وا أ.ر وا أن ا أ اذ ا ا ون و م ا ا.ا زارة ا ا درة ا ة آ ا أن إ رة ا ر و ر ا57ر251971:..."ا إن د وناز ت أو ر ت ن ذه أ اف إ أو ا.ى ا ه دارة وا ذ ا و أن آ ا."... ا وا ا اه ا م ات ة ا رة ز ره ا ي. ا ا را ز ا دوات ا ء.
- 61. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 61 ا وط و ، ا ت و ت ا ام ا ه ا. ذات ت رة م ا ، ا ا ت را ا إ ت و ا ر ا ت وا ت ا ا ا آا ، ه و ا ت و و ات وا ت و ا و م ا اآ و ا ا را ا ور ا دا رو ا ه ا. 2.2.رض وا ة ا م. ا ت ة ا دا آ.ا ا ه أن و رض وا ة ا م ن ،ورةع ا درا ة و آ ت،و، ّ وو وأدوات درب اء وإ ت و ول م أ ة إ ج. رج رض وا ة ا م دة دروس ن ا واد ا عر ال ، دة ه وا ادي ا ي ا ا ا أن ذ ا ،رس ا ة ى ا اد ا ا و. ا ما اذة رض وا ةا: ا ة و ا ت اجرا ا؛ ور ا ت ا؛ ؛ اف ه ا:رات وا ا؛ اآ ا ت ا؛ ا؛ ا ت و ء؛ ؛ ا أ ا ا وا ت. 2.3.ج اا ع وع اا آ ذ ا د ، ا ج ا أو ا ر و ،ع ا ا ه ا ا. أة ت س إ إ دي وزا ع ا دي أ ا أ د ب ا ا.إ ا ا ات و ت ه وا رات و رات و رف ج إد ر ا ا و ذا ا ا ا و. ض إذ ؛ ا رض وا ة ا م دةا اآ اوا ر ا وا ا ااا ا ا ا:
- 62. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 62 ا ا ا ا ا ة ا ت ا ا ط ا ا ا ر ا ا اا أو ا آا ل ا د دة إ ا ا ت ا د ا ا ا ةطا
- 63. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 63 2.4.ا ه ا آ را ا ا ا فوا ا ر ا ا ه ض و ،ا ا ا ء آ ا ت م ه ا ا ه ا را ا.وا ت ا ا ه ا ب ا ا ت أ و د ا ت وا ا ا آ اة.ا ه ا أ ا و ا ف رض وا ة ا م ت أ ب ور. ا ه ا اء وإ ر ا رض وا ة ا م ر و ا ف آ ، ا ا ا ل ا ازات ا و ة ا ا.و دة وا ا ر ا ن آ وإذا ة ا م ر ن ، ا ا ا و و ر ا ض ا ا ت ه ا ا ر ا رض وا)ا ، را ا ا ، ا ت ا ، وا وا ا ت ، و ا.(... ص ا دة دة و ر ا ا ر ا ّّ و ا ى ا ه ا ت. ا م ر إنا ا اث ا رض وا ة ا وز ا ر ،س وا ا أ و وا أة ا ت ا و ه ا وذ ، آ ا ت ا إ ل وا ا )ا(ا وه ،وإ آ إ ل ا رج أن ا وا ا آ.م ا وإ اآ ا ز إ إ و وا ا م ا ا ا ه وا ذج وا ت. ا رفل وا د ا ا ت اه وا وا ا ت ّ و ، ا ور ، ا ارد ا ل وا وا ا ن ا ا ا وا ا آ ا وا ، ا. 2.4.1.ه ا ءا وا ا ا ر ا ه ا ء.م ا أن إذ ا ا وه ،ء ا ا ت ا ي ا ا وا.، و ل ء آ ا م ا ه ا ءا اد ا ه ا ة ا ا م ا ّ ذ ن ا ل.ا وه ا ة ه ا وا ا ا ة ا ة ا أه ز. ا ف ا ى ا ه ا رء ا ت وا.و ، ا ى وا رف ا ر ه وا وا ا را. ا ار ا أن إ ،ودة و و أ ه ا ء و ز و ا إ ه ة ا ات ا ف اآوا د.أن آ ا ا و آا و ا ّع اد زا ور ن م. ز ا ت د ا د ر ل ا ا مت د ا إ ا ا ا اا ت ا إ ادي ا يري آ ا ه ا ي ا ا.را ا ت ا ه و ا رج ا أه ز ا وه ا ت رض وا ة ا م رات ذ ا م إ ورة و ،
- 64. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 64 ي ا)ه وا ادي ا.(ر وا ل آ ا آ م )opposition(ء ا دة ـ أ آ ،ة ـ ات ء ا دة وإ ـ وات. أو ء د ا ه ة ا ا ن ذ وة و و و اث ات ا اع أ ار إ ه ، آ ا ا ّف أآ أو.ت ا ل ا ا ة ت ا ه ن و ت ا آ و. ، ه ا ت ا ق ا ه ا وا م ه و أ إذ ،ى أ ه ، و ه ا ا م ا ا ه ك ا آ ، ا ا وا آ ى أ ء ا ر ر ا.ا ا ا ع ا ا وهورة ز ه ى ا ا اد ا رات ع ا. ، ا ف ورة ر ا ا م ا ك و ا ا ع دة)structure cognitive(ت و ض- مء. 2.4.2.ت ا وه ا ء. JP. Astolfiـ ا ـ ـ و ت أن ـ اآ ا.م ا ز ا ّ أو ه ل آ ـ ا آ ا.ط أ إذن تة اآ ا ت ّ رف ا. م وA. GIORDANا ا ر ا م: ا=ّدا)P.C.O.R.S( :P=Problème)(ا ل وا إ ا ت ؤ ا ع أي. ه ا ط ا ك إ. C=Cadre de référence)ر إ(ف ا ا رف ا ع أي ا. O=Opérations mentales)ه ا ت ا(ّ ا ا ت ا ع أي ل ا أو ج إ ّ ا. R=Réseau sémantique)د(ا ر ا ا وه ت د ء إ ه ا ت وا. S=Signifiants)ّلوا ا(و ج ا ز وا رات وا ت ا ع أي ا)م ر ،ذج ،ت.(... اآ ا ه ا وث أ ة أو ، ا ه ا ء ت و ، ا ل ا ورة م ا اآ د ل ت ودرا ا ّ إذ ، آ رس ، د أآ: ا وا أ ق ا إدراك. ا ّ و ، ذه ا رف ا ل. ا راء و ر أ ام ا. ا اع ا ل.
- 65. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 65 أ ت إ إر وإ ، ّرا ف و ا ا ا وز وا ا. ا ر دة إ. أا و ت ا ر ا ّ ،رس ا ه ا ل. وح ا ؤل ا ن ، ا ت ا ه ـ أ و ورة ذ ا ف ت ا ه.ا أ إذ ـ ا ت ا ت ـ ، ـ ن ـ)conflits sociaux cognitifs(ت و ا وذ ا ـ دا. رف ض و ا ا أ ا ت ا ا ا ـ ـا ت و ء ،/ا)situation de position/résolution de problème(ـ ا ا ـ ا ل ـ اع.أ ت ا ا ا ه وا ا ور اواـ ا ه را أو ا إ.إ ي ر دي ت ا و وح ا ا ا دة إ ورة ح و ، ـ ا ا.ا أ آ ـ أ ء إ ت ا ودآ ا ـ ا و ، أو ُ ا دور ت ا ت)analogie.( ـ ا ـ ا د إ ـ و"ـ ا/ـ ا"واا اع ا ا ا:
- 66. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 66 ـــــ ا ي م ا:ت ا رة ا ي ا م ا.ا ا و ف ة ت و أن. ر غ ا ا اح او ا أو و ا:ا ا ا ت إ م غ ا ا و ا أو ة رو ا ة ه ا أو ا اع ا-ا ار ا ز ّ ي م ا اع ا ن ن ن م:و ا )و ا أو ا ، ا( اع أو ف- غ ا ا ّر)و(أ ن ؛ ا اث ا أآ ا ق ا. ا ق ا أ ر ا اع ا
- 67. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 67 2.5.وع ا ا 2.5.1.وع ا ر مل ور ت و ، ، آ رات و ون ا ، وا ا ت دة ذا أ ر د وذ ،رس ا اف وإ و. ا هاد ا ه ا إذ ، را ا اد ا ا ود ا وز و د رف وا ت ا ا و ، د ا ا ل ر ذا و.د وع ا ات أ: 2.5.1.1.ا اك ا أه و وع ا ر ااول وا. وع ن أن و: ؛ ور ا ل ؛ ت و دة أ ؛ ذى ا اد ا و رة ا ت ط ار ا. 2.5.1.2.و وع: ا رس ا موذ ، ا ت ا ء و وع ا ق ا م ن. 2.5.1.3.وع ا: أا توع ا اوو ، و رس ا اف إ وا ق ا. 2.5.1.4.وع ا: ن و ، را و زا إ ن و ، و أ ا رس ا اف أهى ووا وا ا ت.ا ن و د ا آ ا آ وأ.رة إ ا ا ا رون و وع ا ع ا ة ه ا ا. 2.5.2.وع ا و Marc BruوLouisوع ا ا أ و ة: و:دون و إ د ذات أ ا ط ؛ ر اه د وآ:دة إاآ اد ا ت وا رف ا وع؛ ا د ا و:ا أو ج ا جت وإ و إ.إدراج ارد وا ا ض ا ت اه آ ا. ا و:ء آ وا ان ا و وع آ. وع وا ا ادا ا)وع ، ر وع ، وع .(...ات ل ط ا ر و ا أو ا ذ و.
- 68. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 68 أ و و اه ا م وع ا ان وا. وAnne Baldyوع ا نا ى: ات اي ا م اا -ت؛ وا ت ه ا -؛ ا -ت؛ وا ا -؛ ا رات ا -رف؛ ا ى -ات ا ت إ. -ت ع؛ ا -؛ ا ت -؛ ا ج ا -؛ ا -ت ا. -؛ ا ع -؛ ا ه ت -؛ ا ة ا ج ا ط أ -ا وط -ا ت ا.
- 69. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 69 ا ا ا ا ت ا اد ا ا وا ة وا دوات ا و ، ا ت وا دة ا ه ي ا ا ا ،رض وا ة ا م ر أ إ ا ت. 1.ا ا. 1.1. ه ا اا ا م ا ا اع أ-ا ا ا ا خ ا و ، وا ا وا ا ت ا ت ه وا.، ا دود دة وا ذ ا ا ه و ا آو ا ا ء ا أ و ا اء إ آ ا ا. 1.2.. ا ا اآ رض وا ة ا م ر: 1.2.1.ـ ا ـ وا دوات اا ـ أن ا،ذ ا ت : ا اد ا. ا ت ا. أ ا ا)، ، ا(... ا ات ا. 1.2.2.ا وا دوات اا م ذ ا إ ا ، ا دوات ا: ا ذج اا. ، ا اد ا ر وا ، ا ا ر وا ا ر ا... ،ت وا ، ا ت وا ، ا ت آ ا... ا وا ا ت ا ت. 1.2.3.ا وا م ا ت ا)NTIC(ا:، أ أ ،ب اأ ، ا ، اص... 1.3.ا ا و ت وو م أ ار إ ا ا ب اآ أن ة ا م ذ أ ،اع وا ا و ا ة اه و أن رض واا ر وا درو ء أ وط ا هاوأن ، ورة ا ة ا ها ا ا و ا ا:
- 70. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 70 وا اد ا ه ا آ ا ا ا ء ا رس ا اف أه.ا ه ن أن ص ا و: oا اف ه اه. oو ا ت ا و د. oا ده و م ا ر اآ ُ و اه. oوا ي ا ىا و. oا ى آ ا ام ا إ دي ي ا ة آ. ا ا وا ، آ ا ا ا ب ا و. oورة ا ا ا و ا ا ا إدراج ا. oا ا اآ إ ا اك إ. oإا ار ا و ا ا ع. أ ا ا وات ا ن د ،دة ا ة ر و ا ده ون و ، و را وإ ن ه و ا.آة ا ا ا و و ون. 2.ر وا ا ا. 2.1.رس ا اذة. و إورا ا ر اوذ ة ا دات ا رس ا اد إ ل.آ اه ه أن ذ رة آ ا ذ ا ا ، درة ا زار اواء و ز ا ا ا.ا ، و اذة ا اد إ أن ذ ا ف و زه ة ا ت ا أ. 2.2.ا زات إ. ل ر وأ زا إ ا ون ص رس ا ا)، ر ،ت ،اول ،م ر ،ت.(...آ ا رات وا ا ا ت ا.د ة ا و ، إص آ و م ا أن ذ ا ا ن ا ا و ا زات إ. 2.3.ا وور ص ا د. ، را ا ل أ ذ ا م ا ه ص ا د و ، ذ وا ا إدارة و ووه ا ا هاي ا ى أ.ذ ا ن رة وأن ، ا أن ا. ل ا ر ة ا وراق و ، أه ا ا ا و ء و دارة ات وأر ، ا ء وأوي ا م م أن ذ
- 71. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 71 ن ا ا ه درة ا زار ا ات آ ا. 2.4.ر ا ا. ر ا ا ن ، ا دا ر و دة و ه ر أن ا دوات ا أن و ،ذ ا ّضو. ر اآ د ت دا رف ا ب ا ا و ،ذ ا ز ـ ا اف أه ى آ وا ، را و. 2.5.و رض وا ة ا م ر ا زار ا ات آ ا ا. ات آ ا هذ ا ا ا ا ات آ ا إ ع ا ورة م ، ا دار وا ا ت ا و ، و وا ،ت ء و.
- 72. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 72 ا ا ي ا ا ا اا ا ا ا دا أ ا ي و اف ه ا م ا ل ه و ا ا ه دة ا ت ا. 1.ي ا ا م. وا اءات ا آ ي ا ا فأدوات ا ت اف أه ا ا ا ل ت و ت و ات ل ، ا م و وو ت وارات ا ذ وا ا م ا ار إ وذ ا ه آ ص ا ا.إ ت ا ف وارات ذ ا ا أو أ ى إ آ ا ر ا ص ا ر وا ا ات اا أداة. ن ة وآ ،ي ا ا أ ب آ ة ا ا ا ُ ا ا اا و وا ا ت.ا ا آ وإذا رض وا ة ا م ر)ا3(رض وا ة ا م ر ر آ ّ و ا ه وا ، ر ا ا ت آ د ا ل ه، ا ه أ ف ا ى أ ل أ اح ، ا ا ا رات ا إ ا ل ا ا دئ ا" ب وا اء ا"وو و إ. ا اك إ ذ وأ ة ورة اآ د ا إ ُ َ ْ َْ ُو ت.وه آ ، ا ن ادا ا ا ر و ر ا ا ورة دا ت ا ا ا و ا ل ات ا)ا ي ا(ات وو ،.و ا ا رب ورة إ ورة ا ه ت أر ا ا ا د ا و ا.ورة إ ا ا ا ا ا ا ا ا أ. 2.ي ا ا و ذ ا ي ا ار ا أو ، دة ا ي ا ا و. أن ا ن ه ، ات ا إ ء)د ا ا(ت ا ب ا دون ل ت ك ه ه أو ،)ي ا ط ا(ه أو ، ا ور ا ا)ي ا ا أو ا.(ا ه وا ،ر اا و ل إ: ا و(orientation):و، أ ا را أو.ا ع ا ا ه و،ة ت ا ور ، ت ا ى ف)
- 73. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 73 .(ج إد و ا ا ه أن وا ت ره ا ى أ ر ا أدوات أو ، اآأ ه: oت ها ا. oا ادي ا ا ق ا. ا و(régulation):ل ا ، وا أ )ج د ا و دي ا ا(اغ أو ارك ،.ا ودة ا لا ا.ا ع ا ا ه ف ا و ا ء أ)ا ا(.وه ر ا إذا ا و ء اج و(remédiation)ه و.،د ا ا ه و ع از ا ا ال: oا و ،ء ا. oأ ف ا ه. oء ا ارك و. د ا و(certification):د ا وب إآت ا ا و إد ر و ، ا.د ا و ر ا وأن ، ح ا أن آ ، ص ا ا) إ(.ا ع ا ا ه وا ت ا ي ا ، ى أو، ا،ت ا ج د ت ا ا و ة ن أن.م ه ا ورة د ا و ا زات)ت ا(. ا ا أه ا ول ا وا و و: ااا عا ا وإ ،تت وا ت ه اا ا ا وج ا و ء اا ء اا ء أ د ا وا/ا ات اا
- 74. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 74 ااا ا لا ا إ ــــــــــاـــــا ت و ت ل ا ، ــ ا ت ــ ا ت ّ ء ور وا ة ا ة ا. ت ا إدراكا ا ت وا ا ر ا ــ ــ. ا وا رات وا رف ا و ة ا/و ، ا أو إ ــ ا ت ا ت إ ة ت و. ء ا ا ت إ ي ا ا ا. ا ر إت ا ى ل ـ ا وا ، د ــ ى وا ا. ا ت ه ا ا. ذ ا ة ي ا. ا ر ا ري ا ا -اءات إ ا. ا آا وا وزه. ا ارق ا ا آ ت ق ر ا . ا ارق ا س ت وا اف ه وا ا ة ا. در ا ت ا. ت ذ ا و ارات ذ ا ر ا ت ا و ا. 3.ي ا ا أ. ا دوات ا د ا)، ر ،م ، أ ، ر ، أ(... ا ط أ ار.دوات ا ه و: 3.1.ا رات ا. رات ا ه ن ـض أو ال ـ.ـ و ا ا ت ا)ا ا(ء أ أو ل. 3.2.ا رات ا م دة ا ل ا ل رات ا ا ا ه إ ء ا رب ا ،رض وا ة او ا ا وآ ة ا ت و وا ا وا ا وا وا ا ت ا.ا ا ه ن و ا ورة. 3.3.ا رات ا و ،ت: ا رات ا. اد ر ا رات)QCM.( او وا ا رات ا. ا رات ا. ة ا ت ا رات ا. 3.4.س وا ا ت. ى ا دوات ا ا ا ا س دة ت ا ه)ز إ ا د ،وض ا ، وا و ا ،.(..
- 75. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 75 ا ت در ل ات ل دوات ا ه د ا ت و رف ل أو ،رات وا ا وا رف ا داد ا ت ا ا ذ وا رات و. ر ا ت ا ا ا أن إ رة ا ر وم و ه و ا دوات ا ع م و اآ ا و رض وا ة ا ا ا ت و ،ع ا اآ ا ات ا ا ا وزار ات آ و رات و ارات. ط ُ ر ا أو ب أ أو أداة آ أن آأنا أه: ا أو ق ا:؛ اد داة ا أن و ا:وف؛ ا ا آ ا داة ا أن و ي ا ا أ ر ا ول ا و: ا أ ر ارر اي ر از ا ف ار رف ا ذه رات وا رف ا. ل رف ا ا. ا رة ا و رف ا ا. م ان ا أ ا: -د ر ا. -أو. -ا. -او وا ا. ا.أ ر. أو ب ب ا ز ا. اب ا)ة( -اءة -ر ا - - -آ ي اب.- -ء -اب. وااا ل.اب ا.-ت ا ا ا. -ز ا ه ا. أ اتأ ة م أن ات ة. اف أه س ى ا ة ا. ا وا. ل ت وا زات ارات.
- 76. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 76 ا ات وإر ا اد إ ء أورة ر إ ي: وا ا لا ار 9ا ارات ا ذ ا 8ا و 7ر ا 6ر ا اء إ راادإ 5ر ا أ 4ا 3ا ا ر ا 2ر ا ى 1اف ه ار ا 4.ت ا ت. 4.1.ج د ا ا ر إ ا أداة اد إ ا. ا ا ا ا ر اداة ا ه اد إ: ؛ ا ا ا ت ا و ر ا ه ا ل ا ا)ات ا ،ت ا(...؛ ؛ ا ور ا رف ا ف ا ؛ آ ا ا ا ر ا أ ا ا؛ ا م ن ؛ ا ز ا ر ا ؛ ا ا و ر ا ؛ ؤ إ ي ا ا ا ا ف ا ا ر دا ا ا ا ور ا ا. 4.2.ا. ا(critères d’évaluation)ه ، ا ز ة ت ا ا ت ا أو ا.د ذي ا ل ر ا غ و إآإ ت ا أو ،اب اا آابأو ، ا:هاب ا؟إ ا و:
- 77. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 77 د(critères minima):ا ور ا ا وه أو. ن ا(critères de perfectionnement):ا ا وه ا ا ام ا إذا إ ره ا.وإ ،ار ا ذ ا ر إ ا ر و ، ز ا ى. وا أ: ا ا ا:را ا اد ا ي د ر. ا(présentation)ا:د رت ين وار و ، دة ن. د و ذا ر ا ن.، أ وات (indicateurs)س وا.ا ر ا ، ذ ل وآ ار:ا ا: oا1:ا ا. oا2:ت ا ر اا وا.) ..ارد ا(ا. 5.ا ر ا ا ا ت ّ آ ى إ رات ا دي-، ا ا ت وا ا وا اف ه ا ذدود ف ، رات وا وا ا. ء ا و: ا ر ا أوراق. ا ء أ ة ا ا. ف رات ا اء إ و ا ذ ا. ا ا ق ا ا. اذ ا ت ء)ذا.( ا و أ: رس ا دة ات ا. ى أ دة ب آ أو ا ر ا ب ا ا. ر ا آ ا. 6.ت ا اي ا ا 6.1.ي ا ا م ا هر أو ا دا ا ا ا ت وا ا ض ا ت ا. ا ا ط أ ًاءا إ ي ا ا وا وذ ، آ ا ا:
- 78. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 78 ا ت د و ا ا آ إذال ا ا ودا و ا ذ ا و ، دون. ، ا ر ء أ ات و ت د و ا ا زت أ إذا ت ا وز و ات ا ت م ا زم ا. ا ا أ إذاارات ذ ا ،ة ا ت ا ن إ دون ارآ و ا ا. دة و ر ُهد ا ا ي ا ا ط أ د رات ا ه رض وا ة ا م. 6.2.ي ا ا ط أ ا و ي ا ا وا ط: 6.3.ا ا ـ و ، ا أ ق: و وا وا ا ت و دا د ات ا. ا أو ذ ا م ي ا ا د. ا ر ا ت أه و،راك ا أو ج ا(remédiation)أو ، وا ي ا ف.ل ا ا ه ا ف ا د و وا ،ء ا ه و ، ا ء ا ل ، ا ى ا دا ت اح ، أ. د ك هت ا ا ر إ ا ت ا ا.إ رة ا و ا ه ف أ أه)ي آ و دوآ1991:( اا ا. oا ء أ ا)Hétérocorrection(؛ oا ا ا ا)Autocorrection(ا ى أ أدوات أو ا د)ا ا ، ا ، ا(...؛ oر و ذا ر وا ا ا)Co correction(را أو رس اان. ا ا أ م آ و د ا ا ا ن أنت. ل أو ار ا o؛ ا دة ا ء ا ا oا دة ا ل ز ا)إ ر(؛ o؛ ا ت ا ا ا oأو ت ا دة إ ف اود.
- 79. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 79 ة ا ا د ا oدة؛ ا ر ة ا oا ا ت د ا.
- 80. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 80 ا ا ا ا وت ــ ا ا ر ا ف آ ء ا ت ا ء ا ا ا ر ا آ ت ا د ا ر ا ف آ ا ف آ ف آ
- 81. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 81 ا ص 1) Appareils et matériels du laboratoire - EX.A.O: ORPHY GTS, GTS2 et GTI - Photosynthèse; Réaction de Hill, Métabolisme cellulaire… - Eléctrophysiologie du nerf… - Ordinateur PC - Récepteur télévision - Lecteur DVD - Support pour téléviseur - Rétroprojecteur - Appareil de projection de diapositives - Lot de deux Ecrans - Microscopes binoculaires - Loupes binoculaires - Réfrigérateur une porte - Boussole - Support pour déplacement de matériel didactique - loupes à main -Osmomètre de Dutrochet - pH mètre pour sol - Thermomètre: (-10 à +110°C) - Chronomètre digital classique au 1/100° - Potomètre de Cou table (mesurer la vitesse d’évaporation) - Auto tensiomètre - Cuve à électrophorèse - Têt à gaz - Têt à combustion - Réservoir à butane: 3 kg - Bec Bunsen -Toile métallique - Série de matériel de dissection - Cuvette à dissection avec fond caoutchouc - Mini cuvette à dissection avec fond caoutchouc - Bain marie 2,5 litres 20 à 80 °C - Ensemble d’enregistrement - Excitateur - Cuve à nerf - Cage à cobaye - Plateau en bois 2) Lot de CD (vcd/dvd) - Concepts biochimiques de la photosynthèse - dvd "expérimentons sur les plantes 2" Photosynthèse et respiration des plantes. Livré avec notice. - Excitation de la chlorophylle - Réaction de Hill - Pathologie diabétique - dvd "expérimentons sur les plantes 1" Banque de données d'images pour étudier les besoins nutritifs des plantes. VHS PAL. Durée 17 min. Livré avec notice. - Les étapes de la fécondation chez un mammifère - Développement embryonnaire et fœtal – accouchement 2.1. Ecologie: - relations trophiques - parasitisme – symbiose -Réalisation d’un caryotype classique chez l’homme. - Production d’hormones de croissance, ou d’insuline - Etapes de la division cellulaire - dvd "T. P Nappe phréatique" Modéliser avec les élèves le fonctionnement d'une nappe phréatique et aborder les problèmes liés à son exploitation. Livré avec notice. - Cycle de l’eau - Etapes du traitement de l’eau potable - Etapes du traitement des eaux usées - Recyclage des déchets - Pollution de l’eau et pollution de l’air - Protection des eaux et des sols - Etapes des réactions immunitaires spécifiques et non spécifiques - Animations montrant la formation du complexe antigène – anticorps. - Réalisation des tests immunologiques : Elisa- Western blot. - Greffe de la moelle osseuse 2.2. Géologie: - Tectonique globale: accrétion–subduction - Séquences filmées montrant des images réelles au niveau de zones actives. Exemple: fumées noires, basaltes ou pillow, plans de faille (vues sous marines) zone des Afars ou mer rouge, volcanisme de zone de subduction. - Animations montrant le déplacement des plaques et des différentes étapes de la formation d’un océan. Les informations doivent être actualisées. - Formation des chaînes de montagnes. - Séquences filmées montrant des images réelles provenant de la cordillère des Andes et d’Himalaya. (deux échelles différentes)
- 82. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 82 2.3. Immunologie I Le filme se situe aux échelles cellulaire et intracellulaire. Il comporte : - Quelques séquences filmées en microscopie (ex: phagocytose) et animations montrant les différentes étapes des réactions immunitaires spécifiques et non spécifiques. - Des animations montrant la formation du complexe antigène – anticorps. - Séquences filmées au laboratoire montrant la réalisation de tests immunologiques: Elisa- Western blot. 2.4. Immunologie II Le film explique certains dysfonctionnements du système immunitaire : - Sida: épidémiologie, mode de transmission et prévention ; données sur le VIH et son mode d’activité. - Allergies et maladies auto immunitaires (diabète) - Greffes, en particulier greffe de moelle osseuse (images tournées en laboratoire spécialisé) - maladies auto immunes 2.5. Reproduction conforme : mitose Le film se situe aux échelles cellulaire et intracellulaire. 1ère partie montre la continuité du phénomène de division cellulaire chez les animaux (deux types d’images pour chaque mitose (vitesse normale et vitesse accélérée)) 2éme partie se situe à l’échelle d’une paire de chromosomes, montre grâce à des animations leur comportement au cours du cycle cellulaire. 2.6. Brassage chromosomique : méiose Le film se situe aux échelles cellulaire et intracellulaire 1er partie montre les différentes phases de la méiose et sa continuité (deux types d’images: vitesse normale et vitesse accélérée) 2éme partie se situe à l’échelle d’une paire de chromosomes: montre le phénomène de brassage chromosomique et crossing-over (images filmées et animations associées 2.7. Les étapes de la fécondation chez mammifères Le film se situe à l’échelle cellulaire. Il montre des images filmées en microscopie et des animations, les différentes étapes du phénomène, de l’attraction des gamètes jusqu’à la première mitose du nouvel être vivant. 2.8. Hérédité et génétique humaine. la réalisation d’un caryotype classique chez l’homme. - Images et animations associées montrant quelques exemples d’application de la génétique dans le domaine médical (ex : production d’hormones de croissance, ou d’insuline). 2.9. Ecologie. - Les plantes et l’eau – amélioration des pratiques culturales. Le film se situe à l’échelle de la culture. Il comporte: - Des images filmées montrant des cultures irriguées et non irriguées. - Des images filmées (vitesse normale et accélérées) montrant les effets du déficit hydrique. - relations trophiques 2.10. Vivre aux dépend des autres : parasitisme – symbiose. - Recycler les déchets. Importance des déchets (solides, liquides et gazeux) d’origines ménagères, industrielles et agricoles. - Modes de stockage, biodégradabilité, recyclage de ces déchets - Protection des eaux et des sols, dans la mesure du possible, les images doivent être sur des exemples marocains. - dvd" T. P Nappe phréatique" Modéliser avec les élèves le fonctionnement d'une nappe phréatique et aborder les problèmes liés à son exploitation. Livré avec notice. - Cycle de l’eau - Etapes du traitement de l’eau potable - Etapes du traitement des eaux usées - Pollution de l’eau et pollution de l’air
- 83. ت ث ترض وا ة ا م دة ا و ا ت ا 83 3) Lots de diapositives et/ou lames minces - Fonds des océans. Dorsales océaniques - Roches et lames minces associées de la série ophiolitique - Schémas des plaques lithosphériques - Lames minces de roches magmatiques - Microfaune et microflore - relations trophiques - Coupes au niveau des étamines - Coupes au niveau des ovaires de plantes - Histologie de l’ovaire et de l’utérus - Histologie du testicule - Histologie de l’ovule et du spermatozoïde - Histologie du placenta - Développement fœtale et embryonnaire - Coupes transversales et horizontales du muscle strié squelettique 3.1. Ultra structure de: - Chromosomes - Paroi végétale - Membrane cytoplasmique - Mitochondrie - Chloroplaste - Appareil de Golgi - Réticulum Endoplasmique 3.2. Anatomie générale: - Appareil génital mâle - Appareil génital femelle - rein humain - Cœur humain - Encéphale humain 4) Modèles et maquettes - Modèle de L’A.D.N - Modèle d’immunoglobuline G - Modèle de virus du SIDA - Maquette de rivière 5) Préparations microscopiques 5.1. Tissu animal: - Sang / frottis sanguin - Muscle strié: coupe longitudinale - Moelle épinière: coupe transversale - Nerf : coupe transversale - Nerf : nerf dilacéré - Cortex cérébral: coupes - Cervelet: coupe (différentes phases) - Testicule coupe dans un testicule de mammifère - Intestin: muqueuse - Pancréas: coupe - Mitose chez l’ascaris - Ganglion lymphatique: coupes - Vaisseaux sanguins: coupes (artère et veine) - Moelle rouge: frottis 5.2. Bactéries: - Echerichia Coli, colibacilles - Mycobacterium tuberculosis, bacille de la tuberculose, bacille de Koch. - Streptococcus pyrogène. 5.3. Matériel pour étude de la génétique 5.3.1. Problème de génétique (Cas N°1) Collection sur le monohybridisme (ailes longues - ailes vestigiales) Résultats: 3/4 ailes logues et 1/4 ailes vestigiales Collection de 6 lames 76 x 26 mm avec 12 drosophiles 5.3.2. Problème de génétique (Cas N°2) Collection sur le dihybridisme (ailes longues - ailes vestigiales - corps gris - corps noir) Résultats: 9/16 gris ailes longues, 3/16 gris ailes vestigiales, 3/16 noir ailes longues et 1/16 noir ailes vestigiales Collection de 6 lames 76x26 mm avec 16 drosophiles 5.3.3. Problème de génétique (Cas N°3) Collection sur l'hérédité liée au sexe F1 (yeux rouges - yeux blancs) Croisement femelle yeux blancs et mâle yeux rouges Résultats: femelles yeux rouges et mâles yeux blancs Collection de 6 lames 76x26 mm avec 12 drosophiles 5.3.4. Problème de génétique (Cas N°4) Collection sur l'hérédité liée au sexe F2 (yeux rouges - yeux blancs) Croisement femelle yeux rouges F1 et mâle yeux blancs Résultats: 1/4 mâles yeux rouges, 1/4 mâles yeux blancs, 1/4 femelles yeux rouges et 1/4 femelles yeux blancs Collection de 6 lames 76 x 26 mm avec 12 drosophiles 5.3.6. Problème de génétique (Cas N°5) Collection sur le monohybridisme back-cross (ailes longues - ailes vestigiales) Résultats: 1/2 ailes longues et 1/2 ailes vestigiales Collection de 6 lames 76x26 mm avec 12 drosophiles 5.3.7. Problème de génétique (Cas N°6) Collection sur le dihybridisme back-cross gènes indépendants (ailes longues - ailes vestigiales - corps gris - corps noir) Résultats: 1/4 ailes longues corps gris, 1/4 ailes longues corps noir, 1/4 ailes vestigiales corps gris et 1/4 ailes vestigiales corps noir Collection de 6 lames 76x26 mm avec 12 drosophiles
- 84. ا ت اتث ت رض وا ة ا م دة ا و 84 6) Matériels géologiques - Collection de roches éruptives: - Granite, Basalte, Gabbro, Andésite, Rhyolite, … - Lames minces: Granite, Basalte, Gabbro, Andésite, Rhyolite, trachyte, diorite, syénite… - Collection de roches métamorphiques: - Schiste, Micaschiste, Gneiss, Granite d’anatexie - Lames minces: Schiste, Micaschiste, Gneiss, Granite d’anatexie * Collection de fossiles: - Trilobites, Graptolites, Goniatites, Ammonites, Belimnites, Dents de requin, Foraminifères, Nummulites… - Globe terrestre - Colonne de 6 tamis inox - Marteau de minéralogie * Cartes: - Carte géologique du Maroc: 1/20000 - Carte géologique de Larba Esshoul: 1/50000 - Carte géologique de Khouribga Oued Zem: 1/50000 - Carte géologique de Youssoufia Ben guerir: 1/50000 - Carte géologique Layoun Oued Eddaheb: 1/50000 - Carte géologique de Meseta marocaine: 1/50000 - Carte géologique d’Essaouira Chichaoua Imintanout: 1/50000 - Carte géologique du monde: 1/20000 - Carte sismique du Maroc (période 1901-1988): 1/10000 7) Matériel pour extraction de la chlorophylle - Piton - Mortaise - Entonnoir - Cuve à face parallèle - Papier Wattmans - Spectroscope à main - Prisme - Filtres colorés 8) Verrerie et autres - Grand aquarium - Aérateur - Petit aquarium - Paquet de 100 lames - Paquet de 500 lamelles - Verres de montre - Boites de Pétri - Tube capillaire - Eprouvette graduée 250 ml - Ballon fond plat 250 ml - Ballon fond plat 500 ml - Ballon fond plat 1000 ml - Becher forme basse (100 ml) - Becher forme basse (250 ml) - Becher forme basse (600 ml) - Cristallisoir (1000 ml) - Cristallisoir (2000 ml) - Flacon gouttes 60ml - Fiole Jauge 50 ml - Fiole Jauge 250 ml - Fiole Erlenmeyer 1000ml - Entonnoir - Pipette jauge 60ml - Tube à essai - Un lot tube de verre (1 kg) - Pipette compte gouttes - Porte tube à essai - Pince en bois deux entonnoirs en bois - Goupillon pour ballon - Goupillon pour tube à essai - Bouchons en caoutchouc - Bouchon plat à liège - Bandelettes actives pour dosage du glucose - Bandelettes tests et papiers indicateurs du pH 1 à 14.
- 85. ا ت اتث ت رض وا ة ا م دة ا و 85 ا ا ا ه ر و 1.وا ا ا ، ا ا:وا ا ق اط ا ، 2000. 2.ا ا ه ا ا ن ،ب وا ا ا وزارة ، ا ا وا ادي ا ي وا ا ا، ها ب ا)8اء أ(ط ا ،2002. 3.ا ا وزارة:ت اء ا ار ا ،ة ا ح ا ،1997. 4.ا ا وزارة:ي ا ا ب آء ا ار ا ،ة ا ح ا ،1999. ا ا 1. Adjoby, F.G. La formation des formateurs dans l’approche par compétences. Agence Intergouvernementale de la Francophonie: séminaire de juin 2004 à Dakar, 2004. 2. Allal (L): Vers une pratique de l’évaluation formative. De Boeck université, Bruxelles, 1991. 3. Astolfi (J.P): Compétences méthodologiques en sciences expérimentales. I.N.R.P, 1991. 4. Astolfi (J.P): mots clés de la didactique des sciences. Édition DE BOECK, Université 1997. 5. Astolfi (J.P) et al: Comment les enfants apprennent les sciences? Retz, 1998. 6. Astolfi (J.P) et Develay (M): La didactique des sciences expérimentales. PUF, Que sais-je? Paris 1989. 7. Astolfi (JP): L’école pour apprendre. ESF, 1993. 8. Astolfi (JP): L’erreur, un outil pour apprendre. ESF, 1997. 9. Astolfi J.P. et Develay M. La didactique des sciences. P.U.F. Que sais-je? 1989 10. Bachelard (G): La formation de l'esprit scientifique. 13ème édition, Sorbonne 1986. 11. Barth (B.H): L'apprentissage des concepts. C.E.P.E n° 10, Lyon 1981. 12. Barth (BM): Le savoir en construction. Former à une pédagogie de la compréhension. Retz Nathan, Paris, 1993. 13. Beaudant (Alain): sociologie de l’école; pour une analyse des établissements scolaires. Editions Bordas, 1981. 14. Bonnichon (G), Martin (D): Enseigner des méthodes au collège et au lycée. Paris, Magnard, 1995. 15. Bosman (C) et al: Quel avenir pour les compétences ? De Boeck, Bruxelles 2000. 16. Bothier et al: Individualiser les parcours de Formation. Association des enseignants chercheurs en sciences de l’éducation, 1993. 17. Burton, I., Planification de l’éducation des apprentissages, ed.s.yues-INC, Quebec, 1989. 18. Cardinet,7,Evaluation scolaire et pratique, Dboeck Bruxelle, 1988. 19. Charlier: Planifier un cours c’est prendre des décisions. De Boeck université Bruxelles, 1989. 20. Clouzot (O): Former autrement. Apprentissages intellectuels, langage et instruction des connaissances. Les éditions d’organisation, 1996. 21. D’Hainaut, L. Des fins aux objectifs, Bruxelles – Paris: Labor – Nathan, 1983 22. De Rosnay (J): le macroscope. Seuil, Paris, 1975. 23. Decorte (E) et al: Les fondements de l'action didactique. Bruxelles, De Boeck 1979. 24. Deketele (J.M): l’évaluation des acquis scolaires: quoi ? Pourquoi ? Pour qui ? Revue tunisienne des sciences de l’éducation, 1996. 25. Delandseere (G): Dictionnaire de l'évaluation de la recherche en éducation. PUF, Paris 1979. 26. Demounem (R), Astolfi (JP): Didactique des Sciences de la Vie et de la Terre. Nathan, Paris1996. 27. Desve: Guide bibliographique des didactiques - Des ressources pour les enseignants et les formateurs. Paris, INRP, 1993. 28. Devecchi (G): Aider les élèves à apprendre. Paris, Hachette éducation, 1993, Paris 1991. 29. Devecchi (G): Aider les élèves à apprendre. Paris, Hachette éducation, 1993. 30. Develay (M): De l’apprentissage à l’enseignement. Paris, ESF, 1992. 31. Devecchi (G), Giordan (A): L’enseignement scientifique: comment faire pour que ça marche ? CNDP Nice, 2ème édition, 1997, catalogue CNDP 2001.
- 86. ا ت اتث ت رض وا ة ا م دة ا و 86 32. Dolz et al: L'enseignement de la compétence en éducation. Coll. Raison Education, De Boeck 2000. 33. Faynal (F) et Rieunier A: Pédagogie - dictionnaire des concepts clés - Apprentissage, Formation et Psychologie cognitive. ESF, Paris 1997. 34. Gagné. (R. M): Les principes fondamentaux de l’apprentissage, traduction de R. BRIEN et R. Paquin. Montréal, les éditions H.R.W ; 1976. 35. Gérard F.M, L’indispensable subjectivité de l’évaluation, Antipodes, n°156; avril 2002. 36. Gerard F.M. et Roegiers X. Des manuels scolaires pour apprendre: Concevoir, évaluer, utiliser. Bruxelles: Editions De Boeck Université, 2003. 37. Gérard F.M. Savoir oui… mais encore !; Forum – pédagogies, mai 2000. 38. Gillet (P): Construire la formation; outil pour les enseignants et les formateurs. PUF, Paris 1991. 39. Giordan (A): L'élève et/ou les connaissances scientifiques. 2ème édition, Berne 1987. 40. Giordan (A) et al: Histoire de la Biologie. Tome 1. Technique et documentation-Lavoisier, Paris 1987, 2° tirage revu, 1989. 41. Giordan (A), Devecchi (G): Les origines du savoir: Des conceptions des apprenants aux concepts scientifiques. Delachaux et Niestlé, 1994. 42. Grawitz (Madeleine): méthode des sciences sociales. 10ème édition, Dalloz, 1996. 43. Guichard (J): Observer pour comprendre les SVT. Hachette éducation, 1999. 44. Guittet, A. Développer les compétences, Paris: E.S.F. Editeur, 1998 45. Harouchi (A): La pédagogie des compétences. Éditions d'organisation, Paris 2000. 46. Lasnier (F) (2000): Réussir la formation par compétences. Guérin, Montréal, cité par le centre d’études et de formation en enseignement supérieur (CEFES) 2004. 47. Le Boterf, G. L’ingénierie des compétences, Paris: Ed. d’Organisation, 2000. 48. Leplat (J): Compétences et ergonomie. Bruxelles, Mardaga 1991. 49. Marc Bru et Louis cité dans l’article n° 12, Projet et insertion – Jean Vassilelf in Sciences Humaines – Hors série- Eduquer et former, Démos Formation, Février – Mars , 1996. 50. Meirieu (P): Quelle pédagogie pour quelle école ? ESF 10ème édition, Paris 1993. 51. Meirieu (Ph): L’école, mode d’emploi. Des méthodes actives à la pédagogie différenciée. 5ème édition. Paris, ESF, 1990. 52. Ministère de la communauté française, Compétences terminales et savoirs requis en sciences, Belgique, 2001. 53. Morissette, D., la mesure et l’évaluation en enseignement, Pul Quebec, 1984. 54. Moser (A) et al: L’aide au travail personnel de l’élève. Hachette - éducation, CNDP Hachette, 1992. 55. Perenoud: Construire les compétences dès l'école. ESF 2ème édition, Paris 1998. 56. Rey (B): Les compétences transversales en question. Paris, ESF, 1996. 57. Richard Etienne et Alain Lerouge, Enseiger au collège ou au lycée, Armand colin, Paris, 1997. 58. Roegiers X. Des situations pour intégrer les acquis scolaires: De Boeck PED, Bruxelles, 2003. 59. Roegiers, X. Elaborer un curriculum en terme de compétences : fondements, enjeux et démarches. Agence Intergouvernementale de la Francophonie: séminaire d’avril 2002 à Konakry, 2002. 60. Roegiers, X. L’évaluation des compétences des élèves: enjeux et démarches. Agence Intergouvernementale de la Francophonie : séminaire de juillet 2003 à Yaoundé, 2003. 61. Roegiers (X): Une pédagogie de l'intégration; compétences et intégration des acquis dans l'enseignement. Bruxelles, De Boeck Université, 2ème édition 2001. 62. Scallon (G): L’évaluation formative des apprentissages, Tome1: La réflexion. Tome 2: L’instrumentation. Québec, Presses de l’université Laval, 1988. 63. Scallon,G., Introduction au vocabulaire de base et à l’évaluation formative, Université Laval, Quebec, 1994. 64. Toussignant, R., Morissette, A., les principes de la mesure et l’évaluation des apprentissages, G.Morin-Quebec,1990. 65. Wolfs, J.L. (2001). Méthode de travail et stratégie d’apprentissage, Bruxelles: de Boeck Université